Voorouders - Gebruikersbijdragen [nl]

Heren van Raaphorst

2026-01-28T20:59:32Z

Geneanvdp: /* [https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstad-raaphorst-te-wassenaar/4459/ DE LEENKAMER VAN DE HOF TE WASSENAAR, 1226-1744 door C. Hoek */

In [https://www.knggw.nl/raadplegen/de-nederlandsche-leeuw/ De Nederlandsche Leeuw] 1983, Van der Klooster sets out how Van Leiden, Van Wassenaar and Van Raaphorst sprote from Doede van Voorhout through his son Kerstant.
[http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-wassenaer/heren-van-raephorst/ John Ooms] gives us a line of descendance. Who do we find if we search the [https://www.collectiegroesbeek.nl/zoek/?q=raaphorst&index=achternamen&index=voornamen&index=jaartallen&index=maatboek-heemskerk&index=eigendomsakten-heemskerk&index=transportregister-egmond&index=transportregister-bloemendaal&index=tiende-penning-haarlem&index=transportregister-haarlem&index=tiende-en-honderdste-penning-bloemendaal&index=transportregister-zijpe&index=maatboek-broek-in-waterland&index=maatboek-heemstede&index=maatboek-suderwoude&index=haarlem-algemeen&sort=jaar&page=1 Groesbeek Collectie (GC)] and Oorkonden (=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC#v=onepage&f=false OHZ])?

==NL83==
# Kerstant Doedensz, drossaart van Holland, attested 1167-1189 (Koch, OHZ, 160,215,217,220), but never Van Raaphorst.
# stamvader Dirk, attested 1221-1227
# Kerstant, ridder, attested 1238, +1238 (v Gouthoeven)
# Dirk, ridder, attested 1261, +20-8-1272
# Kerstant, ridder, attested >1280, +1322
# Dirk, ridder, attested 1328-1344

==GC==
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170151 <1161] Kerstant Dodosz [van Raaphorst?], for the soul of his son Gerard
** [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040484 1167] Gerardus dapifer [van Teylingen of van Raaphorst?]: G#124 has was succeeded for vT by H#143 before 1162, who could have had a son GHvT. Gerard son of Kerstant had died already, but could have had a son Gerard that succeeded him.
* Dirk [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
* Gerard [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269]
* Dirk [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 1272],
* Kerstant [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR
* Kerstant [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
* Gerrit [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
* Clare [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170025 1316]
* Hazetiaen/Hadewich Gerardsdr [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328,1335] x Alfer van der Horst, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170050 1335], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170052 1343], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1085638 1346]
* Gerrit Kerstantsz [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk
* Gerard [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
* Dirk [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170042 1328], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170048 1334], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021846 1338], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170053 1343], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170054 1344], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170056 1346] x jvr Agniese, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170057 1347] lijftocht, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040713 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351] verbeurd, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1172751 1356]
* Hasekine [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170045 1330] widow of Kerstant vR +1322
* Florens Gerardsz [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351]
* ver Agnes van Oudshoorn sister of '''Machteld (x?) van Raaphorst''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1140971 1333], her (Agnes'?) son Bartholomeus, his (Bart's?) sister x GvE, or '''Haaske, daughter of the lady Van Raaphorst'' (Machteld?); 1361 '''vrouwe vR''' (Machteld?); 1407 '''Adriaen vR'''
* Floris van Raaphorst, en zijn broers Kerstant en Wouter, kinderen van Gerard van Raaphorst [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170060 1352] Dirrick van der Dobben en Gheryt van Oestgheest of '''andere mombers van de kinderen van heer Dirric van Raephorst''' krijgen opdracht '''ver Machtilden van Outshoerne, vrouwe van Raephorst'''

==Early tree NL83==
NL83 has an early tree that can be extended with Willem van Voorhout, likely son of Dodo and brother of Kerstant
<pre>
Dodo van Voorhout
/ \
Kerstant, drost (1) Willem van Voorhout
/ | \ \
Gerard +1161 Philips van Dirk vRaaphorst (2) WWvV
dapifer Wassenaar |
Kerstant (3)
|
Dirk (4)
|
Kerstant (5)
|
Dirk (6)
</pre>
Putting dates to that... it would not be unlikely that Kerstant (1) would have had a son Dodo and a son Kerstant too, that would make 5 boys, and very likel several girls too.
His son Gerard had become an adult and succeeded him as drost, but died before his father, likely rather young.
If Kerstant was 60 in 1161, born 1101 married early 1122, and produced a 3rd son and 5th child by 1130, then Gerard would have died young, around 30 yo.
His brother Dirk (2) would have been younger still, 1135-1140, and would have just started his carreer around 1160.
Is he is the Dirk 1220, 1227 he was likely born several years later even. Born 1150, he would have been attested 70-77 yo.
I haven't spotted the Kerstant (3), who seems to have been spotted in/by Van Gouthoeven. Likely the oldest son, born ca 1175, would have died 63yo in 1238 then.
That would make Dirk (4), another oldest son ca 1200 then. Respectable 61-72 yo then, and hard to believe he'd be 1289.
Kerstant (5), again oldest son, would then be born ca 1225, and he would have been 84 yo in 1309.
Seems we need to push all of their births a bit further to make that fit better, 1165, 1190, 1220, 1245 looks better.

So that would give guestimates, with deaths soon after last mention:
* K (1) 1110-1175 (65 yo) v1161
* D (2) 1140-1227 (87 yo) v1220,1227
* K (3) 1165-1238 (73 yo) v1238
* D (4) 1190-1272 (82 yo) v1261-1272
* K (5) 1220-1309 (89 yo) v1282-1309
* D (6) 1245

That would leave the 1289 to D6, have to put some others on him as well, I'll reshuffle GC a bit.
Kerstant 1316-1323 and in 1346 his children would hardly fit K5, so there likely is another one still.

==Fitting in the rest==
* Gerard 1269 would have been of the same generation as Dirk (4). Could have been a grandson of G+1161, but he was never named Raaphorst and that would require a generation in between, easiest to assume either D2 named a son after his brother, who named a son after him self, so cousin of D4, or K3 named a son after his uncle. The latter requires the least postulated people, so that seems prefferable.
* Gerrit 1295-1325, if al the same person, is unlikely to be the same person as G1269, and seems most in sync with K5. He is named a son of K, likely 5, in 1323. But he could very well be son of a Kerstant?, son of G1269 named after K3, that would also solve the >1309 mentions. Then again, how would they have distinguised both Kerstants in the documents?

<pre>
Kerstant (3) Kerstant (3)
/ \ / \
Dirk (4) Gerard 1269 Dirk (4) Gerard 1269
| | |
Kerstant (5) Kerstant (5) Kerstant? v1316-1323
/ \ | |
Dirk (6) Gerrit v1295-1325 Dirk (6) Gerrit v1295-1325
</pre>

I think I prefer the variant on the right.

Then, Clare, v1316-1323, a hofstede she possibly lives in, no husband or children. A widow maybe?
If she was born 1250, became widow 1316 at 66yo, and died 1323 73yo... she would most likely have been the wife of Kerstant (5), or his cousin.

Hazetiaen Gerardsdr is named her father's heir, seemingly only daughter, in 1324, and is married by 1328. Born before 1300, and by 1324 unlikely any more sons would follow?
For now best fits Gerrit v1295-1325, but she might be attested past 1356, haven't looked that far yet.

Gerrit Kerstantsz v1328-1355... is not named Kerstantz everywhere, and it is unlikely al Gerrits v1295-1355 (and possibly later) are the same person.
It seems Gerrit Kerstantsz had a son Gerard, and possibly even a grandson Gerard.

D(6), *c1245 maybe a decade later, could have been attested up to 1330 something if he lived to old age, but I can't make that stretch to 1356.
Simplest solution would be to have him have a Dirk Dirksz. *c1280 and attested v1328-1356, being 76yo by then.

Hazekine +1322 widow of Kerstant would K(5) best, cause he died >1309, and the presumed Kerstant Gerardsz would have been attested in 1323 still.
But Gerrit names a daughter Hazetiaen, so some attestations for Kerstant are likely mixed up.

Florens Gerardsz would be brother of Gerard and Hazetiaen, so would another Wouter and Kerstant be.

Let's draw again...
<pre>
Kerstant (3)
/ \
Dirk (4) Gerard v1269
v1261-1272 |
| |
Kerstant (5) Kerstant? v1316-1323 x
v1282-1309 x Hazekine +1322
Clare v1316-1323 |
/ |
Dirk (6) v1289-1328 Gerrit v1295-1335 x Agnes van Duvenvoorde
| / | | | \
Dirk Dz v1338-1356 Gerard v1355 Hazetiaen Florens Kerstant Wouter
x Agniese v1324-1346 v1332-1355 v1351 v1351
x Alfer v Horst
</pre>

That has a problem. In 1320 a Gerrit is a widow of a Jutte.
He can hardly be Gerard v1269, brother of D(4) that died and old man shortly after 1272.
He could be his grandson, but I have him married to AvD. He could have remarried, if he is of similar age as D(6) he could hardly have had a son Simon with her.
So we'd need another Gerard then.

Haven't sunk my teeth in ver Agnes van Duvenvoorde yet.

==[http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-wassenaer/heren-van-raephorst/ John Ooms]==
# Kerstant Doedesz
# stamvader Dirk, *1175-+1230
# Kerstant, *1200-+1238
# Dirk, *1230-+1272
# Kerstant, *1260-+1320
# Gerard, *1253-+1328, brother of Kerstant above

And Gerard married AvD and had Sophie, Dirk, Alida, Hadewij, Floris, Kerstant, Wouter
No Simon, no Clare, no Jutte, no Hazekine.
It was Dirk Gerardsz dat was father of another Dirk, Johanna and Bartholomeus, likely the one that appeared with ver Agnes van Oudshoorn.

Let's draw...
<pre>
Kerstant (3)
|
Dirk (4)
/ \
Kerstant (5) Gerard v1269-1325 x Agnes van Duivenvoorde
/ / | | \ \ \
Dirk (6) Kerstant Hadewij Floris Wouter Sophie Alida
/
Dirk
</pre>
Dirk(6) NL83, the (6) goes to Gerard here, would be 1280-1350, but who'd ahve been the D +<1311?
We do not have a Gerrit Kerstantsz, and this single Gerard has to carry all attestations 1269-1355?
A G *1253 could have been attested 1269.
G v1328-1355 could have been a grandsons of Gerard then, most likely through Kerstant then.
He would have been born 1275ish, and could have carried 1323, and anything after 1328, maybe even up to 1355.

==[https://books.google.nl/books?id=8ahMAAAAcAAJ&pg=PA1053#v=onepage&f=false Batavia Illustrata]==
* Kerstant, ridder, v1238
* Dirk and Gerrit, ridder, v1272. Melis Stoke wrote "Theodoricus de Raaphorst, & Gerardus frater ejus". Brothers.
* Gerrit, ridder, v1300, baljuw van Kennemerland, v1306, +1328 at age 75 x AvD, daughter of Arent x N. v Crayenhorst, brother Kerstant, ridder v1312, sister Catharina x Hugo van Velsen, brother of Gerrit the murderer. Gerrit has Dirk, Alijd x GGz vPoelgeest, Sophia x WWz vNaaldwijk, Hadewy vR vBloemenstein x Alferaan van der Hurst/Horst, daughter Lijsbeth x Wouter van Matenesse.
* Dirk son of the above G +1350 x Magtilt van Outshoorn, that would be the Oudshoorn entry then, had Dirk, Bartholomeus, Jenne aka Van Doortoge x Jan Jansz v Egmont. x Guidijn van Amstel.

==Putting it al together==
Assuming Melis Stoke, actually living at the time, was right, and Dirk and Gerard were brothers, v1272, they could only be sons of Kerstant v1238 (3) in NL83. So Dirk would be (4) in NL83, and Gerard would be his brother. That still leave both possibilities under [[#Fitting_in_the_rest|Fitting in the rest]], but it dismisses the [[#John_Ooms|John Ooms]] tree.
Gerrit 1253-1328 x AvD could have been that same Gerard, brother Dirk (4), v1272 at 19yo. But if he was born when his father was 30yo, his father would have been born 1223, and then Kerstant would have been ridder at 15 then. If Gerard v1272 were a son of Gerard brother of Dirk (4)... then Gerard and Dirk (4) would have been born 1220ish, and Kerstant 1190ish, and that fits well with JO, and the list under NL83.

But we then still have a Kerstant +1309, and another Kerstant v1316-1323, and a Gerard Kerstantz.
That would be solved in G1253-1328 were a grandson of G v1272 through a Kerstant Gerardsz.
That would put Kerstant Gz at *1220ish, and G v1272 *1190ish, and K(3) 1160ish. That would put Gv1272 at 82yo, but it does fit the list in BL83 for K(3), but there is some room to manouevre.
<pre>
Kerstant (3)
/ \
Dirk (4) Gerard (4a)
| |
Kerstant (5) Kerstant (5a)
| |
Dirk (6) Gerard (6a)
/ | \
Gerard (7b) Dirk (7a) Kerstant (7c)
/ \
Dirk (8a) Bartholomeus
</pre>
Other kids of (6a) left out for simplicity, and still leaves Dirk Gz that BI has.

And what about kids of D (6)? But I'd like to arrange the list of attestations to the above tree.
Rereading NL83, it seems the stamreeks on p150 isn't necessarily father the son, but just succeeding lords of Raaphorst.
The table on p191-192 names brothers Dirk and Gerard and states Dirk's line died out, but it does not say when. So possibly, Kerstant (5) and (5a) are the same person, and son of Gerard, and the only Dirk after Kerstant could be Gerardsz, so maybe there was no K(5), he was (5a), and D(6) was in fact a D(7b).

* Kerstant (3), (c1165-1238),
** Dirk (4), (c1195-1272), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 1272]
*** Kerstant (5), (c1225-1309), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder
**** Dirk (6), (c1245-), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
** Gerard (4a), (c1200-), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269]
*** Kerstant (5a), (c1230-), any of (5)
**** Gerard (6a), (1253-1328), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [1300], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311],[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 +1333], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170048 +1334], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 +1335]
***** Gerard (7b), (c1280-1350), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330]
***** Dirk (7a), (c1280-), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170042 1328], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170048 1334], 1343-1344
****** Dirk (8a), (c1310-), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021846 1338], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170053 1343], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170054 1344], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170056 1346], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170057 1347], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040713 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1172751 1356]
****** Bartholomeus (8b), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1140971 1333], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355]
***** Kerstant (7c), (c1280-), 1312 (BI), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 +<1346], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040713 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355]
****** Gerard (8c), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355]
***** Florens (7d) [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040713 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1350]
***** Simon (7e) [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355]

One more tree, putting everyone in:
<pre>
Kerstant (3)
/ \
Dirk (4) Gerard (4a)
x Hildegarde x Aleid van Hillegersberg
| |
Kerstant (5) Kerstant (5a)
x Clare x Hazekine +1322
| |
Dirk (6) Gerard (6a) +1325
x Agnes van Duvenvoorde (+1335)
/ | \
Gerard (7b) x Dirk (7a) Kerstant (7c) Floris Wouter Simon Hazetiaen Sophie Alida Armgard
Jutte (+>1335) x Machteld \
van Oudshoorn Gerrit (8c)
/ \
Dirk (8a) Bartholomeus (8b)
x Agniese
</pre>

* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] '''heer Cristancius, ridder, aangewezen waren als teruggave voor wijlen Theodericus de Raporst, en hem en zijn erfgenamen daarvoor heeft gekweten'''. Seems to be about Kerstant van Raaphorst, and a deceased Dirk. Dirk (6) was still alive. Dirk (4) had been dead for 39 years. Would Kerstant (5a) have had a brother Dirk (5b?).
* Gerards wife [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 Jutte dies 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 Gerard dies 1325] and his wife Agnes van Duvenvoorde died 1335, that would have been different Gerards most likely.
* 1328: '''Alfer van der Horst en zijn vrouw Hadewych heer Gerritsdochter van Raephorst ... sterft zij kinderloos dan komt dit leen op Gheryt heer Kerstiaensz van Raephorst, ridder'''. Hazetiaan, daughter of (6a). Is she dies without children (didn't she have any yet?) it goes to Gerrit Kerstiaansz. Her father? But he died 3 years before that. Likely his grandson then, and then (7c) has a son Gerrit *<1328.
* 1355-05-03: '''zoen met Gheret van Raaphorst'''. But if (7a) died in 1350... would that have been Gerrit Kerstantsz then?

But Hazekine (5a), Gerard (6a), Jutte (7a), spanning 3 generations and all dying in a timespan of 5 years does not fit comfortably still.

==Spouses==
===(4a)===
[https://rjb.x-cago.com/GARJB/1960/12/19601231/GARJB-19601231-0109/story.pdf p104]
''Over huis Hillegersberg

...Inderdaad is het kasteel overgegaan op '''Aleida Stoop, echtgenote van Gerard van Raephorst'''. Een tachtig jaar later is burchtheer een zekere '''Kerstant van den Berge''', uit het geslacht van beide voorgenoemden. Hij was getrouwd met een ''''dochter van Dirk Bokel Uyternesse''', de zuster dus van de bekende Daniël van Matenesse. Wanneer deze laatste sterft, zonder een zoon achter te laten, komen de bezittingen van Matenesse aan Dirk, een zoon van Kerstant...

uit: SPOREN VAN OUDE BEWONING IN HILLEGERSBERG door J. LENGKEEK''

===(7a)===
ref. nr. 26.04.2004 NL1999k73, OV1979p191, OV1970p242, OBU,[40],[41],[42],[43] (zie info 299).

...-.- 1390: Hadewig, dochter van heer Gerard van Raaphorst, met ledige hand.
Trouwt (2) Jutte de Vrese, weduwe van Alfaert van Lichtenberch (zoon van Jacob II heer Jacobs).
['''18.03.1332: Jutte, weduwe van heer Gerardt van Raephorst, ridder''', verklaart mede namens haar kinderen geen recht te doen gelden op het huis en hofstede te Utrecht achter Sint Pieter, dat van wijlen haar broer heer Gerart Vrese was.
Bezegeld door haar zoon Jacob Alfaertsz. van Lichtenberch: 3 lelies 2, 1 op een schild met geschulpte rand. Jutta, weduwe van Gerardus de Raephorst is op 03.02.1335 aanwezig bij de bevestiging van het testament van haar dochter Elisabeth van Lichtenberch].

https://hoegee.com/getperson.php?personID=I165420&tree=Hoegee

But Jutte did not die in 1320, like GC noted, according to [https://archive.org/details/regestahannonens00mull/page/90/mode/2up his source]. => Jutte did die in 1320, but Gerard remarried that same year to a wife also named Jutte. She outlived him.

=HvR Revisited=
==More sources==
===[https://books.google.nl/books?id=gepak0oX8SQC&newbks=1&newbks_redir=0&pg=PA197 Gouthoeven, 1610] ===
* Kerstant (3), ridder, v1238. So he died >1238.
* D (4) & G (4a) ridders and brothers 1271, were KIA against the West Frisians.
* K (5 or 5a) ridder v1312
* G (6a) ridder v1300, +1328
* Catharina vR x Hugo v Velsen, brother of GvV, murderer of F5vH 1296, was also banished. No... HvV was a brother of GvR.
* GvR (6a) died at age 75, and had AvD as a wife +1335, and had
** a son D (7a) that succeeded him
** Aleid x Gerrit van Poelgeest, ridder, had kids
** Sophia x Willem van Naaldwijk, ridder, had kids
** Hadewyij vR van Bloemesteijn x Alfaen van der Horst, alive 1335 and 1345, had Lijsbeth x Wouter van Mathenesse
* Dirk Gz (7a) ridder +1350 x MvO and had
** D (8a), that collapsed in the street and died +1377, no kids
** Bartelmeeus (8b) who succeeded his brother
** Jenne vR aka van der Doortoige x Jan van Egmond, knape, no kids
* Bartelmeeus (8a), knighted 1367 in the siege of Edingen, .... +1406, x Catharina Jansdr v Egmond and had
** Adriaan (9a)

Catharina "lifed at the same time as G (4a)". Could be his sister. She was according to [https://books.google.nl/books?id=8ahMAAAAcAAJ&pg=PA1053#v=onepage&q&f=false BI], and he confirms HvV was a brother of GvV, not GvR. So she is a daughter of (3), [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I32364.php#tab-directe-familie and thus not daughter of Dirk, but sister].

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/genealogieen/zoektocht-naar-het-voorgeslacht-van-catharina-van-de-nesse-de-vrouw-van-willem-van-montfoort/4717/ Zoektocht naar het voorgeslacht van Catharina van de Nesse, de vrouw van Willem van Montfoort], Ben de Keijzer, 2021===
Unfortunately BdK does not name sources (here), but he does hand us a tree, and gives years of attestation (vermeld).

* Dirk v1221-1227: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
**Kerstant Dirksz v1238: Gouthoeven
***Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
****Kerstant Dirksz v1281-1321: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
****Gerard Dirksz v1297-1324, x 1e Jutte Gerardsdr die Vries, x 2e Jutte Nicolaasdr Tengnagel: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, <s>[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz</s>, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
*****Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk
*****Hadewich Gerardsdr (1) x Alfert van der Horst
*****Ermengard Gerardsdr (1) x Gillis Jansz van Barendrecht
*****Nicolaas Gerardsz (2) x Wendelmoed
******Gerard Nicolaasz v1392
******Gijsbert Nicolaasz v1392
******Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd
******Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
****Dirk Dirksz v1289, 1309: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
***Gerard Kerstantsz v1269: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269]
****Kerstant Gerardsz v1320: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk

<blockquote>
In de aantekeningen van Booth wordt als echtgenote van Alfert van Lichtenberg genoemd Jutte die Vries (Vrese),129 die hertrouwd blijkt te zijn met Gerard van Raaphorst, ridder. Dit tweede huwelijk van Jutte zal uiteraard na het overlijden van Alfert (voor het laatst vermeld 1314) hebben plaatsgevonden.

Op '''17 september 1320 vestigde Gerard van Raaphorst, ridder, de lijftocht van Jutte, op een renteleen van 20 pond Hollands''', die hij voor zijn leven heeft, gevestigd op het baljuwschap van Rijnland.130 Vervolgens werd hij '''op 30 juli 1323 beleend met een huis en boomgaard, gelegen in Schipluiden''', zoals hij dit goed (destijds) gekocht had van Arnoud van Veen, die het had opgedragen uit vrij eigen, en bepaalde daarbij dat het goed zou komen op '''zijn dochter, Hadewich (Hasekin), bij Jutte, dochter van Gerard die Vries, zijn vrouw'''.131
In eerste instantie een prachtige bevestiging van wat Booth meldde. Echter '''Hadewich van Raaphorst, getrouwd met Alfert van der Horst, zoon van Alfert van Wulven (van der Horst), werd al op 17 juni 1311 genoemd, samen met haar zuster Ermengard (Armgard), als dochters van Gerard van Raaphorst, ridder'''.132 Indien we daaraan toevoegen dat op '''21 april 1311 Jutte, de vrouw van Gerard van Raaphorst, ridder,133 is overleden''', dan wordt het duidelijk dat er sprake moet zijn van twee huwelijken waarbij de voornaam van beide echtgenotes Jutte was. Opmerkelijk is dat een '''andere zuster, vrijwel zeker de oudste van het drietal, namelijk Sophia van Raaphorst''', niet in de testamentaire beschikkingen wordt genoemd. Zij was '''omstreeks 1312 getrouwd met Willem, heer van Naaldwijk,134 en is jong overleden'''. In ieder geval voor 22 februari 1325 toen Willem voor zijn tweede vrouw Elisabeth van Egmond de lijftocht regelde,135 maar misschien al eerder. Op '''19 augustus 1323 gaf hij aan zijn dochter Jutte uit zijn huwelijk met Sophia van Raaphorst''' een lijfrente van 50 sc. per jaar, dat na haar dood door het godshuis zal worden geïnd. Zij zal niet lang daarvoor als non in de abdij Rijnsburg ingetreden zijn.136 Willem werd voor het eerst vermeld op '''10 oktober 1306 nota bene met zijn (aanstaande schoonvader) Gerard van Raaphorst, beide ridder''',137 en is gesneuveld bij slag om Staveren138 op 26 september 1345.

Maar waarom noemde Booth de tweede Jutte zo stellig ‘Jutte Vrese’? De eerste gedachte is dat het hier lijkt te gaan om een door hem gemaakte interpretatiefout op basis van de hiervoor genoemde beleningsakte van 30 juli 1323. Afgezien daarvan zou het hoogst merkwaardig zijn geweest indien in het begin van de 14e eeuw een huwelijk tot stand zou zijn gekomen tussen jongelui afkomstig uit twee in de stad Utrecht rivaliserende partijen (Lichtenbergers en Fresingers).139 Zoals gewoonlijk blijkt het allemaal iets gecompliceerder te liggen en heeft Booth wel degelijk de juiste richting aangegeven.
Van '''Jutte, de tweede vrouw van Gerard van Raaphorst''', kan in ieder geval vastgesteld worden dat zij '''de moeder was van zowel Jacob van Lichtenberg (zegelde voor zijn moeder 1332) als van Elisabeth van Lichtenberg''' (haar moeder executeur testamentair 1335). Vermoedelijk is er nog een dochter, die getrouwd is geweest met Jacob van Nijendaal.
'''Uit haar tweede huwelijk met Gerard van Raaphorst, ridder, is postuum een zoon Nicolaas geboren'''. Deze zoon wordt genoemd bij de belening op '''10 mei 1352 van twee hoeven land, gelegen in Ruiven'''. Jan van Bloemenstein wordt op die datum beleend voor ‘ver Hazetianen’, dochter van Gerard van Raaphorst, zijn vrouw, zoals haar vader, en waarbij Nicolaas, haar broer, 5 pond ervan zal houden.140 Op 4 oktober 1324 wordt Gerard van Raaphorst beleend met 25 morgen land met een woning, gelegen in de Lier,141 en 6 morgen land, gelegen op Zouteveen in Kethel.142 Hij verkrijgt daarbij het recht van opvolging voor zijn dochter ‘Hazatiaen’ indien hij zonder zoon zal komen te overlijden met dien verstande dat de lenen door de testamentair executeurs één jaar beheerd zullen worden om daaruit zijn uitvaart te betalen.143 Deze bepaling was niet zonder betekenis, want kort daarop is hij op 8 januari 1325 overleden.144 De korte tijdsspanne tussen 4 oktober 1324 en 8 januari 1325 vormt de aanleiding om te veronderstellen dat '''Nicolaas na het overlijden van zijn vader in de loop van het jaar 1325 is geboren'''.
Volgens het leenrecht vererfde het leengoed op de oudste zoon. Als er geen zoon meer in leven was, vererfde het leengoed op de oudste dochter tenzij het een rechtleen was. Een jongere zoon had voorrang op zijn oudere zuster (of stiefzuster) voor zover ze wettig geboren zijn. Ingeval na het overlijden van de vader alsnog een zoon geboren wordt, treedt hij in de rechten zoals hiervoor omschreven ook al is er sprake van een testamentaire beschikking. Toch werd Hadewich zonder uitzondering beleend met alle (bekende) lenen van haar vader. Alleen niet direct. Steeds is er sprake van een hiaat in de beleningen. Is dat een gevolg het feit dat zij de rechten van haar jongere stiefbroer Nicolaas heeft geschonden en er processen gevoerd zijn?
Helaas zijn er wat dat betreft geen akten gevonden, die daar uitsluitsel over verschaffen.
<pre>
Gerard van Raaphorst
1297-1324
x 1e
Jutte, dr. van Gerard die Vries
x 2e (lijftocht 1320)
Jutte, dr. van Nicolaas Tengnagel

Ex 1e Ex 2e
├──────────────┬──────────────┬─────────────────────┐
Sophia Hadewich Ermengard Nicolaas
van Raaphorst van Raaphorst van Raaphorst van Raaphorst
x x 1e x x
Willem Alfert Gillis heer Jansz., Wendelmoed
van Naaldwijk van der Horst heer van Barendrecht
1306-1344 1317-1344 1319, 1329
x 2e (voor 1352)
Jan van Bloemenstein

┌───────────────┬────────────┬───────────────┬───────┘
Gerard Gijsbert Jan(na) Jutte
1392 1392 x (voor 1393) x (lijftocht 1399)
Jan de Voogd Gijsbert van Hardenbroek
</pre>
''Geneagram 14. De nazaten van Gerard van Raaphorst.''

</blockquote>

*130 J.C. Kort, Grafelijke lenen in Rijnland, 1222-1650, in: Ons Voorgeslacht jrg. 45 (1990), blz. 181 (leen 542).
*131 J.C. Kort, Repertorium op de lenen van de abdij Egmond, 12e eeuw-1650, in: Ons Voorgeslacht jrg. 53 (1998), blz. 209 (leen 230). 132 J.C. Kort, Repertorium op de lenen van de hofstede Putten, 1229-1650, in: Ons Voorgeslacht jrg. 34 (1979), blz. 191 (leen 182).
*133 Necrologium Abdij Egmond, blz. 108: ‘aprilis G Ø Jutta, uxor Gerardi de Raporst, militis, anno M.CCC.XI, que legat x lib. annuatum’ (= 21-4-1311).
*134 J.C. Kort, Naaldwijk en zijn heren tot 1506, in: Naeltwick, 1198-1998 (Naaldwijk 1998), blz. 39.
*135 Muller, Regesta Hannonensia, blz. 137, d.d. 22-2-1325.
*136 Hüffer, Abdij Rijnsburg, no. 187, d.d. 19-8-1323.
*137 J.J.A. Sturkenboom, Inventaris van het archief van Heilige Geest van Naaldwijk, 1295-1950 (z.j. en pl.), no. 2, d.d. 10-10-1306.
*138 Ronald de Graaf, Oorlog om Holland 1000-1375 (Hilversum 1996), blz. 285.
*139 De Graaf, Oorlog om Holland, blz. 115.
*140 Kort, Leenkamer Abdij Egmond, blz. 199 (leen 205).
*141 C. Hoek, Repertorium op de Grafelijke lenen in de Lier, Schipluiden en Vlaardingen, 1252-1648, in: Ons Voorgeslacht jrg. 28 (1973), blz. 98 (leen 39) en p. 126 (leen 86).
*142 C. Hoek, Repertorium op de Grafelijke lenen in Kethel en Spaland, in: Ons Voorgeslacht jrg. 25 (1970), blz. 242 (leen 4).
*143 Muller, Regesta Hannonensia, blz. 133, d.d. 4-10-1324.
*144 Necrologium Abdij Egmond, blz. 92: ‘januarii A Ø Gerardus de Rapurst, miles, anno domini M.CCC.XXV, qui dedit cnuentui xx lib. annuatim’ (= 8-1-1325).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/genealogieen/van-der-woerd-van-foreest/4590/ Van der Woerd – Van Foreest], Ben de Keijzer, 2024===
<blockquote>
III-a. '''Floris II van der Woerd, knaap''' (1285), vermeld 1266, 1282-1292, overl. tussen 7 februari 1292 en 7 mei 1293, '''tr. (…) van Teylingen, dr. van Willem van Teylingen (1205-1243) en Oda'''.
</blockquote>

*63 OHZ III no. 1407, d.d. 7-2-1266 (in de veronderstelling dat de Paasstijl is toegepast). Indien dat niet geval is de datum 15-2-1265. De laatste datum komt in oudere publicaties voor, zoals: Ned. Leeuw jrg. 77 (1960), kolom 91, Ons Voorgeslacht jrg. 38 (1983), blz. 43, Ons Voorgeslacht jrg. 45 (1990), blz. 109.
*64 De Keijzer, ?[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/ov-publicaties/hollandse-bronnen-deel-4/7197/ Het oude register], blz. 472-474.

<blockquote>Kinderen:
1. '''Hadewich (Hazekine, Hazetiaen) van der Woerd''', vermeld 1330, 1333, 1343, '''tr. Kerstant van Raaphorst, ridder (1290), vermeld 128271-1322,72 overl. tussen 9 augustus 1322 en 12 mei 1323,73 zn. van Dirk van Raaphorst (1261-1272).</blockquote>

*71 Muller, [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005190101_01/_bij005190101_01_0010.php Het oudste register], blz. 54, no. 26, blz. 101 no. 309.
*72 NA, Archief Graven van Holland inv.nr. 242, fol. 24-24v, no. 151, resp. inv.nr. 243, fol. 31, no. 146, d.d. 9-8-1322.
*73 NA, Archief Graven van Holland inv.nr. 242, fol. 33, no. 209, resp. inv.nr. 243, fol. 44, no. 212, d.d. 12-5-1323.
*74 NA, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~94.1 Regestenlijst van het archief der voormalige abdij Leeuwenhorst te Noordwijkerhout, regest 94], d.d. 10-11-1330; Muller, Regesta Hannonensia, blz. 192, d.d. 10-11-1330.
*75 NA, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~111 Regestenlijst van het archief der voormalige abdij Leeuwenhorst te Noordwijkerhout, regest 111], d.d. 30-5-1333; Muller, Regesta Hannonensia, blz. 215, d.d. 30-5-1333.
*76 [https://books.google.nl/books?id=XWTPizDnMycC&newbks=0&pg=PA680#v=onepage&q&f=false Van Mieris II, blz. 680], d.d. 11-11-1343.
*77 W.A. Beelaerts van Blokland, Vaststelling der identiteit van enkele edelvrouwen, in: [https://books.google.nl/books?id=7bXroAp13U4C&pg=PA256#v=onepage&q&f=false Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde, vierde reeks, tiende deel (’s-Gravenhage, 1912), blz. 256-257].

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/genealogieen/van-poelgeest/14710/ Van Poelgeest], Ben de Keizer, 2025===
<blockquote>
II. Gerard II van Poelgeest, vermeld 1252.
</blockquote>
<blockquote>
II. Gerard III van Poelgeest, ridder (1306), heer van Hoogmade,37 vermeld als leenheer 1307,38 overl. voor 1316, tr. Aleid van Raaphorst,39 vrouwe van Poelgeest, vermeld 1316, verm. dr. van Gerard van Raaphorst en Aleid van Hillegersberg.40

Op 28 januari 1306 verkoopt graaf Willem III aan Beatrix, dochter van heer Dirk van der Doortoge, ridder, de goederen ter Doortoge, in Zevenhuizen, en in Zegwaard, die van wijlen haar vader waren, welke goederen zij in recht leen zal houden, met de bepaling dat zij een deel van de koopsom de op dat goed rustende schuld zal afbetalen aan heer Gerard van Poelgeest, ridder.41

In 1316 ontvangt te Koudekerk ‘de vrouwe van Poelgheest’ uit de lentebede en de herfstbede van Rijnland 2 pond, totaal 4 pond, van Engelbrecht, rentmeester van Noord-Holland.42

</blockquote>
*37 Kort, [[#Repertorium_op_de_grafelijke_lenen_in_Rijnland,_J.C._Kort,_2009|Grafelijke lenen in Rijnland-3 (1990)]], blz. 151 ('''leen 457''').
*38 Kort, [[#Repertorium_op_de_grafelijke_lenen_in_Rijnland,_J.C._Kort,_2009|Grafelijke lenen in Rijnland-1 (1987)]], blz. 691-692 ('''leen 116''').
*39 [[#Gouthoeven,_1610|Van Gouthoeven, D’oude Chronijcke]], blz. 96.
*40 C. Hoek, [[#Ons_Voorgeslacht_1971,_HET_HUIS_TEN_BERGHE_TE_HILLEGERSBERG,_C._HOEK|Het huis Ten Berghe te Hillegersberg]], in: Ons Voorgeslacht jrg. 26 (1971), blz. 126.
*41 NA, AGH inv.nr. 243, fol. 69v, no. 366, resp. inv.nr. 242, fol. 57, no. 358, d.d. 28-1-1306.
*42 Hamaker, [https://books.google.nl/books?id=v6aGNcFGV8gC&newbks=0&pg=PA66#v=onepage&f=false Rekeningen I, blz. 66]; NA, AGH inv.nr. 1435, d.d. 5-4-1316/6-1-1317

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/genealogieen/het-huis-ten-berghe-te-hillegersberg-nageslacht-en-bezit-van-vrancke-stoep-13e-eeuw/4580/ Ons Voorgeslacht 1971, HET HUIS TEN BERGHE TE HILLEGERSBERG, C. HOEK]===
#Gerard +1272 x (1) <1269 Aleyd Vranckendr Stoep x (2) >1272 N.N. van Ghestel
##Ia. Kerstant Gheretsz v1320, ridder: 1320 holding 10ths in Wassenaar, Boomgaarde, Hillegersberg, Scarpenes, Louwersloot. 1322 his kids, +<1322
###II. Kerstant van den Berghe v1346-1366, hoogheemraad 1347, bloedverwant BvR, baljuw 1350, x N.N. Dirk Bokeldr uter Nesse, heer van Matenesse
####II.1 Dirk van de Berghe v1377-1380, CoA breach from vR CoA, Daniel van Matenesse is his uncle and has only bastards, he inherits => Dirk heer van Matenesse v1380
####II.2 Philips v1377
####II.3 jonkvrouwe Lijsbette van den Berghe v1381 x Janne Vlaminck Wouter Gheriitsz, Dirk transfers everything vR to her when he receives Matenesse
#####IIIa.1 Wouter Gherijt van den Berghe v1381-1419 => van Matenesse, x2 Machteld Hubrechtsdr van der Werve
######Adriaen x Alijdt Philipsdr van Spangen
#####IIIa.2 Kerstant van den Berghe v1387-1407 x <1407 Volckwijf van Rijsoirde, 1411 baljuw, 1412 baljuw, +<1415
######IVb.1 Kerstant v1415-1427
######IVb.2 Adriaene x Jan van Rijswijk
######IVb.3 Janne v1439 x Harper van den Werve +c 1459
######IVb.4 Margriet v1415, nun
#####IIIa.3 Kerstijne van den Berghe, [https://nl.wikipedia.org/wiki/Begijnen bagijn] (nun?)
#####IIIa.4 Margriet van den Berghe, [https://nl.wikipedia.org/wiki/Begijnen bagijn] (nun?)
##Ib. Vranck van Ghestel

===Parenteel van Doede, Drost van Holland, [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-valk/ Jan van der Valk]===
He has the sons of Dirk Kerstantsz:

''
# Gerard van Raephorst [1.1.3.2.1.1] vermeld 1297-1324
# Dirk van Raephorst [1.1.3.2.1.2] vermeld 1289-1309
# Kerstant, ridder, van Raephorst, geboren in 1281. Volgt 1.1.3.2.1.3''

I have Kerstant Dirksz v1281-1321, he was likely born a decade or 2 before his was first attested.
KD x Hazetiaan van der Woerd *<1330, +>1343.
Sourced mainly from either BdZ or Vermeulen, Bouwsteen.

''Kinderen van Kerstant. en Hazetiaan:

# Hazetiaen Jkvr van Raephorst. Hazetiaen is overleden in 1361.
# Floris van Raephorst. Floris is overleden omstreeks 1377.
# Gerard/Gerrit van Raephorst, geboren in 1253. Gerard/Gerrit is overleden in 1335, 81 of 82 jaar oud x Agnes van Duivenvoorde
# Diederik Kerstants van Raephorst, geboren omstreeks 1290 in Wassenaar. Diederik is overleden omstreeks 1351
''

===[https://pure.rug.nl/ws/portalfiles/portal/125731680/Complete_thesis.pdf Bouwsteen en Toetssteen], Henri Jean Joseph Vermeulen, 2020===
<blockquote>Op basis van deze rangorde wordt de '''dochter, die huwt met Floris II van de Woerd'', hoger ingeschaald (in de rangorde eerder) dan de dochter, die huwt met Dirk van Oegstgeest, lager ingeschaald (in de rangorde later). De '''kleindochter van deze oudste onbekende dochter heet Hazetiaan van de Woerd'''. De naam van haar '''grootmoeder kan dan Hazetiaan van Teylingen zijn geweest'''.
De constatering, dat Floris II van de Woerd met een dochter uit het geslacht van Teylingen is gehuwd, wordt verder onderbouwd door het feit dat Floris II en zijn opvolgers leengoederen van de heerlijkheid Van Teylingen in bezit (leen) hebben gehad en doorgegeven. '''Heer Kerstant van Raaphorst, gehuwd met Aleid van de Woerd, de achterkleindochter van Floris II''', hield in 1284 23 '''100 morgen en twee hont land op het Slik in het ambacht van Monster en dat van Naaldwijk''' in leen van de heer van Teilingen (laatste heer van Teylingen † 1283).
Ook '''Dirk van Raaphorst, zijn zoon''', was in 1329 24 in het bezit van deze Teylingse goederen. De omschrijving van dit goed volgt uit de inschrijving in het Oudste Register van graaf Florens, waarin staat '' Dieric van Raporst hout jeghens .c. morghen lands, huys ende hof legghende te Naeltwiic ende in Monsterambocht, dat siin ouders Kerstant van Raaphorst en Hazetiaan van de Woerd gehouden hebben van den huse van Teylinghe, ende ander lude al voirt van hem houden’' 25 .
Laatstgenoemde '''Dirk van Raaphorst, ridder, (1329-1350†), is een zoon van Kerstant van Raaphorst, ridder, (1281-†1325), een kleinzoon van Dirk van Raaphorst, (1261-†1272) en een achterkleinzoon van Kerstant van Raaphorst, († 1238)'''. De eerste leenman Kerstant evenals de tweede Dirk zijn de enige twee Raaphorst’en die voor de belening met de 100 morgen en twee hont land op het Slik in het ambacht van Monster en Naaldwijk in aanmerking komen. Deze honderd morgen en twee hont zullen door Hazetiaan van Teylingen aan de Van de Woerds zijn gekomen. '''Hazetiaan van Teylingen zal deze goederen bij haar huwelijk met Floris II van de Woerd van Willem II, heer van Teylingen, haar vader, hebben meegekregen'''. De afstamming uit het geslacht Van Teylingen wordt bij de '''verkoop van zes morgen land te Wateringen door Hendrik van de Woerd aan zijn tante vrouwe Christina van Teilingen, abdis te Leeuwenhorst, op 19 januari 1322''' 26 nog verder onderbouwd. De echtgenote van Floris II is Hazetiaan van Teylingen. Hun zoon is Floris III van de Woerd.</blockquote>

*23 A. van der Valk, ‘[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstede-teilingen/4486/ Repertorium op de lenen van de hofstede Teilingen, 1258-1650]’, in: Ons Voorgeslacht, 1985, jrg. 40, nr. 356, p. 704.
*24 Idem, p. 704.
*25 S. Muller Hz., ‘[https://www.dbnl.org/tekst/_bij005190101_01/_bij005190101_01_0010.php Het oudste register van graaf Florens]’, in: Bijdragen en Mededelingen van het Historisch Genootschap, 1901, jrg. 22, p. 265.
*26 Jh. W. Beelaerts van Blokland, ‘De bakermat van het geslacht van Foreest (van de Woerd)’, in: De Nederlandsche Leeuw, 1935, jrg. 51, kol. 175.

p397-404 sets out how the 100 morgen vT came to van de Woerd, and then to vR by 1281-1284.

<pre>
Willem II van Teylingen Floris I van de Woerd
| |
Hazetiaan vT x Floris II van de Woerd Kerstant van Raaphorst, (†1238)
| |
Floris III vdW x Aleid van Naaldwijk Dirk van Raaphorst (1261-†1272)
/ \ /
F4vdW (1285-†1304) Hazetiaan vdW v1330-1343 x Kerstant van Raaphorst v1281-1323
/ \
Dirk vR (1329-†1350) x MvO Gerard vR x AvD
| |
Hazetiaan vR Floris vR
</pre>

*89 P. Muller, [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA192#v=onepage&q&f=false Regesta Hannonensia, 1881, p. 192].
*90 Idem, [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA215#v=onepage&q&f=false p. 215].
*91 F. Van Mieris, [https://books.google.nl/books?id=XWTPizDnMycC&pg=PA680&printsec=frontcover&newbks=0&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Groot charterboek der graaven van Holland, van Zeeland en heeren van Vriesland, 1753-1756, dl. II, p. 680].
*92 Jhr. W. Beelaerts van Blokland, ’Vaststelling van de identiteit van enkele edelvrouwen’, in: [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005191201_01/_bij005191201_01_0008.php Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde], 1912, 4e reeks, dl. 10, p. 256-257.
''Intussen is mij, jhr. W. Beelaerts van Blokland, uit een ander afschrift dezer acte, indertijd gemaakt naar het origineel, hetwelk in het archief van de prins de Ligne, als opvolger van de Van Wassenaars, berustte, gebleken, dat haar voornaam niet juist is weergegeven en zij Hazetiaan heette. Zij is derhalve te vereenzelvigen met ver Hasekine, vrouwe van Raaphorst, die voorkomt in een acte van 10.11.1330 (archief abdij Leeuwenhorst), en was ongetwijfeld eens de echtgenote van Kerstant van Raaphorst, ridder, en bezitter van Raaphorst, overleden in 1322. Ook haar eigen familienaam is waarschijnlijk eerlang vast te stellen aan de hand van het feit dat de verklaring van 11.11.1343 door haar werd bezegeld en een tekening van haar wapen toonde, blijkens een afbeelding van dit zegel onder bovengenoemd afschrift van het origineel: Een schuinbalk (Afschr. : Hoge Raad van Adel, 's-Gravenhage, Algemene Handschriftencollectie, inv. nr. 1, fol. IX).''
*93 Hoge Raad van Adel, Den Haag, Algemene handschriftencollectie, inv. nr. 1, fol. 9.
*94 C. Hoek, ‘[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4324 Repertorium op de grafelijke lenen in De Lier, Schipluiden en Vlaardingen, 1252-1648]’, in: Ons Voorgeslacht, 1973, jrg. 28, nr. 220, p. 72-73.
*95 P. Muller, [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA113#v=onepage&q&f=false Regesta Hannonensia, 1881, p. 113]; dr. J. Berkelbach van der Sprenkel, Regesten van oorkonden betreffende de bisschoppen van Utrecht uit de jaren 1301-1340, 1937, nr. 1129; L. van der Klooster, ‘Over de herkomst van de Van Wassenaar’s en de Van Raephorst’en en van Jacob, burggraaf van Leiden’, in: De Nederlandsche Leeuw, 1983, jrg. 100, kol. 175-194. Henri J.J. Vermeulen, ‘Drie generaties van Oudshoorn’, in: De Nederlandsche Leeuw, 1999, jrg. 116, kol. 49-75; H. Brokken (red.), Heren van Stand. Van Wassenaer, 1200-2000, Achthonderd jaar Nederlandse adelsgeschiedenis, 2001.
*96 H.J.J. Vermeulen, ‘Drie generaties Van Oudshoorn’, in: De Nederlandsche Leeuw, 1999, jrg. 116, kol.49-75.
*97 Idem, kol.49-75.
*98 Idem, kol.49-75.
*99 P. Muller, [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA114#v=onepage&q&f=false Regesta Hannonensia, 1881, p. 114].
*100 C. Hoek, ‘[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-te-bleiswijk-hillegersberg-kralingen-overschie-rotterdam-schiebroek-schoonderloo-en-zevenhuizen/4315/ Register op de grafelijke lenen te Bleiswijk, Hillegersberg, Kralingen, Overschie, Rotterdam, Schiebroek, Schoonderloo en Zevenhuizen], 1200-1648’, in: Ons Voorgeslacht, 1986, jrg. 41, nr. 358, p. 178; H. van Wijn, [https://books.google.nl/books?id=JnxWAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA108#v=onepage&f=false ‘Necrologium Egmundense’, in: Huiszittend Leeven, 1812, II.1, p. 108]].
*101 G. Brom, [https://archive.org/details/bullariumtraject0000cath/bullariumtraject0000cath Bullarium Trajectense, 1891, nr. 873]; F. van Mieris, [https://books.google.nl/books?id=j_fEbnvZQPAC&newbks=0&pg=PA340#v=onepage&q&f=false Groot charterboek der graaven van Holland, van Zeeland en heeren van Vriesland, 1753-1756, dl. III, p . 340-341]

Floris IV and Hazetiaan are supposedly brother and sister. They could be born up to 20 years apart.
Floris III succeeds F2 in 1281. If F2 got 66yo, he was born ca 1215, his oldest son F3 was born around 1240 then.
F3 would have gotten kids from 1265-1285, and he died in 1293, around 53yo then.
F4, his oldest son, would have been just 20yo when first attested. If Hazetiaan was born 1275, she lived to be over 68yo.

===De Nederlandsche Leeuw, 'Drie generaties Van Oudshoorn', H.J.J. Vermeulen, 1999, jrg. 116, kol.49-75.===
Identifying Haaske, only named daughter of the vrouwe vR, not daughter of Mechteld or sister of Bartholomeus in 1357.

<blockquote>Het stuk land genaamd de Geer in het ambacht Woerden gaat op 9 sept. 1357 naar ver Agnes van Oudshoorn, vrouwe van Heulestein, eventueel te komen op ver Mechteld van Raaphorst, haar zuster, en daarna op Bartholomeus, haar zoon, of diens zuster, gehuwd met Gerard van Egmond, of op Haaske, dochter van de vrouwe van Raaphorst. En op 26 febr. 1361 naar Mechteld van Oudshoorn, vrouwe van Raaphorst.</blockquote>
*88 ARA, graven van Holland, inv. nr. 224, fol. 11 (O.V. 48( 1993), p. 168). = [[#REPERTORIUM_OP_DE_LENEN_VAN_DE_HOFSTEDE_DE_HAM,_1351-1662,_J.C._Kort]]

By 1361 Agnes acutally died, and Mectheld inherits, but here heirs carry over and are specified, and there Haaske is indeed sister to Bartolomeus.
<blockquote>
Het huis Rijnenburg met alle toebehoren en de 7 morgen land in Hazerswoude gaan op 12 sept. 1357 naar Bartholomeus van Raap horst, zoon van Dirk en Mechteld van Oudshoorn, zoals heer Willem van Oudshoorn, (zijn oom), eventueel te komen op zijn zuster, gehuwd met heer Gerard van Egmond, o f op Haseken, dochter van de vrouwe van Raaphorst, zijn zuster.</blockquote>
*93 ARA, graven van Holland, inv. nr. 224, fol. 11 (O.V.42 (1987), p. 546/547). =[[#Repertorium_op_de_grafelijke_lenen_in_Rijnland,_J.C._Kort,_2009]]

Machteld van Oudshoorn was married to Hendrik van Zandhorst first, ca 1326, he died by 1334.
*109. [https://books.google.nl/books?id=XWTPizDnMycC&newbks=0&pg=PA382#v=onepage&q&f=false Van Mieris p 382]
*111. ARA, graven van Holland, inv. nr. 242, fol. 50vo (Idem, dl. II , p. 407/408)
*156. ARA, graven van Holland, inv. nr. 242, fol. 44vo (Idem, dl. II, p. 382)
*159. De rekeningen der grafelijkheid van Holland onder het Henegouwsche huis, H.J. Hamaker, in: [https://books.google.nl/books?id=dQIQAAAAYAAJ&newbks=0&pg=PA226#v=onepage&f=false Werken Historisch Genootschap, 1875, nieuwe reeks, nr. 21, p. 225]. ''1334: Item van der vischerie in Spaerndamme heren Gherid wedewe van Raporst 20£''

Hard to identify her 2nd husband Dirk van Raaphorst under the other Dirks, Vermeulen identifies 3 (p68).

* D, 3rd son of D v1261-+1272, and this DD is v1289, Harnas: father D [[#G-swap]] 1.1.1, son DD 1.1.1.1
* D holding Voorschoten v1334, son of K 1281-+1325: [[#G-swap]] 1.1.1.2.1, father of Bartholomeus, husband of MvO
* D holding Schiebroek #74, son of G v1323-1335, 2nd son of the same K: [[#G-swap]] 1.1.1.3.1, not grandson of K.

In my tree father K is brother to the first DD.
The 3rd D is indeed son of GxAvD in my tree too, but not the G son of K, cause the GxJ is already explicitly son of K.
So either G father of D is not a son of K, or he is son of a different K, I currently have no candidate for.

The 3rd Dirk then is the oldest son, ridder in 1351, and the younger sons knaap, and they go against the count (1351).

<blockquote>Kerstant van Raaphorst, ridder, draagt het huis Raaphorst met alle toebehoren op aan Floris V, graaf van Holland, en wordt daarmee als een recht leen, samen met een erfelijke jaarrente van 10 pond, door de graaf op 29 sept. 1290 beleend. Vervolgens krijgt een Dirk van Raaphorst, volgens de staat van de grafelijke inkomsten in Noord-Holland, Woerden en Oudewater, in 1334 10 pond uit de lentebede van Rijnland. Het is niet te boud te veronderstellen dat deze Dirk ook met het huis Raaphorst zal zijn beleend en dus vermoedelijk de zoon van eerdergenoemde Kerstant van Raaphorst, ridder, zal zijn geweest. Bij de volgende vermelding van de uitbetaling van de 10 pond uit de lentbede, maar nu opgetekend in de rekening van Gerard Heinenzoon van 23 aug. 1343 20 aug. 1344 , wordt gemelde Dirk heer Dirk van Raaphorst genoemd.</blockquote>

That refers to Voorschoten #362, the piece that follows mentions the 1396 #418 entry. That is where house vR was built then.
Whomever lived there was heer or vrouwe of Raaphorst. Wouldn't that make Dirks v1334 widow, if still alive, or his oldest son's wife or widow, vrouwe van Raaphorst in 1357?
The Voorschoten branch, so Bartholomeus, is the main branch. So the lady vR is Mechteld.

p69
DxAvD, the 3rd Dirk, lost (verbeurd) in 1354, bought back for 350 sh in 1355, and it gets lost in 1379.
Dirk either was banished, or got amnesty and died without (male) heirs. That refers to Schiebroek #74.

DxMvO, 2nd Dirk, presumably oldest son of K v1281-1325, mother unknown (1999).
He is taking a wild guess, point to ver Hadewich lady vR 1330, doing business with W&H vdWoerd brothers, as from that family.
That K would be G-swap 1.1.1.2 x HvdW, but he has a different son G in my book.

v1329, 1334, 1336. 1338
*176. ARA, archief graven van Holland, inv. nr. 242, fol. 65vo ( O.V 40, (1985), p. 704). = [[#Repertorium_op_de_lenen_van_de_hofstede_Teilingen,_J.C._Kort,_2009]]
*177. De rekeningen der grafelijkheid van Holland onder het Henegouwsche huis, H.J. Hamaker, in: [https://books.google.nl/books?id=dQIQAAAAYAAJ&newbks=0&pg=PA224#v=onepage&f=false Werken Historisch Genootschap, 1875, nieuwe reeks, nr. 21, p. 224]. ''In Item aldaer Dirc van Raporst 10£''
*178. ARA, graven van Holland, inv. nr. 709, fol. 52 (O.V. 28 (1973), p. 73).
*179. ARA, graven van Holland, inv. nr. 218, fol. 22vo ([https://books.google.nl/books?id=XWTPizDnMycC&newbks=0&pg=PA610#v=onepage&q&f=false Groot charterboek der graaven van Holland, van Zeeland en heeren van Vriesland, F. van Mieris, 1753-1756, dl. II, p. 610]). ''Uitspraak van den Graaf over het voorofferen in de kerk van Wassenaar, om 't welke Diederik van Raaphorst en Diederik van Zanthorst tegen elkanderen in verschil waren, 31-5-1338''

p70
<blockquote>De Dirk van Raaphorst, schout van 's-Gravenzande, in 1346 en 1347 , die nog géén ridder is en een huis in het ambacht 's-Gravenzande bezit, en die van 1348 , die een gors gelegen in het ambacht 's-Gravenzande van Mechteld, vrouwe van Voorne, pacht, is de derde Dirk van Raaphorst.",</blockquote>
*183. ARA, graven van Holland, inv. nr. 1218, fol. 2 .
*184. ARA, graven van Holland, inv. nr. 1374, fol. 12.
*185. ARA, graven van Holland, inv. nr. 1158, fol. 4 (Het archief van de heren van Voorne, burggraven van Zeeland, 1272-1371, J.C. Kort, 1972, nr. I (165)).

Dirk x MvO died before 7-12-1352
*186. ARA, graven van Holland, inv. nr. 244, fol. 18 ([https://www.google.nl/books/edition/Het_ontstaan_van_de_Hoekse_en_Kabeljauws/Up9sQgAACAAJ Het ontstaan van de Hoekse en Kabeljauwse twisten, H.M. Brokken, 1982], p. 194).
*187. GA Leiden, Arch. kerken, inv. nr. 931, regest nr. 801.
*188. [https://archive.org/details/bullariumtraject0000cath/page/62/mode/2up Bullarium Trajectense, G. Brom, 1891, nr. 1509]. ''Theoderici de Raephorst militis 13-5-1354''

He suspects the Dirk that sided with Hooks, is the 3rd Dirk, cause he is alive in 1355 for the zoen.
Agreed I have him son G, older brother of Floris, Kerstant and Wouter, ridder not knaap.

<blockquote>"Het kan ook zo zijn dat in deze oorkonde, gezien de inhoud van die van 7 dec. 1352 toch de tweede Dirk wordt bedoeld. Dit kan maar lijkt niet erg waarschijnlijk, want van de tweede Dirk, noch van Mechteld van Oudshoorn, zijn weduwe, noch van Bartholomeus, Johanna en Hadewig, hun kinderen, zijn, in tegenstelling tot Floris, Kerstant en Wouter van Raaphorst, de broers van de derde Dirk, amnestieoorkonden en bewaard. De derde Dirk komt nog voor in 1361, 1363, 1373, 1374. In I379, als het leen van de erfelijke jaarpacht van 22 pond uit het heer Engelbrechtsbroek bij Rotterdam is afgestorven, is Dirk overleden.
Misschien is hij de Dirk van Raaphorst die, volgens Van Spaen (H.R.v.A, Den Haag, collectie van Spaen, inv. nr. 182, d l . X , fol. 259), in 1377 te 's-Gravenzande (kinderloos) op straat dood viel!"</blockquote>

*195. ARA, graven van Holland, inv. nr. 20 (Het archief der graven van Holland, 889-1581, J.C. Kort, 1981, dl. II, nr. 20).
*196. ARA, abdij Koningsveld, inv. nr. 193 (De archieven van de Delftsche statenkloosters, S.W.A. Drossaers, 1916, nr. 170).
*197. [https://books.google.nl/books?id=qjdlAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA84#v=onepage&f=false Proeve eener geschiedenis van het geslacht van Nyenerode, J.J. de Geer, in: Berigten van het Historisch Genootschap, 1851, dl. 4, st. 1, p. 84]
*198. ARA, graven van Holland, inv. nr. 2091 (Het archief der graven van Holland, 889-1581, J.C. Kort, 1981, dl. II, nr. 2091).
*199. ARA, graven van Holland, inv. nr. 1458 (O.V. 41 (1986), p. 178). = [[#DE_LEENHOVEN_VAN_DE_HEREN_VAN_VIANEN,_J.C._KORT_-_III._DE_LENEN_VAN_GOYE_2]]

===[https://www.historischekring.nl/wp-content/uploads/2021/05/Werinon_nr_88.pdf Het korte leven van Alfer II van der Horst op Kasteel Ter Horst], Werinon #88, Els N.G. van Damme, 2015===
<blockquote>'''Alfers vrouw, Hadewich van Raephorst'''
Alfer II ging op 11 augustus 1335 7) een huwelijk aan met een aanzienlijke en naar het zich laat aanzien zeer vitale vrouw: Hadewich van Raephorst. Haar vader Ridder Gerard van Raephorst was in zijn tijd vertegenwoordiger van Graaf Willem III en verkeerde in de Raad van de bisschop.
Hij is tussen 1277 en 1294 onafgebroken een vooraanstaand schepen van Utrecht geweest.

[...]

In het geslacht Raephorst komen de namen Gerrit (Gerard), Dirk en Kerstant als gevolg van strikte vernoemingen vele malen voor. Gerards broer was Kerstant van Raephorst,9) gehuwd met Hadewich van de Woert uit één van de edelste geslachten van Holland, vermoedelijk uit het gravenhuis voortgekomen.

[...]

Hadewichs vader, Gerard van Raephorst, is tweemaal getrouwd geweest. De vraag is, wanneer werd Hadewich geboren? Wie was haar moeder? Gerards eerste vrouw was Jutte de Vrese
(de Vries). Deze familie de Vries (de ‘Fresingers’) is uitputtend uitgezocht door Burgers.11)
</blockquote>

<pre>
Dirk van Raephorst x NN Gerard de Vrese x NN
(ca. 1290-1321) (ca. 1225-na 1294)
| |
Gerard van Raephorst X 1. Jutte de Vrese (?-ca.1320 )
(ca.1256-8-1-1325) (c1300) 2. Jutte de Vries van der Hogestrate 11)
| (?- na 1325)
|
Hadewich van Raephorst X Alfer II van der Horst
(van Bloemensteyn) (1335) (1316-1345)
(ca.1317-1399) |
|
Alfer III, Lijsbeth, Ernst
</pre>

J2 +>1322
GD +1335
v1311, Hadedwich, Armgard GDdr x J1

''Zuiderent veronderstelt dan ook dat deze Hadewich is overleden en dat er een tweede Hadewich geboren is, omstreeks 1317''

''Jutte, dochter van Gerard Vrese (Vreso), en ook hun dochter Haeskine (= Hadewich) met name genoemd.14)'' *<1320

''Hadewich was erfdochter, dus enige erfgenaam. In 1324, toen vader Gerrit al 68 jaar was, verkreeg hij dit bijzondere recht van opvolging voor zijn dochter Hazetiaen, als hij zonder zoon mocht komen te overlijden.

#Alfer III (ca. 1340-1402) was natuurlijk de oudste zoon, want genoemd naar zijn grootvader van vaders kant. Hij werd ook vermeld door Beelaerts van Blokland.
#(N.N. Alfersdr), after first mother
#De dochter Lijsbeth (ca. *1340) x Wouter van Matenesse (Wouter Gherijt van den Berghe/Mateness v1381-1419 x1, IIIa.1?) zal vernoemd zijn naar Alfers (tweede) moeder, Lysbeth van Montfoort. Hij heeft zijn eigen moeder nooit gekend omdat zij bij zijn geboorte overleed. Zij moet dus de tweede dochter zijn.
#(Gerard) 2nd son after mothers father
#Ernst is de derde zoon, want vernoemd naar de oudste broer van zijn vader.

De moeder van Jan van Bloemensteyn, de tweede echtgenoot van Hadewich van Raephorst, was zoals wij zagen, ook een Lichtenberger.''

*7) Kwartierstaat Zuiderent-van Wijgerden. [http://www.zuiderent.ch/ www.zuiderent.ch]
*9) J.C. Kort, Grafelijke lenen in Rijnland. Ons Voorgeslacht 45, p.181, 1990
*11) J.W.J. Burgers,Tussen burgerij en adel. De financiële, politieke en maatschappelijke carrière van de Utrechtse patriciër Lambert de Vries (ca. 1250-1316?). [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005199101_01/_bij005199101_01_0001.php Bijdr. Meded. Gesch. Ned. 1, 1-31,1991]
*14) Abdij van Egmond. Toeg. 356, nr. 188. NHA, Haarlem

==Grafelijke lenen==
A ''leen'' was an ''erfleen'', it was handed out by the count, and was inherited from father to son. The ''leenregisters'', or the collected info about them in a ''repertorium'', did not need to record a normal father-to-son transfer. But other changes were recorded, and they showed who succeeded whom, more or less. For each ''leen'', I tried to construct treefragments, to see if I can put these together.
I have ignored Raaphorsten first mentioned after 1500, and (sometimes) included spouses without their husband.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-in-de-lier-schipluiden-en-vlaardingen/4324/ Repertorium op de grafelijke lenen in De Lier, Schipluiden en Vlaardingen, 1252-1648], C. Hoek, 1973===

HARNAS

9. 3 hoeven land achter Dijxhoirne, genaamd de Vriehernesse (1336: 30 morgen land op Woude ambacht, genaamd de Hernes, 1454: een woning c.a. buiten Delft in Delffland op de Harnassche, groot 31 morgen die in de verhoefslaging voor 28 morgen gelden, belast met 12 lb per jaar ten behoeve van de kapelrie te Hilner bij Raephorst, 3 lb per jaar ten behoeve van de proost van Conincxvelt en 2 lb per jaar ten behoeve van de Oude kerk van Delf, belend ten oosten: Gerijt Symonsz., Touwe Henricxz. en Jan Dirc Koenenz., ten zuiden: de Woutkade, ten wensten: de Lotswatering, ten noorden: Wigger IJsbrantsz. en Jan Dirc Koenenz., 1535: het ambacht van ‘t Harnas met 28 morgen land).

* 1-12-1289: '''Diederijc van Raporst''' mag het leen aan Matheus van den Woude en zijn kinderen en aan Voppen Arnout Voghelaersz. in erfhuur geven tegen 10 lb, 2½ viertel boter, 200 eieren en 30 hoenders per jaar, met bij overdracht het recht van de twaalfde penning (L.H. 49, fol. 52). =[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA301#v=onepage&f=false OHZ #681]
* 4-11-1309: Heer '''Kerstant van Raephurst, ridder''', mag de hoeve, die afkomstig van heer Wouter van Ruvene en tiendvrij is, belasten met een niet leenroerige rente van 12 lb hollands per jaar ten behoeve van een door hem te stichten kapelrie (L.H. 49, fol. 52).
* 12-6-1336: '''Dirc van Raphurst''', behoudens de rechten van de kapel te Raphurst en de nonnen van Conincxvelt, zoals '''wijlen heer Kerstant van Raephorst, ridder''', er brieven van had (L.H. 49, fol. 52).
* 12-12-1351: Wouter van Beveren, deken van - en namens de schutterij van Delf, wegens gedane diensten, met de Cadijcstiende en de Poedelwijcstiende op ‘t Woud, die '''heer Dirc van Raporst''' heeft verbeurd (L.H. 23, fol. 9).
* 26-12-1430: '''Adriaen van Raephorst (9b)''' (L.H. 49, fol. 50v).

<pre>
Dirk v1289
|
Kerstant v1309, ridder
|
Dirk Kerstantsz v1336, Dirk v1351, who forfeited
|
N.N. Dirkz
|
Adriaen v1430
</pre>

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-in-rijnland/4314/ Repertorium op de grafelijke lenen in Rijnland], J.C. Kort, 2009===
Same as OV 42, 1987, p390-410, p546-560
Same as OV 45, 1990, p103-182
(vervolg van pag. 478, OV nr. 399)

AARLANDERVEEN

3. De hoge heerlijkheid van Aarlanderveen met toebehoren behalve renten en jaarschot van de leenheer.
*8-1-1428: '''Adriaan van Raaphorst''' voor zijn schade, LRK 62 fo 66~.

4. Het ambacht van Aarlanderveen ('''1509''': met schout-, secretaris- en bodeambt, gift van de kerk, kapelrie en kosterij, een derde van de koren- en smaltienden, een derde van de turfmaat, de visserij van de sluis van Molenaarswetering en '''de tijns genaamd Raaphorstpacht'''; 1628: staande op huizen in Alphen aan de Rijn in het ambacht Aarlanderveen, zijnde 2 kapoenen of 8 stuiver jaarlijks), met schot en botting, (1355: met; 1548: de hoge heerlijkheiud van; de Vrijhoeven met bede, tiende; 1379: gruit en toebehoren; 1509: met percelen, die beweid worden, en de erfpacht van 4 hofsteden), (1332: waarbij 3 akkers, allen 9 morgen groot, in Aarlanderveen in Griet Dirk Allards weer).
*.-. -1316: Heer Dirk van Oudshoorn met 5 pond uit de lentebede vermeld, Hamaker, 1, p. 66.
*20-10-1321: Willem van Oudshoorn bij overdracht door Dirk van Oudshoom, ridder, zijn vader, eventueel te komen op Dirk, zijn broer, LRK 2 fo 19 nr. 114.
*31-12-1329: Lijftocht van Dirk Klaas, gehuwd met Willem van Oudshoorn, op 5 pond uit het jaarschot, LRK 2 fo 64 nr. 419.
*10-8-1332: Willem van Oudshoorn mag 3 akkers in achterleen geven aan Dirk van Oudshoorn, zijn broer, LRK 2 fo 78v nr. 522.
*28-3-1355: Heer Arnout van IJsselstein, zwager en raad van de leenheer, na de dood van Willem van Oudshoorn, voor een deel van 2000 gouden schilden van een schuld van 5000 schilden van de leenheer, LRK 23 fo 61 nr. 281.
*3-4-1379: Berta van Egmond, vrouwe van Culemborg en de Lek, met Gerard, heer van Culemborg en de Lek, zoals zij verkreeg van heer Arnout van IJsselstein, haar grootvader, voor haar huwelijk, '''geeft in achterleen aan Bartholomeus van Raaphorst, haar verwant''', bevestigd door de leenheer, LRK 49 fo 52.
*10-12-1492: Jasper, heer van Culemborg, neef van de leenheer, bij dode van Gerard, heer van Culemborg, zijn vader, na verzuim omdat hij meende dat annex aan Culemborg was, hij wegens oorlog de brieven niet had gezien en omdat Willem van Boshuizen en '''Gijsbert van Raaphorst in achterleen hielden'''. LRK 121 c.Sticht fo 2v-3v.

8. 10 morgen land in Aarlanderveen bij de brug te Alphen en alle hofsteden daarnaast, noord: de papenprove van Alphen, zuid: Nikolaas heer Dirksz. en kinderen, (1407: oost en west: Dirk van Oudshoorn).

*4-4-1333: '''Willem van Oudshoorn''', die kocht van de heer van Brederode, bij opdracht en hij mag in achterleen geven, LRK 2 fol. 79 nrs. 527-528.
*12-9-1357: '''Ver Agnes van Oudshoorn, vrouwe van Heulestein''', zoals heer Willem van Oudshoorn, haar grootvader, te komen op '''Machteld van Raaphorst, haar zuster, daarna op Bartholomeus, haar zoon, of op diens zuster, gehuwd met Gerard van Egmond, of op Haaske, dochter van de vrouwe van Raaphorst''', LRK 27 fol. 10v nr. 49, LRK 49 fol. 51.
*26-2-1361: '''De vrouwe van Raaphorst''', LRK 50 fol. 67 nr. 341.
*13-7-1407: '''Adriaan van Raaphorst''' ten eigen, LRK 54 fol. 40

ALPHEN

25. 18 morgen land in Alphen (1410: achter de kerk), waarvan het noordelijke weer genaamd is (1410: Hoge) Boomgaardsweer, het middelste Ver Armgard Sluters weer en het zuidelijke Kerkweer (1410: Steenlandsweer).
*4-4-1333: Willem van Oudshoorn, die kocht van de heer van Brederode, bij opdracht met lijftocht van Dirk Klaas, zijn vrouw, en hij mag in achterleen geven, LRK 2 fo 79 nrs. 527-528.

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 8 tot:
*2-4-1410: '''Adriaan van Raaphorst''' krijgt wegens schuld ten eigen, LRK 54 fo 63.

39. 6 morgen land in Alphen (1400: in Alpherhoorn, strekkend noord in de Rijn en zuid in een wetering, genaamd Gaag), oost (1377: Arnout Heinenz.; '''1400: heer Bartholomeus van Raaphorst, de vrouwe van der Doortoge en Doenoeys Jacob Doedijnszz. met stiefkinderen'''), west (1377: de leenman; 1400: Doenoeys Jacob Doedijnszz. met stiefkinderen met hun erf en huizing).

64. Het eigen huis (1330: de hofstede) van de leenheer, genaamd Rijnenburg, (1515: in Hazerswoude) met hofstede, boomgaarden, gracht en alle erf daarbij, zoals de baljuwen van Rijnland plachten te huren, (1330: met een streepje (!) land ten westen) en zuiden buiten aan de “poten”, groot 17 morgen 1 hont; een weer ten oosten van de “poten”, groot 9 morgen 5 hont; een weer ten oosten daaraan, groot 12 1/2 morgen, gekocht door Gozewijn van Rossum van Dirk van Poelgeest, west: de leenheer met de Lammerkamp, oost: Dirk die Vroede, noord: de Rijn; Spieringsakker, groot 5 morgen 4 112 hont, west: Dirk Ermboutsz., oost: Gerard Montfoordenz., noord: de Rijn; Engelsakker, groot 3 morgen 5 hont, west: Gerard Montfoordenz., oost: Jan Salikenz., noord: de Rijn; het Kapelleweer, groot 7 morgen, west: Jan Saiikenz., oost: IJsbrand Butenwege, noord: de Rijn; 1322: alles tiendvrij zover de tiende van de leenheer gaat).
*29-5-1314: Gozewijn van Rossum, dienaar van de leenheer, wiens open huis het zal zijn, LRK 49 fo 5Ov-5 1.
*21-4-1315: Gozewijn van Rossum zal het huis verbeteren tot 100 pond hollands, LRK 2 fo 13 nr. 73.
*25-8-1322: Gozewijn van Rossum, dienaar van de leenheer, met diens tiende van het leen, LRK 2 fo 25~ nr. 161.
*31-12-1329: Willem van Oudshoorn bij overdracht door Gozewijn van Rossum, ridder, met lijftocht van Dirk Klaas, zijn vrouw, op 35 pond, LRK 2 fo 63~64 nrs. 418-419.
*18-5-1330: Willem van Oudshoorn, niet te versterven, LRK 2 fo 66v nr. 434.
*12-9-1357: '''Bartholomeus van Raaphorst''' zoals heer Willem van Oudshoom opdroeg aan graaf Willem III, gekocht van heer Gozewijn van Rossum, '''eventueel te komen op zijn zuster, gehuwd met heer Gerard van Egmond, of op Hasekin, zijn zuster, dochter van de vrouwe van Raaphorst''', LRK 27 fo 11 nr. 5 1, LRK 49 fo 5 1.
*18-7-1396: Lijftocht van '''Katharina van Egmond, gehuwd met heer Bartholomeus van Raaphorst''', op de mindere helft, LRK 52 fo 219 nr. 924.
*15-2-1406: '''Adriaan van Raaphorst zoals Bartholomeus, zijn vader''', LRK 54 fo 24v.
*12-6-1406: Lijftocht van '''Agnes van Nijeveld, gehuwd met Adriaan van Raaphorst''', op de mindere helft, LRK 54 fo 26v.
*26-12-1430: '''Adriaan van Raaphorst,''' LRK 49 fo 50v.
*20-9-1441: '''Steven van Raaphorst''' bij overdracht door '''Adriaan, zijn vader''', LRK 115 c.Nd.Holland fo 7.
*25-6-1475: '''Bartholomeus van Raaphorst'' bij dode van '''Steven, zijn vader''', LRK 118 c.Nd.Holland fo 49v.
*.-.-14..: Anton Michielsz. van Eversdijk bij overdracht door '''Bartholomeus van Raaphorst'', LRK 118 c.Nd.Holland fo 63.

<pre>
WvO v1333
|
N.N. Wz vO vR+ x vrouwe vR
/ \ / \
AvO v1357 Machteld vO (x DvR) v1357 Haaske vR
/ \
Bartholomeus N.N. x GvE
</pre>

KOUDEKERK

116. Zijn huis te Poelgeest (1460: met hofstede en boomgaard) met het hele weer, waar het op staat, groot 16 à 18 morgen, (1460: in Koudekerk), (1415: vermeerderd met het achtste weer ten oosten van de kerk met woning en boomgaard, groot 17½ morgen, en een elsbroek; 1455: en met een weer aldaar, groot 18 morgen, strekkend noord tot de achterdijk, west: Dirk van Zwieten, secretaris, oost: Hornsken weer).
*.-.-13..: '''Gerard van Poelgeest, ridder''', als leenheer vermeld 1307, Leenregister Poelgeest A fol. 43.
*1-1-1327: Dirk van Poelgeest, als leenheer vermeld 1339, bij opdracht uit eigen, eventueel te komen op erven van Gerard van Poelgeest, zijn grootvader, of op een verwant van Poelgeest, LRK 2 fol. 51v nr. 319, Leenregister Poelgeest A fol. 25v.
*.-.-13..: Gerard van Poelgeest, ridder als leenheer vermeld 1340-1380, Leenregister Poelgeest A fol. 13v, fol. 1 en fol. 9v.

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 112, vermeerderd met:
*15-3-1371: Lijftocht van Beatrijs, gehuwd met heer Gerard van Poelgeest, op de helft tenzij zij hertrouwt, LRK 50 fol. 142 nr. 951.
*13-12-1415: Heer Gerard van Poelgeest met een weer zoals zijn vader uit eigen opdroeg, nadat diens akte tijdens de voogdij van Dirk van Poelgeest verbrandde wegens een ongeluk met donderkruit, LRK 54 fol. 135v.
*10-1-1455: Gerard van Poelgeest, raad en kamerling, ridder, bij opdracht uit eigen met een weer, LRK 116 c. Nd.-Holland fol. 52.

VOORSCHOTEN

360. De vrije (1460: hoge) heerlijkheid van Voorschoten behoudens tiende, land, renten, schot en bede voor de leenheer.
*29-12-1427: '''Heer Giilis van Kralingen, gehuwd met Gijsbert, dochter van Adriaan van Raaphorst''', LRK 62 fo 66v.

362. 14 pond uit de bede van Voorschoten (1386: 13 pond uit het schot van Voorschoten en Wassenaar; 1405: 4 en 10 pond uit het schot van Voorschoten).

* .-.-1316: Floris van Duvenvoorde met 4 pond uit de lentebede en Arnout van Duvenvoorde met 10 pond uit de herfstbede in het ambacht van Dirk van Wassenaar vermeld, Hamaker, I, pp. 66-67.
* .-.-1334: '''Dirk van Raaphorst''' met 10 pond en Arnout van Duvenvoorde met 4 en 10 pond uit de lente- en herfstbede vermeld, Hamaker, I, pp. 224-225.

381 A. 3 morgen, strekkend zuid langs de wetering, oost: heer Willem van der Made, west: Machteld, zuster van Hugo Nannenz., noord: '''heer Kerstant van Raaphorst'''.
*'''9-8-1322''': Arnout Ludolfsz. van de Paapweg ten eigen in ruil voor nr. 255, waarna overdracht aan Machteld, zuster van Hugo Nannenz., LRK 2 fo 24 nr. 151.

WASSENAAR

416. De hoge heerlijkheid van Wassenaar en Zuidwijk met hoog en laag gerecht, zodat hij vrijheer is, zonder het recht om ballingen te houden en zonder het atnhacht van Gillis van Kralingen in Zuidwijk met de derde penning.
[...]
*14-10-1469: Verpand voor de borgtocht van '''Steven van Raaphorst, neef''', Gerard van der Burch, Joris Jansz., Jan Starck en Arnout Groeninck voor heer Filips van Wassenaar, raad en kamerling, wegens 612 pond voor het baljuwschap van den Haag, LRK 118 c.Nd.Holland fo 16.

418. 10 pond jaarlijks uit de lentebede in het ambacht van de heer van Wassenaar, ''waar Raaphorst in staat, genaamd een half ambacht''.
*29-9-1290: '''Heer Kerstant van Raaphorst''', LRK 49 fo 50v. =[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA328#v=onepage&f=false OHZ #742]
*18-7-1396: Lijftocht van '''Katharina van Egmond, gehuwd met heer Bartholomeus van Raaphorst''', op de mindere helft, LRK 52 fo 219 nr. 924.
*15-2-1406: '''Adriaan van Raaphorst zoals Bartholomeus, zijn vader''', LRK 54 fo 24v.
*26-12-1430: '''Adriaan van Raaphorst''', LRK 49 fo 50v.

422. De (1319: koren- en smal)tiende van Wassenaar (1326: en de vlastiende; 13..: en de koren- en smaltiende in het ambacht van heer Dirk van Zuid-
wijk, oost: de heer van Brederode met een tiende in Valkenburg, west: de tiende van Kijtsdorp; 13..: de smaltiende van lammeren en ganzen en
half Woudersdorper tiende en de kapel in de kerk van Wassenaar heeft 138de andere helft), ('''1447: zijnde de korentiende in Wassenaar, 3 blokken korentienden aldaar, de tiende, die Albert van Raaphorst in achterleen houdt''', en de halve vlastiende van Vorenbroek).

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 417.
423. Zijn stenen huis, genaamd Santhorst, (1397: met hofstede) en toebehoren (1348: de oude heemwerf en 2 lanen uitgaand tot de heerstraat; 1397: en de heemwerf, groot 3; 1443: 4; morgen land), en 10 morgen weiland ten noorden daarvan (1348: en 7 morgen aan de wetering aldaar; '''1397''': enerzijds: heer Willem van Kralingen en kinderen, '''anderzijds: heer Bartholomeus van Raaphorst; 1415: Adriaan van Raaphorst'''), (1389: verminderd met een tiende in de Zijdwinde; 1443: verminderd tot huis, hofstede en heemwerf van Santhorst).

<pre>
Kerstant v1290
|
N.N. Kerstantsz
|
N.N.
|
Bartholomeus v1396 x CvE
|
Adriaan v1406-1430
</pre>

425. Zijn woning te Raaphorst en alle land ten westen van de Paapweg, enerzijds: de wetering, anderzijds: het broekland, (1527: waartoe behoren landpachten en levering uit de duinen; 1532: en 4 morgen, genaamd Koekamp; 1536: ten westen van het huis, gebruikt door Boudijn Jansz., schout van Wassenaar, voor f 18.- karolus; 1536: en land, oost: de Horstlaan, west: Neel Woert met dat goed, noord: Raaphorstduin, zuid: de banwetering, waardig f 72.- karolus en kapoenen; 1541: gebruikt door Jacob Jansz.; en een kroft, strekkend oost uit het Zuirveld; 1543: waarvan alle pachters en kapoenen worden opgesomd; 1567: en 4½ morgen in Wassenaar, zuid: de Veenwetering, west en noord: de leenman, oost: Hubert Jacobsz., tinnegieter te Leiden, gebruikt door Maria, weduwe jonge Arnout, te Wassenaar)

* 29-9-1290: '''Kerstant van Raaphorst, ridder''', bij opdracht, niet te delen, LRK 49 fol. 50v. =[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290] =[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA327#v=onepage&f=false OHZ #741]
* .-.-13..: '''Bartholomeus van Raaphorst, ridder, als leenheer vermeld 1363-1403''', Leenregister Raaphorst, B fol. 19v en fol. 17v.

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 418 tot:
* 26-5-1470: Belast voor Wouter van Bekestein met f 25.- rijns 17 st. door '''Adriaan van Raaphorst en Albert, diens zoon''', LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 19.
* 5-2-1473: '''Albert van Raaphorst bij dode van Adriaan, zijn vader''', LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 30.
* 2-8-1477: '''Gijsbert van Raaphorst, als leenheer vermeld 1475, bij dode van Albert, zijn vader''', en Wouter van Bekestein draagt de rente over, LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 59v, Leenregister Raaphorst B fol. 63.
* 20-11-1488: '''Gijsbert van Raaphorst, schildknaap, mag Bartholomeus, zijn bastaardbroer, en Machteld en Elisabeth, zijn bastaarddochters''', 10 pond groten vermaken, LRK 120 c. Nd.-Holland fol. 60.

<pre>
Adriaan v1470 +1473
|
Albert v1470-1477 +1475
|
Gijsbert v1475-1488, knaap, bastardsiblings B, M, E
</pre>

WOUBRUGGE

457. Zijn goed tussen Hofdijk, Eslike en Woudbroek, (1357: zijnde; 1416: het ambacht van; Hoogmade met 200 morgen land).
*1-7-1252: Dirk van Poelgeest, wiens goed eventueel zal komen op Herman en '''Gerard van Poelgeest''', zijn broers, Kruisheer, OHZ., 11, nr. 936.
*17-8-1252: Dirk van Poelgeest mag op zijn eigen en leen inwoners van buiten het graafschap aantrekken of Friezen, die van schot en heervaart vrij zullen zijn maar niet van misdrijven, Kruisheer, [https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA299#v=onepage&f=false OHZ., II, nr. 938].
*11-9-1357: Lijftocht van '''Beatrijs, gehuwd met heer Gerard van Poelgeest''', op een deel van 15 pond groten, LRK 27 fol. 10v nr. 47.

De volgende belenitgen zijn gelijk aan nr. 2, vermeerderd met:
*26-12-1393: Lijftocht van '''Baarte, dochter van Willem van Naaldwijk, gehuwd met Dirk van Poelgeest''', op 80 pond hollands, LRK 52 fol. 107 nr. 475.
*8-5-1582: Gerard van Poelgeest niet te versterven voor 600 pond aan de épargne, nadat bij vergissing als recht leen was geboekt, LRK 135 fol. 383-384v.

ZOETERWOUDE

464. Het ambacht van Zoeterwoude (1543: en Stompwijk), zijnde de (1281: lage) ban van 2 s. en daar beneden (1305: zoals de ambachtsheren van Holland).
* 1-9-1276: Dirk van Santhorst, gehuwd met Ricarda, LRK 50 fol. 128v nr. 829.
* ..-.-1281: Heer Dirk van Santhorst vermeld, LRK 5 fol. 53v.
* 17-2-1305: Filips van Santhorst, ridder, niet te versterven, LRK 50 fol. 128v nr. 828.
* 18-11-1364: Elisabeth van Rodenburg, LRK 50 fol. 87v nr. 510.
* 14-2-1377: '''Heer Bartholomeus van Raaphorst''' bij overdracht door '''Elisabeth, dochter van heer Jan van Egmond''', weduwe Filips van Tetrode, LRK 50 fol. 172 v. nr. 1090.
* 11-1-1431: '''Adriaan van Raaphorst mag aan Albert, zijn zoon''', in achterleen geven, LRK 62 fol. 148v.
* 20-5-1470: '''Albert van Raaphorst Dirksz., schout van Haarlem, rentmeester van Westfriesland''', bij overdracht door '''Adriaan, zijn neef''', bevestigd door '''Albert, diens zoon''', LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 18v-19.
* 28-6-1475: Hugo van Zwieten bij overdracht door '''Albert van Raaphorst''' voor 750 pond, LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 47-49.

<pre>
Bartholomeus v1377
/ \
Adriaan v1431 (Dirk)
| |
Albert v1431-1470 Albert v1470-1475
</pre>

ONBEKEND

537. De maarschalkij van Noord-Holland; het recht om twee winden en vier honden tussen 1-10- en Aswoensdag in de duinen ten westen van den Haag te zenden.

* .-.-1390: '''Willem van Naaldwijk''' met ledige hand zoals heer Hugo van Naaldwijk '''behouwde aan de jonkvrouw van Velsen''', LRK 422 fol. 10.

541. 25 pond zwarten (1346: 12 pond; 1355: en 10 s.) op de rentmeester van Noord-Holland en Woerden.

* 15-8-1336: '''Ernst van der Horst''', dienaar van de leenheer, LRK 2 fol. 87v nr. 607.
* 8-6-1346: Heer Ernst van der Horst, LRK 5 fol. 57.
* 12-9-1355: Heer Ernst van der Horst, LRK 42 fol. 82 nr. 426.

542. 20 pond hollands (1321: op de baljuw van Rijnland).

* 17-9-1320: Lijftocht van '''Jutte, gehuwd met Gerard van Raaphorst, ridder,''' die voor zijn leven heeft, LRK 2 fol. 15v nr. 90.
* 4-6-1321: '''Gerard heer Kerstantsz. van Raaphorst, ridder''', is in ruil voor de erfhuur van de leenheer in heer Engberts broek bij Rotterdam toegewezen, waarvoor hij Johannes, kapelaan, zijn ouders brief terug zal geven, LRK 37 fol. 6 nr. 40
<pre>
Kerstant
|
Gerard v1320-1321 x Jutte v1320
</pre>

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-te-bleiswijk-hillegersberg-kralingen-overschie-rotterdam-schiebroek-schoonderloo-en-zevenhuizen/4315/ Repertorium op de grafelijke lenen te Bleiswijk, Hillegersberg, Kralingen, Overschie, Rotterdam, Schiebroek, Schoonderloo en Zevenhuizen]===
SCHIEBROEK

74. 22 pond hollands per jaar uit de erfpacht in heer Enghebrechtsbroec bij Rotterdamme (1395: en 50 hoenders uit Aernt Engebrechtszoons ambacht).

* 12-5-1323: '''Gheraerd heer Kerstantsz. van Raephorst''' in ruil voor 22 pond per jaar ten laste van het baljuwschap van Rijnland (L.H. 1, fol. 44).
* 28-9-1333: '''Jonkvrouwe Agniese van Duvenvoirde''' na overdracht door '''haar man Gherard van Raiphorst''' (L.H. 1, fol. 98v).
* .-.-13..: '''Dirc van Raphorst, vermeld van 1344-1377''' (r.r. 198-221).
* 24-8-1347: Heer '''Dieric van Raephorst''' tocht '''zijn vrouw Agniese''' (L.H. 47, fol. 26).
* .-.-1354: Heer '''Dirc van Raphorst''' heeft het leen als balling verbeurd (r.r. 204).
* 7-3-1355: Heer '''Dirc van Raephorst''' ontvangt zijn goederen terug tegen betaling van 350 oude schilden (L.H. 23, fol. 23).
* ..-.-1379: Het leen is bij '''dode van heer Dirc van Raphorst''' afgestorven (r.r. 222).

<pre>
Kerstant
|
Gerard v1323-1333 x AvD v1333
|
Dirk v13??
|
Dirk Dirkz v1344-1377 +1379 x Agniese
</pre>
But Agniese coulde also be the wife of DG, and some attestations of Dirk could belong to either. Maybe all of it ''was'' the same Dirk, then he got quite old, cause his father died 1325 and he was likely born at least a decade before that. It does seem his father died young though, cause his grandfather, if Kerstant Gerardsz, was v1320, and if Kerstant Kerstantsz was his brother, he was 1366.

''If G died 1323-1333, it is very likely his son was already an adult by then, so *<1300 or so.
It could all have been the same Dirk, but would have lived to be (far) 80yo then. So likely 2 generations of Dirk then.
That would match the 1351 matches, where Dirk, ridder, would be Dirk Dirksz, where the other vRs, his uncles, are knapen. Dirk would have been the main branch, and thus the higher rank.''

78. Het ambacht Schiebrouck en 48 pond per jaar en 50 hoenders per jaar uit Aernt Engelbrechtszoons ambacht.
[...]
*28-9-1473: '''Otte van Egmonde Aelbrechtsz.''' tocht zijn vrouw '''Catharine Bartholomeesdochter van Raephorst''' (L.H. 118, cap. N.H., fol. 41)

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-abdij-egmond/4302/ Repertorium op de lenen van de abdij Egmond, 12e eeuw-1650],J.C. Kort, 1998===

LIMMEN

97. Alle goed in de parochie Limmen en van Limmen tot Oudenburglaan in Heiloo behalve het land in Egmond en Rinnegom, behorend tot de kelnarij, de cariteit, de kosterij
of het hospitaal, belast met een jaarlijkse pacht van 50 pond, 120 ganzen en 120 hoenders.
*9-9-1323: Zweder van Abcoude, ridder, voor Simon van Haarlem, zoon van Hendrik van Diepenheim, 1 fol. 8-9, 389.
*1-5-1372: '''Heer Bartholomeus van Raaphorst''' bij overdracht door Hendrik van Haarlem, die hem in de hand zet voor een deel van 300 schild, 392.
*6-5-1375: '''Bartholomeus van Raaphorst, ridder''', draagt over aan het klooster, 392.
*12-11-1375: Jan van Egmond, die in leen hield van Haarlem, draagt 40 s. en 100 hoenders over aan de abt, 393.

LEIDERDORP

163. 6½ viertel land en een stuk van 61 geers tussen Dirk van Alkemade en Willem van Zijl met leen, (1358: gelegen tussen de Zijl en de kerk van Leiderdorp), ('''1311''': zijnde
13 morgen 4 hont '''in Leiderdorp tussen heer Gerard van Raaphorst en ver Machteld van Oudshoorn''', 9 morgen met een woning, land, genaamd de Bosch, de Grote en Kleine Abtsmade; 1341: groot 17 morgen, zuidwest op de dwarswetering; en de twee Bierweer; 1466: zijnde 12 morgen; 1504: waarvan 4½ morgen, genaamd Voske; met de hofstede ter Mye; 1504: achter de Notweg; in Leiderdorp, west: de Oude Rijn, zuid; 1509: en oost: de regulieren van Leiderdorp, noord; 1509: mr. Johan van Berendrecht te Delft; 1562: erven Willeni van Berendrecht; 11 morgen, 15 morgen en 18 morgen in Leiderdorp).

RUIVEN

205. Twee hoeven in Ruiven.
*10-5-1352: '''Jan van Bloemenstein voor ver Hazetiaan, dochter van Gerard van Raaphorst, zijn vrouw, zoals haar vader en Nikolaas, haar broer''', zal er 5 pond van houden, 1 fol. 70, 543.
*7-7-1377: '''Alfer van der Horst, gehuwd met Mabelia, dochter van Jacob van den Woude''', bij overdracht door '''Haze van Bloemenstein, zijn moeder''', met haar lijftocht, 12 fol. 24-26v, 576.
*3-5-1385: '''Alfer van der Horst, schildknaap''', 12 fol. 24-25v.
*.-.-1403: Christina van der Horst bij dode van Alfer, haar vader, 12 fol. 27.

Het leen 205 gesplitst in 205A en 205B.

205A. Een hoeve (1435: 25 morgen; 1463: in de heerlijkheid van de leenheer, strekkend van de Schie oost tot de Delfgauwse weg, noord: Heineman Boudijnsz. met nr. 207, zuid: Gerard Pietersz. van Buiten en Jan Simonsz. met kinderen).

*6-2-1412: '''Alfer van der Horst''', 12 fol. 26v.
*.-.-1435: '''Jan van der Horst Alfersz.''' krijgt ten eigen, 12 fol. 26v.
*30-3-1463: '''Jan van der Horst''', die had gehouden van de abt, verkoopt aan het convent St. Agniet, genaamd Dal van Josafat, te Delft, Klooster St. Agnes, inv.nr. 2 fol. 27.

205B. Een hoeve (1417: 25 morgen).

*6-2-1412: '''Gerard van Raaphorst Nikolaasz.''', 12 fol. 26v.
*20-4-1417: Jan van Hodenpijl, ridder, krijgt ten eigen in ruil voor nrs. 157, 174 en 216, 12 fol. 50v-51v.

SCHIPLUIDEN

230. Een huis met boomgaard in Schipluiden met 15 morgen, (1403: verminderd met 5 morgen; 1459: die aan een kapel te Delft gekomen zijn); 2 hont ten noorden van de
kerk.
*.-.-13..: '''Gerard van Raaphorst, ridder''', als leenman vermeld 1303, 1 fol. 24.
*30-7-1323: '''Gerard van Raaphorst, ridder''', zoals gekocht van Arnout van de Veen, die opdroeg uit eigen, '''te komen op Hasekin, zijn dochter bij Jutte, dochter van Gerard Vrieze, zijn vrouw''', 12 fol. 54, 577.
*.-.-1358: '''Hasetiaan, dochter van Gerard van Raaphorst, gehuwd met heer Jan van Bloemenstein''', 1 fol. 70.
*7-7-1377: '''Alfer van der Horst, gehuwd met Mabelia, dochter van Jacob van den Woude, bij overdracht door Haze van Bloemenstein, haar moeder''', met haar lijftocht, 12 fol. 24-26, 576.
*3-5-1385: '''Alfer van der Horst, schildknaap''', 12 fol. 24-26.
*.-.-1403: '''Christina van der Horst bij dode van Alfer, haar vader''', nadat '''jonkvrouw Haze voorheen door Jacob heer Arboutsz. van Hodenpijl''' 5 morgen bij zeventuig waren afgewonnen, 12 fol. 27.
*6-2-1412: '''Alfer van der Horst''' bij overdracht door '''Arnout die Kok van Opijnen voor Christina van der Horst, diens vrouw''', 577.
*13-4-1415: '''Alfer van der Horst''', te komen op '''Jan, zijn zoon''', 577.
*.-.-1435: '''Jan van der Horst Alfersz.''', 12 fol. 26v.
*26-5-1456: '''Jan van der Horst''' mag van '''Maria van Hodenpijl, zijn moeder''', verkopen, 12 fol. 45v-46, 578.
*22-8-1456: Dirk Rijk Jansz. bij overdracht door '''Jan van der Horst''', 12 fol. 46.
*4-11-1459: Dirk Rijk Jansz., 12 fol. 47 en fol. 27.
*.-.-146(5): Dirk Rijk Jansz., O., inv.nr. 3371.
*.-.-14(70): Cornelis Pietersz. met lijftocht van Dirk Rijk Jansz., O., inv.nr. 3371.
*9-11-1510: '''Gerard Wiggersz.''' bij overdracht door broeder Cornelis Nikolaasz., prcurateur van Sion bij Delft, die aankwam van Nikolaas Andriesz., diens vader, zoals '''Jan van der Horst''' en Pieter Cornelisz., 5a fol. 61, 211.
*5-2-1518: '''Gerard Wiggersz.''', te komen op '''Wigger, Jacob en Simon, zijn zoons''', elk met een derde, 5a fol. 107v-108v.

<pre>
Gerard x Jutte v1323
|
Hasekin/Hasetiaan x (2) JvB v1323-1377
| (1)
Alfer (III) vdH v1377-1403
|
Jan vdH v v1415-1456
</pre>
231. 11 morgen land (1514: in Schipluiden uit 31 morgen) naast het huis Kenenburg.

*.-.-147.: Otto van Egmond Albertsz., O., inv.nr. 3371.
*2-6-1472: '''Otto van Egmond brengt bij zijn huwelijk met Katelijne, dochter van Bartholomeus van Raaphorst''', een weide buiten de poort tot Schiedam, jaarlijks 19 schild waardig, in, roerend van Egmond, HSS. Derde afdeling, nr. 628.
*19-2-1514: '''Adriaan van Egmond''', die aankwam van '''Otto, zijn vader''', krijgt ten eigen in ruil voor nr. 232, 5a fol. 80.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4457 Repertorium op de lenen van de hofstede Putten, 1229-1650],J.C. Kort, 1979===
IV. HET LAND VAN PUTTEN

182. 20 pond hollands uit de legschat.
*1-2-1309: '''Gerard van Raaphorst, ridder''', 1 fol. 195v.
*17-6-1311: '''Gerard van Raaphorst''', eventueel te komen op '''Hadewig en Armgard, zijn dochters''', 1 fol. 196.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4500 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE VOORNE IN NOORD-HOLLAND, KENNEMERLAND, WATERLAND EN ZEELAND 1230-1649], J.C. Kort, 1977===

‘S-GRAVENZANDE

63. 2 morgen land in Zandambacht aan de oostzijde van de kreek bij het huis van Gerard van Raaphorst.
* 18-5-1330: '''Gerard van Raaphorst''' ten eigen in ruil voor nr. 64 na overdracht door '''Tideman heer Gerardsz.''', V 29 fol. 20v.
=[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330]

64. Een stuk land in Zandambacht, groot 2 morgen, genaamd de Poel.

*21-6-1330: '''Tideman heer Gerardsz.''' na opdracht uit eigen door '''Gerard van Raaphorst''' in ruil voor nr. 63, V 29 fol. 18v.

65. 5 pond jaarlijks (1380: 6 morgen land in Zande).
*.-.-13..: ''Tideman Gerardsz.''', V 29 fol. 73 nr. 246.
*.-.-13..: '''Gerard Tidemansz.''', V 29 fol. 73 nr. 246.
*8-12-1380: '''Jacob Gerardsz. zoals Gerard Tidemansz., zijn vader''', die hield van de hofstede van Voorne, LRK 50 fol. 180v-181 nr. 1169.

VOORSCHOTEN

96. Het Oostbosch, gelegen over de hoeve tot Wouter Bergeman, met alle konijnen daarin; de venen, gelegen tussen ‘s-Gravenveen en Rozenburgerveen, noord: de boomgaard en '''heer Kerstant van Raaphorst''', zuid: de landscheiding tussen geest en veen.

*27-5-'''1310''': Lijftocht van Alverade, gehuwd met Dirk van Wassenaar, V 29 fol. 18.
*.-.-13..: Filips van Wassenaar, V 29 fol. 18.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstede-teilingen/4486/ Repertorium op de lenen van de hofstede Teilingen], J.C. Kort, 2009===
Same as OV 40, 1985, p685-725
Vervolg van no. 355 pag. 659

MONSTER

32. 100 morgen 2 hont land op het Slijk in Monster en Naaldwijk (1329: met huis en hof en het is in achterleen gegeven).
*.-.-1284: '''Heer Kerstant van Raaphorst''' zoals van Teilingen, LRK 5 fol. 89.
*.-.-1329: '''Dirk van Raaphorst zoals zijn ouders''', die hielden van Teilingen, LRK 2 fol. 65v nr. 431.
*.-.-1378: '''Dirk van Raaphorst en Aaltruud, zijn dochter''', vermeld, Meting, p. 192

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4330 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN ’S-GRAVENZANDE], 1276-1649, A.J. van der Valk===
Same as OV 38, 1983, p273-281

's-GRAVENZANDE

14. 1½ morgen (1361: 8 hont) land in Zande achter de pastoorswoning (1390: aan het hof; 1361: achter de witte monniken), (1521: oost: de banwetering, west, de Molenlaan, noord: de regulieren van ’s-Gravenzande, zuid: de regulieren en het oudemanhuis bij de St. Pieterskerk te Leiden), (1521: jaarlijks 3 pond waardig).

*..-.-1345: Jan Willem Hannenzz. van den Zande, LRK 5 fol. 58.
*2-12-1361: '''Kerstant van Raaphorst''' bij koop na de dood van Jan Willemsz., die met Vos van den Lewen placht te wonen, voor 9 pond, LRK 50 fol. 75v nr. 395, RR 209.
*..-.-1390: '''Gijsbert van Raaphorst''', die niet binnenslands kan zijn, niet te verzuimen, LRK 422 fol. 31 nr. 1.
*..-.-1390: Jacob Gerritsz., omdat ''Gijsbert van Raaphorst banneling is'', LRK 422 fol. 33v

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4280 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE CULEMBORG], 1251-1648, J.C. KORT===
Same as OV 42, 1987, p43-62

TER AAR

1. De Vrije hoeve (1474: met land, hofsteden, zaten, huizingen en toebehoren, zijnde de zaat, gebruikt door weduwe Dirk Hendriksz.), zoals de leenheer houdt van Holland.
*3-4-1379: '''Bartholomeus van Raaphorst''', verwant van de leenheer Berta van Culemborg, vrouwe van Culemborg en de Lek, na koop, LRK 49 fo. 52.
*23-10-1454: '''Steven van Raaphorst''' met lijftocht van '''Adriaan van Raaphorst, zijn vader''', 4773 fo. 1, 4774 go. 1.
*26-7-1455: '''Albert van Raaphorst''' met lijftocht van '''Adriaan van Raaphorst en Agnes van Nijeveld, zijn ouders''', 4773 fo. lv, 4774 fo. lv.
*14-8-1473: '''Gijsbert van Raaphorst bij dode van Albert, zijn vader''', na verzuim op verzoek van Johan van Boekhout, heer van Boelaar enz., zwager van de leenheer, 4774 fo. 2, 4776 fo. 1.
*11-11-1474: Jacob Coppier Hendriksz., tollenaar aan de Goudse sluis, bij overdracht door '''Gijsbert van Raaphorst''', neef van de leenheer, en hij mag turf delven
en verkopen, 4774 fo. 3, 4776 fo. 1.

AARLANDERVEEN

2. Het ambacht Aarlanderveen met tienden, gruit en toebehoren, zoals de leenheer houdt van Holland.
*3-4-1379: '''Bartholomeus van Raaphorst''' bij koop, LRK 49 fo. 52.

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 1 tot:
*25-8-1492: '''Gijsbert van Raaphorst''' mag belasten met f 15,- rijns, 4775 fo. Iv en p. 2.

OUDSHOORN

14. Het ambacht Oudshoorn met tienden, gruit en toebehoren, zoals de leenheer houdt van Holland.
*3-4-1379: '''Bartholomeus van Raaphorst''' bij koop, LRK 49 fo. 52.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4342 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN DE KRIMPENERWAARD], 1220-1650, J.C. KORT===
Same as OV 42, 1987, p324-346

AMMERS

7. 20 pond hollands jaarlijks op de tol van Ammers, (1432: die nu in Schoonhoven ligt).
[...]
*30-3-1461: '''Albert van Raaphorst Dirksz., rentmeester van Kennemerland''', voor Cille, dochter van Jacob Pijn Gerardsz., bij dode van haar vader, LRK 117 c.Nd.Holland fo 2.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4336 LENEN VAN DE GRAAF VAN HOLLAND IN FLEVOLAND], 1281-1616, J.C. KORT===
Same as OV 42, 1987, p748-751

EMMELOORD

1. Het halve gerecht (1381: hoog en laag; 1412: de heerlijkheid) van (1381: het kerspel) Emmeloord, (13..: zijnde Emmeloord en Upmade, strekkend tot Ens; 1415: met de tijns aldaar; 1404: zijnde 36 stukken land, waar de munt op placht te staan, 8% stukken land in Arnout Lokemans land, 4 stukken land, die Tyeze Wynckins placht te gebruiken, 9 stukken land, waar de Koyter op placht te zitten, 11 stukken land, waar Wiseman op placht te zitten, en 24 stukken land, die Rawert placht te gebruiken), (1405: met nr. 4 gelegen tussen Holland en Oostfriesland in de Zuiderzee).

[...]
*6-4-1412: Herman van Kuinre bij overdracht door Dirk van Zwieten, ridder, die verkreeg van Herman, graaf van Kuinre, zijn vader, en Dirk verkoopt hem ook het door hem getimmerde huis en de hofstede op Urk, behoudens het recht van de vrouwe van Voorst, bevestigd door heer Gillis van Kralingen, schoonzoon, '''Adriaan van Raaphorst, neef''', en Jan Hetman, Dirks neef, en 4-8- door Floris, zoon van heer Dirk van Zwieten, en Floris van Borsele, heer van St. Maartensdijk, diens neef, LRK 54 fo 84, Heerlijkheid Urk, nr. 2, RA. Utrecht, Familie Zoudenbalch, inv. 70.
*31-7-1412: Herman van Kuinre bij overdracht door heer Otto van Asperen voor de vrouwe van Voorst en Keppel, diens vrouw, LRK 54 fo 91.
*21-9-1415: Lijftocht van Oda van Wilp, gehuwd met Herman van Kuinre, op de tijns en het Monnikenland op Urk, LRK 54 fo 132v.
*27-10-1417: Herman van Kuinre, LRK 59 (VIII) fo 3v.
*13-4-1436: Herman van Kuinre, LRK 114 fo 45.
*17-3-1439: Evert van Wilp voor Aleid, dochter van Herman van Kuinre, LRK 114 fo 97v-98.
*28-12-1442: Evert Freyse van Strowijk voor Aleid, dochter van Herman van Kumre, zijn vrouw, bij dode van haar vader, LRK 115 c.Sticht fo 6 en c.Friesl. fo lv.
*15-6-1443: '''Jan van Raaphorst''' maakt voor Aleid van Kuinre lijftocht van Evert Freyse, haar man, op de helft, LRK 115 c.Sticht fo 7v.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT===
Same as OV 42, 1987, p722-728, p783-790

LAKERVELD

578. 8 morgen land (1420: een halve hoeve) in Lakerveld, boven: Evert die Goudsmid en Gijsbert van Heumen (1420: Jan van Heumen), beneden: Govert van Amersfoort met leen van Vianen ('''1420: Gerard van Raaphorst''').

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT - III. DE LENEN VAN GOYE===
Same as OV 41, 1986, p48-91

OOSTVEEN

180. De (1393: grote en smalle) tiende in Raven (138.: ten oosten van de Rijn), (1392: waarvan de heren van het Duitse huis te Utrecht de andere helft hebben), (1393: en die de leenheer houdt van het Sticht).
*.-.- 138.: Lijftocht van Belie, moeder van Floris van Jutfaas Florisz., op de helft, 5 fo. 7.
*.-.- 138.: Lijftocht van Belie, moeder van Floris van Jutfaas, 5 fo. 15.
*14-8-1392: Floris van Jutfaas, 6 fo. 32.
*25-7-1393: '''Wendelmoed, weduwe Nikolaas van Raaphorst''', bij overdracht door Floris van Jutfaas, te komen op Gijsbert, haar zoon, 6 fo. 63.
Het leen is ten eigen gegeven.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT - III. DE LENEN VAN GOYE===
(vervolg van no. 357, pag. 91)
Same as VO 41, 1986, p97-110

VUILKOP

202. Een (1569: begraven) buis en hofstede (1443: met duifhuis, boomgaarden; 1467: smal; tiende) en 3 morgen land in Vuilkop, boven: de leenman, beneden: de leenman (1444: Gerard van Zoelmond; 1609: Willem Gerardsz., burger van Utrecht), (1569: de boomgaard jaarlijks 33 pond en de weide 10% pond waardig en het huis houdt de leenman voor eigen).
*.-.- 138.: Lijftocht van Aleid, dochter van Arnout van Zoelmond, gehuwd met Willem van Vuilkop, bevestigd door Gijsbert, zijn zoon, op 5 frame schilden, 5 fo. 13v.
*5-6-1392: Willem van Vuilkop, 6 fo. 15.
*24-9-1401: Gijsbert van Vuilkop en het huis zal open zijn voor de leenheer, 7 fo. 8.
*5-12-1413: Zweder van Oostrum Eliasz. bij overdracht door Gijsbert van Vuilkop met lijftocht van Elias van Werkhoven en Margaretha, zijn ouders, 7 fo. 30v.
*17-5-1443: Lijftocht van Hase, gehuwd met Zweder van Oostrum, 10 fo. 45.
*30-12-1444: '''Pieter Grawart''' bij overdracht door Zweder van Oostrum, gehuwd met Hase, met '''lijftocht van Johanna, dochter van Gerard van Raaphorst, zijn vrouw''', 10 fo. 48.

‘T WAALL

207. Een hofstede in ‘t Waall met 21 morgen land, hoven: de leenman, beneden: Maghelaan van der Stripe; 3 morgen aldaar in het gerecht van heer Gerard van Asperen, hoven: Stade Loefsz., beneden: Reiner Stamer.
*.-.- 138.: Jan van der Cule, 5 fo. 6.
*.-.-138.: Lijftocht van Elisabeth, gehuwd met Jan van der Cule, op 37 1/2 franken uit het eerste perceel, 5 fo. 9v.
*17-7-1392: Jan van der Cule, 6 fo. 39v.
De lenen zijn aan '''Gerard en Gijsbert van Raaphorst''' ten eigen gegeven.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT - IV. DE LENEN VAN DOLRE===
Same as VO 41, 1986, p224-279
JUTFAAS

280. Zun tiende (1420: van vijf hoeven op twee plaatsen) in (1460: het nedereind van) Jutfaas (1494: in het gerecht van de leenheer), 1420: zijnde hofleen)&.
*31-7-1392: Jan van Jutfaas, burger van Utrecht, met lijftocht van Margaretha, zijn vrouw, op de helft, 6 fo. 30.
*17-4-1420: Willem van der Wiers na vergelijk, 9 fo. 30.
*.-.- 14..: Lodewijk die Wale voor zijn lening, 9 fo. 30.
*16-9-1460: Lubbert die Wale, neef van de leenheer, bij overdracht door Lodewijk, zijn vader, 10 fo. 90.
*12-11-1494: Willem die Wale, neef van de leenheer, bij dode van Lubbert, zijn vader, 12 fo. 98.
*27-6-1522: '''Lubbert de Waal bij dode van Willem, zijn vader, met lijftocht van Maria van Raaphorst, zijn vrouw''', 13 fo. 47.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT, VIII. De lenen in het land van Vianen===
(vervolg van no. 361 pag. 411)
Same as VO 41, 1986, p507-537

BOEIKOP

413. Een halve hoeve in Boeikop, boven: Govert en Amersfoort met nr. 431 ('''1440: erven Gerard van Raaphorst'''; 1486: Hessel Pietersz.), beneden: Aleid, dochter van Ye uter Loo, met nr. 512 (1486: Hessel Pietersz.), zijnde hofleen.

427. Een viertel land in Boeikop in heer Arnouts gerecht, boven: Willem Sabel met nr. 453 (138.: Hendrik Sibrand Hermanszz. en Hendrik Bloemkiin; 1422: Jan Bloem), beneden: Hendrik Hendrik Arnoutszz. (1393: Arnout Neyse Pieter Ottenz.; 1407: Jan Zoetenz. en Jacob Hubertsz.; 1422: de leenman).
*.-.- 138.: Folpert Dibboutsz., 5 fo. 9v.
*.-.-138.: Jan Voogd Willemsz. bij overdracht door Folpert Dibboutsz. met lijftocht van Jutte, zijn moeder, 5 fo. llv.
*2-6-1392: Jan die Voogd Willemsz., 6 fo. 14v.
*9-12-1393: Lijftocht van '''Jan, dochter van Nikolaas van Raaphorst, gehuwd met Jan die Voogd Willemsz'''., 6 fo. 64.

431. Een viertel land, (1600: groot 4 morgen), in Boeikop, boven: Dirk Wolf met nr. 434 (1420: Nikolaas van der Wilder; 1631: Gerard van Bijsenburg), beneden: Arnout Overrijnsz. met nr. 413 (1420: Willem Overrijn Arnoutsz.; 1631: erven Gerard Grawart; 1664: Gijsbert Arnoutsz. van Buren), oost (1600: Bernard Allardsz.; 1616: Jan Adriaansz.), (1600: west: Jan van de Vecht, zuid: de Boeikoper kade, noord: Gijsbert Woutersz.).
*.-.-138.: Jutte, dochter van Govert van Amersfoort bij Aaf, dochter van Engbert Gijsbertsz., 5 fo. ll.
*24-7-1392: Jutte, dochter van Govert van Amersfoort, 6 fo. 27.
*5-3-1420: Gijsbert van Nijenrode bij overdracht door '''Gerard van Raaphorst voor Jutte, dochter van Govert van Amersfoort, diens vrouw''', 9 fo. 20v.

435. Een weer in Boeikop, boven: Herman van Sliterhoven (1392: Rudolf Rudolfsz. de landmeter van Culemborg; 1420: Splinter van den Vliet; 1430: Gerard Joost C.S.), beneden: Dirk Wolf (1392: met nr. 434; '''1420: Gerard van Raaphorst'''; 1430: de hulder).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4321 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN NAALDWIJK], 1198-1648, A.J. VAN DER VALK===
Same as OV 38, 1983, p427-436

NAALDWIJK

1. De hoge heerlijkheid van de parochie Naaldwijk.
*25-12-1418: Hendrik van Naaldwijk bij gift, LRK 115 c.Nd.Holland fo. 13v.
*31-12-1420: Hendrik van Naaldwijk, ridder, LRK 62 fo. 5v en fo. 209.
*3-2-1424: Hendrik van Naaldwijk, LRK 61 fo. 50v.
*30-12-1427: Albrecht van Naaldwijk na verbanning van Hendrik, zijn vader, en Willem, zijn broer, LRK 62 fo. 66.
*10-6-1428: Willem van Naaldwijk bij dode van Hendrik, zijn vader, LRK 62 fo. 94, LRK 115 c.Nd.Holland fo. 13v-14.
*9-11-1434: Willem van Naaldwijk, LRk 114 fo. 22v.

De volgende beleningen zijn gelijk aan “Ons Voorgeslacht”, jrg. 28, 1973, pp. 93-94 nr. 26, vermeerderd met:

*29-5-1459: Lijftocht van '''Machteld, dochter van Bartholomeus van Raaphorst, gehuwd met Hendrik van Naaldwijk''', op de mindere helft, LRK 116 c.Nd.Holland fo. 75v.
*18-10-1484: '''Hendrik, heer van Naaldwijk''', mag beschikken, LRK 120 c.Nd.Holland fo. 21v.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4331 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN WATERINGEN], 1281-1646, A.J. VAN DER VALK===
Same as OV 38, 1983, p553-565

WATERINGEN

35. 4 pond in Wateringen.
*4-4-1415: Willem van der Does, meesterbottelier van de vrouw van de leenheer, bij overdracht door '''Gerrit van Raaphorst'' met lijftocht van '''Maria van der Does, zijn vrouw''', LRK 54 fo. 130.

MONSTER

12 A. 50 gouden rijnsguldens op het leen.
*28-1-1444: Janne, dochter van Margaretha van Doornik, gehuwd met heer Gerrit van Poelgeest, bij overdracht door haar ouders, LRK 115 c.Nd.Holland fo. 15v.
*11-6-1476: Jacob van den Woude, heer van Warmond, voor Janne, dochter van heer Gerrit van Poelgeest, zijn vrouw, bij dode van '''Margaretha van Doornik, haar moeder, eventueel te komen op Jacoba, haar dochter, gehuwd met Gijsbert van Raaphorst, of op Maria van den Woude, haar zuster''', LRK 118 c.Nd.Holland fo. 54 en fo. 61.
*7-12-1499: '''Gijsbert van Raaphorst voor Jacoba, dochter van Jacob van den Woude, zijn vrouw, bij dode van Johanna van Poelgeest, haar moeder''', LRK 122 c.Nd.Holland fo. 16v en fo. 25v-26.
*25-9-1526: Mr. Jan van Duvenvoorde, raad ordinaris, voor Maria van Matenesse, zijn vrouw, bij dode van Jacoba van den Woude, vrouwe van Warmond, haar tante, LRK 124 c.Nd.Holland fo. 92.

<pre>
Gerrit van Poelgeest x Margarthe van Doornik +1476
|
Janne vP v1444,1479 +1499 x Jacob van den Woude
| |
Maria vd W Jacoba vd W +1526 x Gijsbert van Raaphorst
</pre>

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/bronbewerkingen/stukken-van-de-familie-de-merode-vroeger-op-het-kasteel-salmonsart-1300-1600/1330/ STUKKEN VAN DE FAMILIE DE MERODE, VROEGER OP HET KASTEEL SALMONSART], J.C. KORT===
Same as OV 39, 1984, p49-64

HAARLEM

*25-10-1366: Nikolaas Sillenz. huurt van '''Machteld van Oudshoorn, vrouwe van Raaphorst''', voor een vierde van 50 s. een vierde van een hofstede over de Oude gracht bij het gasthuis tussen Laurens Nikolaasz. en Nikolaas Koyte (nr. 346).
*28- lO- 1366: Nikolaas Koyte huurt van '''Machteld van Oudshoorn, vrouwe van Raaphorst''', voor een vierde van 24 s. een vierde van een hofstede over de Oude gracht bij het gasthuis tussen Nikolaas Sillenz. en Nikolaas Poortersz., strekkend achterwaarts tot Machteld en Aarland en Elisabeth, dochters van Willem ver Baartenz. (nr. 346).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4428 EEN LEEN VAN WILLEM VAN OEGSTGEEST], 1309-1650, J.C. KORT===
Same as OV 39, 1984, p429-431

LISSE EN VOORHOUT

1. 25 s. jaarlijks uit het schot van Lisse en 2 pond uit het schot van Voorhout, (1390: en een paar zwanen hij haar woning).
*8-12-1309: '''Arnout, zoon van Gerard van Noordwijk''', met 25 s. en 10 s. in Voorhout en Simon, zijn broer, met 30 s. bij overdracht door hun vader, die oom is van de leenheer Willem van Oegstgeest, ridder, '''bevestigd door Dirk, heer van Brederode, Dirk van Raaphorst, ridders, en Simon van Teilingen, knaap, neven van de leenheer''', LRK 115 c.Nd.Holland fo. 12v.
*.-.-13..: '''Gerard van Noordwijk en erven Foyken''' met 9 pond in Voorhout en 25 s. in Lisse vermeld 1316-1334 en 1355-1404 (!), Hamaker, 1, pp. 67 en 225, RR. 205 en 244.
*.-.-13..: '''Arnout Gerardsz. en erven Foyken vermeld 1343-1347''', Hamaker, 11, p. 41, RR. 200.
*.-.-1390: '''Margaretha, dochter van Arnout Gerardsz. van Noordwijk''', met ledige hand, LRK 422 fo. 8v nr. 150.

[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/ov-publicaties/de-borgen-voor-gijsbrecht-van-amstel-en-herman-van-woerden/7202/ BdK] has researched a similar relation in 1285 and 1288 charters. Van Brederode and Van Teijlingen were once brothers in 1205. [http://www.zuiderent.ch/Publicaties.htm#_Toc99727439 Zuiderent] has Willem van Oegstgeest sprout from vT too. In those earlier charters, also a Jacob III van de Woude was present.
Possibly this 1309 Dirk is a descendant of him. Would he be DD v1289 and have married Sophie Jacobrdr III van den Woude? Did GK x Jutte name his daughter after Sophie vdW?

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/een-leen-van-de-graven-van-bentheim-in-holland/4265/ EEN LEEN VAN DE GRAVEN VAN BENTHEIM IN HOLLAND], 1327-1640, J.C. KORT===
Same as VO 39, 1984, p431-431

LEIDERDORP

1. Een vierde van de tienden in Leiderdorp, (1335: zijnde de tienden, genaamd Slachtevoet).
*25-3-1327: '''Hadewig van Raaphorst bij dode van Gerard van Raaphorst, ridder, haar vader''', eventueel te komen op '''Gerard heer Kerstantsz. van Raaphorst''', beleend door Jan, graaf van Bentheim, LRK 49 fo. 47 en fo. 48.
*11-8-1335: '''Alfer van der Horst voor Hadewig, dochter van Gerard van Raaphorst, zijn vrouw''', beleend door Simon, graaf van Bentheim, LRK 49 fo. 47.
*.-.- 1390: '''Hadewig, dochter van heer Gerard van Raaphorst''', met ledige hand, LRK 422 fo. 20 nr. 87.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4332 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN RIJSWIJK], 1281-1650, J. C. KORT===
Same as OV 39, 1984, p545-571

RIJSWIJK

49. 5 (13553442) morgen land in Rijswijk, west: de woning ter Brake (1439: de Heilige Geest van Rijswijk), oost: Steenvoorde (1439: Jacob Bokel; 1458:
de leenman), (1355: zuid: de Brede weg, noord: de waterkering, genaamd Ladijk).
*.-.- 1346: Jan die Smit, LRK 5 fo. 58.
*12-9-1355: Dirk die Smit bij dode van Jan, zijn vader, LRK 42 fo. 1 lv nr. 100, LRK 5 fo. 58.
*.-. -1390: Natalie, dochter van Dirk Smeets, te Rijswijk met ledige hand, LRK 422 fo. 5v nr. 97.
*20-9-1416: Wisschart van Honswijk, stalmeester, bij overdracht door Simon uter Voort voor Natalie, dochter van Dirk Smeets, weduwe Gerard van Oudshoorn, te lossen binnen tien jaar met een gedeelte van 87 gouden engelse nobels, LRK 54 fo. 145.
*1-4-1421: Natalie, dochter van Dirk Smeets, weduwe, die gelost heeft, LRK 62 fo. 36v, LRK 54 fo. 145.
*22-3-1439: Dirk van Oudshoorn bij dode van Natalie Smeetsd., zijn moeder, LRK 114 fo. 100v.
*28-5-1458: '''Albert van Raaphorst Dirksz.''' ten eigen voor een huis en 2 1/2 morgen in Hoogwoud, LRK 116 c.Nd.Holland fo. 70.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4269 LEENKAMERS VAN DE GRAVEN VAN BLOIS], 1282-1650, J.C. KORT===
Same as OV 40, 1985, p33-47
(vervolg van “Ons Voorgeslacht”, jrg. 39, 1984, p. 257)

ALPHEN

92. 7 morgen land in Alpherhoom, (1399: west: '''heer Bartholomeus van Raaphorst''' gemeen met de vrouwe van der Doortoge en Arnout Heinenz., oost: Jacob Hugenz.).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4362 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE HEEMSKERK], 1319-1650, J.C. KORT===
Same as OV 40, 1985, p727-764

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4510 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTAD WEDENA], 1282-1605, J.C. HOEK===
Same as OV 40, 1985, p764-767

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstede-velsen-afkomstig-van-de-heren-van-waterland/4509/ REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE VELSEN, AFKOMSTIG VAN DE HEREN VAN WATERLAND], 1248-1650, J.C. KORT===
Same as VO 41, 1986, p189-211

AALSMEER

1. 5 pond hollands (1435: uit het schot) van Aalsmeer.
*7-1-1381: Willem van Haarlem zoals gehouden van Jan Persijn, LRK 50 fo. 87v nr. 1225.
*29-5-1385: Jan van Haarlem bij dode van Willem, zijn vader, LRK 50 fo. 220v nr. 1466.
*.-.-1390: Jan van Haarlem te Alkmaar met ledige hand, LRK 422 fo. 31 nr. 2.
*27-8-1403: Lijftocht van Sette Elbrandsd., gehuwd met Jan van Haarlem Willemsz., op de helft, LRK 53 fo. 32.
*30-1-1406: Jan van Haarlem, te komen op Maria, zijn dochter, gehuwd met Robert Costijnsz., LRK 54 fo. 17.
*20-9-1416: Costijn Floris Robertsz. bij dode van Jan van Haarlem, zijn grootvader, LRK 54 fo. 144v.
*21-7-1424: Costijn Floris Robertsz., LRK 62 fo. 51.
*23-10-1435: Dirk Costijnsz. bij dode van Costijn Florisz., zijn vader, LRK 114 fo. 36.
*2-1-1447: '''Margaretha van Raaphorst voor Dirk Costijnsz., haar zoon''', LRK 282 fo. 3.

GROET

8. De koren-, vlas- en smaltiende van Groet (1401: in de parochie Petten) en een buitendijkse tiende aldaar.
*.-.-13..: Willem van Zaanden, als leenman van Waterland vermeld 1373, LRK 49 fo. 84v.
*.-.1390: Willem van Zaanden met ledige hand, LRK 422 fo. 33 nr. 42.
*3-3-1393: '''Jan van Zaanden''' geeft Simon van Zaanden, zijn broer, 9 engelse nobels in achterleen, bevestigd door '''Bartholomeus van Raaphorst, zijn neef''', LRK 53 fo. 60v.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/de-leenkamer-van-de-hof-te-wassenaar/4507/ DE LEENKAMER VAN DE HOF TE WASSENAAR], 1226-1744 door C. Hoek===
Same as VO 33, 1978 and VO 41 1986.

SCHIPLUIDEN

176. Een woning met 4½ morgen land in het ambacht van Groenevelt, belend ten noorden en oosten: heer Jan van Groenevelt met de woning te Groenevelt, ten zuiden: de vrouwe van Leyenberch met erfhuur en de vrouw van Bertholomeus uter Wijc, ten westen: Dirc Kouttier met een woning, die hij in leen houdt van '''heer Bertholomeus van Raephorst'''.

*.-.-13..: Dirc van der Hoerne (AA, fol. 63).

278. De grote en kleine tienden van Stompwijck met de Vlotghers van den Horn.

*29-11-1285: Heer Dirc van Zanthorst, oom van de leenheer Dirc, heer van Wassenaer, ridder (AA, fol. 60v; A, fol. 25; B, fol. 41v).
*15-5-1421: '''Jonkvrouwe Oede van Raephorst''', hulde door Aelbrecht Woutersz., schout van Zassenem (A, fol. 25).
*23-3-1439: '''Jonkvrouwe Heylwijf Jansdochter van Raephorst, weduwe van Costijn Gelijsz. van der Goude''', hulde door Jonge Jan van der Boichorst Jansz. (B, fol. 41v).
*12-12-1451: Dirck van Zanthorst, neef van de leenheer Johan, heer van Wassenair en burggraaf van Leyden, '''bij dode van jonkvrouwe Heylwijf Jansdochter van Raephorst, weduwe van Costant Gillijsz.''', te versterven op zijn zoon Joest, die hij heeft bij zijn vrouw jonkvrouwe Loof van Ruweelsdochter (B, fol. 88).

350. De woning te Velsche met 6 morgen land te Voirschoten, belend ten oosten: Dirc Halcmansz., ten zuiden: Ansem Doedenz., '''ten westen: Eemse Woutersdochter van Raephorst''', ten noorden: de erfgenamen van Cleyn Claes Coen Heynene.

*.-.-13..: Dirc Barniersz. (AA, fol. 1v en 63v).

378. 9 pond per jaar uit de tienden van Walicxdorp binnen Wassenaer.

*4-11-1444: Mathijs de Buzer, rentmeester van de leenheer Heinrick, heer van Wassenair en burggraaf van Leyden, na koop van diens neef Dirck van Zanthorst, die deze rente in leen hield van '''jonkvrouwe Heijlwijff Jansdochter van Raephorst, weduwe van Costijn Jelijsz. van der Goude, nicht van de leenheer''' (B, fol. 123v).

411. De koren en smaltienden te Hilnare; 8 morgen land, genaamd de Haverkamp; 12 morgen land, genaamd de Hofkamp; 8 morgen land, genaamd de Nuenkamp (1475: de Nouwenkamp); 10 morgen land, genaamd de Mouwerijskamp; de tiende van Walicxdorp en de tiende op de Paepweg, die ver Rikaert, vrouwe van Zanthorst '''in achterleen houdt van heer Kerstant'''; de korentiende van Vorenbroec met de helft van de smaltiende, die Dieric van uijtwijc '''in achterleen houdt van heer Kerstant''': '''de korentiende en de smaltiende van Boemgaerde, die Kerstant Gheretsz. van Raporst in achterleen houdt van heer Kerstant''''; 5 paar zwanen uit de Rijn.

*.-.-12..: '''Heer Kerstant van Raporst''' (AA, fol. 3v; vermeld op 18-4-1261, L.H. 418, fol. 154).
*.-.-13..: '''Heer Dieric van Raeporst''' (AA, fol. 3v).

Het leen 411 is gesplitst in 411A en 411B.

411A. De eerste 5 percelen van het leen 411 en een paar zwanen rond de hofstad van Raephorst.

*13-7-1475: '''Ghijsbrecht van Raephorst, neef van de leenheer Johan, heer van Wassenair en burggraaf van Leyden''' (C, fol. 13).

411B. De koren en smaltienden van Hillenare en 5 paar zwanen uit de Rijn.

*11-4-1385: '''Heer Baertolomees van Raeporst, ridder, neef van de leenheer Dirc van Wassenair, burggraaf van Leyden''' (F, fol. 91).

Het leen 411B is gesplitst in 411C en 411D.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstad-raaphorst-te-wassenaar/4459/ REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTAD RAEPHORST TE WASSENAAR, 1261-1681], 1248-1650, J.C. KORT===
Same as VO 29, 1974

‘S-GRAVENZANDE, MONSTER EN NAALDWIJK

50. 1283: 100 morgen, 2 hond land (1328: met huis en hof) op het Slike in Monster en Naeldwikerambacht, die '''heer Corstans van Raephorst''' (1328: Dieric van Raporst) in
leen houdt van de hofstad van Teylinghe (1328: en in achterleen zijn uitgegeven, L.H. 1, fol. 79 en L.H. 5, fol. 89).

*.-.-1...: Simon Costynsz. van den Poel (B, fol. 9v).
*20-9-1312: Gherit Claesz., neef van de leenheer (B, fol. 9v).

Het leen 50 is gesplitst in 50A, 50B en 50C.

50A. Niet omschreven.

9-5-1406: Gherit Aerntsz. zoals zijn voorouders het leen hielden (B, fol. 9v).

50B. Een '''huis genaamd Raephorst''' c.a. te ‘s Gravensande (1467: een huis met hofstad, boomgaard en omgaande watering, met zaailand, weiland en andere toebehoren te ‘s Gravensande en Monster, 1474: 26 morgen land te ‘s Gravensande, belend ten noorden: de regulieren aldaar en het Zijlklooster te Haerlem, ten westen: de banwatering, ten oosten: de Puel, ten zuiden: de heilige geest van ‘s Gravensande met in de zuid-oosthoek heer Henrick van Naeldwijck, ridder, en 8 hond land te Monster, belend ten noorden: Geertruyt, de weduwe van Jan Dirck Lievensz., ten zuiden en oosten: '''Gerijt Jansz., zwager van Aelbrecht van Raephorst''' en ten westen: de Puel).

*.-.-14..: Henrick Sadelborger bij dode van zijn vader Willem Sadelborger (B, fol. 57) en tocht d.d. 4-2-1446 zijn echtgenote jonkvrouwe Henric Jan Beyersdochter van Voxdael (B, fol. 46). Op 2-3-1465 wordt hij veroordeeld de rente van 12 lb uit het leen, door zijn vader aan de heilige geest van ‘s Gravensande vermaakt, uit te betalen. (Heilige Geest te ‘s Gravensande, inv.nr. 103).
*6-3-1467: '''Aelbrecht van Raephorst Dircxz., neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''', na overdracht door Henrick Sadelborger (B, fol. 57).
*1-5-1474: '''Aelbrecht van Raephorst''' krijgt het leen ten vrij eigen (C, blz. 39 en Het klooster Maria Magdalena te ‘s Gravensande, inv.nr. 5, fol. 43v).

50C. Circa 60 morgen land te Monster.

*.-.-13..: '''Dirck van Raephorst''', vermeld 1378 (Meting van het ambacht Monster 1378, derde kwartier).

Het leen 50C is gesplitst in 50D en 50E.

50D. 17 morgen 4 hond land te Monster, belend ten oosten: Aelbrecht van Raephorst met het land, genaamd de Busch, ten zuiden: Willem heren Sadelborghersz. en Aelbrecht van Raephorst met het land, genaamd de Hoghe Oert, ten noorden: Heer Henrick van Naeldwijck en Aelbrecht van Raephorst met het land, genaamd de Gantelkamp.

*23-3-1417: '''Jonkvrouwe Peter van den Poel Dircksdochter van Raephorst''', zoals haar vader haar het leen bewees in handen van '''heer Bertelmees van Raephorst, vader van de leenheer Adriaen van Raephorst''' (B, fol. 59).
*31-4-1440: '''Aelbrecht van Raephorst''' (vermeld als leenman 1472, L.H. 283, fol. 10) na overdracht door jonkvrouwe Peter van den Poel (B, fol. 59).

50E. 1472: Een hofstad met land te Naeldwijc en Monster. 11-5-1406: '''Dirck van Raephorst, neef van de leenheer Adriaen van Raephorst, met ledige hand zoals zijn ouders het leen hielden''' en volgens scheiding tussen hem en Agniese, gehuwd met heer Sadelboge (B, fol. 22).

*.-.-14..: '''Aelbrecht van Raephorst Dircxz.''', vermeld sedert 23-3-1417 (B, fol. 591, als leenman en schout te Haerlem op 19-2-1451 (B, fol. 15v)) voor het laatst 1472 (L.H. 283, fol. 120).

55. 2 morgen land te Haserswoude in het Nyenweer van de oostzijde in, strekkende van de oude weg tot aan het Harde Maetveld, belend ten westen: Ghijs Wolfertsz. (1430:
Henrick Tijlensz.) en ten oosten: Alijt Jansdochter met haar kinderen (1430: Huge Reynoutsz.).

*10-6-1408: Ghijs Wolfertsz. te versterven op Wolf Simonsz. (B, fol. 42v).
*6-6-1430: Willem Boudijnsz., '''neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''' (B, fol. 42v).

NAALDWIJK

69. 1 morgen land te Naeldwijck gemeen met 1 morgen, '''die Henrick Philipsz. in leen houdt van de hofstad te Raephorst''', belend ten oosten: Wouter Olyviersz., ten zuiden:
een banweg, ten westen: Katrijn Gerijt Roeders met haar kinderen, ten noorden: Wouter Coelman met een leen dat hij houdt van Willem van Naeldwijck.

*11-5-1406: Gheertruyt Phillipsdochter, broer: Henrick Phillipsz. (B, fol. 23).

70. 1 morgen land te Naeldwijck, gemeen met 1 morgen, '''die Gheertruyt Phillipsdochter in leen houdt van de hofstad te Raephorst''', belend ten oosten: Wouter Olyviersz. (1449: het kapittel te Naeldwijck en Doe IJsbrantsz.), ten zuiden: een banweg, ten noorden: Wouter Coelman met een leen dat hij houdt van Willem van Naeldwijck (1449: Jan Bertelmeesz.) en ten westen: Katrijn Gerijt Roeders met haar kinderen (1449: Jan Dircksz.).

*11-5-1406: Henrick Phillipsz. (B, fol. 23v).

73. 3 morgen, land in Nyecoop, belend ten oosten: Dirck Jansz. (1416: ten noordoosten: de vrouw en kinderen van Clement Jansz.), ten westen: Willem Hugensz. en Roelof Clementsz. (1416: ten zuid-westen: Willem Hugenz. en Gherit Ghijsbrechtsz.).

*.-.-14..: Jan Foyen met ledige hand, zoals hij indertijd het leen had opgedragen aan '''heer Bertelmees van Raephorst''' (B, fol. 30).
7-11-1416: Aelbrecht Bokelsz. na overdracht door Florijs Jan Foyenz. (C, blz. 69).

98. 4 morgen land te Outshoorn (1554: in een weer van 9 morgen 2 hond 86 roede land), gemeen met de zusters van Leyden (1554: tussen de Rijn en de Outshorender weg), belend ten noordwesten: Gerrit Hugenz. en Dirc Hugenz., ten zuidwesten: Jacob Henricxz. met 2 morgen land, die hij '''in leen houdt van Adriaen van Raephorst''' (1463: de erfgenamen van Jacob Henricxz.), ten oosten: (1554: Jan Claesz. schoenmaecker met huurwaar, 1597: de weduwe van Claes Claesz.) en ten westen: (1554: Frans Jansz. met huurwaar, 1597: Pieter Gerritsz. Doef, Thomas Jansz. en Bruyn Jacobsz.).

*9-2-1434: Jacob Henricxz. na opdracht uit eigen, in ruil voor het leen 11 (B, fol. 35).

99. Een half weer land te Outshoorn bij de Oesthoek van de noordwestzijde in, strekkende van de Rijn tot aan de weg te Outshoorn, belend ten zuidoosten: Goeswijn Claesz. en ten noordwesten: Gerrit Hugensz. van den Busch.

*3-6-1414: '''Simon Petersz., neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''', te versterven op zijn dochters Aechte en Gheertruyt, elk voor de helft, en bij kinderloos overlijden van hen beiden op Jan Willemsz. (deze wordt als leenman vermeld op 6-6-1430, B, fol. 9 en 42v en C, blz. 88).

PENDRECHT

104. Het ambacht van Payndrecht, de gruit van Gameldrecht en de zegenworp in de oude Mose langs de genoemde ambachten.

*.-.-14..: Henrick van Santhorst (B, fol. 17).
*9-6-1439: '''Jonkvrouwe Heylwijf van Raephorst, weduwe van Costijn van der Goude''' (B, fol. 17).

WASSENAAR
110. De korentienden te Vorenbroec met de helft van de smaltienden.

*.-.-12..: Dieric van Zuytwijc (Leenregister Wassenaar AA, fol. 3v). De latere beleningen van het leen 110 komen voor onder het leen 111.

111. Het ambacht van Wassenaer (1460: - van Suijtwijck, 1518: - van Suijtwijck en Berckhey); de vistol van dit ambacht; de wind met de molen aldaar; de korentienden te Vorenbroeck met de helft van de smaltienden; de Hof te Suytwijck binnen de buitenste gracht; 11 morgen gheestland tussen de Hof en de Rijnweg van de steghe ingaande oostwaarts: 2 hond land onder de Halcken; 1 akker, groot 1 hond aan het einde van de laan van Suytwijck over de Rijnweg; 1 akker bij Doedinslaan, groot 1 hond, genaamd de Boemakker; ½ morgen land voor de hofstede, waarop vroeger Pieter Neve woonde en nu Claes Petersz.; ½ morgen land, waarop Trude Hoekelincs
woont; 5 morgen weiland die aan de naaste watering achter het Mof te Suytwijck gaat, binnen de naaste watering aan beide zijden van de laan: een halve morgen wei en geestland, waarop Jan Buyse woont: een halve morgen gheest- en broekland, waarop Jan Gheritsz. woont.

*12-5-1406: '''Heer Ghielis van Cralingen, neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''' (B, fol. 24, als leenman vermeld 13-10-1439, B, fol. 18).
*6-2-1460: '''Florijs van Cralincgen, zoon van heer Gillijs van Raephorst, bij dode van zijn vader''' (Huisarchief Twickel, dossier Zuidwijk, inv.nr. F).
*5-3-1479: '''Gillis van Cralingen, neef van de leenheer Gijsbrecht van Raephorst, bij dode van zijn vader Florijs van Cralingen''' (a.v., inv.nr. G).
*.-.-1...: Floris van Cralingen, als leenman vermeld 27-12-1509 en 27-5-1516 (C, fol. 1v en blz. 38).

112. De korentiende van Boemgaerde en de smaltiende (1526: tussen de Zijdwijnt en de clingen van '''Aelbrecht van Raephorst''', 1586: en de kleine Kerkdam).

*.-.-12..: '''Kerstant Gheretsz. van Raporst''' (Leenregister Wassenaar AA, fol. 3v).
*26-6-1407: Heer Wouter van Mattenesse tocht zijn echtgenote jonkvrouwe Machteld van der Werve, dochter van jonkvrouwe Volcwijf van den Berghe en bepaalt dat het leen zal versterven op de kinderen uit dit huwelijk (Familie-archief van Matenesse, Hoge Raad van Adel).
*.-.-14..: Jan van Matenesse, vermeld als leenman 4-9-1444 (B, fol. 16v).
*.-.-14..: Philips van Matenesse, vermeld als leenman 1472 (L.H. 283, fol. 120).

113. De tienden van Walicxdorp (1406: de smaltienden van de woning van Walincxdorp, 1568: die vroeger van Pieter Haeck was).
*18-4-1261: Vrouwe Rikaerde, gehuwd met Dirck van Wassenaer, krijgt het recht dat het leen binnen het derde lid niet zal afsterven (L.H. 418, fol. 154, later vermeld als ver Rikaert, vrouwe van Zanthorst, leenregister Wassenaar AA, fol. 3v).
*.-.-1...: '''De vrouwe van Wildam, nicht van de leenheer Bertelmees van Raephorst, ridder''' (B, fol. 2).

114. De tienden op de Paepweg (1439: de koren-, vlas- en smaltienden van Santhorstergheest en van Ludolfsgheest aan beide zijden van de weg, 1541: van de Papenweg, 1578: van de Dorpenweg, met de Broektienden).

*18-4-1261: Vrouwe Rikaerde, gehuwd met Dirc van Wassenaer, krijgt het recht dat het leen binnen het derde lid niet zal afsterven (L.H. 418, fol. 154, later vermeld als ver Rikaert, vrouwe van Zanthorst, leenregister Wassenaer AA, fol. 3v).
*.-.-1...: Henrick van Santhorst (B, fol. 17).
*9-6-1439: '''Jonkvrouwe Heylwijf van Raephorst, weduwe van Costijn van der Goude''' (B, fol. 17).

‘T WOUDT

141. De koren en smaltiende op ‘t Woudt (1506: in Delftlandt).

*18-2-1451: '''Alfert van Matenesse, neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''', bij dode van zijn '''vader Hubrecht van Matenesse''' en bewijst zijn '''moeder jonkvrouwe Margriet Dirck Claeszoonsdochter''' 10 wilhelmusschilden per jaar uit het leen (B, fol. 51v).
*19-2-1451: Jonkvrouwe Lysbeth Hubrechtsdochter van Matenesse na overdracht door haar broer Alphert van Matenesse (B, fol. 52, in 1472 is het leen belast met een rente van 20 wilhelmusschilden per jaar ten behoeve van haar 2 broers, die geestelijken zijn, L.H. 283, fol. 120v).

ZOETERWOUDE

145. Het recht een windmolen te bouwen in Soeterwoude.

*12-6-1408: Heer Florijs van Alcmade, '''neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''', met het recht van de Leenheer dit recht in te trekken, behoudens de wind voor de watermolen van heer Florijs (B, fol. 43v).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-cuykse-lenen-in-holland-het-sticht-en-gelre/4281/ REPERTORIUM OP DE CUYKSE LENEN IN HOLLAND, HET STICHT EN GELRE], 1129-1649, J.C.KORT===
Same as OV 45, 1990, p63-103
(vervolg van nr. 396, pag. 299)

SCHALKWIJK

38. Zijn tiende in Schalkwijk (1346: in het gerecht van de heer van Culemborg) tussen de kerk en de heul.
[...]
*1-6-1403: '''Gerard Nikolaasz. van Raaphorst''', die in eigendom kreeg van hertog Albert, draagt over aan Frederik van Blankenheim, bisschop van Utrecht,
RA. Utrecht. HS. Buchel E fo 234.

SCHOTEN

162. Een half land in Schoten (1373: 12 morgen op Schotergeest; 1429: in Hofland; 1524: gelegen bij het huis te Kleef), strekkend te half veen oostwaarts (1390: strekkeud van de Broeksloot tot het halve Spaarne), noord: Pieter van Rolland en Arnout sWilde (1390: enerzijds: Koen Cuser en erven Gijsbert Hedde; 1439: Gerard van Zandvoort), zuid: mr. Simon en vroeger Willem Hagen ('''1390: anderzijds: Wouter van Raaphorst'''; 1439: heer Lodewijk de bastaard), (1524: jaarlijks ca. 10 pond groten Vlaams waardig).

166A. 12 pond hollands op Vlieland op een kamp, genaamd Groene woerd.
*28-12-1351: Boudijn Jan Bertoutsz., LRK 42 fo 51 nr. 287.
*4-11-1382: Dirk Boudijnsz. wordt in het leen gewezen door '''Bartholomeus van Raaphorst''' en Koen-Cusersz., omdat hij naar de '''vierschaar''' ging tegen knapen van Haarlem, die beweerden dat het leen hun eigen was, LRK 50 fo 198 nr. 1309.

SLOTEN

169. Het ambacht van Sloten, (1531: Sloterdijk; 1372: en Osdorp; 1390: met renten; 1531: met visserij en toebehoren behalve de helft van de crimine-
le boeten en de confiscatie, die de baljuw blijft innen).
[...]
*1-5-1372: Hendrik van Haarlem, die zegelt: een kruis, zoomsgewijs vergezeld in de kwartieren 1 en 4 van 6 merletten en 2 en 3 van 6 knotsen, zet '''heer Bartholomeus van Raaphorst''' in de hand samen met Houtrijk en Polanen voor 300 pond behoudens bevestiging door de leenheer, Abdij Egmond, inv.392.

===[ACTEN BETREFFENDE DE LIER, MAASLAND EN SCHIPLUIDEN], C. HOEK===
Same as OV 46, 1991

B. Abdij Koningsveld

33. 26-3-1364: Lijsbeth, jonkvrouwe van Zwinderch, vermaakt bij testament aan haar dochter Rijckaert, non, '''3 morgen 2 hond land in de parochie van de Liere in het gerecht van Maeslandt in een kamp, gemeen''' met heer Dirc van der Spange en '''heer Dirc van Raephorst''', die haar morgengave was van haar eerste man Arnt van Groenevelt. Rijckaert moet aan haar moeders bastaardzuster Barte 1 pond hollands per jaar uitreiken. Na Rijckaerts dood komt het land, aan de erfgenamen van haar moeder, het klooster Coninxvelt krijgt een jaarrente van 30 sc. hollands, verzekerd op 8 morgen land, genaamd Sculenborch, te Rijswijc. Bezegeld door heer Matthijs van der Borch, pastoor van Delf, heer Philips van Pollanen, ridder, en IJsebrant Kaelwaertsz., knape (inv.nr. 193).

E. Sint Agatha

*30-1-1377: '''Dirc van Raephorst Florijsz.''' verkoopt aan Aerst Aerntsz. 3 1/2 morgen land in het ambacht van der Liere, '''gemeen met zijn broers Gherid-en Jan van Raephorst''', verpacht aan Jan Claysz. en Willem Claysz., belend ten oosten: Jan Baic, westen: Symon Claysz. met huurwaar. Met zijn zegel: gedwarsbalkt van 6 stukken.
*30-1-1377: '''Jonkvrouwe Clemeins, weduwe van Floris van Raporst, met als voogd Gherijt van Raephorst''', verkoopt aan Aerst Aemdsz. l0 1/2 morgen land in het ambacht van der Liere, dat haar '''morgengave was van Florijs van Raephorst'''. Bezegeld door Gherijt als in de eerste acte.
*1-10-1377: '''Clemeynse, weduwe van Florijs van Raephorst, verkoopt samen met Gherijd-, Dirc- en Jan van Raephorst Florijszonen''' aan Aerst Aerndsz. een jaarrente van 10 pond hollands, verzekerd op 10 1/2 morgen land in het ambacht van der Liere, verpacht en belend als in de tweede acte. Bezegeld door Gherijd: als in de eerste acte, door haar neef Ghisebrecht Dullaert: een kruis, in elk kanton vergezeld van een zesbladige roos, en door Aernd van Duvenvoirde, ridder: 3 wassenaars 2, 1.
*13-7-1378: Dezelfden als in de vorige acte verkopen aan Aerst Aerntsz. 10 1/2 morgen land in het ambacht van der Liere, zoals zij dit '''met elkaar gemeen hadden en hadden geërfd van hun vader Florens van Raephorst''', verpacht aan Willem Claysz. en Jan Claysz., belend ten oosten: Jan Baec Gherijtsz., ten zuiden: de Leede, ten westen: de erfgenamen van Symon Claysz. met erfpacht land, ten noorden: Aemt Gherijtsz. met erfpacht land. Zij doen afstand van hun naastingsrecht. Bezegeld door Gherijt: als in de eerste acte, en door Willaem van Foreest: een uitgetande dwarsbalk, bestaande uit 3 omgekeerde kepers.
*15-8-1378: Ghijskyn uter Lier, schout van der Lier, oorkondt dat '''jonkvrouwe Clemeynse, weduwe van Florys van Raephorst''', aan Aerst Aemdsz. heeft overgedragen ten overstaan van de gezworenen aldaar 10 1/2 morgen land in de Lier, dat door deze van haar en haar kinderen is gekocht. Met zijn zegel: 3 leeuwenkoppen 2, 1 en een barensteel met 3 hangers.
*5-6-1402: Willeman van der Burch, baljuw en schout van de Lier, oorkondt dat Jutte Aertsdochter voor hem en de gezworenen in gebannen vierschaar een vierde deel van 10 1/2 morgen land aldaar, gemeen met Hughe Grote en Jan Hughensz., aan Martijn Jacobsz. ten behoeve van een zusterhuis aan de Oudelf te Delf naast het huis van Jan van Yselsteyn. Het land is belend ten oosten: de kinderen van Jan Baek, ten westen: Jan Aemtsz. met pachtland. Met zijn zegel: een schuinbalk, linksboven beladen met een sterretje (inv.nr 47).

IV. Het Burgerweeshuis te Amsterdam

104.
*21-2-1397: '''Berthelmeeus van Raephorst''', ridder, geeft ten eigen 3 morgen 1 hond land te Maeslant, die Lijsbet Corsters van hem in leen hield, belend ten westen: de heren van de Hofdijc, ten zuiden: de Borgherscede, ten noorden: ds: Oude Dijc, en geeft aan zijn neef Willem van Egmonde het vrije beschikkingsrecht erover.
*21-2-1397: '''Willem van Egmonde''' verkoopt aan het Sartroysenklooster te Amestelredamme 3 morgen 1 hond land te Maeslant gemeen met het land dat van Gherijt van Delf was en dat Lijsbet Costers '''in leen hield van heer Bertelmeeus van Raephorst''' en nu vrij eigen is, belend als in de vorige acte. Bezegeld door '''zijn moeder Jan Dirc van Raephorst, vrouwe van der Doertoghe''' (inv.nr. 111, f. 32).

IX. Het kapittel van Sint Maria op het Hof te 's-Gravenhage

117. 14-4-1377: Heer Johan Symonsz., priester, schenkt aan heer Dirc Voppenz., deken-, Jan van Loven, Frans Severijns, Dirc Voppenz. en Jan van Scerpenisse, kanunniken van Sint Marie in de Hage de volgende landerijen: 4 morgen 4 1/2 hond in Monster, belend ten oosten: Aernout Gerardsz, ten westen: Jan van Clinghen, ten noorden: Symon Famense, ten zuiden: de gemene weg; 8 morgen aldaar in de woning van Philips Nachtegale, belend ten oosten: Florens Lambertsz., ten westen: het gemene pad, ten noorden: Philips Nachtegale, ten zuiden: de Gantel; 4 morgen 2 hond land te ‘s Gravenzande, belend ten oosten: de Poel, ten zuiden: de erfgenamen van Willem van den Rine, ten westen: Heynman Cleymansz., ten noorden: '''4 hond land van Kerstant van Raephorst''', die er gemeen mee liggen; 3 morgen land aldaar in den Hoen in Scilpoerde, belend ten noorden: Heynman Cleymansz., ten zuiden: Jan Buze, ten oosten: de Poel, ten westen: de Oude dijk; 4 morgen land in Maesland bij de molen van den Velde, belend ten noorden: heer Dirc, burggraaf van Leyden, ten zuiden: het klooster Koningsvelt, ten oosten en westen: een banwatering.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4357 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE DE HAM], 1351-1662, J.C. Kort===
(vervolg op Ons Voorgeslacht 1992 (nr. 428), blz. 313)
Same as OV 48, 1993, p140-171

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-in-het-land-van-woerden-en-van-de-hofstede-woerden/4517/ REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN HET LAND VAN WOERDEN EN VAN DE HOFSTEDE WOERDEN], 1281-1650, J.C. Kort===

PAPEKOP

114. Gerecht, (1379: zijnde een gedeelte), tijns, (1390: koren- en smal) tienden, die tot 50 pond jaarlijks waardig zijn, van Diemerbroek achter (1415: in het kerspel) Oudewater op het westeinde, (1390: groot 3 hoeven, elk van 16 morgen), (1379: ingaand van het westeinde tot het gerecht van heer Gerard van Polanen), (1356: oost: heer '''Ernst van der Horst''', west: heer Jan van Henegouwen).
*13-2-1351: Willem van Linschoten, LRK 42 fo 75 nr. 385.
*24-5-1356: Gerard van den Vliet Jacobsz. bij overdracht door Willem van Linschoten, LRK 42 fo 76v nr. 403.
*22-9-1379: Gijsbert van den Vliet bij dode van Gerard, zijn vader, LRK 50 fol 56 nr. 1000.
*11-1-1390: Gijsbert van den Vliet Gerardsz. te Utrecht met ledige hand, LRK 422 fo 26 nr. 1.
*2-4-1415: Willem van den Bossche, deurwaarder van de leenheer, bij overdracht door Gerard (!) van den Vliet te Utrecht, LRK 54 fo 129v.
*13-12-1420: Willem van den Bosch, LRK 62 P16.
*17-11-1432: Willem van den Bosch, LRK 62 P181v.
*3-10-1454: '''Steven van Raaphorst voor Margaretha, dochter van Willem van den Bosch, zijn vrouw, bij dode van haar vader''', LRK 116 c. Nd. Holland fo 49.
*29-7-1464: '''Bartholomeus van Raaphorst bij dode van Margaretha van den Bosch, zijn moeder''', LRK 117 c. Woerden fo 4v.
*10-7-1491: Jacob van Boshuizen, burgemeester van Leiden, voor '''Adriaan van Raaphorst bij dode van Bartholomeus, diens vader''', LRK 120 c. Woerden fo 3v-4.
*20-12-1503: Jan de Bie, dienaar, voor heer Johan, heer van Montfoort en Naaldwijk, die afwezig is, bij overdracht door '''Adriaan van Raaphorst''', LRK 122 c. Sticht fo 9.

<pre>
Willem van den Bosch +1454
|
Steven van Raaphorst v1454 x Margaretha van den Bosch v1454 +1464
|
Bartholomeus van Raaphorst v1464 +1491
|
Adriaan van Raaphorst v1491,1503
</pre>

RIETVELD

127. 2 morgen land op Rietveld in het kerspel Woerden, strekkend zuid van de Rijn noord tot Zegveld, oost: '''heer Bartholomeus van Raaphorst''', west: heer Aalman.
*'''2-3-1384''': Frank van de Velde bij koop na de dood van Hildewar Gerards van den Massche voor 52 oude schilden aan heer Willem Gerbrandsz., proost, LRK 50 P212 nr. 1410, RR. 45 fo 56.

WOERDEN

167. Een koren- en smaltiende in het land van Woerden in de plaats, genaamd Berdswaarde, enerzijds: Jan van Beieren, leenheer, met een tiende, anderzijds: Thomas uten Broek met nr. 122 B. 16-4-1414: Willem van den Bosch bij overdracht door Gerard Speyart, LRK 62 fo 181v.
*28-5-1420: Lijftocht van Yenevine, bastaarddochter van de heer van Bergen op Zoom, gehuwd met Willem van den Bosch, LRK 62 P174.
*17-11-1432: Willem van den Bosch, LRK 62 fo 181v.
*3-10-1454: '''Steven van Raaphorst voor Margaretha, dochter van Willem van den Bosch, zijn vrouw, bij dode van haar vader''', LRK 116 c. Nd. Holland fo 49.
*29-7-1464: '''Bartholomeus van Raaphorst bij dode van Margaretha van den Bosch, zijn moeder''', LRK 117 c. Woerden fo 4v.
*10-7-1491: Jacob van Boshuizen, burgemeester van Leiden, voor '''Adriaan van Raaphorst bij dode van Barholomeus, diens vader''', LRK 120 c. Woerden fo 3v-4.
*29-5-1504: Willem van Nijeveld voor Jan van Montfoort van Naaldwijk, ridder, bij overdracht door '''Adriaan van Raaphorst''', LRK 122 c. Sticht fo 10.

183. Een stuk land, (1400: groot 20 morgen), in het ambacht Woerden (1400: in Cromwijk), genaamd de Geer.
*29-9-1324: '''Willem van Oudshoom''' bij overdracht door Willem van Duvenvoorde, kamerling, LRK 35 fo7 nr. 44.
*9-9-1357: '''Ver Agnes van Oudshoorn, vrouwe van Heulestein''', eventueel te komen op ver '''Machteld, vrouwe van Raaphorst, haar zuster, Bartholomeus van Raaphorst, Machtelds zoon, diens dochter, gehuwd met heer Gerard van Egmond, of op Hasekin, dochter van de vrouwe van Raaphorst''', LRK 27 fol 1 nr. 50.
*26-2-1361: '''De vrouwe van Raaphorst''', LRK 50 f067 nr. 342.
*24-7-1400: '''Bartholomeus van Raaphorst, ridder''', ten eigen, LRK 52 fo 390v.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4465 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE ABDIJ RIJNSBURG], 1227-1649, J.C. Kort===
Same as OV 48, 1993, p338-355

MONSTER

8. De tiende (1560: met haar smaltiende) op de plaats, genaamd Alensgeest, (1515: of Raaphorsttiende), (1383: in Monster).
*.-.- 1227: '''Heer Dirk van Raaphorst''' na verkoop en zal niet versterven, 131 fo 6v. =[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA178#v=onepage&f=false OHZ #306]
*.-.- 1383: '''Heer Bartholomeus van Raaphorst''', 131 fo 5v en fol 1v.
*7-7-1406: '''Adriaan van Raaphorst''', 131 fo 5v en fo 11v.
*29-4-1453: Lijftocht van '''Godelt, gehuwd met Adriaan van Raaphorst''', 131 fo 13.
*31-1-1506: Willem van Naaldwijk, gehuwd met Johan, heer van Montfoort enz., draagt over aan Barbara van Montfoort, hun dochter, LRK 123 c. Nd. Holland fo 15.

WASSENAAR

38. Een tiende in Wassenaar.
*.-.- 1383: '''Heer Bartholomeus van Raaphorst''', 13 1 fo 5v en fol 1v.

===Erfleen composite tree===
<pre>
Dirk v1289 WvO v1333
| |
Kerstant v1309 +<1357 x vrouwe vR N.N. Wz vO
(ridder) | \ / \
| | \ | |
Gerard Haaske Dirk Kz x MvO v1375 AvO v1357
v1357 (banished) v1336-1355
| \
Bartholomeus Dirkz NN x GvE
v1357-1396 x CvE
| \
Adriaan v1406-1430 Dirk
/ \ \
Albert v1431-1477 Adriaan v1470 Albert v1470-1475, schout
+1475 | +1473
|
Gijsbert v1475-1488, knaap
bastardsiblings B, M, E
</pre>

Now I have a problem fitting in Gerard. I have one, son of Kerstant, v1320-1321 married to Jutte. And another, son of Kerstant, v1323-1333 x AvD, with son Dirk, likely grandson DD, either could have been the one that was banishid in 1351.
That wouls mean there must have been 2 Kerstants, as I already posed, a KDK and a KGK (5 and 5a).
Both had a son Gerard, so either KDKG or KGKG was married to Jutte, the other to AvD.

I later had to make some corrections, cause K v1309 succeeded his brother D v1289, not his father. The other one that Haaske, daughter of vrouwe vR, was in fact, daughter of MvO, vrouwe vR, and third heir, after Bartholomeus son of Mvo, NN (Janne) sister of B, and Haaske, bij Vermeulen 1999 identified as sister in 1361. She would then be named after Dirk's mother, and that suits.

==How many Dirks?==
NL83 has (2), (4) and (6), each grandfather and grandson alternating with Kerstant.
In [[#Fitting_in_the_rest|Fitting in the rest]] I hypothesized a D and G line (a) both with Kerstant's in it.
But there was at least one more Dirk after 1328, the year (6) supposedly died. The other D is mentioned (vermeld) 1338-1356. I tied him to (6), but, following [#John_Ooms|JO] I moved those to the G branch.

But in [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1350]/[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351] there is
<blockquote>Dirck van Raephorst, ridder; 1351-05-23: vijanden van graaf Willem o.a. Dirk van Raaphorst, ridder, Floris van Raaphorst, en zijn broers Kerstant en Wouter, kinderen van Gerard van Raaphorst</blockquote>

If D (7a) wasn't mentioned after 1344, this has to be D (8a). But I am not certain.
It does clearly state F, K and W are children of G, that has to be (6a). It says F and ''his brothers'', not D ridder, F and ''their brothers'' thus it seems to state D is not a brother of F.

Looking more closely, that is not necessarily so:
<blockquote>graaf Willem noemt als zijn vijanden: Willem van Duvenvoorde, Jan van Pollanen en zijn broers, Dirk van Brederode, Arent van Duvenvoorde, Jacob en Herberen van der Binkhorst, Gerit van Heemstede, Jan van Merensteyn Aelbertsz, Willem van Oudshorne, '''Dirk van Raaphorst''', Gerard van Poelgeest, '''ridders'''; Mathys van der Borgh, priester, Jan van Noertich, Jan van der Made, Renaer Dever heer Gerritsz, Gerrit die Ever Jansz, '''Floris van Raephorst, Kerstant, Wouter en hun broers van Raephorst, Gerards kinderen''', Aarnd van Groeneveld, Dirk van Groeneveld, Jan van der Borg, Jan Simonsz van der Borg, '''knapen'''</blockquote>

D is amongst the ridders. Floris and his brothers amongst the knapen. The latter could have been younger brothers of ridder Dirk, but in this context saying ''their brothers'' would not have made sense, even if they were.

Now, the new sources. Basically Gouthoeven has spelled it all out:
<pre>
Kerstant (3)
/ \
Dirk (4) Gerard (4a)
x Hildegarde x Aleid van Hillegersberg
| |
Kerstant (5) Kerstant (5a)
x Clare x Hazekine +1322
| |
Dirk (6) Gerard (6a) +1325
x Agnes van Duvenvoorde (+1335)
/ | \
Gerard (7b) x Dirk (7a) Kerstant (7c) Floris Wouter Simon Hazetiaen Sophie Alida Armgard
Jutte (+>1335) x Machteld \ x AvdH x WvN x GvP
van Oudshoorn \
/ | \
Dirk +1377 (8a) Bartholomeus +1406 (8b) Gerrit (8c)
x Agniese x Catharina JvEgmond
|
Adriaen (9b)
</pre>
But of course, Gouthoeven didn't get it al right.

===Joining BdK and Erfleen Composite trees===
Since the erfleen tree starts with a D v1289, we can identify as DD in BdK's tree, and join the rest in.

# '''Dirk v1221-1227''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
##'''Kerstant Dirksz v1238''': Gouthoeven
###'''Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
####'''Kerstant Dirksz v1281-1321''' x Hazetiaan van de Woerd: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
####'''Gerard Dirksz v1297-1324 +1325''', x 1e Jutte Gerardsdr die Vries (+c1320), x 2e Jutte Nicolaasdr Tengnagel: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, <s>[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz</s>, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
#####Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk: BI, Gouthoeven
#####Ermengard/Armgard Gerardsdr v1311 (1) x Gillis Jansz van Barendrecht
#####Hadewich/Hazetiaan/Haze Gerardsdr *1317 v1323-1399 (1) x Alfert van der Horst (1316-1345): [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311] (2) x Jan van Bloemenstein v1311-1352: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311]
######Alfer III van der Horst (1340-1402) x Mabelia Jacobdr van den Woude v1377
######Lijsbeth *c1340 x Wouter van Matenesse: BI
######Ernst
#####?Alida/Alijd Gerardsdr x Gerrit van Poelgeest, BI, Gouthoeven
#####?Dirk Gerardsz +1377, no kids: BI, Gouthoeven
#####Nicolaas Gerardsz (2) x Wendelmoed
######'''Gerard Nicolaasz v1392-1412'''
######Gijsbert Nicolaasz v1392
######Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd
######Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
####'''Dirk Dirksz v1289, 1309''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
#####'''Kerstant Dirksz v1309, ridder''', +<1357 x vrouwe vR
######'''Gerard Kerstantsz v1323-1335''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk
#######Floris Gerardsz v1332-1356: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw
#######Kerstant Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
#######Wouter Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap
#######broers Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
#######Simon Gerardsz v1355: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355] monk
######'''Dirk Kerstantsz x Machteld v Oudshoorn, v1336-1357''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351] banished, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
#######'''Bartholomeus Dirksz v1357-1397''' x CvE
########Adriaan Bartholomeusz v1406-1430
#########Albert Adriaansz v1431-1477 +1475
##########Gijsbert Albertsz v1475-1488, knaap
#########Adriaan Adriaanszv1470 +1473
########(Dirk Bartholomeusz)
#########Albert v1470-1475, schout van Haarlem
########Cathelijne Bartholomeusdr v1472 x Otto van Egmond
#########Adriaan van Egmond v1514
#######N.N. Dirksdr x GvE v1357
#######Aaltrude Dirkdr v1378
######Haaske Kerstantsdr v1357
###'''Gerard Kerstantsz v1269''' +1272 x Aleyde Vranckesdr Stoep: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269].
####'''Kerstant Gerardsz v1320''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk
#####'''Kerstant van den Berghe'''
That is based on erflenen and BdK, only interpretation where in-between-generations in the erflenen that were not recorded, that is based on speculation, and I "invented" Dirk Bartholomeusz to make both Alberts cousins.
Since the 1323 Gerard Kerstantsz could not be stuck to the Gerard that turned out to be a Dirksz, that had to be stuck somewhere else.
GK v1269 would have been long dead by 1323. His grandson through KGK then. BdK has him v1320, and since it wasn't the xJutte KG, I'm stuck the other 2 v1320 to, him, one claiming him to be a monk. He could have had a son first and become a monk later, but I chose to make him a son of KD.

Now, fitting in the 1350-1355 banishment and zoen... In 1351 ridder Dirk, and ''Floris van Raephorst, Kerstant, Wouter en hun broers van Raephorst, Gerards kinderen'', knapen, were enemies of count Willem. Dirk would have been DK x MvO, we some him lose his lands in the Erflenen.
Gerards children would not have been children of GD x Jutte, nor of GK v1269, cause his brothers children aren't v>1320. They could have been children of the GK v1323, or maybe, of an unattested son G of KG v1320. Next question would be, after whom would Gerard have named his sons Floris and Wouter...

Part of that is answered by Vermeulen. Floris Gerardsz is named after Floris III van de Woerd, father of Hazetiaan x Kerstant Dirksz, father of Gerard, father of Floris.
In his book Kerstant Dirksz v1281-1323 is father of Dirk x MvO and Gerard x AvD, in my tree so far, they are all brothers and sons of Dirk (v1261-†1272), have to take a closer look at that.

===Corrected composite tree===
Els van Damme's work cleared up GD x Jutte's offspring a bit, but I ended up with a . 1.1.1.1 KD x Hazetiaan vd Woerd with no kids. And 1.1.1.3 KD x vrouwe vR, with a son GK x AvD and DK x MvO. As PvL pointed out, Harnas was pivotal: what if Dirk v1289 and K v1309 wasn't father to son, but older brother dying young without heirs, to younger brother?

Also [https://www.wikitree.com/wiki/Van_Raaphorst-20 Aleid] x GvP, metioned in BI, is daughter of Gerard x Aleid Stoep. Added Catharina x Hugo van Velsen, brother of Gerard, added.
<pre>
Dirk v1289
|
Kerstant v1309, ridder
|
Dirk Kerstantsz v1336, Dirk v1351, who forfeited
|
N.N. Dirkz
|
Adriaen v1430</pre>

would become

<pre>
/ \
Dirk v1289 +<1309 Kerstant v1309, ridder
|
Dirk Kerstantsz v1336, Dirk v1351, who forfeited
|
N.N. Dirkz
|
Adriaen v1430
</pre>
Then both 1.1.1.3 and 1.1.1.3.1 would be sons of 1.1.1, and 1.1.1.1 would be the same person as 1.1.1.3.1 => 1.1.1.4

# '''Dirk v1221-1227''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
##'''Kerstant Dirksz v1238''': Gouthoeven
###'''Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
####'''Dirk Dirksz v1289, 1309''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
####'''Kerstant Dirksz v1281-1321, ridder''' x Hazetiaan van de Woerd v1330-1357: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
#####'''Gerard Kerstantsz v1323-1335''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk
######Floris Gerardsz v1332-1356: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw
######Kerstant Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######Wouter Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap
######broers Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######Simon Gerardsz v1355: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355] monk
#####'''Dirk Kerstantsz x Machteld v Oudshoorn, v1336-1357''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351] banished, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######'''Bartholomeus Dirksz v1357-1397''' x Catharina van Egmond
#######Adriaan Bartholomeusz v1406-1430
########Albert Adriaansz v1431-1477 +1475
#########Gijsbert Albertsz v1475-1488, knaap
########Adriaan Adriaanszv1470 +1473
#######(Dirk Bartholomeusz)
########Albert v1470-1475, schout van Haarlem
#######Cathelijne Bartholomeusdr v1472 x Otto van Egmond
########Adriaan van Egmond v1514
######N.N. Dirksdr x GvE v1357
######Aaltrude Dirkdr v1378
#####Haaske Kerstantsdr v1357
####'''Gerard Dirksz v1297-1324 +1325''', x 1e Jutte Gerardsdr die Vries (+c1320), x 2e Jutte Nicolaasdr Tengnagel: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, <s>[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz</s>, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
#####Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk: BI, Gouthoeven
#####Ermengard/Armgard Gerardsdr v1311 (1) x Gillis Jansz van Barendrecht
#####Hadewich/Hazetiaan/Haze Gerardsdr *1317 v1323-1399 (1) x Alfert van der Horst (1316-1345): [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311] (2) x Jan van Bloemenstein v1311-1352: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311]
######Alfer III van der Horst (1340-1402) x Mabelia Jacobdr van den Woude v1377
######Lijsbeth *c1340 x Wouter van Matenesse: BI
######Ernst
#####?Dirk Gerardsz +1377, no kids: BI, Gouthoeven
#####Nicolaas Gerardsz (2) x Wendelmoed
######'''Gerard Nicolaasz v1392-1412'''
######Gijsbert Nicolaasz v1392
######Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd
######Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
###'''Gerard Kerstantsz v1269''' +1272 x Aleyde Vranckesdr Stoep: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269].
####'''Kerstant Gerardsz v1320''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk
#####'''Kerstant van den Berghe'''
####?Alida/Alijd Gerardsdr x Gerrit van Poelgeest, BI, Gouthoeven
###Catharina x Hugo Albrechtsz van Velsen, brother of [https://en.wikipedia.org/wiki/Gerard_van_Velsen Gerard] (who murdered Floris V), BI, Goethoeven

===G-swap===
As we can see under [[#Repertorium_op_de_grafelijke_lenen_in_Rijnland,_J.C._Kort,_2009|Rijnland]], Zoeterwoude, plot 542, the Gerard married to Jutte was a Kerstantsz, not a Dirksz. They need to swap places then. But that doesn't hold up. Cause Schiebroek shows G x AvD was a GKz too.

So there need to be two different K's having sons G, and there are, just as in the tree BdK has, both brothers DK and GK +1272 had sons K, that both could have been father to either GK. Does that cover all the Gs? No, according to BdK DK +1272 had sons K, G and D, so a son GD. That has to be a different persons from the GK x Jutte and the GK x AvD, but with BdK that is the G x Jutte.

That means one of the G's becomes a brother to Kerstant van de Berghe. Which one? G xJutte has a oldest daughter Hadewich/Hazetiaan, that would be named after Hazetiaan Florisdr van de Woerd, father's mother. But G xAvD has a son Floris, that would be named after his paternal grandfather, and he had a son Dirk, his grandfather in stead of his greatgreatgrandfather. Erflenen do not provide more info, unfortunately, both aren't the main branch. More info on 1.1.2.1 Kerstant Gerardsz 1.1.2.1 would be helpful, did he marry a Simondr or Wouterdr maybe?

# '''Dirk v1221-1227''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
##'''Kerstant Dirksz v1238''': Gouthoeven
###'''Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
####'''Dirk Dirksz v1289, 1309''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
####'''Kerstant Dirksz v1281-1321, ridder''' x Hazetiaan (van de Woerd) v1330-1357: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308] = [https://books.google.nl/books?id=12JUAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA75#v=onepage&f=false], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
#####'''Dirk Kerstantsz v1329-1344 x Machteld van Oudshoorn, v1336-1376''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351] banished, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######'''Bartholomeus Dirksz v1357-1402''' x Catharina van Egmond [1357] [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2197?search-type=inventory&start=8&searchAfter=2739%2C%407~2197 1402], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2198?search-type=inventory&start=9&searchAfter=2740,@7~2198 1403]
#######Adriaan Bartholomeusz v1406-1430: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%401~1.12~114?search-type=inventory&start=2&searchAfter=141%2C%401~1.12~114 1420]
########Albert Adriaansz v1431-1477 +1475
#########Gijsbert Albertsz v1475-1488, knaap
########Adriaan Adriaanszv1470 +1473
#######(Dirk Bartholomeusz)
########Aaltrude Dirkdr v1378, with her father
########Albert Dirksz v1446-1475, schout van Haarlem: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.20.39/invnr/%40A~282~312~XXXV~c~337?search-type=inventory&start=0&searchAfter=337%2C%40A~282~312~XXXV~c~337 1446] [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.07~828?search-type=inventory&start=6&searchAfter=1039,@3~3.04~3.04.07~828 1458]
#######Cathelijne Bartholomeusdr v1472 x Otto van Egmond
########Adriaan van Egmond v1514
######Janne Dirksdr x GvE v1357
######Haaske Dirksdr v1357-1361
#####'''Gerard Kerstantsz v1297-1324 +1325''', x 1e Jutte Gerardsdr die Vries (+c1320), x 2e Jutte Nicolaasdr Tengnagel: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.01~3.01.12~3.01.12.1~580?search-type=inventory&start=3&searchAfter=738%2C%403~3.01~3.01.12~3.01.12.1~580 1318]?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
######Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk: v1290 BI, Gouthoeven
######Ermengard/Armgard Gerardsdr v1311 (1) x Gillis Jansz van Barendrecht
######Hadewich/Hazetiaan/Haze Gerardsdr *1317 v1323-1399 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~754?search-type=inventory&start=5&searchAfter=950,@3~3.04~3.04.02~754 1390] (1) x Alfert van der Horst (1316-1345): [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311] (2) x Jan van Bloemenstein v1311-1352: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311]
#######Alfer III van der Horst (1340-1402) x Mabelia Jacobdr van den Woude v1377
#######Lijsbeth *c1340 x Wouter van Matenesse: BI
#######Ernst
######Nicolaas Gerardsz (2) x Wendelmoed
#######'''Gerard Nicolaasz v1392-1412'''
#######Gijsbert Nicolaasz v1392
#######Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd
#######Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
###'''Gerard Kerstantsz v1269''' +1272 x Aleyde Vranckesdr Stoep: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269].
####'''Kerstant Gerardsz v1320''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk
#####'''Gerard Kerstantsz v1328-1335''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk
######'''Dirk Gerardsz v1374 +1379''', no kids: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.33~4.2.33.1~2091?search-type=inventory&start=7&searchAfter=2593%2C%404~4.2~4.2.33~4.2.33.1~2091 1347], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%401~1.08~27?search-type=inventory&start=1&searchAfter=38%2C%401~1.08~27 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%401~1.08~20?search-type=inventory&start=0&searchAfter=31%2C%401~1.08~20 1361] ridder, BI, Gouthoeven
######Floris Gerardsz v1332-1356: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw
######Kerstant Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######Simon Gerardsz v1335-1355: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355] monk
######Wouter Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap
######broers Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
#####'''Kerstant van den Berghe'''

==The Van Raaphorst family tree==
So, the resulting tree, how does it hold up?

First part, I just ''blindly trust' [[#Early_tree_NL83|NL83 Early Tree]] with
<pre>
Dodo van Voorhout
/ \
Kerstant, drost (1) Willem van Voorhout
/ | \ \
Gerard +1161 Philips van Dirk vRaaphorst (2) WWvV
dapifer Wassenaar v1220,1227
|
Kerstant (3)
v1238
</pre>

next, I'll just ''blindly trust'' BdK, [[#Zoektocht_naar_het_voorgeslacht_van_Catharina_van_de_Nesse,_de_vrouw_van_Willem_van_Montfoort,_Ben_de_Keijzer,_2021|Zoektocht naar]], 2021, geneagram 15, continuing with (2) and (3)

* (2) Dirk v1221-1227: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
** (3) Kerstant Dirksz v1238: Gouthoeven
***Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
***Gerard Kerstantsz v1269: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269]

<pre>
Dirk vRaaphorst (2)
v1220,1227
|
Kerstant Dirksz (3)
v1238
/ \
Dirk Kerstantsz (4) Gerard Kerstantsz (4a)
v1261-1266/1268 v1269
(5) / | \ |
Kerstant Dirksz Gerard Dirksz Dirk Dirksz Kerstant Gerardsz (5a)
v1281-1321 v1297-1324 v1289, 1309 v1320
</pre>

And take that as a start to graft the [[#Corrected_composite_tree]] on, revisiting [[#Putting_it_al_together]] D&G +1272 being (4) and (4a) once more.

A problem arises, cause the Gerard Dirksz 1297-1324 is in geneagram 14, married to Jutte. But the Gerard v1321 holding the same ''leen'' as v1320 Gerard x Jutte, is a Kerstantsz.
What Kerstantsz? He can't be GK 4a cause he +1272 in battle. Based on KD to have married a Hadewich/Hazetiaan, and G x Jutte having a daughter Hazetiaan/Haaske, he would be the son of KD (5) then, just like Dirks Kerstantsz x Mechteld van Oudshoorn had, so rearranging to:

<pre>
Dirk vRaaphorst (2)
v1220,1227
|
Kerstant Dirksz (3)
v1238
/ \
Dirk Kerstantsz (4) Gerard Kerstantsz (4a)
v1261-1266/1268 v1269
/ \ |
(5) Kerstant Dirksz Dirk Dirksz Kerstant Gerardsz (5a)
v1281-1321 v1289, 1309 v1320
x Hazetiaan
/ \
Dirk Kerstantsz Gerard Kerstantsz
v1357 v1297-1324
x MvO x Jutte, x Jutte
</pre>

Since the other Gerard x AvD, is identified by 1323,1333 #74 Schiebroek as son of Kerstant too, that has to be the other Kerstant, Gerardsz (5a).

===Huis van Raaphorst===
'''Generation 1'''
*1. [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I10565.php Doede van Voorhout], v1101-1120

'''Generation 2'''
*1.1 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I10564.php#tab-directe-familie Kerstant Doedensz] v1167-<1190, drost, dapifer: OHZ, #160,#215,#217,#220
*1.2 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I33604.php#tab-directe-familie Jacob van der Does], v1156-1167
*1.3 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I19675.php#tab-directe-familie Willem van Voorhout] v1162-1167

'''Generation 3'''
*1.1.1 Gerard, dapifer +<1161, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040484 1167]
*1.1.2 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I10548.php#tab-directe-familie Philips van Wassenaar], v1200-1223
*1.1.3 Dirk van Raaphorst v1220-1227, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA174#v=onepage&f=false OHZ #301 1226] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA178#v=onepage&f=false OHZ #306]=[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~I.~131 NA 1227], [Monster #8 1227]
*1.1.4 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I15258.php#tab-directe-familie Jacob van Leiden], burggraaf van Leiden
*1.2.1 Willem Willemsz van Voorhout

Since all next generations seem to stem from Dirk, and he is the first call Van Raaphorst, I'll restart number at 1 to be consitent with earlier trees.

<hr>

'''Generation 4'''
====1.1 Kerstant Dirksz v1238====
*Gouthoeven

He must have been son of Dirk v1220-1227, named after father's father.

'''Generation 5'''
====1.1.1 Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268 +1272====
* son of [[#1.1_Kerstant_Dirksz_v1238|Kerstant Dirksz v1238]]
*'''x unknown'''
*[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA41#v=onepage&f=false OHZ #82] dominus, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272], Gouthoeven.

Killed in battle against the West-Frisian. Named after father's father, so oldest son. He left at least 3 sons, so likely had at least 5 children before dying in battle, so he would have been married for not much less than a decade or so. He'd likely had been ca 35yo old in 1272 so *c1235.

Children:

*[[#1.1.1.1_Dirk_Dirksz_v1289,_1309|1.1.1.1 Dirk Dirksz v1289, 1309]], in the next generation
*[[#1.1.1.2_Kerstant_Dirksz_v1281-1321_+1322|1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321]], in the next generation

====1.1.2 Gerard Kerstantsz v1269 +1272====
* son of [[#1.1_Kerstant_Dirksz_v1238|Kerstant Dirksz v1238]]
*'''x Aleyde Vranckesdr Stoep''' [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~748 1269]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA85#v=onepage&f=false OHZ #190] <1269, daughter of heer Vranke Stoep v1269
*[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~748 1269]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA85#v=onepage&f=false OHZ #190]=[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269], Gouthoeven

Born ca 1240. Died in battle against the West-Frisians. Named after... 1.1.1?
He married x Aleyde Vranckesdr Stoep, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 v1269], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~748?query=raaphorst&qf%5B%5D=ead-rdf_genreform:charter&search-type=inventory&start=4&searchAfter=944,@3~3.04~3.04.02~748 undated], she remarried after his death, their son inherited Hillegersberg, and his branch became (or split) ''van de Berghe'' and ''Matenesse''. See [[#Ons_Voorgeslacht_1971,_HET_HUIS_TEN_BERGHE_TE_HILLEGERSBERG,_C._HOEK]] for details.

Children:

*[[#1.1.2.1_Kerstant_Gerardsz_v1320,_+%3C1322|1.1.2.1 Kerstant Gheretsz v1320]], ridder, in the next generation
*Alida/Alijd Gerardsdr v1316 x Gerrit III van Poelgeest +<1316, [Koudekerk #116 1306] ridder, ?[Woubrugge #457], BI, Gouthoeven

This generation was whiped out in a single battle:

[https://resources.huygens.knaw.nl/kroniekbeke Johannis de Beke] <s>wrote</s> translated from the [https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA334#v=onepage&q=Rapurst&f=false Necrologium of Egmond] in his [https://resources.huygens.knaw.nl/pdf/beke/bekeNL02deel1.pdf Kroniek van Beke], p146
<blockquote>
In den jaer ons Heren m cc lxxii [1272] joncheer Florens van Hollant gheboet te versamenen een machtich heer tieghen die Westvriesen, opdat hi sijns vader
ghebeente mit crachte halen mochte uut Vrieslant ende brenghent in Hollant. Daertieghen quamen die Vriesen rnit heercracht ende sloeghen
der Hollander doot VC [500] wapentuers. In dien stride bleven doot dese ridders wel beproeft van groten love ende stoute orloechslude, alse Werenbolt uter Haghe ende Aelbert sijn soen, '''Diderijc van Raporst ende Gherijt''' sijn broeder, '''Jacob van Wassenaer *''', Beernt uter Haghe, Gherijt van Hermalen ende '''Wouter die Vriese**''' baelju [baljuw] van Kenemerlant. Ende alse die Hollanders also vele uutghecoren kempen verloren hadden, weken si achterwart ende namen die vlucht al tote Heilo op den slechten ackeren, daer si andenverve streden mit nyeuwen onvermoeyden wapentuers, daer doot bleven meer dan viii c [800] Vriesen, alsodat optien dach die voerghenoemde ridders ghenoech ghewroken sijn</blockquote>

* Possibly [https://nl.wikipedia.org/wiki/Dirk_I_van_Wassenaer Jacob I], son of Dirk, son of 1.1.2 
** Possibly related to Jutte die Vriese, wife of Gerard in the next generation.

That roughly translates:
<blockquote>In the year of our lord 1272 jonkheer Floris van Holland commande to gather a mighty army against the Westfrisians, so he could collect his father's bones with force from Frisia and bring them back to Holland. Against that came the Frisians with an armed force and slew 500 of the Hollander armsmen. In that battle these well fought knights, with much praised and brave deeds, fell like Werebout uter Hage and his son Albert, Dirk van Raaphorst en Gerrit his brother, Jacob van Wassenaar, Berend uter Hage, Gerrit van Hermalen en Wouter die Vriese, baljuw of Kennemerland. And when de Hollanders had already lost so many chosen fighters, they retreated back and took flight to Heilo, on the bad arable lands, there they fought anew with tirelssly feats of arms, and slew 800 Frisians, so that on that day, the forementioned knights were avenged.
</blockquote>

'''Generation 6'''

====1.1.1.1 Dirk Dirksz v1289, 1309====
* son of [[#1.1.1_Dirk_Kerstantsz_v1261-1266/1268_+1272|1.1.1 Dirk Kerstantsz v1261-1266]]
*'''x unknown'''
*[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
*[Harnas #9 1289], [?Lisse #1 1309] neef

Born ca 1260. He holds Harnas 9, likely already since 1272 or his coming of age after that, and gets permission to rent it out in 1289. He is succeeded by his brother in 1309, so he likely died without heirs. Because he preceeds his brother, he was likely the oldest son.

====1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321 +1322====
* son of [[#1.1.1_Dirk_Kerstantsz_v1261-1266/1268_+1272|1.1.1 Dirk Kerstantsz v1261-1266]]
*'''x Hadewich/Hazetiaan (van de Woerd)''': [1330], [1333], [1334]
*[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA429#v=onepage&f=false OZH #938], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA453#v=onepage&f=false OHZ #999], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308] = [https://books.google.nl/books?id=12JUAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA75#v=onepage&f=false 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA31#v=snippet&f=false RH 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://books.google.nl/books?id=3XOXJZdpoZYC&newbks=0&pg=PA71#v=onepage&q&f=false 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA111#v=snippet&f=false RH 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
*[Harnas #9 1309], [Voorschoten #418 1290], [Voorschoten #425 1290], [Monster #32 1284], his son [Voorschoten #464 1377], [Limmen #97 1372], [Voorschoten #381A 1322 bel.]

Born ca 1265. Kerstant holds Monster #32 in 1284, #418 and #425 in Voorschoten in 1290. He succeeds his brother on Harnas #9 in 1309.
In 1311 he represents wijlen Dirk, maybe brother , else his father. He was a ridder in 1311, and is mentioned in 1323, posthumously, succeeded on Monster by 1329, succeeded on Harnas by 1336, so died >1323 and <1329. He has been succeeded by his children in 1346. That entry mentions ''waarvan 2 ½ morgen in de Gheer, tussen Jan van der Nesse en Kerstant kinderen van Raaphorst'', while De Geer came on AvO in 1357, and on Mechteld vOudshoorn by 1361...

Since #425 holds House van Raaphorst, he and his heirs must be the main branch. His grandson Bartholomeus also gets #464 in 1377 from his wife, and Limmen #97 in 1372.

Children:

*[[#1.1.1.2.1_Dirk_Kerstantsz_v1329-1361|1.1.1.2.1 Dirk Kerstantsz v1329-1361]], in the next generation
*[[#1.1.1.2.2_Gerard_Kerstantsz_v1297-1324_+1325|1.1.1.2.2 Gerard Kerstantsz v1297-1324]] +1325, in the next generation

====1.1.2.1 Kerstant Gerardsz v1320, +<1322====
* son of [[#1.1.2_Gerard_Kerstantsz_v1269_+1272|1.1.2 Gerard Kerstantsz v1269 +1272]]
*x unknown

ridder: 1320 holding 10ths in Wassenaar, Boomgaarde, Hillegersberg, Scarpenes, Louwersloot. 1322 his kids, +<1322

Gerard x Jutte v1320 was named Kerstantsz v1321 holding that same plot. Since he named a daughter Hazetiaan, he was likely the son of Kerstant Dirksz x Hazetiaan.
Gerard x AvD is also identified as a Kerstantsz bij Schiebroek #73 1323/1333, so he must be son of the other Kerstant, this one, and named after this Kerstants father. Likely his oldest son, it seems he continued the Van Raaphorst line with his oldest son Gerard.
His younger son Kerstant then, continued on his mother's heritage becoming van de Berghe, some later taking on Van Matenesse.

Children:

*[[#1.1.2.1.1_Gerard_Kerstantsz_v1328-1335|1.1.2.1.1 Gerard Kerstantsz v1328-1335]] x AvD, in the next generation
*II. Kerstant van den Berghe v1346-1366, hoogheemraad 1347, bloedverwant BvR, baljuw 1350, x N.N. Dirk Bokeldr uter Nesse, heer van Matenesse
**II.1 Dirk van de Berghe v1377-1380, CoA breach from vR CoA, Daniel van Matenesse is his uncle and has only bastards, he inherits => Dirk heer van Matenesse v1380

'''Generation 7'''

====1.1.1.2.1 Dirk Kerstantsz v1329-1361====
*son of [[#1.1.1.2_Kerstant_Dirksz_v1281-1321_+%3C1329|1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321 +<1329]]
*'''x Machteld v Oudshoorn''' [1311], [Aarlanderveen #8 1357], [Aarlanderveen #8 1361], [Leiderdorp #163 1311], [Haarlem 1366]
* [https://books.google.nl/books?id=R0AFAAAAQAAJ&newbks=0&pg=PA224#v=snippet&f=false 1334], [https://books.google.nl/books?id=FPAPAAAAYAAJ&newbks=0&pg=PA43#v=onepage&f=false 1343], [https://books.google.nl/books?id=FPAPAAAAYAAJ&newbks=0&pg=PA45#v=onepage&f=false 1343]
*[Harnas #9 1351], ?[Monster #32 1329], [Voorschoten #362 1334], [Leiderdorp #163 1311]

?If it is this Dirk holding Monster, then Dirk holding it 1378 would be his son, Aaltrud his granddaughter.

Leiderdorp #163 is bordering in 1311 to land held by MvO, who was not even married the first time then, and to land held by GvR, the could be either xJ or xAvD.

Aarlanderveen #8 is bestowed on his wife Mechteld or her children in 1357, their son Bartholomeus, his sister x Gerard van Egmond, or Haaske, daughter of the vrouwe vR, also sister.
In 1361 it comes to Mechteld, her children as heirs. By 1407 it transfers to her grandson Adriaan by Bartholomeus.

Children:

*'''Bartholomeus Dirksz v1357-1397''' x Catharina van Egmond, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.23~1990 1386], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.20~1952 1387], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.04~1571-1577 1393-1405], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2197 1402], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2198 1402], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2198 1402], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.04~1591-1600 1419-1428], [Aarlanderveen #4 1379], [Alphen #39 1400], [Alphen #64 1357,1396, 1406], [Wassenaar #418 1396], [Wassenaar #423 1397], [Zoeterwoude #464 1377], [Limmen #97 1372,1375], [Ter Aar #1 1379], [Aarlanderveen #2 1379] koop, [Oudshoorn #14 1379], [Monster #8 1383] from D v1227
**Adriaan Bartholomeusz v1406-1430 x Agnes van Nijeveld: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~I.~131 NA #587 1406], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2210 undated], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.06~1652 1410], [Aarlanderveen #8 1407], [Alphen #25 1410], [Aarlanderveen #3 1428], [Harnas #9 1430], [Alphen #64 1406,1406,1430], [Wassenaar #418 1406, 1430], [Wassenaar #423 1415], [Wassenaar #425=#418 1470], [Zoeterwoude #464 1431], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~VIII.~b.~8.~708 NA #708 1465], [Ter Aar #1 1454], [Emmeloord #1 1412] neef, [Alphen #92 1399 bel], [Rietveld #127 bel], [Monster #8 1406]
***Albert Adriaansz v1431-1477 +1475 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.20.39/invnr/%40A~282~312~XXXV~c~337?search-type=inventory&start=0&searchAfter=337%2C%40A~282~312~XXXV~c~337 1446], [Wassenaar #422 1447], [Wassenaar #425 1470,1473], [Zoeterwoude #464 1431,1470,1475], [Ter Aar #1 1455], [Schoten #162 1382], [Sloten #169 1372], [Amsterdam #104 1397] ridder
***Bertelmeeus Adriaensz: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~VIII.~b.~8.~708 NA #708 1465]
****(Dirk Albertsz)
*****Albert Dirksz: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.07~828 1458], [Ammers #7 1461], rentmeester van Kennemerland, [Rijswijk #49 1458]
****Gijsbert Albertsz v1475-1488, knaap x Jacoba van den Woude [Monster 12A 1499 +1526]: [Aarlanderveen #4 1492], [Wassenaar #425 1477,1488], ['s-Gravenzande #14 1390] banneling, [Ter Aar #1 1473,1474], [Aarlanderveen #1 1492], [Monster #12A 1476,1499]
****Steven Albertsz v1441-1492, knaap, [Aarlanderveen #4 1492], [Alphen #64 1441], [Wassenaar #416 1469] neef
****Bartholomeus Albertsz, bastaard: [Wassenaar #425 1488]
****Machteld Albertsdr, bastaard: [Wassenaar #425 1488]
****Elisabeth Albertsdr, bastaard: [Wassenaar #425 1488]
*****Bartholomeus Stevensz: [Alphen #64 1475]
***Adriaan Adriaansz x Godelt: v1470 +1473 [Monster #8 1453] = [NA #779 1453]
***Gijsberta Adriaansdr x Gillis van Kralingen: [Voorschoten #360, 1427] x Willem van Buxmeer [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~415 NA 1442]
***Steven Adriaansz: [Ter Aar #1 1454], [Papekop #114 1454], [Woerden #167 1454]
****Bartholomeus Stevensz +1491: [Papekop #114 1464,1491], [Woerden #167 1464,1491]
*****Adriaan Bartholomeusz: [Papekop #114 1491,1503] [Woerden #167 1491,1504]
****(Dirk Bartholomeusz)
*****Albert v1470-1475, schout van Haarlem
**Katelijne/Catharine Bartholomeusdr v1472-1473 x Otto van Egmond: [Schiebroek #78 1473], [Schipluiden #231 147?,1472x]
***Adriaan Ottosz van Egmond v1514: [Schipluiden #231 1514]
**Machteld Bartholomeusdr x Hendrik van Naaldwijk: [Naaldwijk #26 1459,1484]
**Allard Bartholomeusz: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.33~4.2.33.1~2091A 1389] Dirk 1374
*Janne Dirksdr x GvE v1357
*Haaske Dirksdr v1357-1361
**(Dirk Bartholomeusz): [Monster #32 1378]
***Aaltrude Dirkdr: [Monster #32 1378] with her father

====1.1.1.2.2 Gerard Kerstantsz v1297-1324 +1325====
*son of [[#1.1.1.2_Kerstant_Dirksz_v1281-1321_+1322|1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321 +<1329]] and Hazetiaan van de Woerd
*'''x 1e (1300) Jutte Gerardsdr die Vries (+c1311)''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311]
*'''x 2e (1320) Jutte Nicolaasdr Tengnagel (+c1335)''': [Zoeterwoude #542 1320]
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA453#v=onepage&f=false OHZ #999], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], ?[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.01~3.01.12~3.01.12.1~580 1318], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA89#v=snippet&f=false RH 1320] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA89#v=snippet&f=false RH 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA89#v=snippet&f=false RH 1320] [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA90#v=snippet&f=false RH 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA114#v=snippet&f=false RH 1323] Kerstantsz, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~754 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA133#v=snippet&f=false RH 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder
*[Zoeterwoude #542 1320,1321], [Ruiven #205 13??], [Putten #182 1309,1311], [Schipluiden #230 <1303,1323,<1357], [Ruiven #205 <1352], [Leiderdorp #1 +<1327]

Named ridder and milites.

There are 2 Gerard Kerstantsz, one married to Jutte in 1320 and names Kerstantsz in 1321, this one, the other if named Kerstantsz in 1323, and has transfered Schiebroek to his wife AvD by 1333. One would be son of Kerstant Dirksz x Hazetiaan, the other of Kerstant Gerardsz x NN. This GK could have named his oldest daughter Hazetiaan after his mother.
But the other Kerstant could have name his son Floris after mother's father, Floris van de Woerd, and his son Dirk after father's father (1.1.1), instead of after his greatgreatgrandfather (1).

He married Jutte die Vries (would her father Gerard have been a brother, or son of Wouter, dying in the 1272 battle?) around 1300, and has daughters Hadewich and Armgard mentioned in 1311. Sophia x Willem van Naaldwijk is said to a daughter too, Willem holds #537 Zoeterwoud in 1390. Jutte died around 1320, he married Jutte van der Hoogstrate soon after, he died 1325 and she outlived him, and he had son Nicolaas with her, after her father.
Or didn't he? BdK points to the Necrologium ([[#Zoektocht_naar_het_voorgeslacht_van_Catharina_van_de_Nesse,_de_vrouw_van_Willem_van_Montfoort,_Ben_de_Keijzer,_2021|footnote 144]]), but that could have been Gerard xAvD just as well. He was last seen holding [Schiebroek #74 1323], and AvD hold it 1333, ''after his transfer''. It might be ''him'' that died 1325. Because a heer GKvR is alive in [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328]. And that record would make the most sense if it is the father of Hadewich, giving her dowry, under the condition that it will return to him (or his heirs) if she dies without offspring. He'd have to be alive to set that condition. If so, Nicolaas would not have been born posthumously as BdK suggests, and it might explain the gap of his succession. Gouthoeven reporst a Gerard +1328.

He holds #542 in Zoeterwoude in 1320. In 1321 it is held by a Gerard explicitly named Kerstantsz, most likely the same Gerard.
He held #205 Ruiven, in 1352 it is held by his daughter Hazetiaan and her son with her 2nd husband, Nicolaas. It transers to her oldest son from her first marriage Alfer III by 1377.
He held #182 Putten in 1309, in 1311 and bestowed it upon his daughters Hadewich/Hazetiaan and Armgard/Ermgarde.
He held #230 Schipluiden since <1303 and bestows it upon his daughter Hazetiaan from his first marriage in 1323. Confusing Jutte de Vrieze is referred to as his wife, since he supposed to have remarried a different Jutte by then.
His grandson? Ernst holds #541 Zoeterwoude in in 1336-1355.

Children:

*Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk: BI, Gouthoeven
*Ermengard/Armgard Gerardsdr v1311 (1) x Gillis Jansz van Barendrecht: [Putten #182 1311]
*Hadewich v1311 +<1317: [Putten #182 1311]
*Hadewich/Hazetiaan/Haze Gerardsdr *1317 v1323-1399 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~754?search-type=inventory&start=5&searchAfter=950,@3~3.04~3.04.02~754 1390] (1) x Alfert van der Horst (1316-1345): [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311] (2) x Jan van Bloemenstein v1311-1352: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~754 1324], [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA192#v=snippet&f=false RH 1330]=[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~94.1 NA 1330], [Ruiven #205 1352,1377], [Schipluiden #230 1323,1358,1377], [Leiderdorp #1 1327,1335,1390]
**Alfer III van der Horst (1340-1402) +<1403 x Mabelia Jacobsdr van den Woude v1377: [Ruiven #205 1377,1385,<1403] schildknaap, [Schipluiden #230 1377,1385], [Leiderdorp #1 1335]
***Alfer IV x Maria van Hodenpijl [Schipluiden #230 1456]: [Ruiven #205A 1412,<1435], [Schipluiden #230 1412,1415]
****Jan Alfersz: [Ruiven #205A 1435,1463], [Schipluiden #230 1415,1435,1456], [Emmeloord #1 1443]
***Christina Alferdr x Arnout die Kok: [Ruiven #205 1403], [Schipluiden #230 1403,1412]
**Lijsbeth *c1340 x Wouter van Matenesse: BI
**Ernst: [Zoeterwoude #541 1336,1346,1355]
*Nicolaas Gerardsz *1325 [Oostveen #180 <1393] (2) x Wendelmoed [Oostveen #180 1393]: [Ruiven #205 1352]
**'''Gerard Nicolaasz v1392-1412''': [Ruiven #205B 1412], [Lakerveld #578 1420], [Vuilkop #207 >1392], [Boeikop #413 <1440], [Schalkwijk #38 1403]
***?Johanna Gerardsdr x Pieter Grawart [Vuilkop #202 1444]
**Gijsbert Nicolaasz v1392: [Vuilkop #207 >1392]
**Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170082 1393]
**Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
**Janne Nicolaasdr x Jan die Voogd Willemsz: [Boeikop #427 1393]

====1.1.2.1.1 Gerard Kerstantsz v1323-1335====
*son of [[#1.1.2.1_Kerstant_Gerardsz_v1320,_+%3C1322|1.1.2.1 Kerstant Gerardsz v1320, +<1322]]
*'''x Agniese van Duvenvoorde +1335''': [Schiebroek #73 1333]
*[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk, [https://books.google.nl/books?id=qjdlAAAAcAAJ&newbks=0&pg=RA1-PA50#v=onepage&f=false +<1343], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] +zoen
*[Schiebroek #74 1323]

There are 2 Gerard Kerstantsz, one married to Jutte in 1320 and names Kerstantsz in 1321, the other, this one, named Kerstantsz in 1323, and has transfered Schiebroek to his wife AvD by 1333. One would be son of Kerstant Dirksz x Hazetiaan, the other of Kerstant Gerardsz x NN. This GK could have named his oldest daughter Hazetiaan after his mother.
But the other Kerstant could have named his son Floris after mother's father, Floris van de Woerd, and his son Dirk after father's father (1.1.1), instead of after his greatgreatgrandfather (1).

He holds Schiebroek #74 in 1323, and it has been transferred to his wife in 1333, likely because he died. His wife Agniese van Duvenvoorde is said to have died in 1335. Also land in Leiderdorp, bordering plot 163.

A Dirc v1344-1377, holds the Schiebroek plot in an unknown year in 13xx, likely their son. A Dirc ''tocht''s his wife Agniese in 1347, that might be his oldest son (born ca 1295, the end nearing), or grandson (born 1320, just married). In 1355 that Dirk bought back his land after being declared an enemy of the count in 1350-1351 and being banished, loosing his lands in 1354.
The v1351 only names Gerard's children though, implying he either did not take part, or was already dead by then, but there were 'other unnamed brothers' of his sons, and Dirk seems to be amongst the unnamed ones then, weird, cause he succeeds, apparently the oldest. That might be then, because he is the Dirk named as ridder in 1351, oldest son, and his younger brothers were just knapen.
The ''zoen'' (reconcile) in 1355 includes a Gerrit, not this Gerard, since his lands had passed to Dirk by 1347, but that could be a son Gerrit that did not seem to have succeeded. Unclear what that Gerrit bought back then. It could not have referred to Gerard Kerstantsz +1325, and I am not aware of any other Gerrits alive at the time.
v1379 could be the son Dirk Gerardsz almost 85, or a grandson Dirk Dirksz, nearly 60, apparently without heirs.

A Gerard died in 1325 according to the Necrologium, that could have been either. Since the other one seems to be alive in 1328, setting the condition to receive his daughters dowry back if she dies without children, it must have been this one. Neither would be the Gerrit making peace with the count (zoen) in 1355, he could be one the ''other brothers'' in 1351 and thus a son of this one. That Gerrit could also be the son of Tideman, see below.

Sons Floris, Kerstant and Wouter are named explicitly in 1351, as knaap, Dirk as ridder. Floris is also named as priest or monk in 1332, and baljuw in Rijnland, Simon is monk too, v1335, 1355. There are ''other brothers'' too in 1351.

Children:

*'''Dirk Gerardsz v1347-v1355 xAgniese: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://books.google.nl/books?id=qjdlAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA84#v=onepage&f=false 1373] ridder, [Schiebroek #73 13??,1347,1354,1355], [?Koningsveld 1364]
**?Dirk Dirksz v1377-1379 +1379, no kids: BI, Gouthoeven, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.33~4.2.33.1~2091 1374], [Schiebroek #73 1379]
*Floris Gerardsz v1332-1356 +<1377 x Clemeinse v1377 [Agatha 1377,1378]: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~VI.~c.~3.~3.2~599 NA #394 1369], +<1377
**Dirk Florijsz: [Agatha 1377,1378]
***Floris Dirxz: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~399.1-399.2 NA 1439]
**Gerard Florijsz: [Agatha 1377,1378]
**Jan Florijsz: [Agatha 1377,1378]
*Kerstant Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, ['s-Gravenzande #14 1361]
*Simon Gerardsz v1335-1355: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355] monk
*Wouter Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [Schoten #162 1390]
*broers Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen

Then there is #63, #64, #65 in 's-Gravezande, where a Gerard switches plots 63 and 64 with his son Tideman in 1330. Can't have been GD xJutte, he died by 1325, this Gerard might have been still alive in 1333, and Tideman could have been amongst the 1351 "other brothers". It could also be a son of the 1355 Gerrit that made peace with count, son of this Gerard or not.

Tideman has a son Gerard, that had died by 1359 when his land net to #193 Bergambacht was occupied by his wife and kids ([https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4269 LEENKAMERS VAN DE GRAVEN VAN BLOIS, 1282-1650])

<blockquote>193. Een weer in de heerlijkheid Schoonhoven naar Ammers, waar de steenoven van Arnout Matthijsz. stond en waarvan Gerard die Borger een half viertel (nr. 191) hield en nu zijn huis (nr. PIO), strekkend boven van de Lek tot de leenheer, oost: '''de vrouw van Gerard Tidemansz. en kinderen''', west: Aaf, gehuwd met Arnout Wembrechtsz., en kinderen.

*'''19-3-1359''': Gerard van Oosterwijk, dienaar van de leenheer, bij opdracht door Gerard die Borger in ruil voor nr. 227, 1 fol. 48</blockquote>

That GT has a son Jacob that succeeds him in 1380. Both Gerard Tidemansz and his son Jacob held #229 in Geervliet ([https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4457 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE PUTTEN, 1229-1650])

<blockquote>
229. De Polre, (13..: groot circa 15 gemet), in Geervliet.

*.-.-13..: '''Gerard Tidemansz.''', 3 fol. 30.
*.-.-13..: '''Jacob Gerardsz.''', 64 fol. 2v
</blockquote>

Together with Kerstant v1361 in 's-Gravezande would result in a speculative

<pre>
Gerard ?v1355
/ \?
Tideman Kerstant
v1330-13?? v1361
| |
Gerard Gijsbert
v13?? +<1359 v1390
|
Jacob v1380-1390
</pre>

Possibly, Jacob was the father of Gerrit [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~I.~130 v1417 NA #636], owning the abbey van Rijnsburg, on his house on the Ouden Vliet, formerly owned by Willem Stuvezant. That house was sold [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~IV.~a.~13.~297 NA #297 1434] by Loeff Pietersz.

===Dating===
====Gerard Kerstantsz x Agniese van Duivenvoorde====
Bottom up:
*The '''children of 1.1.2.1.1 GK x AvD'''. Floris dies +1377, his widow and sons do some selling, Dirk +1379, no heirs, Wouter v1390 might not be the same as 1351. His sons were all still alive in 1351. So they were born 1300-1320, marriage ca 1300. Dirk and Floris the oldest, closest to *1300.
*So '''1.1.2.1.1 GK''' likely *c1275, and AvD *c1280. Then GK died rather young ca +1325, around 50yo, and AvD outlived him to 53yo +1333. Agewise they could have been born, a decade earlier, but not married, cause Floris would have gotten very old. If their father died in 1325, and they were adults then, why aren't there any attestations of them until 1351? Maybe there are, I haven't looked for them very thoroughly.
*His father, if '''1.1.2.1 Kerstant Gerardsz v1320''', is a bit obscure. He is mentioned holding lands in 1320 that are held by his children in 1322. He might be the 1320 monk, maybe retiring to the monestary, seeing the end coming. I sort of forced GK x AvD upon him to be his son, but Kerstant, named after self, is v1346-1366. If that is with a father +<1322 and he died shortly after 1366, being 70yo, he would have been born c1295, and if to a 25-30yo father, KG would have been born 1265-1270, dying ca 1321 just in his 50ies. That has him too young to be a father in c1275, but as the oldest son he would have been before his brother, maybe even from a previous marriage. We can move him up a decade to *c1255 no problem.
*1.1.2.1 KG would have been son of '''1.1.2 GK +1272''' that dies in battle against the West-Frisians. Assuming they would not sent the elderly into battle, but him being a 'seasoned warrior', leading and commanding the troops, that would have been in his 40ies, having at least a decade of marriage and some kids. A decade, 5 kids, 2 surviving sons and likely a daughter or 2. So marries ca 1260 and born *c1230-1235? Better a bit earlier to accomodate a *c1255 son.

That gets me
*1.1.2 GK (*c1225-+1272) x c1250 Aleid Stoep
*1.1.2.1 KG (*c1255-+c1321) x c1270 N.N.
*1.1.2.1.1 GK (*c1275-+1325) x c1300 AvD
*1.1.2.1.1.1 DG (*c1305-+1379)

====Dirk Kerstantsz x Machteld van Oudshoorn====
Bottem up:
*Of the '''children of 1.1.1.2.1 Dirk Kerstantsz x MvO''', Bart is the oldest v1357-1397. If he succeeded his father in 1350, and we won't see his son before 1406, he reigned over 50 years. So, if he died old at 75yo, he would have succeeded young ca 25yo so *c1325, so either his father died young, or had kids late. He had 3 sisters some possibly older than him. It is unlikely he was the first born son, that would likely have been Kerstant, after fathers father, then one after mothers father, one after self. Unclear after whom he'd been named, but with 3 older brothers would have likely come at least 2 sisters, so marriage ca 8-10y before his birth, ca 1315. His father would have been born ca 1290 then?
*If '''1.1.1.2.1 Dirk Kerstantsz''' was born ca 1290, he would have succeeded his father in 1322, in his early 30ies, already married for almost a decade, and maybe about 4 kids, most who'm he'd loose after the birth of Bart (or they would have reincarnated). He'd be just over 70 when we last hear of him. Dirk, named after father's father would have been the oldest son.
*His father '''1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321 +1322''' would have married a year or 2 before c1290, would have been born ca 1260-1265, dying around 60yo. Cause his father died in battle +1272 when he was young, he succeeded young, oldest son after fahter, maybe 16-20you v1282. Only 2 sons reached adulthood, likely a Floris before Gerard and some daughters most likely. He likely married ca 1285 to a slightly younger Hazetiaan, who outlived him by at least 12 years
*'''1.1.1 Dirk Kerstantsz''', having his oldest son 1260-1265 would likely have married ca 1260 then, and would have been born 1230-1235. 12 years of marriage would have likely produced a Dirk, Floris, Gerard, maybe even a Kerstant and some daughters to boot. He'd have died in battle around 40yo, a seasoned commander, still fit enough to ride into battle. Cause he needs to be oldest brother and Gerard 1.1.2 is ca 1225, he needs to be born a decade earlier, and maybe married earlier too.

That gets me
*1.1.1 DK (*c1223-+1272) x c1260 N.N.
*1.1.1.2 KD (*c1263-+c1322) x c1288 Hazetiaan vd Woerd
*1.1.1.2.1 DK (*c1290-+1361) x c1315 MvO
*1.1.1.2.1.1 BD (*c1325-+<1406)

===Trees===
====Tree of names====
<pre>
Dirk vRaaphorst (1)
v1220,1227
|
Kerstant Dirksz (1.1)
v1238
/ \
Dirk Kerstantsz (1.1.1) Gerard Kerstantsz (1.1.2)
v1261-1266/1268 v1269
/ \ |
Dirk Dirksz (5) Kerstant Dirksz Kerstant Gerardsz (1.1.2.1)
v1289, 1309 v1281-1321 v1320
(1.1.1.1) x Hazetiaan \
/ \ \
(1.1.1.2.1) Dirk Kerstantsz Gerard Kerstantsz Gerard Kerstantsz
v1357 v1297-1324 (1.1.1.2.2) v1328-1335 (1.1.2.1.1)
x MvO x Jutte, x Jutte x AvD
/ | \ /(1) |(1) \(2) / | | \ \ \
Bartholomeus Janne Haaske Hadewich Armg. Nicolaas Dirk Floris Kerstant Simon Wouter ?Gerrit
x CvE x GvE xAvdH xGJvB xWendelm.
| xJvB |
Adriaan Gerard
</pre>
====Tree of properties====
<pre>
(1)
[Monster #8]
|
(1.1)
[Monster #8]
/ \
(1.1.1) (1.1.2)
[Monster #8]
/ \ \
(1.1.1.1) (1.1.1.2) (1.1.2.1)
[Harnas #9] [Monster #8] [Monster #32] [Wassenaar ?]
[Voorschoten #418] [Harnas #9] [Hillegersberg]
[Voorschoten #425] [Scarpenes]
/ \ |
(1.1.1.2.1) (1.1.1.2.2) (1.1.2.1.1)
[Monster #8] [Zoeterwoude #542] [Schiebroek #74]
[Monster #32] [Ruiven #205]
[Voorschoten #464] [Putten #182]
[Voorschoten #362] [Schipluiden #230]
[Limmen #97]
| | | \
Bartholomeus Nicolaas Dirk Floris
[Monster #8] [Oostveen #180] [Schiebroek #73] [Agatha]
[Aarlanderveen] [Ruiven #205]
[Alphen]
|
Adriaan
[Monster #8]
</pre>

Heren van Raaphorst

2026-01-28T20:57:36Z

Geneanvdp: /* REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTAD RAEPHORST TE WASSENAAR, 1261-1681, 1248-1650, J.C. KORT */

In [https://www.knggw.nl/raadplegen/de-nederlandsche-leeuw/ De Nederlandsche Leeuw] 1983, Van der Klooster sets out how Van Leiden, Van Wassenaar and Van Raaphorst sprote from Doede van Voorhout through his son Kerstant.
[http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-wassenaer/heren-van-raephorst/ John Ooms] gives us a line of descendance. Who do we find if we search the [https://www.collectiegroesbeek.nl/zoek/?q=raaphorst&index=achternamen&index=voornamen&index=jaartallen&index=maatboek-heemskerk&index=eigendomsakten-heemskerk&index=transportregister-egmond&index=transportregister-bloemendaal&index=tiende-penning-haarlem&index=transportregister-haarlem&index=tiende-en-honderdste-penning-bloemendaal&index=transportregister-zijpe&index=maatboek-broek-in-waterland&index=maatboek-heemstede&index=maatboek-suderwoude&index=haarlem-algemeen&sort=jaar&page=1 Groesbeek Collectie (GC)] and Oorkonden (=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC#v=onepage&f=false OHZ])?

==NL83==
# Kerstant Doedensz, drossaart van Holland, attested 1167-1189 (Koch, OHZ, 160,215,217,220), but never Van Raaphorst.
# stamvader Dirk, attested 1221-1227
# Kerstant, ridder, attested 1238, +1238 (v Gouthoeven)
# Dirk, ridder, attested 1261, +20-8-1272
# Kerstant, ridder, attested >1280, +1322
# Dirk, ridder, attested 1328-1344

==GC==
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170151 <1161] Kerstant Dodosz [van Raaphorst?], for the soul of his son Gerard
** [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040484 1167] Gerardus dapifer [van Teylingen of van Raaphorst?]: G#124 has was succeeded for vT by H#143 before 1162, who could have had a son GHvT. Gerard son of Kerstant had died already, but could have had a son Gerard that succeeded him.
* Dirk [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
* Gerard [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269]
* Dirk [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 1272],
* Kerstant [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR
* Kerstant [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
* Gerrit [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
* Clare [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170025 1316]
* Hazetiaen/Hadewich Gerardsdr [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328,1335] x Alfer van der Horst, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170050 1335], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170052 1343], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1085638 1346]
* Gerrit Kerstantsz [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk
* Gerard [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
* Dirk [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170042 1328], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170048 1334], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021846 1338], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170053 1343], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170054 1344], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170056 1346] x jvr Agniese, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170057 1347] lijftocht, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040713 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351] verbeurd, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1172751 1356]
* Hasekine [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170045 1330] widow of Kerstant vR +1322
* Florens Gerardsz [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351]
* ver Agnes van Oudshoorn sister of '''Machteld (x?) van Raaphorst''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1140971 1333], her (Agnes'?) son Bartholomeus, his (Bart's?) sister x GvE, or '''Haaske, daughter of the lady Van Raaphorst'' (Machteld?); 1361 '''vrouwe vR''' (Machteld?); 1407 '''Adriaen vR'''
* Floris van Raaphorst, en zijn broers Kerstant en Wouter, kinderen van Gerard van Raaphorst [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170060 1352] Dirrick van der Dobben en Gheryt van Oestgheest of '''andere mombers van de kinderen van heer Dirric van Raephorst''' krijgen opdracht '''ver Machtilden van Outshoerne, vrouwe van Raephorst'''

==Early tree NL83==
NL83 has an early tree that can be extended with Willem van Voorhout, likely son of Dodo and brother of Kerstant
<pre>
Dodo van Voorhout
/ \
Kerstant, drost (1) Willem van Voorhout
/ | \ \
Gerard +1161 Philips van Dirk vRaaphorst (2) WWvV
dapifer Wassenaar |
Kerstant (3)
|
Dirk (4)
|
Kerstant (5)
|
Dirk (6)
</pre>
Putting dates to that... it would not be unlikely that Kerstant (1) would have had a son Dodo and a son Kerstant too, that would make 5 boys, and very likel several girls too.
His son Gerard had become an adult and succeeded him as drost, but died before his father, likely rather young.
If Kerstant was 60 in 1161, born 1101 married early 1122, and produced a 3rd son and 5th child by 1130, then Gerard would have died young, around 30 yo.
His brother Dirk (2) would have been younger still, 1135-1140, and would have just started his carreer around 1160.
Is he is the Dirk 1220, 1227 he was likely born several years later even. Born 1150, he would have been attested 70-77 yo.
I haven't spotted the Kerstant (3), who seems to have been spotted in/by Van Gouthoeven. Likely the oldest son, born ca 1175, would have died 63yo in 1238 then.
That would make Dirk (4), another oldest son ca 1200 then. Respectable 61-72 yo then, and hard to believe he'd be 1289.
Kerstant (5), again oldest son, would then be born ca 1225, and he would have been 84 yo in 1309.
Seems we need to push all of their births a bit further to make that fit better, 1165, 1190, 1220, 1245 looks better.

So that would give guestimates, with deaths soon after last mention:
* K (1) 1110-1175 (65 yo) v1161
* D (2) 1140-1227 (87 yo) v1220,1227
* K (3) 1165-1238 (73 yo) v1238
* D (4) 1190-1272 (82 yo) v1261-1272
* K (5) 1220-1309 (89 yo) v1282-1309
* D (6) 1245

That would leave the 1289 to D6, have to put some others on him as well, I'll reshuffle GC a bit.
Kerstant 1316-1323 and in 1346 his children would hardly fit K5, so there likely is another one still.

==Fitting in the rest==
* Gerard 1269 would have been of the same generation as Dirk (4). Could have been a grandson of G+1161, but he was never named Raaphorst and that would require a generation in between, easiest to assume either D2 named a son after his brother, who named a son after him self, so cousin of D4, or K3 named a son after his uncle. The latter requires the least postulated people, so that seems prefferable.
* Gerrit 1295-1325, if al the same person, is unlikely to be the same person as G1269, and seems most in sync with K5. He is named a son of K, likely 5, in 1323. But he could very well be son of a Kerstant?, son of G1269 named after K3, that would also solve the >1309 mentions. Then again, how would they have distinguised both Kerstants in the documents?

<pre>
Kerstant (3) Kerstant (3)
/ \ / \
Dirk (4) Gerard 1269 Dirk (4) Gerard 1269
| | |
Kerstant (5) Kerstant (5) Kerstant? v1316-1323
/ \ | |
Dirk (6) Gerrit v1295-1325 Dirk (6) Gerrit v1295-1325
</pre>

I think I prefer the variant on the right.

Then, Clare, v1316-1323, a hofstede she possibly lives in, no husband or children. A widow maybe?
If she was born 1250, became widow 1316 at 66yo, and died 1323 73yo... she would most likely have been the wife of Kerstant (5), or his cousin.

Hazetiaen Gerardsdr is named her father's heir, seemingly only daughter, in 1324, and is married by 1328. Born before 1300, and by 1324 unlikely any more sons would follow?
For now best fits Gerrit v1295-1325, but she might be attested past 1356, haven't looked that far yet.

Gerrit Kerstantsz v1328-1355... is not named Kerstantz everywhere, and it is unlikely al Gerrits v1295-1355 (and possibly later) are the same person.
It seems Gerrit Kerstantsz had a son Gerard, and possibly even a grandson Gerard.

D(6), *c1245 maybe a decade later, could have been attested up to 1330 something if he lived to old age, but I can't make that stretch to 1356.
Simplest solution would be to have him have a Dirk Dirksz. *c1280 and attested v1328-1356, being 76yo by then.

Hazekine +1322 widow of Kerstant would K(5) best, cause he died >1309, and the presumed Kerstant Gerardsz would have been attested in 1323 still.
But Gerrit names a daughter Hazetiaen, so some attestations for Kerstant are likely mixed up.

Florens Gerardsz would be brother of Gerard and Hazetiaen, so would another Wouter and Kerstant be.

Let's draw again...
<pre>
Kerstant (3)
/ \
Dirk (4) Gerard v1269
v1261-1272 |
| |
Kerstant (5) Kerstant? v1316-1323 x
v1282-1309 x Hazekine +1322
Clare v1316-1323 |
/ |
Dirk (6) v1289-1328 Gerrit v1295-1335 x Agnes van Duvenvoorde
| / | | | \
Dirk Dz v1338-1356 Gerard v1355 Hazetiaen Florens Kerstant Wouter
x Agniese v1324-1346 v1332-1355 v1351 v1351
x Alfer v Horst
</pre>

That has a problem. In 1320 a Gerrit is a widow of a Jutte.
He can hardly be Gerard v1269, brother of D(4) that died and old man shortly after 1272.
He could be his grandson, but I have him married to AvD. He could have remarried, if he is of similar age as D(6) he could hardly have had a son Simon with her.
So we'd need another Gerard then.

Haven't sunk my teeth in ver Agnes van Duvenvoorde yet.

==[http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-wassenaer/heren-van-raephorst/ John Ooms]==
# Kerstant Doedesz
# stamvader Dirk, *1175-+1230
# Kerstant, *1200-+1238
# Dirk, *1230-+1272
# Kerstant, *1260-+1320
# Gerard, *1253-+1328, brother of Kerstant above

And Gerard married AvD and had Sophie, Dirk, Alida, Hadewij, Floris, Kerstant, Wouter
No Simon, no Clare, no Jutte, no Hazekine.
It was Dirk Gerardsz dat was father of another Dirk, Johanna and Bartholomeus, likely the one that appeared with ver Agnes van Oudshoorn.

Let's draw...
<pre>
Kerstant (3)
|
Dirk (4)
/ \
Kerstant (5) Gerard v1269-1325 x Agnes van Duivenvoorde
/ / | | \ \ \
Dirk (6) Kerstant Hadewij Floris Wouter Sophie Alida
/
Dirk
</pre>
Dirk(6) NL83, the (6) goes to Gerard here, would be 1280-1350, but who'd ahve been the D +<1311?
We do not have a Gerrit Kerstantsz, and this single Gerard has to carry all attestations 1269-1355?
A G *1253 could have been attested 1269.
G v1328-1355 could have been a grandsons of Gerard then, most likely through Kerstant then.
He would have been born 1275ish, and could have carried 1323, and anything after 1328, maybe even up to 1355.

==[https://books.google.nl/books?id=8ahMAAAAcAAJ&pg=PA1053#v=onepage&f=false Batavia Illustrata]==
* Kerstant, ridder, v1238
* Dirk and Gerrit, ridder, v1272. Melis Stoke wrote "Theodoricus de Raaphorst, & Gerardus frater ejus". Brothers.
* Gerrit, ridder, v1300, baljuw van Kennemerland, v1306, +1328 at age 75 x AvD, daughter of Arent x N. v Crayenhorst, brother Kerstant, ridder v1312, sister Catharina x Hugo van Velsen, brother of Gerrit the murderer. Gerrit has Dirk, Alijd x GGz vPoelgeest, Sophia x WWz vNaaldwijk, Hadewy vR vBloemenstein x Alferaan van der Hurst/Horst, daughter Lijsbeth x Wouter van Matenesse.
* Dirk son of the above G +1350 x Magtilt van Outshoorn, that would be the Oudshoorn entry then, had Dirk, Bartholomeus, Jenne aka Van Doortoge x Jan Jansz v Egmont. x Guidijn van Amstel.

==Putting it al together==
Assuming Melis Stoke, actually living at the time, was right, and Dirk and Gerard were brothers, v1272, they could only be sons of Kerstant v1238 (3) in NL83. So Dirk would be (4) in NL83, and Gerard would be his brother. That still leave both possibilities under [[#Fitting_in_the_rest|Fitting in the rest]], but it dismisses the [[#John_Ooms|John Ooms]] tree.
Gerrit 1253-1328 x AvD could have been that same Gerard, brother Dirk (4), v1272 at 19yo. But if he was born when his father was 30yo, his father would have been born 1223, and then Kerstant would have been ridder at 15 then. If Gerard v1272 were a son of Gerard brother of Dirk (4)... then Gerard and Dirk (4) would have been born 1220ish, and Kerstant 1190ish, and that fits well with JO, and the list under NL83.

But we then still have a Kerstant +1309, and another Kerstant v1316-1323, and a Gerard Kerstantz.
That would be solved in G1253-1328 were a grandson of G v1272 through a Kerstant Gerardsz.
That would put Kerstant Gz at *1220ish, and G v1272 *1190ish, and K(3) 1160ish. That would put Gv1272 at 82yo, but it does fit the list in BL83 for K(3), but there is some room to manouevre.
<pre>
Kerstant (3)
/ \
Dirk (4) Gerard (4a)
| |
Kerstant (5) Kerstant (5a)
| |
Dirk (6) Gerard (6a)
/ | \
Gerard (7b) Dirk (7a) Kerstant (7c)
/ \
Dirk (8a) Bartholomeus
</pre>
Other kids of (6a) left out for simplicity, and still leaves Dirk Gz that BI has.

And what about kids of D (6)? But I'd like to arrange the list of attestations to the above tree.
Rereading NL83, it seems the stamreeks on p150 isn't necessarily father the son, but just succeeding lords of Raaphorst.
The table on p191-192 names brothers Dirk and Gerard and states Dirk's line died out, but it does not say when. So possibly, Kerstant (5) and (5a) are the same person, and son of Gerard, and the only Dirk after Kerstant could be Gerardsz, so maybe there was no K(5), he was (5a), and D(6) was in fact a D(7b).

* Kerstant (3), (c1165-1238),
** Dirk (4), (c1195-1272), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 1272]
*** Kerstant (5), (c1225-1309), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder
**** Dirk (6), (c1245-), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
** Gerard (4a), (c1200-), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269]
*** Kerstant (5a), (c1230-), any of (5)
**** Gerard (6a), (1253-1328), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [1300], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311],[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 +1333], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170048 +1334], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 +1335]
***** Gerard (7b), (c1280-1350), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330]
***** Dirk (7a), (c1280-), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170042 1328], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170048 1334], 1343-1344
****** Dirk (8a), (c1310-), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021846 1338], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170053 1343], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170054 1344], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170056 1346], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170057 1347], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040713 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1172751 1356]
****** Bartholomeus (8b), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1140971 1333], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355]
***** Kerstant (7c), (c1280-), 1312 (BI), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 +<1346], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040713 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355]
****** Gerard (8c), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355]
***** Florens (7d) [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040713 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1350]
***** Simon (7e) [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355]

One more tree, putting everyone in:
<pre>
Kerstant (3)
/ \
Dirk (4) Gerard (4a)
x Hildegarde x Aleid van Hillegersberg
| |
Kerstant (5) Kerstant (5a)
x Clare x Hazekine +1322
| |
Dirk (6) Gerard (6a) +1325
x Agnes van Duvenvoorde (+1335)
/ | \
Gerard (7b) x Dirk (7a) Kerstant (7c) Floris Wouter Simon Hazetiaen Sophie Alida Armgard
Jutte (+>1335) x Machteld \
van Oudshoorn Gerrit (8c)
/ \
Dirk (8a) Bartholomeus (8b)
x Agniese
</pre>

* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] '''heer Cristancius, ridder, aangewezen waren als teruggave voor wijlen Theodericus de Raporst, en hem en zijn erfgenamen daarvoor heeft gekweten'''. Seems to be about Kerstant van Raaphorst, and a deceased Dirk. Dirk (6) was still alive. Dirk (4) had been dead for 39 years. Would Kerstant (5a) have had a brother Dirk (5b?).
* Gerards wife [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 Jutte dies 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 Gerard dies 1325] and his wife Agnes van Duvenvoorde died 1335, that would have been different Gerards most likely.
* 1328: '''Alfer van der Horst en zijn vrouw Hadewych heer Gerritsdochter van Raephorst ... sterft zij kinderloos dan komt dit leen op Gheryt heer Kerstiaensz van Raephorst, ridder'''. Hazetiaan, daughter of (6a). Is she dies without children (didn't she have any yet?) it goes to Gerrit Kerstiaansz. Her father? But he died 3 years before that. Likely his grandson then, and then (7c) has a son Gerrit *<1328.
* 1355-05-03: '''zoen met Gheret van Raaphorst'''. But if (7a) died in 1350... would that have been Gerrit Kerstantsz then?

But Hazekine (5a), Gerard (6a), Jutte (7a), spanning 3 generations and all dying in a timespan of 5 years does not fit comfortably still.

==Spouses==
===(4a)===
[https://rjb.x-cago.com/GARJB/1960/12/19601231/GARJB-19601231-0109/story.pdf p104]
''Over huis Hillegersberg

...Inderdaad is het kasteel overgegaan op '''Aleida Stoop, echtgenote van Gerard van Raephorst'''. Een tachtig jaar later is burchtheer een zekere '''Kerstant van den Berge''', uit het geslacht van beide voorgenoemden. Hij was getrouwd met een ''''dochter van Dirk Bokel Uyternesse''', de zuster dus van de bekende Daniël van Matenesse. Wanneer deze laatste sterft, zonder een zoon achter te laten, komen de bezittingen van Matenesse aan Dirk, een zoon van Kerstant...

uit: SPOREN VAN OUDE BEWONING IN HILLEGERSBERG door J. LENGKEEK''

===(7a)===
ref. nr. 26.04.2004 NL1999k73, OV1979p191, OV1970p242, OBU,[40],[41],[42],[43] (zie info 299).

...-.- 1390: Hadewig, dochter van heer Gerard van Raaphorst, met ledige hand.
Trouwt (2) Jutte de Vrese, weduwe van Alfaert van Lichtenberch (zoon van Jacob II heer Jacobs).
['''18.03.1332: Jutte, weduwe van heer Gerardt van Raephorst, ridder''', verklaart mede namens haar kinderen geen recht te doen gelden op het huis en hofstede te Utrecht achter Sint Pieter, dat van wijlen haar broer heer Gerart Vrese was.
Bezegeld door haar zoon Jacob Alfaertsz. van Lichtenberch: 3 lelies 2, 1 op een schild met geschulpte rand. Jutta, weduwe van Gerardus de Raephorst is op 03.02.1335 aanwezig bij de bevestiging van het testament van haar dochter Elisabeth van Lichtenberch].

https://hoegee.com/getperson.php?personID=I165420&tree=Hoegee

But Jutte did not die in 1320, like GC noted, according to [https://archive.org/details/regestahannonens00mull/page/90/mode/2up his source]. => Jutte did die in 1320, but Gerard remarried that same year to a wife also named Jutte. She outlived him.

=HvR Revisited=
==More sources==
===[https://books.google.nl/books?id=gepak0oX8SQC&newbks=1&newbks_redir=0&pg=PA197 Gouthoeven, 1610] ===
* Kerstant (3), ridder, v1238. So he died >1238.
* D (4) & G (4a) ridders and brothers 1271, were KIA against the West Frisians.
* K (5 or 5a) ridder v1312
* G (6a) ridder v1300, +1328
* Catharina vR x Hugo v Velsen, brother of GvV, murderer of F5vH 1296, was also banished. No... HvV was a brother of GvR.
* GvR (6a) died at age 75, and had AvD as a wife +1335, and had
** a son D (7a) that succeeded him
** Aleid x Gerrit van Poelgeest, ridder, had kids
** Sophia x Willem van Naaldwijk, ridder, had kids
** Hadewyij vR van Bloemesteijn x Alfaen van der Horst, alive 1335 and 1345, had Lijsbeth x Wouter van Mathenesse
* Dirk Gz (7a) ridder +1350 x MvO and had
** D (8a), that collapsed in the street and died +1377, no kids
** Bartelmeeus (8b) who succeeded his brother
** Jenne vR aka van der Doortoige x Jan van Egmond, knape, no kids
* Bartelmeeus (8a), knighted 1367 in the siege of Edingen, .... +1406, x Catharina Jansdr v Egmond and had
** Adriaan (9a)

Catharina "lifed at the same time as G (4a)". Could be his sister. She was according to [https://books.google.nl/books?id=8ahMAAAAcAAJ&pg=PA1053#v=onepage&q&f=false BI], and he confirms HvV was a brother of GvV, not GvR. So she is a daughter of (3), [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I32364.php#tab-directe-familie and thus not daughter of Dirk, but sister].

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/genealogieen/zoektocht-naar-het-voorgeslacht-van-catharina-van-de-nesse-de-vrouw-van-willem-van-montfoort/4717/ Zoektocht naar het voorgeslacht van Catharina van de Nesse, de vrouw van Willem van Montfoort], Ben de Keijzer, 2021===
Unfortunately BdK does not name sources (here), but he does hand us a tree, and gives years of attestation (vermeld).

* Dirk v1221-1227: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
**Kerstant Dirksz v1238: Gouthoeven
***Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
****Kerstant Dirksz v1281-1321: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
****Gerard Dirksz v1297-1324, x 1e Jutte Gerardsdr die Vries, x 2e Jutte Nicolaasdr Tengnagel: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, <s>[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz</s>, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
*****Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk
*****Hadewich Gerardsdr (1) x Alfert van der Horst
*****Ermengard Gerardsdr (1) x Gillis Jansz van Barendrecht
*****Nicolaas Gerardsz (2) x Wendelmoed
******Gerard Nicolaasz v1392
******Gijsbert Nicolaasz v1392
******Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd
******Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
****Dirk Dirksz v1289, 1309: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
***Gerard Kerstantsz v1269: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269]
****Kerstant Gerardsz v1320: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk

<blockquote>
In de aantekeningen van Booth wordt als echtgenote van Alfert van Lichtenberg genoemd Jutte die Vries (Vrese),129 die hertrouwd blijkt te zijn met Gerard van Raaphorst, ridder. Dit tweede huwelijk van Jutte zal uiteraard na het overlijden van Alfert (voor het laatst vermeld 1314) hebben plaatsgevonden.

Op '''17 september 1320 vestigde Gerard van Raaphorst, ridder, de lijftocht van Jutte, op een renteleen van 20 pond Hollands''', die hij voor zijn leven heeft, gevestigd op het baljuwschap van Rijnland.130 Vervolgens werd hij '''op 30 juli 1323 beleend met een huis en boomgaard, gelegen in Schipluiden''', zoals hij dit goed (destijds) gekocht had van Arnoud van Veen, die het had opgedragen uit vrij eigen, en bepaalde daarbij dat het goed zou komen op '''zijn dochter, Hadewich (Hasekin), bij Jutte, dochter van Gerard die Vries, zijn vrouw'''.131
In eerste instantie een prachtige bevestiging van wat Booth meldde. Echter '''Hadewich van Raaphorst, getrouwd met Alfert van der Horst, zoon van Alfert van Wulven (van der Horst), werd al op 17 juni 1311 genoemd, samen met haar zuster Ermengard (Armgard), als dochters van Gerard van Raaphorst, ridder'''.132 Indien we daaraan toevoegen dat op '''21 april 1311 Jutte, de vrouw van Gerard van Raaphorst, ridder,133 is overleden''', dan wordt het duidelijk dat er sprake moet zijn van twee huwelijken waarbij de voornaam van beide echtgenotes Jutte was. Opmerkelijk is dat een '''andere zuster, vrijwel zeker de oudste van het drietal, namelijk Sophia van Raaphorst''', niet in de testamentaire beschikkingen wordt genoemd. Zij was '''omstreeks 1312 getrouwd met Willem, heer van Naaldwijk,134 en is jong overleden'''. In ieder geval voor 22 februari 1325 toen Willem voor zijn tweede vrouw Elisabeth van Egmond de lijftocht regelde,135 maar misschien al eerder. Op '''19 augustus 1323 gaf hij aan zijn dochter Jutte uit zijn huwelijk met Sophia van Raaphorst''' een lijfrente van 50 sc. per jaar, dat na haar dood door het godshuis zal worden geïnd. Zij zal niet lang daarvoor als non in de abdij Rijnsburg ingetreden zijn.136 Willem werd voor het eerst vermeld op '''10 oktober 1306 nota bene met zijn (aanstaande schoonvader) Gerard van Raaphorst, beide ridder''',137 en is gesneuveld bij slag om Staveren138 op 26 september 1345.

Maar waarom noemde Booth de tweede Jutte zo stellig ‘Jutte Vrese’? De eerste gedachte is dat het hier lijkt te gaan om een door hem gemaakte interpretatiefout op basis van de hiervoor genoemde beleningsakte van 30 juli 1323. Afgezien daarvan zou het hoogst merkwaardig zijn geweest indien in het begin van de 14e eeuw een huwelijk tot stand zou zijn gekomen tussen jongelui afkomstig uit twee in de stad Utrecht rivaliserende partijen (Lichtenbergers en Fresingers).139 Zoals gewoonlijk blijkt het allemaal iets gecompliceerder te liggen en heeft Booth wel degelijk de juiste richting aangegeven.
Van '''Jutte, de tweede vrouw van Gerard van Raaphorst''', kan in ieder geval vastgesteld worden dat zij '''de moeder was van zowel Jacob van Lichtenberg (zegelde voor zijn moeder 1332) als van Elisabeth van Lichtenberg''' (haar moeder executeur testamentair 1335). Vermoedelijk is er nog een dochter, die getrouwd is geweest met Jacob van Nijendaal.
'''Uit haar tweede huwelijk met Gerard van Raaphorst, ridder, is postuum een zoon Nicolaas geboren'''. Deze zoon wordt genoemd bij de belening op '''10 mei 1352 van twee hoeven land, gelegen in Ruiven'''. Jan van Bloemenstein wordt op die datum beleend voor ‘ver Hazetianen’, dochter van Gerard van Raaphorst, zijn vrouw, zoals haar vader, en waarbij Nicolaas, haar broer, 5 pond ervan zal houden.140 Op 4 oktober 1324 wordt Gerard van Raaphorst beleend met 25 morgen land met een woning, gelegen in de Lier,141 en 6 morgen land, gelegen op Zouteveen in Kethel.142 Hij verkrijgt daarbij het recht van opvolging voor zijn dochter ‘Hazatiaen’ indien hij zonder zoon zal komen te overlijden met dien verstande dat de lenen door de testamentair executeurs één jaar beheerd zullen worden om daaruit zijn uitvaart te betalen.143 Deze bepaling was niet zonder betekenis, want kort daarop is hij op 8 januari 1325 overleden.144 De korte tijdsspanne tussen 4 oktober 1324 en 8 januari 1325 vormt de aanleiding om te veronderstellen dat '''Nicolaas na het overlijden van zijn vader in de loop van het jaar 1325 is geboren'''.
Volgens het leenrecht vererfde het leengoed op de oudste zoon. Als er geen zoon meer in leven was, vererfde het leengoed op de oudste dochter tenzij het een rechtleen was. Een jongere zoon had voorrang op zijn oudere zuster (of stiefzuster) voor zover ze wettig geboren zijn. Ingeval na het overlijden van de vader alsnog een zoon geboren wordt, treedt hij in de rechten zoals hiervoor omschreven ook al is er sprake van een testamentaire beschikking. Toch werd Hadewich zonder uitzondering beleend met alle (bekende) lenen van haar vader. Alleen niet direct. Steeds is er sprake van een hiaat in de beleningen. Is dat een gevolg het feit dat zij de rechten van haar jongere stiefbroer Nicolaas heeft geschonden en er processen gevoerd zijn?
Helaas zijn er wat dat betreft geen akten gevonden, die daar uitsluitsel over verschaffen.
<pre>
Gerard van Raaphorst
1297-1324
x 1e
Jutte, dr. van Gerard die Vries
x 2e (lijftocht 1320)
Jutte, dr. van Nicolaas Tengnagel

Ex 1e Ex 2e
├──────────────┬──────────────┬─────────────────────┐
Sophia Hadewich Ermengard Nicolaas
van Raaphorst van Raaphorst van Raaphorst van Raaphorst
x x 1e x x
Willem Alfert Gillis heer Jansz., Wendelmoed
van Naaldwijk van der Horst heer van Barendrecht
1306-1344 1317-1344 1319, 1329
x 2e (voor 1352)
Jan van Bloemenstein

┌───────────────┬────────────┬───────────────┬───────┘
Gerard Gijsbert Jan(na) Jutte
1392 1392 x (voor 1393) x (lijftocht 1399)
Jan de Voogd Gijsbert van Hardenbroek
</pre>
''Geneagram 14. De nazaten van Gerard van Raaphorst.''

</blockquote>

*130 J.C. Kort, Grafelijke lenen in Rijnland, 1222-1650, in: Ons Voorgeslacht jrg. 45 (1990), blz. 181 (leen 542).
*131 J.C. Kort, Repertorium op de lenen van de abdij Egmond, 12e eeuw-1650, in: Ons Voorgeslacht jrg. 53 (1998), blz. 209 (leen 230). 132 J.C. Kort, Repertorium op de lenen van de hofstede Putten, 1229-1650, in: Ons Voorgeslacht jrg. 34 (1979), blz. 191 (leen 182).
*133 Necrologium Abdij Egmond, blz. 108: ‘aprilis G Ø Jutta, uxor Gerardi de Raporst, militis, anno M.CCC.XI, que legat x lib. annuatum’ (= 21-4-1311).
*134 J.C. Kort, Naaldwijk en zijn heren tot 1506, in: Naeltwick, 1198-1998 (Naaldwijk 1998), blz. 39.
*135 Muller, Regesta Hannonensia, blz. 137, d.d. 22-2-1325.
*136 Hüffer, Abdij Rijnsburg, no. 187, d.d. 19-8-1323.
*137 J.J.A. Sturkenboom, Inventaris van het archief van Heilige Geest van Naaldwijk, 1295-1950 (z.j. en pl.), no. 2, d.d. 10-10-1306.
*138 Ronald de Graaf, Oorlog om Holland 1000-1375 (Hilversum 1996), blz. 285.
*139 De Graaf, Oorlog om Holland, blz. 115.
*140 Kort, Leenkamer Abdij Egmond, blz. 199 (leen 205).
*141 C. Hoek, Repertorium op de Grafelijke lenen in de Lier, Schipluiden en Vlaardingen, 1252-1648, in: Ons Voorgeslacht jrg. 28 (1973), blz. 98 (leen 39) en p. 126 (leen 86).
*142 C. Hoek, Repertorium op de Grafelijke lenen in Kethel en Spaland, in: Ons Voorgeslacht jrg. 25 (1970), blz. 242 (leen 4).
*143 Muller, Regesta Hannonensia, blz. 133, d.d. 4-10-1324.
*144 Necrologium Abdij Egmond, blz. 92: ‘januarii A Ø Gerardus de Rapurst, miles, anno domini M.CCC.XXV, qui dedit cnuentui xx lib. annuatim’ (= 8-1-1325).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/genealogieen/van-der-woerd-van-foreest/4590/ Van der Woerd – Van Foreest], Ben de Keijzer, 2024===
<blockquote>
III-a. '''Floris II van der Woerd, knaap''' (1285), vermeld 1266, 1282-1292, overl. tussen 7 februari 1292 en 7 mei 1293, '''tr. (…) van Teylingen, dr. van Willem van Teylingen (1205-1243) en Oda'''.
</blockquote>

*63 OHZ III no. 1407, d.d. 7-2-1266 (in de veronderstelling dat de Paasstijl is toegepast). Indien dat niet geval is de datum 15-2-1265. De laatste datum komt in oudere publicaties voor, zoals: Ned. Leeuw jrg. 77 (1960), kolom 91, Ons Voorgeslacht jrg. 38 (1983), blz. 43, Ons Voorgeslacht jrg. 45 (1990), blz. 109.
*64 De Keijzer, ?[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/ov-publicaties/hollandse-bronnen-deel-4/7197/ Het oude register], blz. 472-474.

<blockquote>Kinderen:
1. '''Hadewich (Hazekine, Hazetiaen) van der Woerd''', vermeld 1330, 1333, 1343, '''tr. Kerstant van Raaphorst, ridder (1290), vermeld 128271-1322,72 overl. tussen 9 augustus 1322 en 12 mei 1323,73 zn. van Dirk van Raaphorst (1261-1272).</blockquote>

*71 Muller, [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005190101_01/_bij005190101_01_0010.php Het oudste register], blz. 54, no. 26, blz. 101 no. 309.
*72 NA, Archief Graven van Holland inv.nr. 242, fol. 24-24v, no. 151, resp. inv.nr. 243, fol. 31, no. 146, d.d. 9-8-1322.
*73 NA, Archief Graven van Holland inv.nr. 242, fol. 33, no. 209, resp. inv.nr. 243, fol. 44, no. 212, d.d. 12-5-1323.
*74 NA, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~94.1 Regestenlijst van het archief der voormalige abdij Leeuwenhorst te Noordwijkerhout, regest 94], d.d. 10-11-1330; Muller, Regesta Hannonensia, blz. 192, d.d. 10-11-1330.
*75 NA, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~111 Regestenlijst van het archief der voormalige abdij Leeuwenhorst te Noordwijkerhout, regest 111], d.d. 30-5-1333; Muller, Regesta Hannonensia, blz. 215, d.d. 30-5-1333.
*76 [https://books.google.nl/books?id=XWTPizDnMycC&newbks=0&pg=PA680#v=onepage&q&f=false Van Mieris II, blz. 680], d.d. 11-11-1343.
*77 W.A. Beelaerts van Blokland, Vaststelling der identiteit van enkele edelvrouwen, in: [https://books.google.nl/books?id=7bXroAp13U4C&pg=PA256#v=onepage&q&f=false Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde, vierde reeks, tiende deel (’s-Gravenhage, 1912), blz. 256-257].

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/genealogieen/van-poelgeest/14710/ Van Poelgeest], Ben de Keizer, 2025===
<blockquote>
II. Gerard II van Poelgeest, vermeld 1252.
</blockquote>
<blockquote>
II. Gerard III van Poelgeest, ridder (1306), heer van Hoogmade,37 vermeld als leenheer 1307,38 overl. voor 1316, tr. Aleid van Raaphorst,39 vrouwe van Poelgeest, vermeld 1316, verm. dr. van Gerard van Raaphorst en Aleid van Hillegersberg.40

Op 28 januari 1306 verkoopt graaf Willem III aan Beatrix, dochter van heer Dirk van der Doortoge, ridder, de goederen ter Doortoge, in Zevenhuizen, en in Zegwaard, die van wijlen haar vader waren, welke goederen zij in recht leen zal houden, met de bepaling dat zij een deel van de koopsom de op dat goed rustende schuld zal afbetalen aan heer Gerard van Poelgeest, ridder.41

In 1316 ontvangt te Koudekerk ‘de vrouwe van Poelgheest’ uit de lentebede en de herfstbede van Rijnland 2 pond, totaal 4 pond, van Engelbrecht, rentmeester van Noord-Holland.42

</blockquote>
*37 Kort, [[#Repertorium_op_de_grafelijke_lenen_in_Rijnland,_J.C._Kort,_2009|Grafelijke lenen in Rijnland-3 (1990)]], blz. 151 ('''leen 457''').
*38 Kort, [[#Repertorium_op_de_grafelijke_lenen_in_Rijnland,_J.C._Kort,_2009|Grafelijke lenen in Rijnland-1 (1987)]], blz. 691-692 ('''leen 116''').
*39 [[#Gouthoeven,_1610|Van Gouthoeven, D’oude Chronijcke]], blz. 96.
*40 C. Hoek, [[#Ons_Voorgeslacht_1971,_HET_HUIS_TEN_BERGHE_TE_HILLEGERSBERG,_C._HOEK|Het huis Ten Berghe te Hillegersberg]], in: Ons Voorgeslacht jrg. 26 (1971), blz. 126.
*41 NA, AGH inv.nr. 243, fol. 69v, no. 366, resp. inv.nr. 242, fol. 57, no. 358, d.d. 28-1-1306.
*42 Hamaker, [https://books.google.nl/books?id=v6aGNcFGV8gC&newbks=0&pg=PA66#v=onepage&f=false Rekeningen I, blz. 66]; NA, AGH inv.nr. 1435, d.d. 5-4-1316/6-1-1317

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/genealogieen/het-huis-ten-berghe-te-hillegersberg-nageslacht-en-bezit-van-vrancke-stoep-13e-eeuw/4580/ Ons Voorgeslacht 1971, HET HUIS TEN BERGHE TE HILLEGERSBERG, C. HOEK]===
#Gerard +1272 x (1) <1269 Aleyd Vranckendr Stoep x (2) >1272 N.N. van Ghestel
##Ia. Kerstant Gheretsz v1320, ridder: 1320 holding 10ths in Wassenaar, Boomgaarde, Hillegersberg, Scarpenes, Louwersloot. 1322 his kids, +<1322
###II. Kerstant van den Berghe v1346-1366, hoogheemraad 1347, bloedverwant BvR, baljuw 1350, x N.N. Dirk Bokeldr uter Nesse, heer van Matenesse
####II.1 Dirk van de Berghe v1377-1380, CoA breach from vR CoA, Daniel van Matenesse is his uncle and has only bastards, he inherits => Dirk heer van Matenesse v1380
####II.2 Philips v1377
####II.3 jonkvrouwe Lijsbette van den Berghe v1381 x Janne Vlaminck Wouter Gheriitsz, Dirk transfers everything vR to her when he receives Matenesse
#####IIIa.1 Wouter Gherijt van den Berghe v1381-1419 => van Matenesse, x2 Machteld Hubrechtsdr van der Werve
######Adriaen x Alijdt Philipsdr van Spangen
#####IIIa.2 Kerstant van den Berghe v1387-1407 x <1407 Volckwijf van Rijsoirde, 1411 baljuw, 1412 baljuw, +<1415
######IVb.1 Kerstant v1415-1427
######IVb.2 Adriaene x Jan van Rijswijk
######IVb.3 Janne v1439 x Harper van den Werve +c 1459
######IVb.4 Margriet v1415, nun
#####IIIa.3 Kerstijne van den Berghe, [https://nl.wikipedia.org/wiki/Begijnen bagijn] (nun?)
#####IIIa.4 Margriet van den Berghe, [https://nl.wikipedia.org/wiki/Begijnen bagijn] (nun?)
##Ib. Vranck van Ghestel

===Parenteel van Doede, Drost van Holland, [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-valk/ Jan van der Valk]===
He has the sons of Dirk Kerstantsz:

''
# Gerard van Raephorst [1.1.3.2.1.1] vermeld 1297-1324
# Dirk van Raephorst [1.1.3.2.1.2] vermeld 1289-1309
# Kerstant, ridder, van Raephorst, geboren in 1281. Volgt 1.1.3.2.1.3''

I have Kerstant Dirksz v1281-1321, he was likely born a decade or 2 before his was first attested.
KD x Hazetiaan van der Woerd *<1330, +>1343.
Sourced mainly from either BdZ or Vermeulen, Bouwsteen.

''Kinderen van Kerstant. en Hazetiaan:

# Hazetiaen Jkvr van Raephorst. Hazetiaen is overleden in 1361.
# Floris van Raephorst. Floris is overleden omstreeks 1377.
# Gerard/Gerrit van Raephorst, geboren in 1253. Gerard/Gerrit is overleden in 1335, 81 of 82 jaar oud x Agnes van Duivenvoorde
# Diederik Kerstants van Raephorst, geboren omstreeks 1290 in Wassenaar. Diederik is overleden omstreeks 1351
''

===[https://pure.rug.nl/ws/portalfiles/portal/125731680/Complete_thesis.pdf Bouwsteen en Toetssteen], Henri Jean Joseph Vermeulen, 2020===
<blockquote>Op basis van deze rangorde wordt de '''dochter, die huwt met Floris II van de Woerd'', hoger ingeschaald (in de rangorde eerder) dan de dochter, die huwt met Dirk van Oegstgeest, lager ingeschaald (in de rangorde later). De '''kleindochter van deze oudste onbekende dochter heet Hazetiaan van de Woerd'''. De naam van haar '''grootmoeder kan dan Hazetiaan van Teylingen zijn geweest'''.
De constatering, dat Floris II van de Woerd met een dochter uit het geslacht van Teylingen is gehuwd, wordt verder onderbouwd door het feit dat Floris II en zijn opvolgers leengoederen van de heerlijkheid Van Teylingen in bezit (leen) hebben gehad en doorgegeven. '''Heer Kerstant van Raaphorst, gehuwd met Aleid van de Woerd, de achterkleindochter van Floris II''', hield in 1284 23 '''100 morgen en twee hont land op het Slik in het ambacht van Monster en dat van Naaldwijk''' in leen van de heer van Teilingen (laatste heer van Teylingen † 1283).
Ook '''Dirk van Raaphorst, zijn zoon''', was in 1329 24 in het bezit van deze Teylingse goederen. De omschrijving van dit goed volgt uit de inschrijving in het Oudste Register van graaf Florens, waarin staat '' Dieric van Raporst hout jeghens .c. morghen lands, huys ende hof legghende te Naeltwiic ende in Monsterambocht, dat siin ouders Kerstant van Raaphorst en Hazetiaan van de Woerd gehouden hebben van den huse van Teylinghe, ende ander lude al voirt van hem houden’' 25 .
Laatstgenoemde '''Dirk van Raaphorst, ridder, (1329-1350†), is een zoon van Kerstant van Raaphorst, ridder, (1281-†1325), een kleinzoon van Dirk van Raaphorst, (1261-†1272) en een achterkleinzoon van Kerstant van Raaphorst, († 1238)'''. De eerste leenman Kerstant evenals de tweede Dirk zijn de enige twee Raaphorst’en die voor de belening met de 100 morgen en twee hont land op het Slik in het ambacht van Monster en Naaldwijk in aanmerking komen. Deze honderd morgen en twee hont zullen door Hazetiaan van Teylingen aan de Van de Woerds zijn gekomen. '''Hazetiaan van Teylingen zal deze goederen bij haar huwelijk met Floris II van de Woerd van Willem II, heer van Teylingen, haar vader, hebben meegekregen'''. De afstamming uit het geslacht Van Teylingen wordt bij de '''verkoop van zes morgen land te Wateringen door Hendrik van de Woerd aan zijn tante vrouwe Christina van Teilingen, abdis te Leeuwenhorst, op 19 januari 1322''' 26 nog verder onderbouwd. De echtgenote van Floris II is Hazetiaan van Teylingen. Hun zoon is Floris III van de Woerd.</blockquote>

*23 A. van der Valk, ‘[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstede-teilingen/4486/ Repertorium op de lenen van de hofstede Teilingen, 1258-1650]’, in: Ons Voorgeslacht, 1985, jrg. 40, nr. 356, p. 704.
*24 Idem, p. 704.
*25 S. Muller Hz., ‘[https://www.dbnl.org/tekst/_bij005190101_01/_bij005190101_01_0010.php Het oudste register van graaf Florens]’, in: Bijdragen en Mededelingen van het Historisch Genootschap, 1901, jrg. 22, p. 265.
*26 Jh. W. Beelaerts van Blokland, ‘De bakermat van het geslacht van Foreest (van de Woerd)’, in: De Nederlandsche Leeuw, 1935, jrg. 51, kol. 175.

p397-404 sets out how the 100 morgen vT came to van de Woerd, and then to vR by 1281-1284.

<pre>
Willem II van Teylingen Floris I van de Woerd
| |
Hazetiaan vT x Floris II van de Woerd Kerstant van Raaphorst, (†1238)
| |
Floris III vdW x Aleid van Naaldwijk Dirk van Raaphorst (1261-†1272)
/ \ /
F4vdW (1285-†1304) Hazetiaan vdW v1330-1343 x Kerstant van Raaphorst v1281-1323
/ \
Dirk vR (1329-†1350) x MvO Gerard vR x AvD
| |
Hazetiaan vR Floris vR
</pre>

*89 P. Muller, [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA192#v=onepage&q&f=false Regesta Hannonensia, 1881, p. 192].
*90 Idem, [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA215#v=onepage&q&f=false p. 215].
*91 F. Van Mieris, [https://books.google.nl/books?id=XWTPizDnMycC&pg=PA680&printsec=frontcover&newbks=0&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Groot charterboek der graaven van Holland, van Zeeland en heeren van Vriesland, 1753-1756, dl. II, p. 680].
*92 Jhr. W. Beelaerts van Blokland, ’Vaststelling van de identiteit van enkele edelvrouwen’, in: [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005191201_01/_bij005191201_01_0008.php Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde], 1912, 4e reeks, dl. 10, p. 256-257.
''Intussen is mij, jhr. W. Beelaerts van Blokland, uit een ander afschrift dezer acte, indertijd gemaakt naar het origineel, hetwelk in het archief van de prins de Ligne, als opvolger van de Van Wassenaars, berustte, gebleken, dat haar voornaam niet juist is weergegeven en zij Hazetiaan heette. Zij is derhalve te vereenzelvigen met ver Hasekine, vrouwe van Raaphorst, die voorkomt in een acte van 10.11.1330 (archief abdij Leeuwenhorst), en was ongetwijfeld eens de echtgenote van Kerstant van Raaphorst, ridder, en bezitter van Raaphorst, overleden in 1322. Ook haar eigen familienaam is waarschijnlijk eerlang vast te stellen aan de hand van het feit dat de verklaring van 11.11.1343 door haar werd bezegeld en een tekening van haar wapen toonde, blijkens een afbeelding van dit zegel onder bovengenoemd afschrift van het origineel: Een schuinbalk (Afschr. : Hoge Raad van Adel, 's-Gravenhage, Algemene Handschriftencollectie, inv. nr. 1, fol. IX).''
*93 Hoge Raad van Adel, Den Haag, Algemene handschriftencollectie, inv. nr. 1, fol. 9.
*94 C. Hoek, ‘[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4324 Repertorium op de grafelijke lenen in De Lier, Schipluiden en Vlaardingen, 1252-1648]’, in: Ons Voorgeslacht, 1973, jrg. 28, nr. 220, p. 72-73.
*95 P. Muller, [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA113#v=onepage&q&f=false Regesta Hannonensia, 1881, p. 113]; dr. J. Berkelbach van der Sprenkel, Regesten van oorkonden betreffende de bisschoppen van Utrecht uit de jaren 1301-1340, 1937, nr. 1129; L. van der Klooster, ‘Over de herkomst van de Van Wassenaar’s en de Van Raephorst’en en van Jacob, burggraaf van Leiden’, in: De Nederlandsche Leeuw, 1983, jrg. 100, kol. 175-194. Henri J.J. Vermeulen, ‘Drie generaties van Oudshoorn’, in: De Nederlandsche Leeuw, 1999, jrg. 116, kol. 49-75; H. Brokken (red.), Heren van Stand. Van Wassenaer, 1200-2000, Achthonderd jaar Nederlandse adelsgeschiedenis, 2001.
*96 H.J.J. Vermeulen, ‘Drie generaties Van Oudshoorn’, in: De Nederlandsche Leeuw, 1999, jrg. 116, kol.49-75.
*97 Idem, kol.49-75.
*98 Idem, kol.49-75.
*99 P. Muller, [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA114#v=onepage&q&f=false Regesta Hannonensia, 1881, p. 114].
*100 C. Hoek, ‘[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-te-bleiswijk-hillegersberg-kralingen-overschie-rotterdam-schiebroek-schoonderloo-en-zevenhuizen/4315/ Register op de grafelijke lenen te Bleiswijk, Hillegersberg, Kralingen, Overschie, Rotterdam, Schiebroek, Schoonderloo en Zevenhuizen], 1200-1648’, in: Ons Voorgeslacht, 1986, jrg. 41, nr. 358, p. 178; H. van Wijn, [https://books.google.nl/books?id=JnxWAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA108#v=onepage&f=false ‘Necrologium Egmundense’, in: Huiszittend Leeven, 1812, II.1, p. 108]].
*101 G. Brom, [https://archive.org/details/bullariumtraject0000cath/bullariumtraject0000cath Bullarium Trajectense, 1891, nr. 873]; F. van Mieris, [https://books.google.nl/books?id=j_fEbnvZQPAC&newbks=0&pg=PA340#v=onepage&q&f=false Groot charterboek der graaven van Holland, van Zeeland en heeren van Vriesland, 1753-1756, dl. III, p . 340-341]

Floris IV and Hazetiaan are supposedly brother and sister. They could be born up to 20 years apart.
Floris III succeeds F2 in 1281. If F2 got 66yo, he was born ca 1215, his oldest son F3 was born around 1240 then.
F3 would have gotten kids from 1265-1285, and he died in 1293, around 53yo then.
F4, his oldest son, would have been just 20yo when first attested. If Hazetiaan was born 1275, she lived to be over 68yo.

===De Nederlandsche Leeuw, 'Drie generaties Van Oudshoorn', H.J.J. Vermeulen, 1999, jrg. 116, kol.49-75.===
Identifying Haaske, only named daughter of the vrouwe vR, not daughter of Mechteld or sister of Bartholomeus in 1357.

<blockquote>Het stuk land genaamd de Geer in het ambacht Woerden gaat op 9 sept. 1357 naar ver Agnes van Oudshoorn, vrouwe van Heulestein, eventueel te komen op ver Mechteld van Raaphorst, haar zuster, en daarna op Bartholomeus, haar zoon, of diens zuster, gehuwd met Gerard van Egmond, of op Haaske, dochter van de vrouwe van Raaphorst. En op 26 febr. 1361 naar Mechteld van Oudshoorn, vrouwe van Raaphorst.</blockquote>
*88 ARA, graven van Holland, inv. nr. 224, fol. 11 (O.V. 48( 1993), p. 168). = [[#REPERTORIUM_OP_DE_LENEN_VAN_DE_HOFSTEDE_DE_HAM,_1351-1662,_J.C._Kort]]

By 1361 Agnes acutally died, and Mectheld inherits, but here heirs carry over and are specified, and there Haaske is indeed sister to Bartolomeus.
<blockquote>
Het huis Rijnenburg met alle toebehoren en de 7 morgen land in Hazerswoude gaan op 12 sept. 1357 naar Bartholomeus van Raap horst, zoon van Dirk en Mechteld van Oudshoorn, zoals heer Willem van Oudshoorn, (zijn oom), eventueel te komen op zijn zuster, gehuwd met heer Gerard van Egmond, o f op Haseken, dochter van de vrouwe van Raaphorst, zijn zuster.</blockquote>
*93 ARA, graven van Holland, inv. nr. 224, fol. 11 (O.V.42 (1987), p. 546/547). =[[#Repertorium_op_de_grafelijke_lenen_in_Rijnland,_J.C._Kort,_2009]]

Machteld van Oudshoorn was married to Hendrik van Zandhorst first, ca 1326, he died by 1334.
*109. [https://books.google.nl/books?id=XWTPizDnMycC&newbks=0&pg=PA382#v=onepage&q&f=false Van Mieris p 382]
*111. ARA, graven van Holland, inv. nr. 242, fol. 50vo (Idem, dl. II , p. 407/408)
*156. ARA, graven van Holland, inv. nr. 242, fol. 44vo (Idem, dl. II, p. 382)
*159. De rekeningen der grafelijkheid van Holland onder het Henegouwsche huis, H.J. Hamaker, in: [https://books.google.nl/books?id=dQIQAAAAYAAJ&newbks=0&pg=PA226#v=onepage&f=false Werken Historisch Genootschap, 1875, nieuwe reeks, nr. 21, p. 225]. ''1334: Item van der vischerie in Spaerndamme heren Gherid wedewe van Raporst 20£''

Hard to identify her 2nd husband Dirk van Raaphorst under the other Dirks, Vermeulen identifies 3 (p68).

* D, 3rd son of D v1261-+1272, and this DD is v1289, Harnas: father D [[#G-swap]] 1.1.1, son DD 1.1.1.1
* D holding Voorschoten v1334, son of K 1281-+1325: [[#G-swap]] 1.1.1.2.1, father of Bartholomeus, husband of MvO
* D holding Schiebroek #74, son of G v1323-1335, 2nd son of the same K: [[#G-swap]] 1.1.1.3.1, not grandson of K.

In my tree father K is brother to the first DD.
The 3rd D is indeed son of GxAvD in my tree too, but not the G son of K, cause the GxJ is already explicitly son of K.
So either G father of D is not a son of K, or he is son of a different K, I currently have no candidate for.

The 3rd Dirk then is the oldest son, ridder in 1351, and the younger sons knaap, and they go against the count (1351).

<blockquote>Kerstant van Raaphorst, ridder, draagt het huis Raaphorst met alle toebehoren op aan Floris V, graaf van Holland, en wordt daarmee als een recht leen, samen met een erfelijke jaarrente van 10 pond, door de graaf op 29 sept. 1290 beleend. Vervolgens krijgt een Dirk van Raaphorst, volgens de staat van de grafelijke inkomsten in Noord-Holland, Woerden en Oudewater, in 1334 10 pond uit de lentebede van Rijnland. Het is niet te boud te veronderstellen dat deze Dirk ook met het huis Raaphorst zal zijn beleend en dus vermoedelijk de zoon van eerdergenoemde Kerstant van Raaphorst, ridder, zal zijn geweest. Bij de volgende vermelding van de uitbetaling van de 10 pond uit de lentbede, maar nu opgetekend in de rekening van Gerard Heinenzoon van 23 aug. 1343 20 aug. 1344 , wordt gemelde Dirk heer Dirk van Raaphorst genoemd.</blockquote>

That refers to Voorschoten #362, the piece that follows mentions the 1396 #418 entry. That is where house vR was built then.
Whomever lived there was heer or vrouwe of Raaphorst. Wouldn't that make Dirks v1334 widow, if still alive, or his oldest son's wife or widow, vrouwe van Raaphorst in 1357?
The Voorschoten branch, so Bartholomeus, is the main branch. So the lady vR is Mechteld.

p69
DxAvD, the 3rd Dirk, lost (verbeurd) in 1354, bought back for 350 sh in 1355, and it gets lost in 1379.
Dirk either was banished, or got amnesty and died without (male) heirs. That refers to Schiebroek #74.

DxMvO, 2nd Dirk, presumably oldest son of K v1281-1325, mother unknown (1999).
He is taking a wild guess, point to ver Hadewich lady vR 1330, doing business with W&H vdWoerd brothers, as from that family.
That K would be G-swap 1.1.1.2 x HvdW, but he has a different son G in my book.

v1329, 1334, 1336. 1338
*176. ARA, archief graven van Holland, inv. nr. 242, fol. 65vo ( O.V 40, (1985), p. 704). = [[#Repertorium_op_de_lenen_van_de_hofstede_Teilingen,_J.C._Kort,_2009]]
*177. De rekeningen der grafelijkheid van Holland onder het Henegouwsche huis, H.J. Hamaker, in: [https://books.google.nl/books?id=dQIQAAAAYAAJ&newbks=0&pg=PA224#v=onepage&f=false Werken Historisch Genootschap, 1875, nieuwe reeks, nr. 21, p. 224]. ''In Item aldaer Dirc van Raporst 10£''
*178. ARA, graven van Holland, inv. nr. 709, fol. 52 (O.V. 28 (1973), p. 73).
*179. ARA, graven van Holland, inv. nr. 218, fol. 22vo ([https://books.google.nl/books?id=XWTPizDnMycC&newbks=0&pg=PA610#v=onepage&q&f=false Groot charterboek der graaven van Holland, van Zeeland en heeren van Vriesland, F. van Mieris, 1753-1756, dl. II, p. 610]). ''Uitspraak van den Graaf over het voorofferen in de kerk van Wassenaar, om 't welke Diederik van Raaphorst en Diederik van Zanthorst tegen elkanderen in verschil waren, 31-5-1338''

p70
<blockquote>De Dirk van Raaphorst, schout van 's-Gravenzande, in 1346 en 1347 , die nog géén ridder is en een huis in het ambacht 's-Gravenzande bezit, en die van 1348 , die een gors gelegen in het ambacht 's-Gravenzande van Mechteld, vrouwe van Voorne, pacht, is de derde Dirk van Raaphorst.",</blockquote>
*183. ARA, graven van Holland, inv. nr. 1218, fol. 2 .
*184. ARA, graven van Holland, inv. nr. 1374, fol. 12.
*185. ARA, graven van Holland, inv. nr. 1158, fol. 4 (Het archief van de heren van Voorne, burggraven van Zeeland, 1272-1371, J.C. Kort, 1972, nr. I (165)).

Dirk x MvO died before 7-12-1352
*186. ARA, graven van Holland, inv. nr. 244, fol. 18 ([https://www.google.nl/books/edition/Het_ontstaan_van_de_Hoekse_en_Kabeljauws/Up9sQgAACAAJ Het ontstaan van de Hoekse en Kabeljauwse twisten, H.M. Brokken, 1982], p. 194).
*187. GA Leiden, Arch. kerken, inv. nr. 931, regest nr. 801.
*188. [https://archive.org/details/bullariumtraject0000cath/page/62/mode/2up Bullarium Trajectense, G. Brom, 1891, nr. 1509]. ''Theoderici de Raephorst militis 13-5-1354''

He suspects the Dirk that sided with Hooks, is the 3rd Dirk, cause he is alive in 1355 for the zoen.
Agreed I have him son G, older brother of Floris, Kerstant and Wouter, ridder not knaap.

<blockquote>"Het kan ook zo zijn dat in deze oorkonde, gezien de inhoud van die van 7 dec. 1352 toch de tweede Dirk wordt bedoeld. Dit kan maar lijkt niet erg waarschijnlijk, want van de tweede Dirk, noch van Mechteld van Oudshoorn, zijn weduwe, noch van Bartholomeus, Johanna en Hadewig, hun kinderen, zijn, in tegenstelling tot Floris, Kerstant en Wouter van Raaphorst, de broers van de derde Dirk, amnestieoorkonden en bewaard. De derde Dirk komt nog voor in 1361, 1363, 1373, 1374. In I379, als het leen van de erfelijke jaarpacht van 22 pond uit het heer Engelbrechtsbroek bij Rotterdam is afgestorven, is Dirk overleden.
Misschien is hij de Dirk van Raaphorst die, volgens Van Spaen (H.R.v.A, Den Haag, collectie van Spaen, inv. nr. 182, d l . X , fol. 259), in 1377 te 's-Gravenzande (kinderloos) op straat dood viel!"</blockquote>

*195. ARA, graven van Holland, inv. nr. 20 (Het archief der graven van Holland, 889-1581, J.C. Kort, 1981, dl. II, nr. 20).
*196. ARA, abdij Koningsveld, inv. nr. 193 (De archieven van de Delftsche statenkloosters, S.W.A. Drossaers, 1916, nr. 170).
*197. [https://books.google.nl/books?id=qjdlAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA84#v=onepage&f=false Proeve eener geschiedenis van het geslacht van Nyenerode, J.J. de Geer, in: Berigten van het Historisch Genootschap, 1851, dl. 4, st. 1, p. 84]
*198. ARA, graven van Holland, inv. nr. 2091 (Het archief der graven van Holland, 889-1581, J.C. Kort, 1981, dl. II, nr. 2091).
*199. ARA, graven van Holland, inv. nr. 1458 (O.V. 41 (1986), p. 178). = [[#DE_LEENHOVEN_VAN_DE_HEREN_VAN_VIANEN,_J.C._KORT_-_III._DE_LENEN_VAN_GOYE_2]]

===[https://www.historischekring.nl/wp-content/uploads/2021/05/Werinon_nr_88.pdf Het korte leven van Alfer II van der Horst op Kasteel Ter Horst], Werinon #88, Els N.G. van Damme, 2015===
<blockquote>'''Alfers vrouw, Hadewich van Raephorst'''
Alfer II ging op 11 augustus 1335 7) een huwelijk aan met een aanzienlijke en naar het zich laat aanzien zeer vitale vrouw: Hadewich van Raephorst. Haar vader Ridder Gerard van Raephorst was in zijn tijd vertegenwoordiger van Graaf Willem III en verkeerde in de Raad van de bisschop.
Hij is tussen 1277 en 1294 onafgebroken een vooraanstaand schepen van Utrecht geweest.

[...]

In het geslacht Raephorst komen de namen Gerrit (Gerard), Dirk en Kerstant als gevolg van strikte vernoemingen vele malen voor. Gerards broer was Kerstant van Raephorst,9) gehuwd met Hadewich van de Woert uit één van de edelste geslachten van Holland, vermoedelijk uit het gravenhuis voortgekomen.

[...]

Hadewichs vader, Gerard van Raephorst, is tweemaal getrouwd geweest. De vraag is, wanneer werd Hadewich geboren? Wie was haar moeder? Gerards eerste vrouw was Jutte de Vrese
(de Vries). Deze familie de Vries (de ‘Fresingers’) is uitputtend uitgezocht door Burgers.11)
</blockquote>

<pre>
Dirk van Raephorst x NN Gerard de Vrese x NN
(ca. 1290-1321) (ca. 1225-na 1294)
| |
Gerard van Raephorst X 1. Jutte de Vrese (?-ca.1320 )
(ca.1256-8-1-1325) (c1300) 2. Jutte de Vries van der Hogestrate 11)
| (?- na 1325)
|
Hadewich van Raephorst X Alfer II van der Horst
(van Bloemensteyn) (1335) (1316-1345)
(ca.1317-1399) |
|
Alfer III, Lijsbeth, Ernst
</pre>

J2 +>1322
GD +1335
v1311, Hadedwich, Armgard GDdr x J1

''Zuiderent veronderstelt dan ook dat deze Hadewich is overleden en dat er een tweede Hadewich geboren is, omstreeks 1317''

''Jutte, dochter van Gerard Vrese (Vreso), en ook hun dochter Haeskine (= Hadewich) met name genoemd.14)'' *<1320

''Hadewich was erfdochter, dus enige erfgenaam. In 1324, toen vader Gerrit al 68 jaar was, verkreeg hij dit bijzondere recht van opvolging voor zijn dochter Hazetiaen, als hij zonder zoon mocht komen te overlijden.

#Alfer III (ca. 1340-1402) was natuurlijk de oudste zoon, want genoemd naar zijn grootvader van vaders kant. Hij werd ook vermeld door Beelaerts van Blokland.
#(N.N. Alfersdr), after first mother
#De dochter Lijsbeth (ca. *1340) x Wouter van Matenesse (Wouter Gherijt van den Berghe/Mateness v1381-1419 x1, IIIa.1?) zal vernoemd zijn naar Alfers (tweede) moeder, Lysbeth van Montfoort. Hij heeft zijn eigen moeder nooit gekend omdat zij bij zijn geboorte overleed. Zij moet dus de tweede dochter zijn.
#(Gerard) 2nd son after mothers father
#Ernst is de derde zoon, want vernoemd naar de oudste broer van zijn vader.

De moeder van Jan van Bloemensteyn, de tweede echtgenoot van Hadewich van Raephorst, was zoals wij zagen, ook een Lichtenberger.''

*7) Kwartierstaat Zuiderent-van Wijgerden. [http://www.zuiderent.ch/ www.zuiderent.ch]
*9) J.C. Kort, Grafelijke lenen in Rijnland. Ons Voorgeslacht 45, p.181, 1990
*11) J.W.J. Burgers,Tussen burgerij en adel. De financiële, politieke en maatschappelijke carrière van de Utrechtse patriciër Lambert de Vries (ca. 1250-1316?). [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005199101_01/_bij005199101_01_0001.php Bijdr. Meded. Gesch. Ned. 1, 1-31,1991]
*14) Abdij van Egmond. Toeg. 356, nr. 188. NHA, Haarlem

==Grafelijke lenen==
A ''leen'' was an ''erfleen'', it was handed out by the count, and was inherited from father to son. The ''leenregisters'', or the collected info about them in a ''repertorium'', did not need to record a normal father-to-son transfer. But other changes were recorded, and they showed who succeeded whom, more or less. For each ''leen'', I tried to construct treefragments, to see if I can put these together.
I have ignored Raaphorsten first mentioned after 1500, and (sometimes) included spouses without their husband.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-in-de-lier-schipluiden-en-vlaardingen/4324/ Repertorium op de grafelijke lenen in De Lier, Schipluiden en Vlaardingen, 1252-1648], C. Hoek, 1973===

HARNAS

9. 3 hoeven land achter Dijxhoirne, genaamd de Vriehernesse (1336: 30 morgen land op Woude ambacht, genaamd de Hernes, 1454: een woning c.a. buiten Delft in Delffland op de Harnassche, groot 31 morgen die in de verhoefslaging voor 28 morgen gelden, belast met 12 lb per jaar ten behoeve van de kapelrie te Hilner bij Raephorst, 3 lb per jaar ten behoeve van de proost van Conincxvelt en 2 lb per jaar ten behoeve van de Oude kerk van Delf, belend ten oosten: Gerijt Symonsz., Touwe Henricxz. en Jan Dirc Koenenz., ten zuiden: de Woutkade, ten wensten: de Lotswatering, ten noorden: Wigger IJsbrantsz. en Jan Dirc Koenenz., 1535: het ambacht van ‘t Harnas met 28 morgen land).

* 1-12-1289: '''Diederijc van Raporst''' mag het leen aan Matheus van den Woude en zijn kinderen en aan Voppen Arnout Voghelaersz. in erfhuur geven tegen 10 lb, 2½ viertel boter, 200 eieren en 30 hoenders per jaar, met bij overdracht het recht van de twaalfde penning (L.H. 49, fol. 52). =[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA301#v=onepage&f=false OHZ #681]
* 4-11-1309: Heer '''Kerstant van Raephurst, ridder''', mag de hoeve, die afkomstig van heer Wouter van Ruvene en tiendvrij is, belasten met een niet leenroerige rente van 12 lb hollands per jaar ten behoeve van een door hem te stichten kapelrie (L.H. 49, fol. 52).
* 12-6-1336: '''Dirc van Raphurst''', behoudens de rechten van de kapel te Raphurst en de nonnen van Conincxvelt, zoals '''wijlen heer Kerstant van Raephorst, ridder''', er brieven van had (L.H. 49, fol. 52).
* 12-12-1351: Wouter van Beveren, deken van - en namens de schutterij van Delf, wegens gedane diensten, met de Cadijcstiende en de Poedelwijcstiende op ‘t Woud, die '''heer Dirc van Raporst''' heeft verbeurd (L.H. 23, fol. 9).
* 26-12-1430: '''Adriaen van Raephorst (9b)''' (L.H. 49, fol. 50v).

<pre>
Dirk v1289
|
Kerstant v1309, ridder
|
Dirk Kerstantsz v1336, Dirk v1351, who forfeited
|
N.N. Dirkz
|
Adriaen v1430
</pre>

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-in-rijnland/4314/ Repertorium op de grafelijke lenen in Rijnland], J.C. Kort, 2009===
Same as OV 42, 1987, p390-410, p546-560
Same as OV 45, 1990, p103-182
(vervolg van pag. 478, OV nr. 399)

AARLANDERVEEN

3. De hoge heerlijkheid van Aarlanderveen met toebehoren behalve renten en jaarschot van de leenheer.
*8-1-1428: '''Adriaan van Raaphorst''' voor zijn schade, LRK 62 fo 66~.

4. Het ambacht van Aarlanderveen ('''1509''': met schout-, secretaris- en bodeambt, gift van de kerk, kapelrie en kosterij, een derde van de koren- en smaltienden, een derde van de turfmaat, de visserij van de sluis van Molenaarswetering en '''de tijns genaamd Raaphorstpacht'''; 1628: staande op huizen in Alphen aan de Rijn in het ambacht Aarlanderveen, zijnde 2 kapoenen of 8 stuiver jaarlijks), met schot en botting, (1355: met; 1548: de hoge heerlijkheiud van; de Vrijhoeven met bede, tiende; 1379: gruit en toebehoren; 1509: met percelen, die beweid worden, en de erfpacht van 4 hofsteden), (1332: waarbij 3 akkers, allen 9 morgen groot, in Aarlanderveen in Griet Dirk Allards weer).
*.-. -1316: Heer Dirk van Oudshoorn met 5 pond uit de lentebede vermeld, Hamaker, 1, p. 66.
*20-10-1321: Willem van Oudshoorn bij overdracht door Dirk van Oudshoom, ridder, zijn vader, eventueel te komen op Dirk, zijn broer, LRK 2 fo 19 nr. 114.
*31-12-1329: Lijftocht van Dirk Klaas, gehuwd met Willem van Oudshoorn, op 5 pond uit het jaarschot, LRK 2 fo 64 nr. 419.
*10-8-1332: Willem van Oudshoorn mag 3 akkers in achterleen geven aan Dirk van Oudshoorn, zijn broer, LRK 2 fo 78v nr. 522.
*28-3-1355: Heer Arnout van IJsselstein, zwager en raad van de leenheer, na de dood van Willem van Oudshoorn, voor een deel van 2000 gouden schilden van een schuld van 5000 schilden van de leenheer, LRK 23 fo 61 nr. 281.
*3-4-1379: Berta van Egmond, vrouwe van Culemborg en de Lek, met Gerard, heer van Culemborg en de Lek, zoals zij verkreeg van heer Arnout van IJsselstein, haar grootvader, voor haar huwelijk, '''geeft in achterleen aan Bartholomeus van Raaphorst, haar verwant''', bevestigd door de leenheer, LRK 49 fo 52.
*10-12-1492: Jasper, heer van Culemborg, neef van de leenheer, bij dode van Gerard, heer van Culemborg, zijn vader, na verzuim omdat hij meende dat annex aan Culemborg was, hij wegens oorlog de brieven niet had gezien en omdat Willem van Boshuizen en '''Gijsbert van Raaphorst in achterleen hielden'''. LRK 121 c.Sticht fo 2v-3v.

8. 10 morgen land in Aarlanderveen bij de brug te Alphen en alle hofsteden daarnaast, noord: de papenprove van Alphen, zuid: Nikolaas heer Dirksz. en kinderen, (1407: oost en west: Dirk van Oudshoorn).

*4-4-1333: '''Willem van Oudshoorn''', die kocht van de heer van Brederode, bij opdracht en hij mag in achterleen geven, LRK 2 fol. 79 nrs. 527-528.
*12-9-1357: '''Ver Agnes van Oudshoorn, vrouwe van Heulestein''', zoals heer Willem van Oudshoorn, haar grootvader, te komen op '''Machteld van Raaphorst, haar zuster, daarna op Bartholomeus, haar zoon, of op diens zuster, gehuwd met Gerard van Egmond, of op Haaske, dochter van de vrouwe van Raaphorst''', LRK 27 fol. 10v nr. 49, LRK 49 fol. 51.
*26-2-1361: '''De vrouwe van Raaphorst''', LRK 50 fol. 67 nr. 341.
*13-7-1407: '''Adriaan van Raaphorst''' ten eigen, LRK 54 fol. 40

ALPHEN

25. 18 morgen land in Alphen (1410: achter de kerk), waarvan het noordelijke weer genaamd is (1410: Hoge) Boomgaardsweer, het middelste Ver Armgard Sluters weer en het zuidelijke Kerkweer (1410: Steenlandsweer).
*4-4-1333: Willem van Oudshoorn, die kocht van de heer van Brederode, bij opdracht met lijftocht van Dirk Klaas, zijn vrouw, en hij mag in achterleen geven, LRK 2 fo 79 nrs. 527-528.

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 8 tot:
*2-4-1410: '''Adriaan van Raaphorst''' krijgt wegens schuld ten eigen, LRK 54 fo 63.

39. 6 morgen land in Alphen (1400: in Alpherhoorn, strekkend noord in de Rijn en zuid in een wetering, genaamd Gaag), oost (1377: Arnout Heinenz.; '''1400: heer Bartholomeus van Raaphorst, de vrouwe van der Doortoge en Doenoeys Jacob Doedijnszz. met stiefkinderen'''), west (1377: de leenman; 1400: Doenoeys Jacob Doedijnszz. met stiefkinderen met hun erf en huizing).

64. Het eigen huis (1330: de hofstede) van de leenheer, genaamd Rijnenburg, (1515: in Hazerswoude) met hofstede, boomgaarden, gracht en alle erf daarbij, zoals de baljuwen van Rijnland plachten te huren, (1330: met een streepje (!) land ten westen) en zuiden buiten aan de “poten”, groot 17 morgen 1 hont; een weer ten oosten van de “poten”, groot 9 morgen 5 hont; een weer ten oosten daaraan, groot 12 1/2 morgen, gekocht door Gozewijn van Rossum van Dirk van Poelgeest, west: de leenheer met de Lammerkamp, oost: Dirk die Vroede, noord: de Rijn; Spieringsakker, groot 5 morgen 4 112 hont, west: Dirk Ermboutsz., oost: Gerard Montfoordenz., noord: de Rijn; Engelsakker, groot 3 morgen 5 hont, west: Gerard Montfoordenz., oost: Jan Salikenz., noord: de Rijn; het Kapelleweer, groot 7 morgen, west: Jan Saiikenz., oost: IJsbrand Butenwege, noord: de Rijn; 1322: alles tiendvrij zover de tiende van de leenheer gaat).
*29-5-1314: Gozewijn van Rossum, dienaar van de leenheer, wiens open huis het zal zijn, LRK 49 fo 5Ov-5 1.
*21-4-1315: Gozewijn van Rossum zal het huis verbeteren tot 100 pond hollands, LRK 2 fo 13 nr. 73.
*25-8-1322: Gozewijn van Rossum, dienaar van de leenheer, met diens tiende van het leen, LRK 2 fo 25~ nr. 161.
*31-12-1329: Willem van Oudshoorn bij overdracht door Gozewijn van Rossum, ridder, met lijftocht van Dirk Klaas, zijn vrouw, op 35 pond, LRK 2 fo 63~64 nrs. 418-419.
*18-5-1330: Willem van Oudshoorn, niet te versterven, LRK 2 fo 66v nr. 434.
*12-9-1357: '''Bartholomeus van Raaphorst''' zoals heer Willem van Oudshoom opdroeg aan graaf Willem III, gekocht van heer Gozewijn van Rossum, '''eventueel te komen op zijn zuster, gehuwd met heer Gerard van Egmond, of op Hasekin, zijn zuster, dochter van de vrouwe van Raaphorst''', LRK 27 fo 11 nr. 5 1, LRK 49 fo 5 1.
*18-7-1396: Lijftocht van '''Katharina van Egmond, gehuwd met heer Bartholomeus van Raaphorst''', op de mindere helft, LRK 52 fo 219 nr. 924.
*15-2-1406: '''Adriaan van Raaphorst zoals Bartholomeus, zijn vader''', LRK 54 fo 24v.
*12-6-1406: Lijftocht van '''Agnes van Nijeveld, gehuwd met Adriaan van Raaphorst''', op de mindere helft, LRK 54 fo 26v.
*26-12-1430: '''Adriaan van Raaphorst,''' LRK 49 fo 50v.
*20-9-1441: '''Steven van Raaphorst''' bij overdracht door '''Adriaan, zijn vader''', LRK 115 c.Nd.Holland fo 7.
*25-6-1475: '''Bartholomeus van Raaphorst'' bij dode van '''Steven, zijn vader''', LRK 118 c.Nd.Holland fo 49v.
*.-.-14..: Anton Michielsz. van Eversdijk bij overdracht door '''Bartholomeus van Raaphorst'', LRK 118 c.Nd.Holland fo 63.

<pre>
WvO v1333
|
N.N. Wz vO vR+ x vrouwe vR
/ \ / \
AvO v1357 Machteld vO (x DvR) v1357 Haaske vR
/ \
Bartholomeus N.N. x GvE
</pre>

KOUDEKERK

116. Zijn huis te Poelgeest (1460: met hofstede en boomgaard) met het hele weer, waar het op staat, groot 16 à 18 morgen, (1460: in Koudekerk), (1415: vermeerderd met het achtste weer ten oosten van de kerk met woning en boomgaard, groot 17½ morgen, en een elsbroek; 1455: en met een weer aldaar, groot 18 morgen, strekkend noord tot de achterdijk, west: Dirk van Zwieten, secretaris, oost: Hornsken weer).
*.-.-13..: '''Gerard van Poelgeest, ridder''', als leenheer vermeld 1307, Leenregister Poelgeest A fol. 43.
*1-1-1327: Dirk van Poelgeest, als leenheer vermeld 1339, bij opdracht uit eigen, eventueel te komen op erven van Gerard van Poelgeest, zijn grootvader, of op een verwant van Poelgeest, LRK 2 fol. 51v nr. 319, Leenregister Poelgeest A fol. 25v.
*.-.-13..: Gerard van Poelgeest, ridder als leenheer vermeld 1340-1380, Leenregister Poelgeest A fol. 13v, fol. 1 en fol. 9v.

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 112, vermeerderd met:
*15-3-1371: Lijftocht van Beatrijs, gehuwd met heer Gerard van Poelgeest, op de helft tenzij zij hertrouwt, LRK 50 fol. 142 nr. 951.
*13-12-1415: Heer Gerard van Poelgeest met een weer zoals zijn vader uit eigen opdroeg, nadat diens akte tijdens de voogdij van Dirk van Poelgeest verbrandde wegens een ongeluk met donderkruit, LRK 54 fol. 135v.
*10-1-1455: Gerard van Poelgeest, raad en kamerling, ridder, bij opdracht uit eigen met een weer, LRK 116 c. Nd.-Holland fol. 52.

VOORSCHOTEN

360. De vrije (1460: hoge) heerlijkheid van Voorschoten behoudens tiende, land, renten, schot en bede voor de leenheer.
*29-12-1427: '''Heer Giilis van Kralingen, gehuwd met Gijsbert, dochter van Adriaan van Raaphorst''', LRK 62 fo 66v.

362. 14 pond uit de bede van Voorschoten (1386: 13 pond uit het schot van Voorschoten en Wassenaar; 1405: 4 en 10 pond uit het schot van Voorschoten).

* .-.-1316: Floris van Duvenvoorde met 4 pond uit de lentebede en Arnout van Duvenvoorde met 10 pond uit de herfstbede in het ambacht van Dirk van Wassenaar vermeld, Hamaker, I, pp. 66-67.
* .-.-1334: '''Dirk van Raaphorst''' met 10 pond en Arnout van Duvenvoorde met 4 en 10 pond uit de lente- en herfstbede vermeld, Hamaker, I, pp. 224-225.

381 A. 3 morgen, strekkend zuid langs de wetering, oost: heer Willem van der Made, west: Machteld, zuster van Hugo Nannenz., noord: '''heer Kerstant van Raaphorst'''.
*'''9-8-1322''': Arnout Ludolfsz. van de Paapweg ten eigen in ruil voor nr. 255, waarna overdracht aan Machteld, zuster van Hugo Nannenz., LRK 2 fo 24 nr. 151.

WASSENAAR

416. De hoge heerlijkheid van Wassenaar en Zuidwijk met hoog en laag gerecht, zodat hij vrijheer is, zonder het recht om ballingen te houden en zonder het atnhacht van Gillis van Kralingen in Zuidwijk met de derde penning.
[...]
*14-10-1469: Verpand voor de borgtocht van '''Steven van Raaphorst, neef''', Gerard van der Burch, Joris Jansz., Jan Starck en Arnout Groeninck voor heer Filips van Wassenaar, raad en kamerling, wegens 612 pond voor het baljuwschap van den Haag, LRK 118 c.Nd.Holland fo 16.

418. 10 pond jaarlijks uit de lentebede in het ambacht van de heer van Wassenaar, ''waar Raaphorst in staat, genaamd een half ambacht''.
*29-9-1290: '''Heer Kerstant van Raaphorst''', LRK 49 fo 50v. =[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA328#v=onepage&f=false OHZ #742]
*18-7-1396: Lijftocht van '''Katharina van Egmond, gehuwd met heer Bartholomeus van Raaphorst''', op de mindere helft, LRK 52 fo 219 nr. 924.
*15-2-1406: '''Adriaan van Raaphorst zoals Bartholomeus, zijn vader''', LRK 54 fo 24v.
*26-12-1430: '''Adriaan van Raaphorst''', LRK 49 fo 50v.

422. De (1319: koren- en smal)tiende van Wassenaar (1326: en de vlastiende; 13..: en de koren- en smaltiende in het ambacht van heer Dirk van Zuid-
wijk, oost: de heer van Brederode met een tiende in Valkenburg, west: de tiende van Kijtsdorp; 13..: de smaltiende van lammeren en ganzen en
half Woudersdorper tiende en de kapel in de kerk van Wassenaar heeft 138de andere helft), ('''1447: zijnde de korentiende in Wassenaar, 3 blokken korentienden aldaar, de tiende, die Albert van Raaphorst in achterleen houdt''', en de halve vlastiende van Vorenbroek).

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 417.
423. Zijn stenen huis, genaamd Santhorst, (1397: met hofstede) en toebehoren (1348: de oude heemwerf en 2 lanen uitgaand tot de heerstraat; 1397: en de heemwerf, groot 3; 1443: 4; morgen land), en 10 morgen weiland ten noorden daarvan (1348: en 7 morgen aan de wetering aldaar; '''1397''': enerzijds: heer Willem van Kralingen en kinderen, '''anderzijds: heer Bartholomeus van Raaphorst; 1415: Adriaan van Raaphorst'''), (1389: verminderd met een tiende in de Zijdwinde; 1443: verminderd tot huis, hofstede en heemwerf van Santhorst).

<pre>
Kerstant v1290
|
N.N. Kerstantsz
|
N.N.
|
Bartholomeus v1396 x CvE
|
Adriaan v1406-1430
</pre>

425. Zijn woning te Raaphorst en alle land ten westen van de Paapweg, enerzijds: de wetering, anderzijds: het broekland, (1527: waartoe behoren landpachten en levering uit de duinen; 1532: en 4 morgen, genaamd Koekamp; 1536: ten westen van het huis, gebruikt door Boudijn Jansz., schout van Wassenaar, voor f 18.- karolus; 1536: en land, oost: de Horstlaan, west: Neel Woert met dat goed, noord: Raaphorstduin, zuid: de banwetering, waardig f 72.- karolus en kapoenen; 1541: gebruikt door Jacob Jansz.; en een kroft, strekkend oost uit het Zuirveld; 1543: waarvan alle pachters en kapoenen worden opgesomd; 1567: en 4½ morgen in Wassenaar, zuid: de Veenwetering, west en noord: de leenman, oost: Hubert Jacobsz., tinnegieter te Leiden, gebruikt door Maria, weduwe jonge Arnout, te Wassenaar)

* 29-9-1290: '''Kerstant van Raaphorst, ridder''', bij opdracht, niet te delen, LRK 49 fol. 50v. =[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290] =[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA327#v=onepage&f=false OHZ #741]
* .-.-13..: '''Bartholomeus van Raaphorst, ridder, als leenheer vermeld 1363-1403''', Leenregister Raaphorst, B fol. 19v en fol. 17v.

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 418 tot:
* 26-5-1470: Belast voor Wouter van Bekestein met f 25.- rijns 17 st. door '''Adriaan van Raaphorst en Albert, diens zoon''', LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 19.
* 5-2-1473: '''Albert van Raaphorst bij dode van Adriaan, zijn vader''', LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 30.
* 2-8-1477: '''Gijsbert van Raaphorst, als leenheer vermeld 1475, bij dode van Albert, zijn vader''', en Wouter van Bekestein draagt de rente over, LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 59v, Leenregister Raaphorst B fol. 63.
* 20-11-1488: '''Gijsbert van Raaphorst, schildknaap, mag Bartholomeus, zijn bastaardbroer, en Machteld en Elisabeth, zijn bastaarddochters''', 10 pond groten vermaken, LRK 120 c. Nd.-Holland fol. 60.

<pre>
Adriaan v1470 +1473
|
Albert v1470-1477 +1475
|
Gijsbert v1475-1488, knaap, bastardsiblings B, M, E
</pre>

WOUBRUGGE

457. Zijn goed tussen Hofdijk, Eslike en Woudbroek, (1357: zijnde; 1416: het ambacht van; Hoogmade met 200 morgen land).
*1-7-1252: Dirk van Poelgeest, wiens goed eventueel zal komen op Herman en '''Gerard van Poelgeest''', zijn broers, Kruisheer, OHZ., 11, nr. 936.
*17-8-1252: Dirk van Poelgeest mag op zijn eigen en leen inwoners van buiten het graafschap aantrekken of Friezen, die van schot en heervaart vrij zullen zijn maar niet van misdrijven, Kruisheer, [https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA299#v=onepage&f=false OHZ., II, nr. 938].
*11-9-1357: Lijftocht van '''Beatrijs, gehuwd met heer Gerard van Poelgeest''', op een deel van 15 pond groten, LRK 27 fol. 10v nr. 47.

De volgende belenitgen zijn gelijk aan nr. 2, vermeerderd met:
*26-12-1393: Lijftocht van '''Baarte, dochter van Willem van Naaldwijk, gehuwd met Dirk van Poelgeest''', op 80 pond hollands, LRK 52 fol. 107 nr. 475.
*8-5-1582: Gerard van Poelgeest niet te versterven voor 600 pond aan de épargne, nadat bij vergissing als recht leen was geboekt, LRK 135 fol. 383-384v.

ZOETERWOUDE

464. Het ambacht van Zoeterwoude (1543: en Stompwijk), zijnde de (1281: lage) ban van 2 s. en daar beneden (1305: zoals de ambachtsheren van Holland).
* 1-9-1276: Dirk van Santhorst, gehuwd met Ricarda, LRK 50 fol. 128v nr. 829.
* ..-.-1281: Heer Dirk van Santhorst vermeld, LRK 5 fol. 53v.
* 17-2-1305: Filips van Santhorst, ridder, niet te versterven, LRK 50 fol. 128v nr. 828.
* 18-11-1364: Elisabeth van Rodenburg, LRK 50 fol. 87v nr. 510.
* 14-2-1377: '''Heer Bartholomeus van Raaphorst''' bij overdracht door '''Elisabeth, dochter van heer Jan van Egmond''', weduwe Filips van Tetrode, LRK 50 fol. 172 v. nr. 1090.
* 11-1-1431: '''Adriaan van Raaphorst mag aan Albert, zijn zoon''', in achterleen geven, LRK 62 fol. 148v.
* 20-5-1470: '''Albert van Raaphorst Dirksz., schout van Haarlem, rentmeester van Westfriesland''', bij overdracht door '''Adriaan, zijn neef''', bevestigd door '''Albert, diens zoon''', LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 18v-19.
* 28-6-1475: Hugo van Zwieten bij overdracht door '''Albert van Raaphorst''' voor 750 pond, LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 47-49.

<pre>
Bartholomeus v1377
/ \
Adriaan v1431 (Dirk)
| |
Albert v1431-1470 Albert v1470-1475
</pre>

ONBEKEND

537. De maarschalkij van Noord-Holland; het recht om twee winden en vier honden tussen 1-10- en Aswoensdag in de duinen ten westen van den Haag te zenden.

* .-.-1390: '''Willem van Naaldwijk''' met ledige hand zoals heer Hugo van Naaldwijk '''behouwde aan de jonkvrouw van Velsen''', LRK 422 fol. 10.

541. 25 pond zwarten (1346: 12 pond; 1355: en 10 s.) op de rentmeester van Noord-Holland en Woerden.

* 15-8-1336: '''Ernst van der Horst''', dienaar van de leenheer, LRK 2 fol. 87v nr. 607.
* 8-6-1346: Heer Ernst van der Horst, LRK 5 fol. 57.
* 12-9-1355: Heer Ernst van der Horst, LRK 42 fol. 82 nr. 426.

542. 20 pond hollands (1321: op de baljuw van Rijnland).

* 17-9-1320: Lijftocht van '''Jutte, gehuwd met Gerard van Raaphorst, ridder,''' die voor zijn leven heeft, LRK 2 fol. 15v nr. 90.
* 4-6-1321: '''Gerard heer Kerstantsz. van Raaphorst, ridder''', is in ruil voor de erfhuur van de leenheer in heer Engberts broek bij Rotterdam toegewezen, waarvoor hij Johannes, kapelaan, zijn ouders brief terug zal geven, LRK 37 fol. 6 nr. 40
<pre>
Kerstant
|
Gerard v1320-1321 x Jutte v1320
</pre>

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-te-bleiswijk-hillegersberg-kralingen-overschie-rotterdam-schiebroek-schoonderloo-en-zevenhuizen/4315/ Repertorium op de grafelijke lenen te Bleiswijk, Hillegersberg, Kralingen, Overschie, Rotterdam, Schiebroek, Schoonderloo en Zevenhuizen]===
SCHIEBROEK

74. 22 pond hollands per jaar uit de erfpacht in heer Enghebrechtsbroec bij Rotterdamme (1395: en 50 hoenders uit Aernt Engebrechtszoons ambacht).

* 12-5-1323: '''Gheraerd heer Kerstantsz. van Raephorst''' in ruil voor 22 pond per jaar ten laste van het baljuwschap van Rijnland (L.H. 1, fol. 44).
* 28-9-1333: '''Jonkvrouwe Agniese van Duvenvoirde''' na overdracht door '''haar man Gherard van Raiphorst''' (L.H. 1, fol. 98v).
* .-.-13..: '''Dirc van Raphorst, vermeld van 1344-1377''' (r.r. 198-221).
* 24-8-1347: Heer '''Dieric van Raephorst''' tocht '''zijn vrouw Agniese''' (L.H. 47, fol. 26).
* .-.-1354: Heer '''Dirc van Raphorst''' heeft het leen als balling verbeurd (r.r. 204).
* 7-3-1355: Heer '''Dirc van Raephorst''' ontvangt zijn goederen terug tegen betaling van 350 oude schilden (L.H. 23, fol. 23).
* ..-.-1379: Het leen is bij '''dode van heer Dirc van Raphorst''' afgestorven (r.r. 222).

<pre>
Kerstant
|
Gerard v1323-1333 x AvD v1333
|
Dirk v13??
|
Dirk Dirkz v1344-1377 +1379 x Agniese
</pre>
But Agniese coulde also be the wife of DG, and some attestations of Dirk could belong to either. Maybe all of it ''was'' the same Dirk, then he got quite old, cause his father died 1325 and he was likely born at least a decade before that. It does seem his father died young though, cause his grandfather, if Kerstant Gerardsz, was v1320, and if Kerstant Kerstantsz was his brother, he was 1366.

''If G died 1323-1333, it is very likely his son was already an adult by then, so *<1300 or so.
It could all have been the same Dirk, but would have lived to be (far) 80yo then. So likely 2 generations of Dirk then.
That would match the 1351 matches, where Dirk, ridder, would be Dirk Dirksz, where the other vRs, his uncles, are knapen. Dirk would have been the main branch, and thus the higher rank.''

78. Het ambacht Schiebrouck en 48 pond per jaar en 50 hoenders per jaar uit Aernt Engelbrechtszoons ambacht.
[...]
*28-9-1473: '''Otte van Egmonde Aelbrechtsz.''' tocht zijn vrouw '''Catharine Bartholomeesdochter van Raephorst''' (L.H. 118, cap. N.H., fol. 41)

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-abdij-egmond/4302/ Repertorium op de lenen van de abdij Egmond, 12e eeuw-1650],J.C. Kort, 1998===

LIMMEN

97. Alle goed in de parochie Limmen en van Limmen tot Oudenburglaan in Heiloo behalve het land in Egmond en Rinnegom, behorend tot de kelnarij, de cariteit, de kosterij
of het hospitaal, belast met een jaarlijkse pacht van 50 pond, 120 ganzen en 120 hoenders.
*9-9-1323: Zweder van Abcoude, ridder, voor Simon van Haarlem, zoon van Hendrik van Diepenheim, 1 fol. 8-9, 389.
*1-5-1372: '''Heer Bartholomeus van Raaphorst''' bij overdracht door Hendrik van Haarlem, die hem in de hand zet voor een deel van 300 schild, 392.
*6-5-1375: '''Bartholomeus van Raaphorst, ridder''', draagt over aan het klooster, 392.
*12-11-1375: Jan van Egmond, die in leen hield van Haarlem, draagt 40 s. en 100 hoenders over aan de abt, 393.

LEIDERDORP

163. 6½ viertel land en een stuk van 61 geers tussen Dirk van Alkemade en Willem van Zijl met leen, (1358: gelegen tussen de Zijl en de kerk van Leiderdorp), ('''1311''': zijnde
13 morgen 4 hont '''in Leiderdorp tussen heer Gerard van Raaphorst en ver Machteld van Oudshoorn''', 9 morgen met een woning, land, genaamd de Bosch, de Grote en Kleine Abtsmade; 1341: groot 17 morgen, zuidwest op de dwarswetering; en de twee Bierweer; 1466: zijnde 12 morgen; 1504: waarvan 4½ morgen, genaamd Voske; met de hofstede ter Mye; 1504: achter de Notweg; in Leiderdorp, west: de Oude Rijn, zuid; 1509: en oost: de regulieren van Leiderdorp, noord; 1509: mr. Johan van Berendrecht te Delft; 1562: erven Willeni van Berendrecht; 11 morgen, 15 morgen en 18 morgen in Leiderdorp).

RUIVEN

205. Twee hoeven in Ruiven.
*10-5-1352: '''Jan van Bloemenstein voor ver Hazetiaan, dochter van Gerard van Raaphorst, zijn vrouw, zoals haar vader en Nikolaas, haar broer''', zal er 5 pond van houden, 1 fol. 70, 543.
*7-7-1377: '''Alfer van der Horst, gehuwd met Mabelia, dochter van Jacob van den Woude''', bij overdracht door '''Haze van Bloemenstein, zijn moeder''', met haar lijftocht, 12 fol. 24-26v, 576.
*3-5-1385: '''Alfer van der Horst, schildknaap''', 12 fol. 24-25v.
*.-.-1403: Christina van der Horst bij dode van Alfer, haar vader, 12 fol. 27.

Het leen 205 gesplitst in 205A en 205B.

205A. Een hoeve (1435: 25 morgen; 1463: in de heerlijkheid van de leenheer, strekkend van de Schie oost tot de Delfgauwse weg, noord: Heineman Boudijnsz. met nr. 207, zuid: Gerard Pietersz. van Buiten en Jan Simonsz. met kinderen).

*6-2-1412: '''Alfer van der Horst''', 12 fol. 26v.
*.-.-1435: '''Jan van der Horst Alfersz.''' krijgt ten eigen, 12 fol. 26v.
*30-3-1463: '''Jan van der Horst''', die had gehouden van de abt, verkoopt aan het convent St. Agniet, genaamd Dal van Josafat, te Delft, Klooster St. Agnes, inv.nr. 2 fol. 27.

205B. Een hoeve (1417: 25 morgen).

*6-2-1412: '''Gerard van Raaphorst Nikolaasz.''', 12 fol. 26v.
*20-4-1417: Jan van Hodenpijl, ridder, krijgt ten eigen in ruil voor nrs. 157, 174 en 216, 12 fol. 50v-51v.

SCHIPLUIDEN

230. Een huis met boomgaard in Schipluiden met 15 morgen, (1403: verminderd met 5 morgen; 1459: die aan een kapel te Delft gekomen zijn); 2 hont ten noorden van de
kerk.
*.-.-13..: '''Gerard van Raaphorst, ridder''', als leenman vermeld 1303, 1 fol. 24.
*30-7-1323: '''Gerard van Raaphorst, ridder''', zoals gekocht van Arnout van de Veen, die opdroeg uit eigen, '''te komen op Hasekin, zijn dochter bij Jutte, dochter van Gerard Vrieze, zijn vrouw''', 12 fol. 54, 577.
*.-.-1358: '''Hasetiaan, dochter van Gerard van Raaphorst, gehuwd met heer Jan van Bloemenstein''', 1 fol. 70.
*7-7-1377: '''Alfer van der Horst, gehuwd met Mabelia, dochter van Jacob van den Woude, bij overdracht door Haze van Bloemenstein, haar moeder''', met haar lijftocht, 12 fol. 24-26, 576.
*3-5-1385: '''Alfer van der Horst, schildknaap''', 12 fol. 24-26.
*.-.-1403: '''Christina van der Horst bij dode van Alfer, haar vader''', nadat '''jonkvrouw Haze voorheen door Jacob heer Arboutsz. van Hodenpijl''' 5 morgen bij zeventuig waren afgewonnen, 12 fol. 27.
*6-2-1412: '''Alfer van der Horst''' bij overdracht door '''Arnout die Kok van Opijnen voor Christina van der Horst, diens vrouw''', 577.
*13-4-1415: '''Alfer van der Horst''', te komen op '''Jan, zijn zoon''', 577.
*.-.-1435: '''Jan van der Horst Alfersz.''', 12 fol. 26v.
*26-5-1456: '''Jan van der Horst''' mag van '''Maria van Hodenpijl, zijn moeder''', verkopen, 12 fol. 45v-46, 578.
*22-8-1456: Dirk Rijk Jansz. bij overdracht door '''Jan van der Horst''', 12 fol. 46.
*4-11-1459: Dirk Rijk Jansz., 12 fol. 47 en fol. 27.
*.-.-146(5): Dirk Rijk Jansz., O., inv.nr. 3371.
*.-.-14(70): Cornelis Pietersz. met lijftocht van Dirk Rijk Jansz., O., inv.nr. 3371.
*9-11-1510: '''Gerard Wiggersz.''' bij overdracht door broeder Cornelis Nikolaasz., prcurateur van Sion bij Delft, die aankwam van Nikolaas Andriesz., diens vader, zoals '''Jan van der Horst''' en Pieter Cornelisz., 5a fol. 61, 211.
*5-2-1518: '''Gerard Wiggersz.''', te komen op '''Wigger, Jacob en Simon, zijn zoons''', elk met een derde, 5a fol. 107v-108v.

<pre>
Gerard x Jutte v1323
|
Hasekin/Hasetiaan x (2) JvB v1323-1377
| (1)
Alfer (III) vdH v1377-1403
|
Jan vdH v v1415-1456
</pre>
231. 11 morgen land (1514: in Schipluiden uit 31 morgen) naast het huis Kenenburg.

*.-.-147.: Otto van Egmond Albertsz., O., inv.nr. 3371.
*2-6-1472: '''Otto van Egmond brengt bij zijn huwelijk met Katelijne, dochter van Bartholomeus van Raaphorst''', een weide buiten de poort tot Schiedam, jaarlijks 19 schild waardig, in, roerend van Egmond, HSS. Derde afdeling, nr. 628.
*19-2-1514: '''Adriaan van Egmond''', die aankwam van '''Otto, zijn vader''', krijgt ten eigen in ruil voor nr. 232, 5a fol. 80.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4457 Repertorium op de lenen van de hofstede Putten, 1229-1650],J.C. Kort, 1979===
IV. HET LAND VAN PUTTEN

182. 20 pond hollands uit de legschat.
*1-2-1309: '''Gerard van Raaphorst, ridder''', 1 fol. 195v.
*17-6-1311: '''Gerard van Raaphorst''', eventueel te komen op '''Hadewig en Armgard, zijn dochters''', 1 fol. 196.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4500 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE VOORNE IN NOORD-HOLLAND, KENNEMERLAND, WATERLAND EN ZEELAND 1230-1649], J.C. Kort, 1977===

‘S-GRAVENZANDE

63. 2 morgen land in Zandambacht aan de oostzijde van de kreek bij het huis van Gerard van Raaphorst.
* 18-5-1330: '''Gerard van Raaphorst''' ten eigen in ruil voor nr. 64 na overdracht door '''Tideman heer Gerardsz.''', V 29 fol. 20v.
=[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330]

64. Een stuk land in Zandambacht, groot 2 morgen, genaamd de Poel.

*21-6-1330: '''Tideman heer Gerardsz.''' na opdracht uit eigen door '''Gerard van Raaphorst''' in ruil voor nr. 63, V 29 fol. 18v.

65. 5 pond jaarlijks (1380: 6 morgen land in Zande).
*.-.-13..: ''Tideman Gerardsz.''', V 29 fol. 73 nr. 246.
*.-.-13..: '''Gerard Tidemansz.''', V 29 fol. 73 nr. 246.
*8-12-1380: '''Jacob Gerardsz. zoals Gerard Tidemansz., zijn vader''', die hield van de hofstede van Voorne, LRK 50 fol. 180v-181 nr. 1169.

VOORSCHOTEN

96. Het Oostbosch, gelegen over de hoeve tot Wouter Bergeman, met alle konijnen daarin; de venen, gelegen tussen ‘s-Gravenveen en Rozenburgerveen, noord: de boomgaard en '''heer Kerstant van Raaphorst''', zuid: de landscheiding tussen geest en veen.

*27-5-'''1310''': Lijftocht van Alverade, gehuwd met Dirk van Wassenaar, V 29 fol. 18.
*.-.-13..: Filips van Wassenaar, V 29 fol. 18.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstede-teilingen/4486/ Repertorium op de lenen van de hofstede Teilingen], J.C. Kort, 2009===
Same as OV 40, 1985, p685-725
Vervolg van no. 355 pag. 659

MONSTER

32. 100 morgen 2 hont land op het Slijk in Monster en Naaldwijk (1329: met huis en hof en het is in achterleen gegeven).
*.-.-1284: '''Heer Kerstant van Raaphorst''' zoals van Teilingen, LRK 5 fol. 89.
*.-.-1329: '''Dirk van Raaphorst zoals zijn ouders''', die hielden van Teilingen, LRK 2 fol. 65v nr. 431.
*.-.-1378: '''Dirk van Raaphorst en Aaltruud, zijn dochter''', vermeld, Meting, p. 192

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4330 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN ’S-GRAVENZANDE], 1276-1649, A.J. van der Valk===
Same as OV 38, 1983, p273-281

's-GRAVENZANDE

14. 1½ morgen (1361: 8 hont) land in Zande achter de pastoorswoning (1390: aan het hof; 1361: achter de witte monniken), (1521: oost: de banwetering, west, de Molenlaan, noord: de regulieren van ’s-Gravenzande, zuid: de regulieren en het oudemanhuis bij de St. Pieterskerk te Leiden), (1521: jaarlijks 3 pond waardig).

*..-.-1345: Jan Willem Hannenzz. van den Zande, LRK 5 fol. 58.
*2-12-1361: '''Kerstant van Raaphorst''' bij koop na de dood van Jan Willemsz., die met Vos van den Lewen placht te wonen, voor 9 pond, LRK 50 fol. 75v nr. 395, RR 209.
*..-.-1390: '''Gijsbert van Raaphorst''', die niet binnenslands kan zijn, niet te verzuimen, LRK 422 fol. 31 nr. 1.
*..-.-1390: Jacob Gerritsz., omdat ''Gijsbert van Raaphorst banneling is'', LRK 422 fol. 33v

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4280 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE CULEMBORG], 1251-1648, J.C. KORT===
Same as OV 42, 1987, p43-62

TER AAR

1. De Vrije hoeve (1474: met land, hofsteden, zaten, huizingen en toebehoren, zijnde de zaat, gebruikt door weduwe Dirk Hendriksz.), zoals de leenheer houdt van Holland.
*3-4-1379: '''Bartholomeus van Raaphorst''', verwant van de leenheer Berta van Culemborg, vrouwe van Culemborg en de Lek, na koop, LRK 49 fo. 52.
*23-10-1454: '''Steven van Raaphorst''' met lijftocht van '''Adriaan van Raaphorst, zijn vader''', 4773 fo. 1, 4774 go. 1.
*26-7-1455: '''Albert van Raaphorst''' met lijftocht van '''Adriaan van Raaphorst en Agnes van Nijeveld, zijn ouders''', 4773 fo. lv, 4774 fo. lv.
*14-8-1473: '''Gijsbert van Raaphorst bij dode van Albert, zijn vader''', na verzuim op verzoek van Johan van Boekhout, heer van Boelaar enz., zwager van de leenheer, 4774 fo. 2, 4776 fo. 1.
*11-11-1474: Jacob Coppier Hendriksz., tollenaar aan de Goudse sluis, bij overdracht door '''Gijsbert van Raaphorst''', neef van de leenheer, en hij mag turf delven
en verkopen, 4774 fo. 3, 4776 fo. 1.

AARLANDERVEEN

2. Het ambacht Aarlanderveen met tienden, gruit en toebehoren, zoals de leenheer houdt van Holland.
*3-4-1379: '''Bartholomeus van Raaphorst''' bij koop, LRK 49 fo. 52.

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 1 tot:
*25-8-1492: '''Gijsbert van Raaphorst''' mag belasten met f 15,- rijns, 4775 fo. Iv en p. 2.

OUDSHOORN

14. Het ambacht Oudshoorn met tienden, gruit en toebehoren, zoals de leenheer houdt van Holland.
*3-4-1379: '''Bartholomeus van Raaphorst''' bij koop, LRK 49 fo. 52.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4342 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN DE KRIMPENERWAARD], 1220-1650, J.C. KORT===
Same as OV 42, 1987, p324-346

AMMERS

7. 20 pond hollands jaarlijks op de tol van Ammers, (1432: die nu in Schoonhoven ligt).
[...]
*30-3-1461: '''Albert van Raaphorst Dirksz., rentmeester van Kennemerland''', voor Cille, dochter van Jacob Pijn Gerardsz., bij dode van haar vader, LRK 117 c.Nd.Holland fo 2.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4336 LENEN VAN DE GRAAF VAN HOLLAND IN FLEVOLAND], 1281-1616, J.C. KORT===
Same as OV 42, 1987, p748-751

EMMELOORD

1. Het halve gerecht (1381: hoog en laag; 1412: de heerlijkheid) van (1381: het kerspel) Emmeloord, (13..: zijnde Emmeloord en Upmade, strekkend tot Ens; 1415: met de tijns aldaar; 1404: zijnde 36 stukken land, waar de munt op placht te staan, 8% stukken land in Arnout Lokemans land, 4 stukken land, die Tyeze Wynckins placht te gebruiken, 9 stukken land, waar de Koyter op placht te zitten, 11 stukken land, waar Wiseman op placht te zitten, en 24 stukken land, die Rawert placht te gebruiken), (1405: met nr. 4 gelegen tussen Holland en Oostfriesland in de Zuiderzee).

[...]
*6-4-1412: Herman van Kuinre bij overdracht door Dirk van Zwieten, ridder, die verkreeg van Herman, graaf van Kuinre, zijn vader, en Dirk verkoopt hem ook het door hem getimmerde huis en de hofstede op Urk, behoudens het recht van de vrouwe van Voorst, bevestigd door heer Gillis van Kralingen, schoonzoon, '''Adriaan van Raaphorst, neef''', en Jan Hetman, Dirks neef, en 4-8- door Floris, zoon van heer Dirk van Zwieten, en Floris van Borsele, heer van St. Maartensdijk, diens neef, LRK 54 fo 84, Heerlijkheid Urk, nr. 2, RA. Utrecht, Familie Zoudenbalch, inv. 70.
*31-7-1412: Herman van Kuinre bij overdracht door heer Otto van Asperen voor de vrouwe van Voorst en Keppel, diens vrouw, LRK 54 fo 91.
*21-9-1415: Lijftocht van Oda van Wilp, gehuwd met Herman van Kuinre, op de tijns en het Monnikenland op Urk, LRK 54 fo 132v.
*27-10-1417: Herman van Kuinre, LRK 59 (VIII) fo 3v.
*13-4-1436: Herman van Kuinre, LRK 114 fo 45.
*17-3-1439: Evert van Wilp voor Aleid, dochter van Herman van Kuinre, LRK 114 fo 97v-98.
*28-12-1442: Evert Freyse van Strowijk voor Aleid, dochter van Herman van Kumre, zijn vrouw, bij dode van haar vader, LRK 115 c.Sticht fo 6 en c.Friesl. fo lv.
*15-6-1443: '''Jan van Raaphorst''' maakt voor Aleid van Kuinre lijftocht van Evert Freyse, haar man, op de helft, LRK 115 c.Sticht fo 7v.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT===
Same as OV 42, 1987, p722-728, p783-790

LAKERVELD

578. 8 morgen land (1420: een halve hoeve) in Lakerveld, boven: Evert die Goudsmid en Gijsbert van Heumen (1420: Jan van Heumen), beneden: Govert van Amersfoort met leen van Vianen ('''1420: Gerard van Raaphorst''').

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT - III. DE LENEN VAN GOYE===
Same as OV 41, 1986, p48-91

OOSTVEEN

180. De (1393: grote en smalle) tiende in Raven (138.: ten oosten van de Rijn), (1392: waarvan de heren van het Duitse huis te Utrecht de andere helft hebben), (1393: en die de leenheer houdt van het Sticht).
*.-.- 138.: Lijftocht van Belie, moeder van Floris van Jutfaas Florisz., op de helft, 5 fo. 7.
*.-.- 138.: Lijftocht van Belie, moeder van Floris van Jutfaas, 5 fo. 15.
*14-8-1392: Floris van Jutfaas, 6 fo. 32.
*25-7-1393: '''Wendelmoed, weduwe Nikolaas van Raaphorst''', bij overdracht door Floris van Jutfaas, te komen op Gijsbert, haar zoon, 6 fo. 63.
Het leen is ten eigen gegeven.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT - III. DE LENEN VAN GOYE===
(vervolg van no. 357, pag. 91)
Same as VO 41, 1986, p97-110

VUILKOP

202. Een (1569: begraven) buis en hofstede (1443: met duifhuis, boomgaarden; 1467: smal; tiende) en 3 morgen land in Vuilkop, boven: de leenman, beneden: de leenman (1444: Gerard van Zoelmond; 1609: Willem Gerardsz., burger van Utrecht), (1569: de boomgaard jaarlijks 33 pond en de weide 10% pond waardig en het huis houdt de leenman voor eigen).
*.-.- 138.: Lijftocht van Aleid, dochter van Arnout van Zoelmond, gehuwd met Willem van Vuilkop, bevestigd door Gijsbert, zijn zoon, op 5 frame schilden, 5 fo. 13v.
*5-6-1392: Willem van Vuilkop, 6 fo. 15.
*24-9-1401: Gijsbert van Vuilkop en het huis zal open zijn voor de leenheer, 7 fo. 8.
*5-12-1413: Zweder van Oostrum Eliasz. bij overdracht door Gijsbert van Vuilkop met lijftocht van Elias van Werkhoven en Margaretha, zijn ouders, 7 fo. 30v.
*17-5-1443: Lijftocht van Hase, gehuwd met Zweder van Oostrum, 10 fo. 45.
*30-12-1444: '''Pieter Grawart''' bij overdracht door Zweder van Oostrum, gehuwd met Hase, met '''lijftocht van Johanna, dochter van Gerard van Raaphorst, zijn vrouw''', 10 fo. 48.

‘T WAALL

207. Een hofstede in ‘t Waall met 21 morgen land, hoven: de leenman, beneden: Maghelaan van der Stripe; 3 morgen aldaar in het gerecht van heer Gerard van Asperen, hoven: Stade Loefsz., beneden: Reiner Stamer.
*.-.- 138.: Jan van der Cule, 5 fo. 6.
*.-.-138.: Lijftocht van Elisabeth, gehuwd met Jan van der Cule, op 37 1/2 franken uit het eerste perceel, 5 fo. 9v.
*17-7-1392: Jan van der Cule, 6 fo. 39v.
De lenen zijn aan '''Gerard en Gijsbert van Raaphorst''' ten eigen gegeven.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT - IV. DE LENEN VAN DOLRE===
Same as VO 41, 1986, p224-279
JUTFAAS

280. Zun tiende (1420: van vijf hoeven op twee plaatsen) in (1460: het nedereind van) Jutfaas (1494: in het gerecht van de leenheer), 1420: zijnde hofleen)&.
*31-7-1392: Jan van Jutfaas, burger van Utrecht, met lijftocht van Margaretha, zijn vrouw, op de helft, 6 fo. 30.
*17-4-1420: Willem van der Wiers na vergelijk, 9 fo. 30.
*.-.- 14..: Lodewijk die Wale voor zijn lening, 9 fo. 30.
*16-9-1460: Lubbert die Wale, neef van de leenheer, bij overdracht door Lodewijk, zijn vader, 10 fo. 90.
*12-11-1494: Willem die Wale, neef van de leenheer, bij dode van Lubbert, zijn vader, 12 fo. 98.
*27-6-1522: '''Lubbert de Waal bij dode van Willem, zijn vader, met lijftocht van Maria van Raaphorst, zijn vrouw''', 13 fo. 47.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT, VIII. De lenen in het land van Vianen===
(vervolg van no. 361 pag. 411)
Same as VO 41, 1986, p507-537

BOEIKOP

413. Een halve hoeve in Boeikop, boven: Govert en Amersfoort met nr. 431 ('''1440: erven Gerard van Raaphorst'''; 1486: Hessel Pietersz.), beneden: Aleid, dochter van Ye uter Loo, met nr. 512 (1486: Hessel Pietersz.), zijnde hofleen.

427. Een viertel land in Boeikop in heer Arnouts gerecht, boven: Willem Sabel met nr. 453 (138.: Hendrik Sibrand Hermanszz. en Hendrik Bloemkiin; 1422: Jan Bloem), beneden: Hendrik Hendrik Arnoutszz. (1393: Arnout Neyse Pieter Ottenz.; 1407: Jan Zoetenz. en Jacob Hubertsz.; 1422: de leenman).
*.-.- 138.: Folpert Dibboutsz., 5 fo. 9v.
*.-.-138.: Jan Voogd Willemsz. bij overdracht door Folpert Dibboutsz. met lijftocht van Jutte, zijn moeder, 5 fo. llv.
*2-6-1392: Jan die Voogd Willemsz., 6 fo. 14v.
*9-12-1393: Lijftocht van '''Jan, dochter van Nikolaas van Raaphorst, gehuwd met Jan die Voogd Willemsz'''., 6 fo. 64.

431. Een viertel land, (1600: groot 4 morgen), in Boeikop, boven: Dirk Wolf met nr. 434 (1420: Nikolaas van der Wilder; 1631: Gerard van Bijsenburg), beneden: Arnout Overrijnsz. met nr. 413 (1420: Willem Overrijn Arnoutsz.; 1631: erven Gerard Grawart; 1664: Gijsbert Arnoutsz. van Buren), oost (1600: Bernard Allardsz.; 1616: Jan Adriaansz.), (1600: west: Jan van de Vecht, zuid: de Boeikoper kade, noord: Gijsbert Woutersz.).
*.-.-138.: Jutte, dochter van Govert van Amersfoort bij Aaf, dochter van Engbert Gijsbertsz., 5 fo. ll.
*24-7-1392: Jutte, dochter van Govert van Amersfoort, 6 fo. 27.
*5-3-1420: Gijsbert van Nijenrode bij overdracht door '''Gerard van Raaphorst voor Jutte, dochter van Govert van Amersfoort, diens vrouw''', 9 fo. 20v.

435. Een weer in Boeikop, boven: Herman van Sliterhoven (1392: Rudolf Rudolfsz. de landmeter van Culemborg; 1420: Splinter van den Vliet; 1430: Gerard Joost C.S.), beneden: Dirk Wolf (1392: met nr. 434; '''1420: Gerard van Raaphorst'''; 1430: de hulder).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4321 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN NAALDWIJK], 1198-1648, A.J. VAN DER VALK===
Same as OV 38, 1983, p427-436

NAALDWIJK

1. De hoge heerlijkheid van de parochie Naaldwijk.
*25-12-1418: Hendrik van Naaldwijk bij gift, LRK 115 c.Nd.Holland fo. 13v.
*31-12-1420: Hendrik van Naaldwijk, ridder, LRK 62 fo. 5v en fo. 209.
*3-2-1424: Hendrik van Naaldwijk, LRK 61 fo. 50v.
*30-12-1427: Albrecht van Naaldwijk na verbanning van Hendrik, zijn vader, en Willem, zijn broer, LRK 62 fo. 66.
*10-6-1428: Willem van Naaldwijk bij dode van Hendrik, zijn vader, LRK 62 fo. 94, LRK 115 c.Nd.Holland fo. 13v-14.
*9-11-1434: Willem van Naaldwijk, LRk 114 fo. 22v.

De volgende beleningen zijn gelijk aan “Ons Voorgeslacht”, jrg. 28, 1973, pp. 93-94 nr. 26, vermeerderd met:

*29-5-1459: Lijftocht van '''Machteld, dochter van Bartholomeus van Raaphorst, gehuwd met Hendrik van Naaldwijk''', op de mindere helft, LRK 116 c.Nd.Holland fo. 75v.
*18-10-1484: '''Hendrik, heer van Naaldwijk''', mag beschikken, LRK 120 c.Nd.Holland fo. 21v.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4331 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN WATERINGEN], 1281-1646, A.J. VAN DER VALK===
Same as OV 38, 1983, p553-565

WATERINGEN

35. 4 pond in Wateringen.
*4-4-1415: Willem van der Does, meesterbottelier van de vrouw van de leenheer, bij overdracht door '''Gerrit van Raaphorst'' met lijftocht van '''Maria van der Does, zijn vrouw''', LRK 54 fo. 130.

MONSTER

12 A. 50 gouden rijnsguldens op het leen.
*28-1-1444: Janne, dochter van Margaretha van Doornik, gehuwd met heer Gerrit van Poelgeest, bij overdracht door haar ouders, LRK 115 c.Nd.Holland fo. 15v.
*11-6-1476: Jacob van den Woude, heer van Warmond, voor Janne, dochter van heer Gerrit van Poelgeest, zijn vrouw, bij dode van '''Margaretha van Doornik, haar moeder, eventueel te komen op Jacoba, haar dochter, gehuwd met Gijsbert van Raaphorst, of op Maria van den Woude, haar zuster''', LRK 118 c.Nd.Holland fo. 54 en fo. 61.
*7-12-1499: '''Gijsbert van Raaphorst voor Jacoba, dochter van Jacob van den Woude, zijn vrouw, bij dode van Johanna van Poelgeest, haar moeder''', LRK 122 c.Nd.Holland fo. 16v en fo. 25v-26.
*25-9-1526: Mr. Jan van Duvenvoorde, raad ordinaris, voor Maria van Matenesse, zijn vrouw, bij dode van Jacoba van den Woude, vrouwe van Warmond, haar tante, LRK 124 c.Nd.Holland fo. 92.

<pre>
Gerrit van Poelgeest x Margarthe van Doornik +1476
|
Janne vP v1444,1479 +1499 x Jacob van den Woude
| |
Maria vd W Jacoba vd W +1526 x Gijsbert van Raaphorst
</pre>

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/bronbewerkingen/stukken-van-de-familie-de-merode-vroeger-op-het-kasteel-salmonsart-1300-1600/1330/ STUKKEN VAN DE FAMILIE DE MERODE, VROEGER OP HET KASTEEL SALMONSART], J.C. KORT===
Same as OV 39, 1984, p49-64

HAARLEM

*25-10-1366: Nikolaas Sillenz. huurt van '''Machteld van Oudshoorn, vrouwe van Raaphorst''', voor een vierde van 50 s. een vierde van een hofstede over de Oude gracht bij het gasthuis tussen Laurens Nikolaasz. en Nikolaas Koyte (nr. 346).
*28- lO- 1366: Nikolaas Koyte huurt van '''Machteld van Oudshoorn, vrouwe van Raaphorst''', voor een vierde van 24 s. een vierde van een hofstede over de Oude gracht bij het gasthuis tussen Nikolaas Sillenz. en Nikolaas Poortersz., strekkend achterwaarts tot Machteld en Aarland en Elisabeth, dochters van Willem ver Baartenz. (nr. 346).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4428 EEN LEEN VAN WILLEM VAN OEGSTGEEST], 1309-1650, J.C. KORT===
Same as OV 39, 1984, p429-431

LISSE EN VOORHOUT

1. 25 s. jaarlijks uit het schot van Lisse en 2 pond uit het schot van Voorhout, (1390: en een paar zwanen hij haar woning).
*8-12-1309: '''Arnout, zoon van Gerard van Noordwijk''', met 25 s. en 10 s. in Voorhout en Simon, zijn broer, met 30 s. bij overdracht door hun vader, die oom is van de leenheer Willem van Oegstgeest, ridder, '''bevestigd door Dirk, heer van Brederode, Dirk van Raaphorst, ridders, en Simon van Teilingen, knaap, neven van de leenheer''', LRK 115 c.Nd.Holland fo. 12v.
*.-.-13..: '''Gerard van Noordwijk en erven Foyken''' met 9 pond in Voorhout en 25 s. in Lisse vermeld 1316-1334 en 1355-1404 (!), Hamaker, 1, pp. 67 en 225, RR. 205 en 244.
*.-.-13..: '''Arnout Gerardsz. en erven Foyken vermeld 1343-1347''', Hamaker, 11, p. 41, RR. 200.
*.-.-1390: '''Margaretha, dochter van Arnout Gerardsz. van Noordwijk''', met ledige hand, LRK 422 fo. 8v nr. 150.

[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/ov-publicaties/de-borgen-voor-gijsbrecht-van-amstel-en-herman-van-woerden/7202/ BdK] has researched a similar relation in 1285 and 1288 charters. Van Brederode and Van Teijlingen were once brothers in 1205. [http://www.zuiderent.ch/Publicaties.htm#_Toc99727439 Zuiderent] has Willem van Oegstgeest sprout from vT too. In those earlier charters, also a Jacob III van de Woude was present.
Possibly this 1309 Dirk is a descendant of him. Would he be DD v1289 and have married Sophie Jacobrdr III van den Woude? Did GK x Jutte name his daughter after Sophie vdW?

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/een-leen-van-de-graven-van-bentheim-in-holland/4265/ EEN LEEN VAN DE GRAVEN VAN BENTHEIM IN HOLLAND], 1327-1640, J.C. KORT===
Same as VO 39, 1984, p431-431

LEIDERDORP

1. Een vierde van de tienden in Leiderdorp, (1335: zijnde de tienden, genaamd Slachtevoet).
*25-3-1327: '''Hadewig van Raaphorst bij dode van Gerard van Raaphorst, ridder, haar vader''', eventueel te komen op '''Gerard heer Kerstantsz. van Raaphorst''', beleend door Jan, graaf van Bentheim, LRK 49 fo. 47 en fo. 48.
*11-8-1335: '''Alfer van der Horst voor Hadewig, dochter van Gerard van Raaphorst, zijn vrouw''', beleend door Simon, graaf van Bentheim, LRK 49 fo. 47.
*.-.- 1390: '''Hadewig, dochter van heer Gerard van Raaphorst''', met ledige hand, LRK 422 fo. 20 nr. 87.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4332 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN RIJSWIJK], 1281-1650, J. C. KORT===
Same as OV 39, 1984, p545-571

RIJSWIJK

49. 5 (13553442) morgen land in Rijswijk, west: de woning ter Brake (1439: de Heilige Geest van Rijswijk), oost: Steenvoorde (1439: Jacob Bokel; 1458:
de leenman), (1355: zuid: de Brede weg, noord: de waterkering, genaamd Ladijk).
*.-.- 1346: Jan die Smit, LRK 5 fo. 58.
*12-9-1355: Dirk die Smit bij dode van Jan, zijn vader, LRK 42 fo. 1 lv nr. 100, LRK 5 fo. 58.
*.-. -1390: Natalie, dochter van Dirk Smeets, te Rijswijk met ledige hand, LRK 422 fo. 5v nr. 97.
*20-9-1416: Wisschart van Honswijk, stalmeester, bij overdracht door Simon uter Voort voor Natalie, dochter van Dirk Smeets, weduwe Gerard van Oudshoorn, te lossen binnen tien jaar met een gedeelte van 87 gouden engelse nobels, LRK 54 fo. 145.
*1-4-1421: Natalie, dochter van Dirk Smeets, weduwe, die gelost heeft, LRK 62 fo. 36v, LRK 54 fo. 145.
*22-3-1439: Dirk van Oudshoorn bij dode van Natalie Smeetsd., zijn moeder, LRK 114 fo. 100v.
*28-5-1458: '''Albert van Raaphorst Dirksz.''' ten eigen voor een huis en 2 1/2 morgen in Hoogwoud, LRK 116 c.Nd.Holland fo. 70.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4269 LEENKAMERS VAN DE GRAVEN VAN BLOIS], 1282-1650, J.C. KORT===
Same as OV 40, 1985, p33-47
(vervolg van “Ons Voorgeslacht”, jrg. 39, 1984, p. 257)

ALPHEN

92. 7 morgen land in Alpherhoom, (1399: west: '''heer Bartholomeus van Raaphorst''' gemeen met de vrouwe van der Doortoge en Arnout Heinenz., oost: Jacob Hugenz.).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4362 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE HEEMSKERK], 1319-1650, J.C. KORT===
Same as OV 40, 1985, p727-764

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4510 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTAD WEDENA], 1282-1605, J.C. HOEK===
Same as OV 40, 1985, p764-767

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstede-velsen-afkomstig-van-de-heren-van-waterland/4509/ REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE VELSEN, AFKOMSTIG VAN DE HEREN VAN WATERLAND], 1248-1650, J.C. KORT===
Same as VO 41, 1986, p189-211

AALSMEER

1. 5 pond hollands (1435: uit het schot) van Aalsmeer.
*7-1-1381: Willem van Haarlem zoals gehouden van Jan Persijn, LRK 50 fo. 87v nr. 1225.
*29-5-1385: Jan van Haarlem bij dode van Willem, zijn vader, LRK 50 fo. 220v nr. 1466.
*.-.-1390: Jan van Haarlem te Alkmaar met ledige hand, LRK 422 fo. 31 nr. 2.
*27-8-1403: Lijftocht van Sette Elbrandsd., gehuwd met Jan van Haarlem Willemsz., op de helft, LRK 53 fo. 32.
*30-1-1406: Jan van Haarlem, te komen op Maria, zijn dochter, gehuwd met Robert Costijnsz., LRK 54 fo. 17.
*20-9-1416: Costijn Floris Robertsz. bij dode van Jan van Haarlem, zijn grootvader, LRK 54 fo. 144v.
*21-7-1424: Costijn Floris Robertsz., LRK 62 fo. 51.
*23-10-1435: Dirk Costijnsz. bij dode van Costijn Florisz., zijn vader, LRK 114 fo. 36.
*2-1-1447: '''Margaretha van Raaphorst voor Dirk Costijnsz., haar zoon''', LRK 282 fo. 3.

GROET

8. De koren-, vlas- en smaltiende van Groet (1401: in de parochie Petten) en een buitendijkse tiende aldaar.
*.-.-13..: Willem van Zaanden, als leenman van Waterland vermeld 1373, LRK 49 fo. 84v.
*.-.1390: Willem van Zaanden met ledige hand, LRK 422 fo. 33 nr. 42.
*3-3-1393: '''Jan van Zaanden''' geeft Simon van Zaanden, zijn broer, 9 engelse nobels in achterleen, bevestigd door '''Bartholomeus van Raaphorst, zijn neef''', LRK 53 fo. 60v.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstad-raaphorst-te-wassenaar/4459/ DE LEENKAMER VAN DE HOF TE WASSENAAR, 1226-1744 door C. Hoek===
Same as VO 33, 1978 and VO 41 1986.

SCHIPLUIDEN

176. Een woning met 4½ morgen land in het ambacht van Groenevelt, belend ten noorden en oosten: heer Jan van Groenevelt met de woning te Groenevelt, ten zuiden: de vrouwe van Leyenberch met erfhuur en de vrouw van Bertholomeus uter Wijc, ten westen: Dirc Kouttier met een woning, die hij in leen houdt van '''heer Bertholomeus van Raephorst'''.

*.-.-13..: Dirc van der Hoerne (AA, fol. 63).

278. De grote en kleine tienden van Stompwijck met de Vlotghers van den Horn.

*29-11-1285: Heer Dirc van Zanthorst, oom van de leenheer Dirc, heer van Wassenaer, ridder (AA, fol. 60v; A, fol. 25; B, fol. 41v).
*15-5-1421: '''Jonkvrouwe Oede van Raephorst''', hulde door Aelbrecht Woutersz., schout van Zassenem (A, fol. 25).
*23-3-1439: '''Jonkvrouwe Heylwijf Jansdochter van Raephorst, weduwe van Costijn Gelijsz. van der Goude''', hulde door Jonge Jan van der Boichorst Jansz. (B, fol. 41v).
*12-12-1451: Dirck van Zanthorst, neef van de leenheer Johan, heer van Wassenair en burggraaf van Leyden, '''bij dode van jonkvrouwe Heylwijf Jansdochter van Raephorst, weduwe van Costant Gillijsz.''', te versterven op zijn zoon Joest, die hij heeft bij zijn vrouw jonkvrouwe Loof van Ruweelsdochter (B, fol. 88).

350. De woning te Velsche met 6 morgen land te Voirschoten, belend ten oosten: Dirc Halcmansz., ten zuiden: Ansem Doedenz., '''ten westen: Eemse Woutersdochter van Raephorst''', ten noorden: de erfgenamen van Cleyn Claes Coen Heynene.

*.-.-13..: Dirc Barniersz. (AA, fol. 1v en 63v).

378. 9 pond per jaar uit de tienden van Walicxdorp binnen Wassenaer.

*4-11-1444: Mathijs de Buzer, rentmeester van de leenheer Heinrick, heer van Wassenair en burggraaf van Leyden, na koop van diens neef Dirck van Zanthorst, die deze rente in leen hield van '''jonkvrouwe Heijlwijff Jansdochter van Raephorst, weduwe van Costijn Jelijsz. van der Goude, nicht van de leenheer''' (B, fol. 123v).

411. De koren en smaltienden te Hilnare; 8 morgen land, genaamd de Haverkamp; 12 morgen land, genaamd de Hofkamp; 8 morgen land, genaamd de Nuenkamp (1475: de Nouwenkamp); 10 morgen land, genaamd de Mouwerijskamp; de tiende van Walicxdorp en de tiende op de Paepweg, die ver Rikaert, vrouwe van Zanthorst '''in achterleen houdt van heer Kerstant'''; de korentiende van Vorenbroec met de helft van de smaltiende, die Dieric van uijtwijc '''in achterleen houdt van heer Kerstant''': '''de korentiende en de smaltiende van Boemgaerde, die Kerstant Gheretsz. van Raporst in achterleen houdt van heer Kerstant''''; 5 paar zwanen uit de Rijn.

*.-.-12..: '''Heer Kerstant van Raporst''' (AA, fol. 3v; vermeld op 18-4-1261, L.H. 418, fol. 154).
*.-.-13..: '''Heer Dieric van Raeporst''' (AA, fol. 3v).

Het leen 411 is gesplitst in 411A en 411B.

411A. De eerste 5 percelen van het leen 411 en een paar zwanen rond de hofstad van Raephorst.

*13-7-1475: '''Ghijsbrecht van Raephorst, neef van de leenheer Johan, heer van Wassenair en burggraaf van Leyden''' (C, fol. 13).

411B. De koren en smaltienden van Hillenare en 5 paar zwanen uit de Rijn.

*11-4-1385: '''Heer Baertolomees van Raeporst, ridder, neef van de leenheer Dirc van Wassenair, burggraaf van Leyden''' (F, fol. 91).

Het leen 411B is gesplitst in 411C en 411D.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstad-raaphorst-te-wassenaar/4459/ REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTAD RAEPHORST TE WASSENAAR, 1261-1681], 1248-1650, J.C. KORT===
Same as VO 29, 1974

‘S-GRAVENZANDE, MONSTER EN NAALDWIJK

50. 1283: 100 morgen, 2 hond land (1328: met huis en hof) op het Slike in Monster en Naeldwikerambacht, die '''heer Corstans van Raephorst''' (1328: Dieric van Raporst) in
leen houdt van de hofstad van Teylinghe (1328: en in achterleen zijn uitgegeven, L.H. 1, fol. 79 en L.H. 5, fol. 89).

*.-.-1...: Simon Costynsz. van den Poel (B, fol. 9v).
*20-9-1312: Gherit Claesz., neef van de leenheer (B, fol. 9v).

Het leen 50 is gesplitst in 50A, 50B en 50C.

50A. Niet omschreven.

9-5-1406: Gherit Aerntsz. zoals zijn voorouders het leen hielden (B, fol. 9v).

50B. Een '''huis genaamd Raephorst''' c.a. te ‘s Gravensande (1467: een huis met hofstad, boomgaard en omgaande watering, met zaailand, weiland en andere toebehoren te ‘s Gravensande en Monster, 1474: 26 morgen land te ‘s Gravensande, belend ten noorden: de regulieren aldaar en het Zijlklooster te Haerlem, ten westen: de banwatering, ten oosten: de Puel, ten zuiden: de heilige geest van ‘s Gravensande met in de zuid-oosthoek heer Henrick van Naeldwijck, ridder, en 8 hond land te Monster, belend ten noorden: Geertruyt, de weduwe van Jan Dirck Lievensz., ten zuiden en oosten: '''Gerijt Jansz., zwager van Aelbrecht van Raephorst''' en ten westen: de Puel).

*.-.-14..: Henrick Sadelborger bij dode van zijn vader Willem Sadelborger (B, fol. 57) en tocht d.d. 4-2-1446 zijn echtgenote jonkvrouwe Henric Jan Beyersdochter van Voxdael (B, fol. 46). Op 2-3-1465 wordt hij veroordeeld de rente van 12 lb uit het leen, door zijn vader aan de heilige geest van ‘s Gravensande vermaakt, uit te betalen. (Heilige Geest te ‘s Gravensande, inv.nr. 103).
*6-3-1467: '''Aelbrecht van Raephorst Dircxz., neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''', na overdracht door Henrick Sadelborger (B, fol. 57).
*1-5-1474: '''Aelbrecht van Raephorst''' krijgt het leen ten vrij eigen (C, blz. 39 en Het klooster Maria Magdalena te ‘s Gravensande, inv.nr. 5, fol. 43v).

50C. Circa 60 morgen land te Monster.

*.-.-13..: '''Dirck van Raephorst''', vermeld 1378 (Meting van het ambacht Monster 1378, derde kwartier).

Het leen 50C is gesplitst in 50D en 50E.

50D. 17 morgen 4 hond land te Monster, belend ten oosten: Aelbrecht van Raephorst met het land, genaamd de Busch, ten zuiden: Willem heren Sadelborghersz. en Aelbrecht van Raephorst met het land, genaamd de Hoghe Oert, ten noorden: Heer Henrick van Naeldwijck en Aelbrecht van Raephorst met het land, genaamd de Gantelkamp.

*23-3-1417: '''Jonkvrouwe Peter van den Poel Dircksdochter van Raephorst''', zoals haar vader haar het leen bewees in handen van '''heer Bertelmees van Raephorst, vader van de leenheer Adriaen van Raephorst''' (B, fol. 59).
*31-4-1440: '''Aelbrecht van Raephorst''' (vermeld als leenman 1472, L.H. 283, fol. 10) na overdracht door jonkvrouwe Peter van den Poel (B, fol. 59).

50E. 1472: Een hofstad met land te Naeldwijc en Monster. 11-5-1406: '''Dirck van Raephorst, neef van de leenheer Adriaen van Raephorst, met ledige hand zoals zijn ouders het leen hielden''' en volgens scheiding tussen hem en Agniese, gehuwd met heer Sadelboge (B, fol. 22).

*.-.-14..: '''Aelbrecht van Raephorst Dircxz.''', vermeld sedert 23-3-1417 (B, fol. 591, als leenman en schout te Haerlem op 19-2-1451 (B, fol. 15v)) voor het laatst 1472 (L.H. 283, fol. 120).

55. 2 morgen land te Haserswoude in het Nyenweer van de oostzijde in, strekkende van de oude weg tot aan het Harde Maetveld, belend ten westen: Ghijs Wolfertsz. (1430:
Henrick Tijlensz.) en ten oosten: Alijt Jansdochter met haar kinderen (1430: Huge Reynoutsz.).

*10-6-1408: Ghijs Wolfertsz. te versterven op Wolf Simonsz. (B, fol. 42v).
*6-6-1430: Willem Boudijnsz., '''neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''' (B, fol. 42v).

NAALDWIJK

69. 1 morgen land te Naeldwijck gemeen met 1 morgen, '''die Henrick Philipsz. in leen houdt van de hofstad te Raephorst''', belend ten oosten: Wouter Olyviersz., ten zuiden:
een banweg, ten westen: Katrijn Gerijt Roeders met haar kinderen, ten noorden: Wouter Coelman met een leen dat hij houdt van Willem van Naeldwijck.

*11-5-1406: Gheertruyt Phillipsdochter, broer: Henrick Phillipsz. (B, fol. 23).

70. 1 morgen land te Naeldwijck, gemeen met 1 morgen, '''die Gheertruyt Phillipsdochter in leen houdt van de hofstad te Raephorst''', belend ten oosten: Wouter Olyviersz. (1449: het kapittel te Naeldwijck en Doe IJsbrantsz.), ten zuiden: een banweg, ten noorden: Wouter Coelman met een leen dat hij houdt van Willem van Naeldwijck (1449: Jan Bertelmeesz.) en ten westen: Katrijn Gerijt Roeders met haar kinderen (1449: Jan Dircksz.).

*11-5-1406: Henrick Phillipsz. (B, fol. 23v).

73. 3 morgen, land in Nyecoop, belend ten oosten: Dirck Jansz. (1416: ten noordoosten: de vrouw en kinderen van Clement Jansz.), ten westen: Willem Hugensz. en Roelof Clementsz. (1416: ten zuid-westen: Willem Hugenz. en Gherit Ghijsbrechtsz.).

*.-.-14..: Jan Foyen met ledige hand, zoals hij indertijd het leen had opgedragen aan '''heer Bertelmees van Raephorst''' (B, fol. 30).
7-11-1416: Aelbrecht Bokelsz. na overdracht door Florijs Jan Foyenz. (C, blz. 69).

98. 4 morgen land te Outshoorn (1554: in een weer van 9 morgen 2 hond 86 roede land), gemeen met de zusters van Leyden (1554: tussen de Rijn en de Outshorender weg), belend ten noordwesten: Gerrit Hugenz. en Dirc Hugenz., ten zuidwesten: Jacob Henricxz. met 2 morgen land, die hij '''in leen houdt van Adriaen van Raephorst''' (1463: de erfgenamen van Jacob Henricxz.), ten oosten: (1554: Jan Claesz. schoenmaecker met huurwaar, 1597: de weduwe van Claes Claesz.) en ten westen: (1554: Frans Jansz. met huurwaar, 1597: Pieter Gerritsz. Doef, Thomas Jansz. en Bruyn Jacobsz.).

*9-2-1434: Jacob Henricxz. na opdracht uit eigen, in ruil voor het leen 11 (B, fol. 35).

99. Een half weer land te Outshoorn bij de Oesthoek van de noordwestzijde in, strekkende van de Rijn tot aan de weg te Outshoorn, belend ten zuidoosten: Goeswijn Claesz. en ten noordwesten: Gerrit Hugensz. van den Busch.

*3-6-1414: '''Simon Petersz., neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''', te versterven op zijn dochters Aechte en Gheertruyt, elk voor de helft, en bij kinderloos overlijden van hen beiden op Jan Willemsz. (deze wordt als leenman vermeld op 6-6-1430, B, fol. 9 en 42v en C, blz. 88).

PENDRECHT

104. Het ambacht van Payndrecht, de gruit van Gameldrecht en de zegenworp in de oude Mose langs de genoemde ambachten.

*.-.-14..: Henrick van Santhorst (B, fol. 17).
*9-6-1439: '''Jonkvrouwe Heylwijf van Raephorst, weduwe van Costijn van der Goude''' (B, fol. 17).

WASSENAAR
110. De korentienden te Vorenbroec met de helft van de smaltienden.

*.-.-12..: Dieric van Zuytwijc (Leenregister Wassenaar AA, fol. 3v). De latere beleningen van het leen 110 komen voor onder het leen 111.

111. Het ambacht van Wassenaer (1460: - van Suijtwijck, 1518: - van Suijtwijck en Berckhey); de vistol van dit ambacht; de wind met de molen aldaar; de korentienden te Vorenbroeck met de helft van de smaltienden; de Hof te Suytwijck binnen de buitenste gracht; 11 morgen gheestland tussen de Hof en de Rijnweg van de steghe ingaande oostwaarts: 2 hond land onder de Halcken; 1 akker, groot 1 hond aan het einde van de laan van Suytwijck over de Rijnweg; 1 akker bij Doedinslaan, groot 1 hond, genaamd de Boemakker; ½ morgen land voor de hofstede, waarop vroeger Pieter Neve woonde en nu Claes Petersz.; ½ morgen land, waarop Trude Hoekelincs
woont; 5 morgen weiland die aan de naaste watering achter het Mof te Suytwijck gaat, binnen de naaste watering aan beide zijden van de laan: een halve morgen wei en geestland, waarop Jan Buyse woont: een halve morgen gheest- en broekland, waarop Jan Gheritsz. woont.

*12-5-1406: '''Heer Ghielis van Cralingen, neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''' (B, fol. 24, als leenman vermeld 13-10-1439, B, fol. 18).
*6-2-1460: '''Florijs van Cralincgen, zoon van heer Gillijs van Raephorst, bij dode van zijn vader''' (Huisarchief Twickel, dossier Zuidwijk, inv.nr. F).
*5-3-1479: '''Gillis van Cralingen, neef van de leenheer Gijsbrecht van Raephorst, bij dode van zijn vader Florijs van Cralingen''' (a.v., inv.nr. G).
*.-.-1...: Floris van Cralingen, als leenman vermeld 27-12-1509 en 27-5-1516 (C, fol. 1v en blz. 38).

112. De korentiende van Boemgaerde en de smaltiende (1526: tussen de Zijdwijnt en de clingen van '''Aelbrecht van Raephorst''', 1586: en de kleine Kerkdam).

*.-.-12..: '''Kerstant Gheretsz. van Raporst''' (Leenregister Wassenaar AA, fol. 3v).
*26-6-1407: Heer Wouter van Mattenesse tocht zijn echtgenote jonkvrouwe Machteld van der Werve, dochter van jonkvrouwe Volcwijf van den Berghe en bepaalt dat het leen zal versterven op de kinderen uit dit huwelijk (Familie-archief van Matenesse, Hoge Raad van Adel).
*.-.-14..: Jan van Matenesse, vermeld als leenman 4-9-1444 (B, fol. 16v).
*.-.-14..: Philips van Matenesse, vermeld als leenman 1472 (L.H. 283, fol. 120).

113. De tienden van Walicxdorp (1406: de smaltienden van de woning van Walincxdorp, 1568: die vroeger van Pieter Haeck was).
*18-4-1261: Vrouwe Rikaerde, gehuwd met Dirck van Wassenaer, krijgt het recht dat het leen binnen het derde lid niet zal afsterven (L.H. 418, fol. 154, later vermeld als ver Rikaert, vrouwe van Zanthorst, leenregister Wassenaar AA, fol. 3v).
*.-.-1...: '''De vrouwe van Wildam, nicht van de leenheer Bertelmees van Raephorst, ridder''' (B, fol. 2).

114. De tienden op de Paepweg (1439: de koren-, vlas- en smaltienden van Santhorstergheest en van Ludolfsgheest aan beide zijden van de weg, 1541: van de Papenweg, 1578: van de Dorpenweg, met de Broektienden).

*18-4-1261: Vrouwe Rikaerde, gehuwd met Dirc van Wassenaer, krijgt het recht dat het leen binnen het derde lid niet zal afsterven (L.H. 418, fol. 154, later vermeld als ver Rikaert, vrouwe van Zanthorst, leenregister Wassenaer AA, fol. 3v).
*.-.-1...: Henrick van Santhorst (B, fol. 17).
*9-6-1439: '''Jonkvrouwe Heylwijf van Raephorst, weduwe van Costijn van der Goude''' (B, fol. 17).

‘T WOUDT

141. De koren en smaltiende op ‘t Woudt (1506: in Delftlandt).

*18-2-1451: '''Alfert van Matenesse, neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''', bij dode van zijn '''vader Hubrecht van Matenesse''' en bewijst zijn '''moeder jonkvrouwe Margriet Dirck Claeszoonsdochter''' 10 wilhelmusschilden per jaar uit het leen (B, fol. 51v).
*19-2-1451: Jonkvrouwe Lysbeth Hubrechtsdochter van Matenesse na overdracht door haar broer Alphert van Matenesse (B, fol. 52, in 1472 is het leen belast met een rente van 20 wilhelmusschilden per jaar ten behoeve van haar 2 broers, die geestelijken zijn, L.H. 283, fol. 120v).

ZOETERWOUDE

145. Het recht een windmolen te bouwen in Soeterwoude.

*12-6-1408: Heer Florijs van Alcmade, '''neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''', met het recht van de Leenheer dit recht in te trekken, behoudens de wind voor de watermolen van heer Florijs (B, fol. 43v).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-cuykse-lenen-in-holland-het-sticht-en-gelre/4281/ REPERTORIUM OP DE CUYKSE LENEN IN HOLLAND, HET STICHT EN GELRE], 1129-1649, J.C.KORT===
Same as OV 45, 1990, p63-103
(vervolg van nr. 396, pag. 299)

SCHALKWIJK

38. Zijn tiende in Schalkwijk (1346: in het gerecht van de heer van Culemborg) tussen de kerk en de heul.
[...]
*1-6-1403: '''Gerard Nikolaasz. van Raaphorst''', die in eigendom kreeg van hertog Albert, draagt over aan Frederik van Blankenheim, bisschop van Utrecht,
RA. Utrecht. HS. Buchel E fo 234.

SCHOTEN

162. Een half land in Schoten (1373: 12 morgen op Schotergeest; 1429: in Hofland; 1524: gelegen bij het huis te Kleef), strekkend te half veen oostwaarts (1390: strekkeud van de Broeksloot tot het halve Spaarne), noord: Pieter van Rolland en Arnout sWilde (1390: enerzijds: Koen Cuser en erven Gijsbert Hedde; 1439: Gerard van Zandvoort), zuid: mr. Simon en vroeger Willem Hagen ('''1390: anderzijds: Wouter van Raaphorst'''; 1439: heer Lodewijk de bastaard), (1524: jaarlijks ca. 10 pond groten Vlaams waardig).

166A. 12 pond hollands op Vlieland op een kamp, genaamd Groene woerd.
*28-12-1351: Boudijn Jan Bertoutsz., LRK 42 fo 51 nr. 287.
*4-11-1382: Dirk Boudijnsz. wordt in het leen gewezen door '''Bartholomeus van Raaphorst''' en Koen-Cusersz., omdat hij naar de '''vierschaar''' ging tegen knapen van Haarlem, die beweerden dat het leen hun eigen was, LRK 50 fo 198 nr. 1309.

SLOTEN

169. Het ambacht van Sloten, (1531: Sloterdijk; 1372: en Osdorp; 1390: met renten; 1531: met visserij en toebehoren behalve de helft van de crimine-
le boeten en de confiscatie, die de baljuw blijft innen).
[...]
*1-5-1372: Hendrik van Haarlem, die zegelt: een kruis, zoomsgewijs vergezeld in de kwartieren 1 en 4 van 6 merletten en 2 en 3 van 6 knotsen, zet '''heer Bartholomeus van Raaphorst''' in de hand samen met Houtrijk en Polanen voor 300 pond behoudens bevestiging door de leenheer, Abdij Egmond, inv.392.

===[ACTEN BETREFFENDE DE LIER, MAASLAND EN SCHIPLUIDEN], C. HOEK===
Same as OV 46, 1991

B. Abdij Koningsveld

33. 26-3-1364: Lijsbeth, jonkvrouwe van Zwinderch, vermaakt bij testament aan haar dochter Rijckaert, non, '''3 morgen 2 hond land in de parochie van de Liere in het gerecht van Maeslandt in een kamp, gemeen''' met heer Dirc van der Spange en '''heer Dirc van Raephorst''', die haar morgengave was van haar eerste man Arnt van Groenevelt. Rijckaert moet aan haar moeders bastaardzuster Barte 1 pond hollands per jaar uitreiken. Na Rijckaerts dood komt het land, aan de erfgenamen van haar moeder, het klooster Coninxvelt krijgt een jaarrente van 30 sc. hollands, verzekerd op 8 morgen land, genaamd Sculenborch, te Rijswijc. Bezegeld door heer Matthijs van der Borch, pastoor van Delf, heer Philips van Pollanen, ridder, en IJsebrant Kaelwaertsz., knape (inv.nr. 193).

E. Sint Agatha

*30-1-1377: '''Dirc van Raephorst Florijsz.''' verkoopt aan Aerst Aerntsz. 3 1/2 morgen land in het ambacht van der Liere, '''gemeen met zijn broers Gherid-en Jan van Raephorst''', verpacht aan Jan Claysz. en Willem Claysz., belend ten oosten: Jan Baic, westen: Symon Claysz. met huurwaar. Met zijn zegel: gedwarsbalkt van 6 stukken.
*30-1-1377: '''Jonkvrouwe Clemeins, weduwe van Floris van Raporst, met als voogd Gherijt van Raephorst''', verkoopt aan Aerst Aemdsz. l0 1/2 morgen land in het ambacht van der Liere, dat haar '''morgengave was van Florijs van Raephorst'''. Bezegeld door Gherijt als in de eerste acte.
*1-10-1377: '''Clemeynse, weduwe van Florijs van Raephorst, verkoopt samen met Gherijd-, Dirc- en Jan van Raephorst Florijszonen''' aan Aerst Aerndsz. een jaarrente van 10 pond hollands, verzekerd op 10 1/2 morgen land in het ambacht van der Liere, verpacht en belend als in de tweede acte. Bezegeld door Gherijd: als in de eerste acte, door haar neef Ghisebrecht Dullaert: een kruis, in elk kanton vergezeld van een zesbladige roos, en door Aernd van Duvenvoirde, ridder: 3 wassenaars 2, 1.
*13-7-1378: Dezelfden als in de vorige acte verkopen aan Aerst Aerntsz. 10 1/2 morgen land in het ambacht van der Liere, zoals zij dit '''met elkaar gemeen hadden en hadden geërfd van hun vader Florens van Raephorst''', verpacht aan Willem Claysz. en Jan Claysz., belend ten oosten: Jan Baec Gherijtsz., ten zuiden: de Leede, ten westen: de erfgenamen van Symon Claysz. met erfpacht land, ten noorden: Aemt Gherijtsz. met erfpacht land. Zij doen afstand van hun naastingsrecht. Bezegeld door Gherijt: als in de eerste acte, en door Willaem van Foreest: een uitgetande dwarsbalk, bestaande uit 3 omgekeerde kepers.
*15-8-1378: Ghijskyn uter Lier, schout van der Lier, oorkondt dat '''jonkvrouwe Clemeynse, weduwe van Florys van Raephorst''', aan Aerst Aemdsz. heeft overgedragen ten overstaan van de gezworenen aldaar 10 1/2 morgen land in de Lier, dat door deze van haar en haar kinderen is gekocht. Met zijn zegel: 3 leeuwenkoppen 2, 1 en een barensteel met 3 hangers.
*5-6-1402: Willeman van der Burch, baljuw en schout van de Lier, oorkondt dat Jutte Aertsdochter voor hem en de gezworenen in gebannen vierschaar een vierde deel van 10 1/2 morgen land aldaar, gemeen met Hughe Grote en Jan Hughensz., aan Martijn Jacobsz. ten behoeve van een zusterhuis aan de Oudelf te Delf naast het huis van Jan van Yselsteyn. Het land is belend ten oosten: de kinderen van Jan Baek, ten westen: Jan Aemtsz. met pachtland. Met zijn zegel: een schuinbalk, linksboven beladen met een sterretje (inv.nr 47).

IV. Het Burgerweeshuis te Amsterdam

104.
*21-2-1397: '''Berthelmeeus van Raephorst''', ridder, geeft ten eigen 3 morgen 1 hond land te Maeslant, die Lijsbet Corsters van hem in leen hield, belend ten westen: de heren van de Hofdijc, ten zuiden: de Borgherscede, ten noorden: ds: Oude Dijc, en geeft aan zijn neef Willem van Egmonde het vrije beschikkingsrecht erover.
*21-2-1397: '''Willem van Egmonde''' verkoopt aan het Sartroysenklooster te Amestelredamme 3 morgen 1 hond land te Maeslant gemeen met het land dat van Gherijt van Delf was en dat Lijsbet Costers '''in leen hield van heer Bertelmeeus van Raephorst''' en nu vrij eigen is, belend als in de vorige acte. Bezegeld door '''zijn moeder Jan Dirc van Raephorst, vrouwe van der Doertoghe''' (inv.nr. 111, f. 32).

IX. Het kapittel van Sint Maria op het Hof te 's-Gravenhage

117. 14-4-1377: Heer Johan Symonsz., priester, schenkt aan heer Dirc Voppenz., deken-, Jan van Loven, Frans Severijns, Dirc Voppenz. en Jan van Scerpenisse, kanunniken van Sint Marie in de Hage de volgende landerijen: 4 morgen 4 1/2 hond in Monster, belend ten oosten: Aernout Gerardsz, ten westen: Jan van Clinghen, ten noorden: Symon Famense, ten zuiden: de gemene weg; 8 morgen aldaar in de woning van Philips Nachtegale, belend ten oosten: Florens Lambertsz., ten westen: het gemene pad, ten noorden: Philips Nachtegale, ten zuiden: de Gantel; 4 morgen 2 hond land te ‘s Gravenzande, belend ten oosten: de Poel, ten zuiden: de erfgenamen van Willem van den Rine, ten westen: Heynman Cleymansz., ten noorden: '''4 hond land van Kerstant van Raephorst''', die er gemeen mee liggen; 3 morgen land aldaar in den Hoen in Scilpoerde, belend ten noorden: Heynman Cleymansz., ten zuiden: Jan Buze, ten oosten: de Poel, ten westen: de Oude dijk; 4 morgen land in Maesland bij de molen van den Velde, belend ten noorden: heer Dirc, burggraaf van Leyden, ten zuiden: het klooster Koningsvelt, ten oosten en westen: een banwatering.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4357 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE DE HAM], 1351-1662, J.C. Kort===
(vervolg op Ons Voorgeslacht 1992 (nr. 428), blz. 313)
Same as OV 48, 1993, p140-171

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-in-het-land-van-woerden-en-van-de-hofstede-woerden/4517/ REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN HET LAND VAN WOERDEN EN VAN DE HOFSTEDE WOERDEN], 1281-1650, J.C. Kort===

PAPEKOP

114. Gerecht, (1379: zijnde een gedeelte), tijns, (1390: koren- en smal) tienden, die tot 50 pond jaarlijks waardig zijn, van Diemerbroek achter (1415: in het kerspel) Oudewater op het westeinde, (1390: groot 3 hoeven, elk van 16 morgen), (1379: ingaand van het westeinde tot het gerecht van heer Gerard van Polanen), (1356: oost: heer '''Ernst van der Horst''', west: heer Jan van Henegouwen).
*13-2-1351: Willem van Linschoten, LRK 42 fo 75 nr. 385.
*24-5-1356: Gerard van den Vliet Jacobsz. bij overdracht door Willem van Linschoten, LRK 42 fo 76v nr. 403.
*22-9-1379: Gijsbert van den Vliet bij dode van Gerard, zijn vader, LRK 50 fol 56 nr. 1000.
*11-1-1390: Gijsbert van den Vliet Gerardsz. te Utrecht met ledige hand, LRK 422 fo 26 nr. 1.
*2-4-1415: Willem van den Bossche, deurwaarder van de leenheer, bij overdracht door Gerard (!) van den Vliet te Utrecht, LRK 54 fo 129v.
*13-12-1420: Willem van den Bosch, LRK 62 P16.
*17-11-1432: Willem van den Bosch, LRK 62 P181v.
*3-10-1454: '''Steven van Raaphorst voor Margaretha, dochter van Willem van den Bosch, zijn vrouw, bij dode van haar vader''', LRK 116 c. Nd. Holland fo 49.
*29-7-1464: '''Bartholomeus van Raaphorst bij dode van Margaretha van den Bosch, zijn moeder''', LRK 117 c. Woerden fo 4v.
*10-7-1491: Jacob van Boshuizen, burgemeester van Leiden, voor '''Adriaan van Raaphorst bij dode van Bartholomeus, diens vader''', LRK 120 c. Woerden fo 3v-4.
*20-12-1503: Jan de Bie, dienaar, voor heer Johan, heer van Montfoort en Naaldwijk, die afwezig is, bij overdracht door '''Adriaan van Raaphorst''', LRK 122 c. Sticht fo 9.

<pre>
Willem van den Bosch +1454
|
Steven van Raaphorst v1454 x Margaretha van den Bosch v1454 +1464
|
Bartholomeus van Raaphorst v1464 +1491
|
Adriaan van Raaphorst v1491,1503
</pre>

RIETVELD

127. 2 morgen land op Rietveld in het kerspel Woerden, strekkend zuid van de Rijn noord tot Zegveld, oost: '''heer Bartholomeus van Raaphorst''', west: heer Aalman.
*'''2-3-1384''': Frank van de Velde bij koop na de dood van Hildewar Gerards van den Massche voor 52 oude schilden aan heer Willem Gerbrandsz., proost, LRK 50 P212 nr. 1410, RR. 45 fo 56.

WOERDEN

167. Een koren- en smaltiende in het land van Woerden in de plaats, genaamd Berdswaarde, enerzijds: Jan van Beieren, leenheer, met een tiende, anderzijds: Thomas uten Broek met nr. 122 B. 16-4-1414: Willem van den Bosch bij overdracht door Gerard Speyart, LRK 62 fo 181v.
*28-5-1420: Lijftocht van Yenevine, bastaarddochter van de heer van Bergen op Zoom, gehuwd met Willem van den Bosch, LRK 62 P174.
*17-11-1432: Willem van den Bosch, LRK 62 fo 181v.
*3-10-1454: '''Steven van Raaphorst voor Margaretha, dochter van Willem van den Bosch, zijn vrouw, bij dode van haar vader''', LRK 116 c. Nd. Holland fo 49.
*29-7-1464: '''Bartholomeus van Raaphorst bij dode van Margaretha van den Bosch, zijn moeder''', LRK 117 c. Woerden fo 4v.
*10-7-1491: Jacob van Boshuizen, burgemeester van Leiden, voor '''Adriaan van Raaphorst bij dode van Barholomeus, diens vader''', LRK 120 c. Woerden fo 3v-4.
*29-5-1504: Willem van Nijeveld voor Jan van Montfoort van Naaldwijk, ridder, bij overdracht door '''Adriaan van Raaphorst''', LRK 122 c. Sticht fo 10.

183. Een stuk land, (1400: groot 20 morgen), in het ambacht Woerden (1400: in Cromwijk), genaamd de Geer.
*29-9-1324: '''Willem van Oudshoom''' bij overdracht door Willem van Duvenvoorde, kamerling, LRK 35 fo7 nr. 44.
*9-9-1357: '''Ver Agnes van Oudshoorn, vrouwe van Heulestein''', eventueel te komen op ver '''Machteld, vrouwe van Raaphorst, haar zuster, Bartholomeus van Raaphorst, Machtelds zoon, diens dochter, gehuwd met heer Gerard van Egmond, of op Hasekin, dochter van de vrouwe van Raaphorst''', LRK 27 fol 1 nr. 50.
*26-2-1361: '''De vrouwe van Raaphorst''', LRK 50 f067 nr. 342.
*24-7-1400: '''Bartholomeus van Raaphorst, ridder''', ten eigen, LRK 52 fo 390v.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4465 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE ABDIJ RIJNSBURG], 1227-1649, J.C. Kort===
Same as OV 48, 1993, p338-355

MONSTER

8. De tiende (1560: met haar smaltiende) op de plaats, genaamd Alensgeest, (1515: of Raaphorsttiende), (1383: in Monster).
*.-.- 1227: '''Heer Dirk van Raaphorst''' na verkoop en zal niet versterven, 131 fo 6v. =[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA178#v=onepage&f=false OHZ #306]
*.-.- 1383: '''Heer Bartholomeus van Raaphorst''', 131 fo 5v en fol 1v.
*7-7-1406: '''Adriaan van Raaphorst''', 131 fo 5v en fo 11v.
*29-4-1453: Lijftocht van '''Godelt, gehuwd met Adriaan van Raaphorst''', 131 fo 13.
*31-1-1506: Willem van Naaldwijk, gehuwd met Johan, heer van Montfoort enz., draagt over aan Barbara van Montfoort, hun dochter, LRK 123 c. Nd. Holland fo 15.

WASSENAAR

38. Een tiende in Wassenaar.
*.-.- 1383: '''Heer Bartholomeus van Raaphorst''', 13 1 fo 5v en fol 1v.

===Erfleen composite tree===
<pre>
Dirk v1289 WvO v1333
| |
Kerstant v1309 +<1357 x vrouwe vR N.N. Wz vO
(ridder) | \ / \
| | \ | |
Gerard Haaske Dirk Kz x MvO v1375 AvO v1357
v1357 (banished) v1336-1355
| \
Bartholomeus Dirkz NN x GvE
v1357-1396 x CvE
| \
Adriaan v1406-1430 Dirk
/ \ \
Albert v1431-1477 Adriaan v1470 Albert v1470-1475, schout
+1475 | +1473
|
Gijsbert v1475-1488, knaap
bastardsiblings B, M, E
</pre>

Now I have a problem fitting in Gerard. I have one, son of Kerstant, v1320-1321 married to Jutte. And another, son of Kerstant, v1323-1333 x AvD, with son Dirk, likely grandson DD, either could have been the one that was banishid in 1351.
That wouls mean there must have been 2 Kerstants, as I already posed, a KDK and a KGK (5 and 5a).
Both had a son Gerard, so either KDKG or KGKG was married to Jutte, the other to AvD.

I later had to make some corrections, cause K v1309 succeeded his brother D v1289, not his father. The other one that Haaske, daughter of vrouwe vR, was in fact, daughter of MvO, vrouwe vR, and third heir, after Bartholomeus son of Mvo, NN (Janne) sister of B, and Haaske, bij Vermeulen 1999 identified as sister in 1361. She would then be named after Dirk's mother, and that suits.

==How many Dirks?==
NL83 has (2), (4) and (6), each grandfather and grandson alternating with Kerstant.
In [[#Fitting_in_the_rest|Fitting in the rest]] I hypothesized a D and G line (a) both with Kerstant's in it.
But there was at least one more Dirk after 1328, the year (6) supposedly died. The other D is mentioned (vermeld) 1338-1356. I tied him to (6), but, following [#John_Ooms|JO] I moved those to the G branch.

But in [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1350]/[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351] there is
<blockquote>Dirck van Raephorst, ridder; 1351-05-23: vijanden van graaf Willem o.a. Dirk van Raaphorst, ridder, Floris van Raaphorst, en zijn broers Kerstant en Wouter, kinderen van Gerard van Raaphorst</blockquote>

If D (7a) wasn't mentioned after 1344, this has to be D (8a). But I am not certain.
It does clearly state F, K and W are children of G, that has to be (6a). It says F and ''his brothers'', not D ridder, F and ''their brothers'' thus it seems to state D is not a brother of F.

Looking more closely, that is not necessarily so:
<blockquote>graaf Willem noemt als zijn vijanden: Willem van Duvenvoorde, Jan van Pollanen en zijn broers, Dirk van Brederode, Arent van Duvenvoorde, Jacob en Herberen van der Binkhorst, Gerit van Heemstede, Jan van Merensteyn Aelbertsz, Willem van Oudshorne, '''Dirk van Raaphorst''', Gerard van Poelgeest, '''ridders'''; Mathys van der Borgh, priester, Jan van Noertich, Jan van der Made, Renaer Dever heer Gerritsz, Gerrit die Ever Jansz, '''Floris van Raephorst, Kerstant, Wouter en hun broers van Raephorst, Gerards kinderen''', Aarnd van Groeneveld, Dirk van Groeneveld, Jan van der Borg, Jan Simonsz van der Borg, '''knapen'''</blockquote>

D is amongst the ridders. Floris and his brothers amongst the knapen. The latter could have been younger brothers of ridder Dirk, but in this context saying ''their brothers'' would not have made sense, even if they were.

Now, the new sources. Basically Gouthoeven has spelled it all out:
<pre>
Kerstant (3)
/ \
Dirk (4) Gerard (4a)
x Hildegarde x Aleid van Hillegersberg
| |
Kerstant (5) Kerstant (5a)
x Clare x Hazekine +1322
| |
Dirk (6) Gerard (6a) +1325
x Agnes van Duvenvoorde (+1335)
/ | \
Gerard (7b) x Dirk (7a) Kerstant (7c) Floris Wouter Simon Hazetiaen Sophie Alida Armgard
Jutte (+>1335) x Machteld \ x AvdH x WvN x GvP
van Oudshoorn \
/ | \
Dirk +1377 (8a) Bartholomeus +1406 (8b) Gerrit (8c)
x Agniese x Catharina JvEgmond
|
Adriaen (9b)
</pre>
But of course, Gouthoeven didn't get it al right.

===Joining BdK and Erfleen Composite trees===
Since the erfleen tree starts with a D v1289, we can identify as DD in BdK's tree, and join the rest in.

# '''Dirk v1221-1227''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
##'''Kerstant Dirksz v1238''': Gouthoeven
###'''Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
####'''Kerstant Dirksz v1281-1321''' x Hazetiaan van de Woerd: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
####'''Gerard Dirksz v1297-1324 +1325''', x 1e Jutte Gerardsdr die Vries (+c1320), x 2e Jutte Nicolaasdr Tengnagel: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, <s>[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz</s>, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
#####Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk: BI, Gouthoeven
#####Ermengard/Armgard Gerardsdr v1311 (1) x Gillis Jansz van Barendrecht
#####Hadewich/Hazetiaan/Haze Gerardsdr *1317 v1323-1399 (1) x Alfert van der Horst (1316-1345): [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311] (2) x Jan van Bloemenstein v1311-1352: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311]
######Alfer III van der Horst (1340-1402) x Mabelia Jacobdr van den Woude v1377
######Lijsbeth *c1340 x Wouter van Matenesse: BI
######Ernst
#####?Alida/Alijd Gerardsdr x Gerrit van Poelgeest, BI, Gouthoeven
#####?Dirk Gerardsz +1377, no kids: BI, Gouthoeven
#####Nicolaas Gerardsz (2) x Wendelmoed
######'''Gerard Nicolaasz v1392-1412'''
######Gijsbert Nicolaasz v1392
######Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd
######Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
####'''Dirk Dirksz v1289, 1309''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
#####'''Kerstant Dirksz v1309, ridder''', +<1357 x vrouwe vR
######'''Gerard Kerstantsz v1323-1335''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk
#######Floris Gerardsz v1332-1356: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw
#######Kerstant Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
#######Wouter Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap
#######broers Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
#######Simon Gerardsz v1355: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355] monk
######'''Dirk Kerstantsz x Machteld v Oudshoorn, v1336-1357''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351] banished, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
#######'''Bartholomeus Dirksz v1357-1397''' x CvE
########Adriaan Bartholomeusz v1406-1430
#########Albert Adriaansz v1431-1477 +1475
##########Gijsbert Albertsz v1475-1488, knaap
#########Adriaan Adriaanszv1470 +1473
########(Dirk Bartholomeusz)
#########Albert v1470-1475, schout van Haarlem
########Cathelijne Bartholomeusdr v1472 x Otto van Egmond
#########Adriaan van Egmond v1514
#######N.N. Dirksdr x GvE v1357
#######Aaltrude Dirkdr v1378
######Haaske Kerstantsdr v1357
###'''Gerard Kerstantsz v1269''' +1272 x Aleyde Vranckesdr Stoep: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269].
####'''Kerstant Gerardsz v1320''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk
#####'''Kerstant van den Berghe'''
That is based on erflenen and BdK, only interpretation where in-between-generations in the erflenen that were not recorded, that is based on speculation, and I "invented" Dirk Bartholomeusz to make both Alberts cousins.
Since the 1323 Gerard Kerstantsz could not be stuck to the Gerard that turned out to be a Dirksz, that had to be stuck somewhere else.
GK v1269 would have been long dead by 1323. His grandson through KGK then. BdK has him v1320, and since it wasn't the xJutte KG, I'm stuck the other 2 v1320 to, him, one claiming him to be a monk. He could have had a son first and become a monk later, but I chose to make him a son of KD.

Now, fitting in the 1350-1355 banishment and zoen... In 1351 ridder Dirk, and ''Floris van Raephorst, Kerstant, Wouter en hun broers van Raephorst, Gerards kinderen'', knapen, were enemies of count Willem. Dirk would have been DK x MvO, we some him lose his lands in the Erflenen.
Gerards children would not have been children of GD x Jutte, nor of GK v1269, cause his brothers children aren't v>1320. They could have been children of the GK v1323, or maybe, of an unattested son G of KG v1320. Next question would be, after whom would Gerard have named his sons Floris and Wouter...

Part of that is answered by Vermeulen. Floris Gerardsz is named after Floris III van de Woerd, father of Hazetiaan x Kerstant Dirksz, father of Gerard, father of Floris.
In his book Kerstant Dirksz v1281-1323 is father of Dirk x MvO and Gerard x AvD, in my tree so far, they are all brothers and sons of Dirk (v1261-†1272), have to take a closer look at that.

===Corrected composite tree===
Els van Damme's work cleared up GD x Jutte's offspring a bit, but I ended up with a . 1.1.1.1 KD x Hazetiaan vd Woerd with no kids. And 1.1.1.3 KD x vrouwe vR, with a son GK x AvD and DK x MvO. As PvL pointed out, Harnas was pivotal: what if Dirk v1289 and K v1309 wasn't father to son, but older brother dying young without heirs, to younger brother?

Also [https://www.wikitree.com/wiki/Van_Raaphorst-20 Aleid] x GvP, metioned in BI, is daughter of Gerard x Aleid Stoep. Added Catharina x Hugo van Velsen, brother of Gerard, added.
<pre>
Dirk v1289
|
Kerstant v1309, ridder
|
Dirk Kerstantsz v1336, Dirk v1351, who forfeited
|
N.N. Dirkz
|
Adriaen v1430</pre>

would become

<pre>
/ \
Dirk v1289 +<1309 Kerstant v1309, ridder
|
Dirk Kerstantsz v1336, Dirk v1351, who forfeited
|
N.N. Dirkz
|
Adriaen v1430
</pre>
Then both 1.1.1.3 and 1.1.1.3.1 would be sons of 1.1.1, and 1.1.1.1 would be the same person as 1.1.1.3.1 => 1.1.1.4

# '''Dirk v1221-1227''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
##'''Kerstant Dirksz v1238''': Gouthoeven
###'''Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
####'''Dirk Dirksz v1289, 1309''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
####'''Kerstant Dirksz v1281-1321, ridder''' x Hazetiaan van de Woerd v1330-1357: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
#####'''Gerard Kerstantsz v1323-1335''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk
######Floris Gerardsz v1332-1356: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw
######Kerstant Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######Wouter Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap
######broers Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######Simon Gerardsz v1355: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355] monk
#####'''Dirk Kerstantsz x Machteld v Oudshoorn, v1336-1357''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351] banished, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######'''Bartholomeus Dirksz v1357-1397''' x Catharina van Egmond
#######Adriaan Bartholomeusz v1406-1430
########Albert Adriaansz v1431-1477 +1475
#########Gijsbert Albertsz v1475-1488, knaap
########Adriaan Adriaanszv1470 +1473
#######(Dirk Bartholomeusz)
########Albert v1470-1475, schout van Haarlem
#######Cathelijne Bartholomeusdr v1472 x Otto van Egmond
########Adriaan van Egmond v1514
######N.N. Dirksdr x GvE v1357
######Aaltrude Dirkdr v1378
#####Haaske Kerstantsdr v1357
####'''Gerard Dirksz v1297-1324 +1325''', x 1e Jutte Gerardsdr die Vries (+c1320), x 2e Jutte Nicolaasdr Tengnagel: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, <s>[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz</s>, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
#####Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk: BI, Gouthoeven
#####Ermengard/Armgard Gerardsdr v1311 (1) x Gillis Jansz van Barendrecht
#####Hadewich/Hazetiaan/Haze Gerardsdr *1317 v1323-1399 (1) x Alfert van der Horst (1316-1345): [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311] (2) x Jan van Bloemenstein v1311-1352: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311]
######Alfer III van der Horst (1340-1402) x Mabelia Jacobdr van den Woude v1377
######Lijsbeth *c1340 x Wouter van Matenesse: BI
######Ernst
#####?Dirk Gerardsz +1377, no kids: BI, Gouthoeven
#####Nicolaas Gerardsz (2) x Wendelmoed
######'''Gerard Nicolaasz v1392-1412'''
######Gijsbert Nicolaasz v1392
######Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd
######Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
###'''Gerard Kerstantsz v1269''' +1272 x Aleyde Vranckesdr Stoep: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269].
####'''Kerstant Gerardsz v1320''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk
#####'''Kerstant van den Berghe'''
####?Alida/Alijd Gerardsdr x Gerrit van Poelgeest, BI, Gouthoeven
###Catharina x Hugo Albrechtsz van Velsen, brother of [https://en.wikipedia.org/wiki/Gerard_van_Velsen Gerard] (who murdered Floris V), BI, Goethoeven

===G-swap===
As we can see under [[#Repertorium_op_de_grafelijke_lenen_in_Rijnland,_J.C._Kort,_2009|Rijnland]], Zoeterwoude, plot 542, the Gerard married to Jutte was a Kerstantsz, not a Dirksz. They need to swap places then. But that doesn't hold up. Cause Schiebroek shows G x AvD was a GKz too.

So there need to be two different K's having sons G, and there are, just as in the tree BdK has, both brothers DK and GK +1272 had sons K, that both could have been father to either GK. Does that cover all the Gs? No, according to BdK DK +1272 had sons K, G and D, so a son GD. That has to be a different persons from the GK x Jutte and the GK x AvD, but with BdK that is the G x Jutte.

That means one of the G's becomes a brother to Kerstant van de Berghe. Which one? G xJutte has a oldest daughter Hadewich/Hazetiaan, that would be named after Hazetiaan Florisdr van de Woerd, father's mother. But G xAvD has a son Floris, that would be named after his paternal grandfather, and he had a son Dirk, his grandfather in stead of his greatgreatgrandfather. Erflenen do not provide more info, unfortunately, both aren't the main branch. More info on 1.1.2.1 Kerstant Gerardsz 1.1.2.1 would be helpful, did he marry a Simondr or Wouterdr maybe?

# '''Dirk v1221-1227''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
##'''Kerstant Dirksz v1238''': Gouthoeven
###'''Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
####'''Dirk Dirksz v1289, 1309''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
####'''Kerstant Dirksz v1281-1321, ridder''' x Hazetiaan (van de Woerd) v1330-1357: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308] = [https://books.google.nl/books?id=12JUAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA75#v=onepage&f=false], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
#####'''Dirk Kerstantsz v1329-1344 x Machteld van Oudshoorn, v1336-1376''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351] banished, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######'''Bartholomeus Dirksz v1357-1402''' x Catharina van Egmond [1357] [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2197?search-type=inventory&start=8&searchAfter=2739%2C%407~2197 1402], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2198?search-type=inventory&start=9&searchAfter=2740,@7~2198 1403]
#######Adriaan Bartholomeusz v1406-1430: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%401~1.12~114?search-type=inventory&start=2&searchAfter=141%2C%401~1.12~114 1420]
########Albert Adriaansz v1431-1477 +1475
#########Gijsbert Albertsz v1475-1488, knaap
########Adriaan Adriaanszv1470 +1473
#######(Dirk Bartholomeusz)
########Aaltrude Dirkdr v1378, with her father
########Albert Dirksz v1446-1475, schout van Haarlem: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.20.39/invnr/%40A~282~312~XXXV~c~337?search-type=inventory&start=0&searchAfter=337%2C%40A~282~312~XXXV~c~337 1446] [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.07~828?search-type=inventory&start=6&searchAfter=1039,@3~3.04~3.04.07~828 1458]
#######Cathelijne Bartholomeusdr v1472 x Otto van Egmond
########Adriaan van Egmond v1514
######Janne Dirksdr x GvE v1357
######Haaske Dirksdr v1357-1361
#####'''Gerard Kerstantsz v1297-1324 +1325''', x 1e Jutte Gerardsdr die Vries (+c1320), x 2e Jutte Nicolaasdr Tengnagel: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.01~3.01.12~3.01.12.1~580?search-type=inventory&start=3&searchAfter=738%2C%403~3.01~3.01.12~3.01.12.1~580 1318]?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
######Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk: v1290 BI, Gouthoeven
######Ermengard/Armgard Gerardsdr v1311 (1) x Gillis Jansz van Barendrecht
######Hadewich/Hazetiaan/Haze Gerardsdr *1317 v1323-1399 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~754?search-type=inventory&start=5&searchAfter=950,@3~3.04~3.04.02~754 1390] (1) x Alfert van der Horst (1316-1345): [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311] (2) x Jan van Bloemenstein v1311-1352: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311]
#######Alfer III van der Horst (1340-1402) x Mabelia Jacobdr van den Woude v1377
#######Lijsbeth *c1340 x Wouter van Matenesse: BI
#######Ernst
######Nicolaas Gerardsz (2) x Wendelmoed
#######'''Gerard Nicolaasz v1392-1412'''
#######Gijsbert Nicolaasz v1392
#######Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd
#######Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
###'''Gerard Kerstantsz v1269''' +1272 x Aleyde Vranckesdr Stoep: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269].
####'''Kerstant Gerardsz v1320''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk
#####'''Gerard Kerstantsz v1328-1335''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk
######'''Dirk Gerardsz v1374 +1379''', no kids: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.33~4.2.33.1~2091?search-type=inventory&start=7&searchAfter=2593%2C%404~4.2~4.2.33~4.2.33.1~2091 1347], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%401~1.08~27?search-type=inventory&start=1&searchAfter=38%2C%401~1.08~27 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%401~1.08~20?search-type=inventory&start=0&searchAfter=31%2C%401~1.08~20 1361] ridder, BI, Gouthoeven
######Floris Gerardsz v1332-1356: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw
######Kerstant Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######Simon Gerardsz v1335-1355: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355] monk
######Wouter Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap
######broers Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
#####'''Kerstant van den Berghe'''

==The Van Raaphorst family tree==
So, the resulting tree, how does it hold up?

First part, I just ''blindly trust' [[#Early_tree_NL83|NL83 Early Tree]] with
<pre>
Dodo van Voorhout
/ \
Kerstant, drost (1) Willem van Voorhout
/ | \ \
Gerard +1161 Philips van Dirk vRaaphorst (2) WWvV
dapifer Wassenaar v1220,1227
|
Kerstant (3)
v1238
</pre>

next, I'll just ''blindly trust'' BdK, [[#Zoektocht_naar_het_voorgeslacht_van_Catharina_van_de_Nesse,_de_vrouw_van_Willem_van_Montfoort,_Ben_de_Keijzer,_2021|Zoektocht naar]], 2021, geneagram 15, continuing with (2) and (3)

* (2) Dirk v1221-1227: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
** (3) Kerstant Dirksz v1238: Gouthoeven
***Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
***Gerard Kerstantsz v1269: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269]

<pre>
Dirk vRaaphorst (2)
v1220,1227
|
Kerstant Dirksz (3)
v1238
/ \
Dirk Kerstantsz (4) Gerard Kerstantsz (4a)
v1261-1266/1268 v1269
(5) / | \ |
Kerstant Dirksz Gerard Dirksz Dirk Dirksz Kerstant Gerardsz (5a)
v1281-1321 v1297-1324 v1289, 1309 v1320
</pre>

And take that as a start to graft the [[#Corrected_composite_tree]] on, revisiting [[#Putting_it_al_together]] D&G +1272 being (4) and (4a) once more.

A problem arises, cause the Gerard Dirksz 1297-1324 is in geneagram 14, married to Jutte. But the Gerard v1321 holding the same ''leen'' as v1320 Gerard x Jutte, is a Kerstantsz.
What Kerstantsz? He can't be GK 4a cause he +1272 in battle. Based on KD to have married a Hadewich/Hazetiaan, and G x Jutte having a daughter Hazetiaan/Haaske, he would be the son of KD (5) then, just like Dirks Kerstantsz x Mechteld van Oudshoorn had, so rearranging to:

<pre>
Dirk vRaaphorst (2)
v1220,1227
|
Kerstant Dirksz (3)
v1238
/ \
Dirk Kerstantsz (4) Gerard Kerstantsz (4a)
v1261-1266/1268 v1269
/ \ |
(5) Kerstant Dirksz Dirk Dirksz Kerstant Gerardsz (5a)
v1281-1321 v1289, 1309 v1320
x Hazetiaan
/ \
Dirk Kerstantsz Gerard Kerstantsz
v1357 v1297-1324
x MvO x Jutte, x Jutte
</pre>

Since the other Gerard x AvD, is identified by 1323,1333 #74 Schiebroek as son of Kerstant too, that has to be the other Kerstant, Gerardsz (5a).

===Huis van Raaphorst===
'''Generation 1'''
*1. [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I10565.php Doede van Voorhout], v1101-1120

'''Generation 2'''
*1.1 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I10564.php#tab-directe-familie Kerstant Doedensz] v1167-<1190, drost, dapifer: OHZ, #160,#215,#217,#220
*1.2 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I33604.php#tab-directe-familie Jacob van der Does], v1156-1167
*1.3 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I19675.php#tab-directe-familie Willem van Voorhout] v1162-1167

'''Generation 3'''
*1.1.1 Gerard, dapifer +<1161, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040484 1167]
*1.1.2 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I10548.php#tab-directe-familie Philips van Wassenaar], v1200-1223
*1.1.3 Dirk van Raaphorst v1220-1227, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA174#v=onepage&f=false OHZ #301 1226] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA178#v=onepage&f=false OHZ #306]=[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~I.~131 NA 1227], [Monster #8 1227]
*1.1.4 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I15258.php#tab-directe-familie Jacob van Leiden], burggraaf van Leiden
*1.2.1 Willem Willemsz van Voorhout

Since all next generations seem to stem from Dirk, and he is the first call Van Raaphorst, I'll restart number at 1 to be consitent with earlier trees.

<hr>

'''Generation 4'''
====1.1 Kerstant Dirksz v1238====
*Gouthoeven

He must have been son of Dirk v1220-1227, named after father's father.

'''Generation 5'''
====1.1.1 Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268 +1272====
* son of [[#1.1_Kerstant_Dirksz_v1238|Kerstant Dirksz v1238]]
*'''x unknown'''
*[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA41#v=onepage&f=false OHZ #82] dominus, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272], Gouthoeven.

Killed in battle against the West-Frisian. Named after father's father, so oldest son. He left at least 3 sons, so likely had at least 5 children before dying in battle, so he would have been married for not much less than a decade or so. He'd likely had been ca 35yo old in 1272 so *c1235.

Children:

*[[#1.1.1.1_Dirk_Dirksz_v1289,_1309|1.1.1.1 Dirk Dirksz v1289, 1309]], in the next generation
*[[#1.1.1.2_Kerstant_Dirksz_v1281-1321_+1322|1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321]], in the next generation

====1.1.2 Gerard Kerstantsz v1269 +1272====
* son of [[#1.1_Kerstant_Dirksz_v1238|Kerstant Dirksz v1238]]
*'''x Aleyde Vranckesdr Stoep''' [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~748 1269]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA85#v=onepage&f=false OHZ #190] <1269, daughter of heer Vranke Stoep v1269
*[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~748 1269]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA85#v=onepage&f=false OHZ #190]=[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269], Gouthoeven

Born ca 1240. Died in battle against the West-Frisians. Named after... 1.1.1?
He married x Aleyde Vranckesdr Stoep, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 v1269], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~748?query=raaphorst&qf%5B%5D=ead-rdf_genreform:charter&search-type=inventory&start=4&searchAfter=944,@3~3.04~3.04.02~748 undated], she remarried after his death, their son inherited Hillegersberg, and his branch became (or split) ''van de Berghe'' and ''Matenesse''. See [[#Ons_Voorgeslacht_1971,_HET_HUIS_TEN_BERGHE_TE_HILLEGERSBERG,_C._HOEK]] for details.

Children:

*[[#1.1.2.1_Kerstant_Gerardsz_v1320,_+%3C1322|1.1.2.1 Kerstant Gheretsz v1320]], ridder, in the next generation
*Alida/Alijd Gerardsdr v1316 x Gerrit III van Poelgeest +<1316, [Koudekerk #116 1306] ridder, ?[Woubrugge #457], BI, Gouthoeven

This generation was whiped out in a single battle:

[https://resources.huygens.knaw.nl/kroniekbeke Johannis de Beke] <s>wrote</s> translated from the [https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA334#v=onepage&q=Rapurst&f=false Necrologium of Egmond] in his [https://resources.huygens.knaw.nl/pdf/beke/bekeNL02deel1.pdf Kroniek van Beke], p146
<blockquote>
In den jaer ons Heren m cc lxxii [1272] joncheer Florens van Hollant gheboet te versamenen een machtich heer tieghen die Westvriesen, opdat hi sijns vader
ghebeente mit crachte halen mochte uut Vrieslant ende brenghent in Hollant. Daertieghen quamen die Vriesen rnit heercracht ende sloeghen
der Hollander doot VC [500] wapentuers. In dien stride bleven doot dese ridders wel beproeft van groten love ende stoute orloechslude, alse Werenbolt uter Haghe ende Aelbert sijn soen, '''Diderijc van Raporst ende Gherijt''' sijn broeder, '''Jacob van Wassenaer *''', Beernt uter Haghe, Gherijt van Hermalen ende '''Wouter die Vriese**''' baelju [baljuw] van Kenemerlant. Ende alse die Hollanders also vele uutghecoren kempen verloren hadden, weken si achterwart ende namen die vlucht al tote Heilo op den slechten ackeren, daer si andenverve streden mit nyeuwen onvermoeyden wapentuers, daer doot bleven meer dan viii c [800] Vriesen, alsodat optien dach die voerghenoemde ridders ghenoech ghewroken sijn</blockquote>

* Possibly [https://nl.wikipedia.org/wiki/Dirk_I_van_Wassenaer Jacob I], son of Dirk, son of 1.1.2 
** Possibly related to Jutte die Vriese, wife of Gerard in the next generation.

That roughly translates:
<blockquote>In the year of our lord 1272 jonkheer Floris van Holland commande to gather a mighty army against the Westfrisians, so he could collect his father's bones with force from Frisia and bring them back to Holland. Against that came the Frisians with an armed force and slew 500 of the Hollander armsmen. In that battle these well fought knights, with much praised and brave deeds, fell like Werebout uter Hage and his son Albert, Dirk van Raaphorst en Gerrit his brother, Jacob van Wassenaar, Berend uter Hage, Gerrit van Hermalen en Wouter die Vriese, baljuw of Kennemerland. And when de Hollanders had already lost so many chosen fighters, they retreated back and took flight to Heilo, on the bad arable lands, there they fought anew with tirelssly feats of arms, and slew 800 Frisians, so that on that day, the forementioned knights were avenged.
</blockquote>

'''Generation 6'''

====1.1.1.1 Dirk Dirksz v1289, 1309====
* son of [[#1.1.1_Dirk_Kerstantsz_v1261-1266/1268_+1272|1.1.1 Dirk Kerstantsz v1261-1266]]
*'''x unknown'''
*[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
*[Harnas #9 1289], [?Lisse #1 1309] neef

Born ca 1260. He holds Harnas 9, likely already since 1272 or his coming of age after that, and gets permission to rent it out in 1289. He is succeeded by his brother in 1309, so he likely died without heirs. Because he preceeds his brother, he was likely the oldest son.

====1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321 +1322====
* son of [[#1.1.1_Dirk_Kerstantsz_v1261-1266/1268_+1272|1.1.1 Dirk Kerstantsz v1261-1266]]
*'''x Hadewich/Hazetiaan (van de Woerd)''': [1330], [1333], [1334]
*[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA429#v=onepage&f=false OZH #938], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA453#v=onepage&f=false OHZ #999], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308] = [https://books.google.nl/books?id=12JUAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA75#v=onepage&f=false 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA31#v=snippet&f=false RH 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://books.google.nl/books?id=3XOXJZdpoZYC&newbks=0&pg=PA71#v=onepage&q&f=false 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA111#v=snippet&f=false RH 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
*[Harnas #9 1309], [Voorschoten #418 1290], [Voorschoten #425 1290], [Monster #32 1284], his son [Voorschoten #464 1377], [Limmen #97 1372], [Voorschoten #381A 1322 bel.]

Born ca 1265. Kerstant holds Monster #32 in 1284, #418 and #425 in Voorschoten in 1290. He succeeds his brother on Harnas #9 in 1309.
In 1311 he represents wijlen Dirk, maybe brother , else his father. He was a ridder in 1311, and is mentioned in 1323, posthumously, succeeded on Monster by 1329, succeeded on Harnas by 1336, so died >1323 and <1329. He has been succeeded by his children in 1346. That entry mentions ''waarvan 2 ½ morgen in de Gheer, tussen Jan van der Nesse en Kerstant kinderen van Raaphorst'', while De Geer came on AvO in 1357, and on Mechteld vOudshoorn by 1361...

Since #425 holds House van Raaphorst, he and his heirs must be the main branch. His grandson Bartholomeus also gets #464 in 1377 from his wife, and Limmen #97 in 1372.

Children:

*[[#1.1.1.2.1_Dirk_Kerstantsz_v1329-1361|1.1.1.2.1 Dirk Kerstantsz v1329-1361]], in the next generation
*[[#1.1.1.2.2_Gerard_Kerstantsz_v1297-1324_+1325|1.1.1.2.2 Gerard Kerstantsz v1297-1324]] +1325, in the next generation

====1.1.2.1 Kerstant Gerardsz v1320, +<1322====
* son of [[#1.1.2_Gerard_Kerstantsz_v1269_+1272|1.1.2 Gerard Kerstantsz v1269 +1272]]
*x unknown

ridder: 1320 holding 10ths in Wassenaar, Boomgaarde, Hillegersberg, Scarpenes, Louwersloot. 1322 his kids, +<1322

Gerard x Jutte v1320 was named Kerstantsz v1321 holding that same plot. Since he named a daughter Hazetiaan, he was likely the son of Kerstant Dirksz x Hazetiaan.
Gerard x AvD is also identified as a Kerstantsz bij Schiebroek #73 1323/1333, so he must be son of the other Kerstant, this one, and named after this Kerstants father. Likely his oldest son, it seems he continued the Van Raaphorst line with his oldest son Gerard.
His younger son Kerstant then, continued on his mother's heritage becoming van de Berghe, some later taking on Van Matenesse.

Children:

*[[#1.1.2.1.1_Gerard_Kerstantsz_v1328-1335|1.1.2.1.1 Gerard Kerstantsz v1328-1335]] x AvD, in the next generation
*II. Kerstant van den Berghe v1346-1366, hoogheemraad 1347, bloedverwant BvR, baljuw 1350, x N.N. Dirk Bokeldr uter Nesse, heer van Matenesse
**II.1 Dirk van de Berghe v1377-1380, CoA breach from vR CoA, Daniel van Matenesse is his uncle and has only bastards, he inherits => Dirk heer van Matenesse v1380

'''Generation 7'''

====1.1.1.2.1 Dirk Kerstantsz v1329-1361====
*son of [[#1.1.1.2_Kerstant_Dirksz_v1281-1321_+%3C1329|1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321 +<1329]]
*'''x Machteld v Oudshoorn''' [1311], [Aarlanderveen #8 1357], [Aarlanderveen #8 1361], [Leiderdorp #163 1311], [Haarlem 1366]
* [https://books.google.nl/books?id=R0AFAAAAQAAJ&newbks=0&pg=PA224#v=snippet&f=false 1334], [https://books.google.nl/books?id=FPAPAAAAYAAJ&newbks=0&pg=PA43#v=onepage&f=false 1343], [https://books.google.nl/books?id=FPAPAAAAYAAJ&newbks=0&pg=PA45#v=onepage&f=false 1343]
*[Harnas #9 1351], ?[Monster #32 1329], [Voorschoten #362 1334], [Leiderdorp #163 1311]

?If it is this Dirk holding Monster, then Dirk holding it 1378 would be his son, Aaltrud his granddaughter.

Leiderdorp #163 is bordering in 1311 to land held by MvO, who was not even married the first time then, and to land held by GvR, the could be either xJ or xAvD.

Aarlanderveen #8 is bestowed on his wife Mechteld or her children in 1357, their son Bartholomeus, his sister x Gerard van Egmond, or Haaske, daughter of the vrouwe vR, also sister.
In 1361 it comes to Mechteld, her children as heirs. By 1407 it transfers to her grandson Adriaan by Bartholomeus.

Children:

*'''Bartholomeus Dirksz v1357-1397''' x Catharina van Egmond, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.23~1990 1386], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.20~1952 1387], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.04~1571-1577 1393-1405], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2197 1402], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2198 1402], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2198 1402], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.04~1591-1600 1419-1428], [Aarlanderveen #4 1379], [Alphen #39 1400], [Alphen #64 1357,1396, 1406], [Wassenaar #418 1396], [Wassenaar #423 1397], [Zoeterwoude #464 1377], [Limmen #97 1372,1375], [Ter Aar #1 1379], [Aarlanderveen #2 1379] koop, [Oudshoorn #14 1379], [Monster #8 1383] from D v1227
**Adriaan Bartholomeusz v1406-1430 x Agnes van Nijeveld: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~I.~131 NA #587 1406], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2210 undated], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.06~1652 1410], [Aarlanderveen #8 1407], [Alphen #25 1410], [Aarlanderveen #3 1428], [Harnas #9 1430], [Alphen #64 1406,1406,1430], [Wassenaar #418 1406, 1430], [Wassenaar #423 1415], [Wassenaar #425=#418 1470], [Zoeterwoude #464 1431], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~VIII.~b.~8.~708 NA #708 1465], [Ter Aar #1 1454], [Emmeloord #1 1412] neef, [Alphen #92 1399 bel], [Rietveld #127 bel], [Monster #8 1406]
***Albert Adriaansz v1431-1477 +1475 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.20.39/invnr/%40A~282~312~XXXV~c~337?search-type=inventory&start=0&searchAfter=337%2C%40A~282~312~XXXV~c~337 1446], [Wassenaar #422 1447], [Wassenaar #425 1470,1473], [Zoeterwoude #464 1431,1470,1475], [Ter Aar #1 1455], [Schoten #162 1382], [Sloten #169 1372], [Amsterdam #104 1397] ridder
***Bertelmeeus Adriaensz: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~VIII.~b.~8.~708 NA #708 1465]
****(Dirk Albertsz)
*****Albert Dirksz: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.07~828 1458], [Ammers #7 1461], rentmeester van Kennemerland, [Rijswijk #49 1458]
****Gijsbert Albertsz v1475-1488, knaap x Jacoba van den Woude [Monster 12A 1499 +1526]: [Aarlanderveen #4 1492], [Wassenaar #425 1477,1488], ['s-Gravenzande #14 1390] banneling, [Ter Aar #1 1473,1474], [Aarlanderveen #1 1492], [Monster #12A 1476,1499]
****Steven Albertsz v1441-1492, knaap, [Aarlanderveen #4 1492], [Alphen #64 1441], [Wassenaar #416 1469] neef
****Bartholomeus Albertsz, bastaard: [Wassenaar #425 1488]
****Machteld Albertsdr, bastaard: [Wassenaar #425 1488]
****Elisabeth Albertsdr, bastaard: [Wassenaar #425 1488]
*****Bartholomeus Stevensz: [Alphen #64 1475]
***Adriaan Adriaansz x Godelt: v1470 +1473 [Monster #8 1453] = [NA #779 1453]
***Gijsberta Adriaansdr x Gillis van Kralingen: [Voorschoten #360, 1427] x Willem van Buxmeer [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~415 NA 1442]
***Steven Adriaansz: [Ter Aar #1 1454], [Papekop #114 1454], [Woerden #167 1454]
****Bartholomeus Stevensz +1491: [Papekop #114 1464,1491], [Woerden #167 1464,1491]
*****Adriaan Bartholomeusz: [Papekop #114 1491,1503] [Woerden #167 1491,1504]
****(Dirk Bartholomeusz)
*****Albert v1470-1475, schout van Haarlem
**Katelijne/Catharine Bartholomeusdr v1472-1473 x Otto van Egmond: [Schiebroek #78 1473], [Schipluiden #231 147?,1472x]
***Adriaan Ottosz van Egmond v1514: [Schipluiden #231 1514]
**Machteld Bartholomeusdr x Hendrik van Naaldwijk: [Naaldwijk #26 1459,1484]
**Allard Bartholomeusz: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.33~4.2.33.1~2091A 1389] Dirk 1374
*Janne Dirksdr x GvE v1357
*Haaske Dirksdr v1357-1361
**(Dirk Bartholomeusz): [Monster #32 1378]
***Aaltrude Dirkdr: [Monster #32 1378] with her father

====1.1.1.2.2 Gerard Kerstantsz v1297-1324 +1325====
*son of [[#1.1.1.2_Kerstant_Dirksz_v1281-1321_+1322|1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321 +<1329]] and Hazetiaan van de Woerd
*'''x 1e (1300) Jutte Gerardsdr die Vries (+c1311)''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311]
*'''x 2e (1320) Jutte Nicolaasdr Tengnagel (+c1335)''': [Zoeterwoude #542 1320]
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA453#v=onepage&f=false OHZ #999], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], ?[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.01~3.01.12~3.01.12.1~580 1318], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA89#v=snippet&f=false RH 1320] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA89#v=snippet&f=false RH 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA89#v=snippet&f=false RH 1320] [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA90#v=snippet&f=false RH 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA114#v=snippet&f=false RH 1323] Kerstantsz, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~754 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA133#v=snippet&f=false RH 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder
*[Zoeterwoude #542 1320,1321], [Ruiven #205 13??], [Putten #182 1309,1311], [Schipluiden #230 <1303,1323,<1357], [Ruiven #205 <1352], [Leiderdorp #1 +<1327]

Named ridder and milites.

There are 2 Gerard Kerstantsz, one married to Jutte in 1320 and names Kerstantsz in 1321, this one, the other if named Kerstantsz in 1323, and has transfered Schiebroek to his wife AvD by 1333. One would be son of Kerstant Dirksz x Hazetiaan, the other of Kerstant Gerardsz x NN. This GK could have named his oldest daughter Hazetiaan after his mother.
But the other Kerstant could have name his son Floris after mother's father, Floris van de Woerd, and his son Dirk after father's father (1.1.1), instead of after his greatgreatgrandfather (1).

He married Jutte die Vries (would her father Gerard have been a brother, or son of Wouter, dying in the 1272 battle?) around 1300, and has daughters Hadewich and Armgard mentioned in 1311. Sophia x Willem van Naaldwijk is said to a daughter too, Willem holds #537 Zoeterwoud in 1390. Jutte died around 1320, he married Jutte van der Hoogstrate soon after, he died 1325 and she outlived him, and he had son Nicolaas with her, after her father.
Or didn't he? BdK points to the Necrologium ([[#Zoektocht_naar_het_voorgeslacht_van_Catharina_van_de_Nesse,_de_vrouw_van_Willem_van_Montfoort,_Ben_de_Keijzer,_2021|footnote 144]]), but that could have been Gerard xAvD just as well. He was last seen holding [Schiebroek #74 1323], and AvD hold it 1333, ''after his transfer''. It might be ''him'' that died 1325. Because a heer GKvR is alive in [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328]. And that record would make the most sense if it is the father of Hadewich, giving her dowry, under the condition that it will return to him (or his heirs) if she dies without offspring. He'd have to be alive to set that condition. If so, Nicolaas would not have been born posthumously as BdK suggests, and it might explain the gap of his succession. Gouthoeven reporst a Gerard +1328.

He holds #542 in Zoeterwoude in 1320. In 1321 it is held by a Gerard explicitly named Kerstantsz, most likely the same Gerard.
He held #205 Ruiven, in 1352 it is held by his daughter Hazetiaan and her son with her 2nd husband, Nicolaas. It transers to her oldest son from her first marriage Alfer III by 1377.
He held #182 Putten in 1309, in 1311 and bestowed it upon his daughters Hadewich/Hazetiaan and Armgard/Ermgarde.
He held #230 Schipluiden since <1303 and bestows it upon his daughter Hazetiaan from his first marriage in 1323. Confusing Jutte de Vrieze is referred to as his wife, since he supposed to have remarried a different Jutte by then.
His grandson? Ernst holds #541 Zoeterwoude in in 1336-1355.

Children:

*Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk: BI, Gouthoeven
*Ermengard/Armgard Gerardsdr v1311 (1) x Gillis Jansz van Barendrecht: [Putten #182 1311]
*Hadewich v1311 +<1317: [Putten #182 1311]
*Hadewich/Hazetiaan/Haze Gerardsdr *1317 v1323-1399 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~754?search-type=inventory&start=5&searchAfter=950,@3~3.04~3.04.02~754 1390] (1) x Alfert van der Horst (1316-1345): [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311] (2) x Jan van Bloemenstein v1311-1352: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~754 1324], [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA192#v=snippet&f=false RH 1330]=[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~94.1 NA 1330], [Ruiven #205 1352,1377], [Schipluiden #230 1323,1358,1377], [Leiderdorp #1 1327,1335,1390]
**Alfer III van der Horst (1340-1402) +<1403 x Mabelia Jacobsdr van den Woude v1377: [Ruiven #205 1377,1385,<1403] schildknaap, [Schipluiden #230 1377,1385], [Leiderdorp #1 1335]
***Alfer IV x Maria van Hodenpijl [Schipluiden #230 1456]: [Ruiven #205A 1412,<1435], [Schipluiden #230 1412,1415]
****Jan Alfersz: [Ruiven #205A 1435,1463], [Schipluiden #230 1415,1435,1456], [Emmeloord #1 1443]
***Christina Alferdr x Arnout die Kok: [Ruiven #205 1403], [Schipluiden #230 1403,1412]
**Lijsbeth *c1340 x Wouter van Matenesse: BI
**Ernst: [Zoeterwoude #541 1336,1346,1355]
*Nicolaas Gerardsz *1325 [Oostveen #180 <1393] (2) x Wendelmoed [Oostveen #180 1393]: [Ruiven #205 1352]
**'''Gerard Nicolaasz v1392-1412''': [Ruiven #205B 1412], [Lakerveld #578 1420], [Vuilkop #207 >1392], [Boeikop #413 <1440], [Schalkwijk #38 1403]
***?Johanna Gerardsdr x Pieter Grawart [Vuilkop #202 1444]
**Gijsbert Nicolaasz v1392: [Vuilkop #207 >1392]
**Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170082 1393]
**Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
**Janne Nicolaasdr x Jan die Voogd Willemsz: [Boeikop #427 1393]

====1.1.2.1.1 Gerard Kerstantsz v1323-1335====
*son of [[#1.1.2.1_Kerstant_Gerardsz_v1320,_+%3C1322|1.1.2.1 Kerstant Gerardsz v1320, +<1322]]
*'''x Agniese van Duvenvoorde +1335''': [Schiebroek #73 1333]
*[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk, [https://books.google.nl/books?id=qjdlAAAAcAAJ&newbks=0&pg=RA1-PA50#v=onepage&f=false +<1343], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] +zoen
*[Schiebroek #74 1323]

There are 2 Gerard Kerstantsz, one married to Jutte in 1320 and names Kerstantsz in 1321, the other, this one, named Kerstantsz in 1323, and has transfered Schiebroek to his wife AvD by 1333. One would be son of Kerstant Dirksz x Hazetiaan, the other of Kerstant Gerardsz x NN. This GK could have named his oldest daughter Hazetiaan after his mother.
But the other Kerstant could have named his son Floris after mother's father, Floris van de Woerd, and his son Dirk after father's father (1.1.1), instead of after his greatgreatgrandfather (1).

He holds Schiebroek #74 in 1323, and it has been transferred to his wife in 1333, likely because he died. His wife Agniese van Duvenvoorde is said to have died in 1335. Also land in Leiderdorp, bordering plot 163.

A Dirc v1344-1377, holds the Schiebroek plot in an unknown year in 13xx, likely their son. A Dirc ''tocht''s his wife Agniese in 1347, that might be his oldest son (born ca 1295, the end nearing), or grandson (born 1320, just married). In 1355 that Dirk bought back his land after being declared an enemy of the count in 1350-1351 and being banished, loosing his lands in 1354.
The v1351 only names Gerard's children though, implying he either did not take part, or was already dead by then, but there were 'other unnamed brothers' of his sons, and Dirk seems to be amongst the unnamed ones then, weird, cause he succeeds, apparently the oldest. That might be then, because he is the Dirk named as ridder in 1351, oldest son, and his younger brothers were just knapen.
The ''zoen'' (reconcile) in 1355 includes a Gerrit, not this Gerard, since his lands had passed to Dirk by 1347, but that could be a son Gerrit that did not seem to have succeeded. Unclear what that Gerrit bought back then. It could not have referred to Gerard Kerstantsz +1325, and I am not aware of any other Gerrits alive at the time.
v1379 could be the son Dirk Gerardsz almost 85, or a grandson Dirk Dirksz, nearly 60, apparently without heirs.

A Gerard died in 1325 according to the Necrologium, that could have been either. Since the other one seems to be alive in 1328, setting the condition to receive his daughters dowry back if she dies without children, it must have been this one. Neither would be the Gerrit making peace with the count (zoen) in 1355, he could be one the ''other brothers'' in 1351 and thus a son of this one. That Gerrit could also be the son of Tideman, see below.

Sons Floris, Kerstant and Wouter are named explicitly in 1351, as knaap, Dirk as ridder. Floris is also named as priest or monk in 1332, and baljuw in Rijnland, Simon is monk too, v1335, 1355. There are ''other brothers'' too in 1351.

Children:

*'''Dirk Gerardsz v1347-v1355 xAgniese: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://books.google.nl/books?id=qjdlAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA84#v=onepage&f=false 1373] ridder, [Schiebroek #73 13??,1347,1354,1355], [?Koningsveld 1364]
**?Dirk Dirksz v1377-1379 +1379, no kids: BI, Gouthoeven, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.33~4.2.33.1~2091 1374], [Schiebroek #73 1379]
*Floris Gerardsz v1332-1356 +<1377 x Clemeinse v1377 [Agatha 1377,1378]: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~VI.~c.~3.~3.2~599 NA #394 1369], +<1377
**Dirk Florijsz: [Agatha 1377,1378]
***Floris Dirxz: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~399.1-399.2 NA 1439]
**Gerard Florijsz: [Agatha 1377,1378]
**Jan Florijsz: [Agatha 1377,1378]
*Kerstant Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, ['s-Gravenzande #14 1361]
*Simon Gerardsz v1335-1355: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355] monk
*Wouter Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [Schoten #162 1390]
*broers Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen

Then there is #63, #64, #65 in 's-Gravezande, where a Gerard switches plots 63 and 64 with his son Tideman in 1330. Can't have been GD xJutte, he died by 1325, this Gerard might have been still alive in 1333, and Tideman could have been amongst the 1351 "other brothers". It could also be a son of the 1355 Gerrit that made peace with count, son of this Gerard or not.

Tideman has a son Gerard, that had died by 1359 when his land net to #193 Bergambacht was occupied by his wife and kids ([https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4269 LEENKAMERS VAN DE GRAVEN VAN BLOIS, 1282-1650])

<blockquote>193. Een weer in de heerlijkheid Schoonhoven naar Ammers, waar de steenoven van Arnout Matthijsz. stond en waarvan Gerard die Borger een half viertel (nr. 191) hield en nu zijn huis (nr. PIO), strekkend boven van de Lek tot de leenheer, oost: '''de vrouw van Gerard Tidemansz. en kinderen''', west: Aaf, gehuwd met Arnout Wembrechtsz., en kinderen.

*'''19-3-1359''': Gerard van Oosterwijk, dienaar van de leenheer, bij opdracht door Gerard die Borger in ruil voor nr. 227, 1 fol. 48</blockquote>

That GT has a son Jacob that succeeds him in 1380. Both Gerard Tidemansz and his son Jacob held #229 in Geervliet ([https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4457 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE PUTTEN, 1229-1650])

<blockquote>
229. De Polre, (13..: groot circa 15 gemet), in Geervliet.

*.-.-13..: '''Gerard Tidemansz.''', 3 fol. 30.
*.-.-13..: '''Jacob Gerardsz.''', 64 fol. 2v
</blockquote>

Together with Kerstant v1361 in 's-Gravezande would result in a speculative

<pre>
Gerard ?v1355
/ \?
Tideman Kerstant
v1330-13?? v1361
| |
Gerard Gijsbert
v13?? +<1359 v1390
|
Jacob v1380-1390
</pre>

Possibly, Jacob was the father of Gerrit [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~I.~130 v1417 NA #636], owning the abbey van Rijnsburg, on his house on the Ouden Vliet, formerly owned by Willem Stuvezant. That house was sold [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~IV.~a.~13.~297 NA #297 1434] by Loeff Pietersz.

===Dating===
====Gerard Kerstantsz x Agniese van Duivenvoorde====
Bottom up:
*The '''children of 1.1.2.1.1 GK x AvD'''. Floris dies +1377, his widow and sons do some selling, Dirk +1379, no heirs, Wouter v1390 might not be the same as 1351. His sons were all still alive in 1351. So they were born 1300-1320, marriage ca 1300. Dirk and Floris the oldest, closest to *1300.
*So '''1.1.2.1.1 GK''' likely *c1275, and AvD *c1280. Then GK died rather young ca +1325, around 50yo, and AvD outlived him to 53yo +1333. Agewise they could have been born, a decade earlier, but not married, cause Floris would have gotten very old. If their father died in 1325, and they were adults then, why aren't there any attestations of them until 1351? Maybe there are, I haven't looked for them very thoroughly.
*His father, if '''1.1.2.1 Kerstant Gerardsz v1320''', is a bit obscure. He is mentioned holding lands in 1320 that are held by his children in 1322. He might be the 1320 monk, maybe retiring to the monestary, seeing the end coming. I sort of forced GK x AvD upon him to be his son, but Kerstant, named after self, is v1346-1366. If that is with a father +<1322 and he died shortly after 1366, being 70yo, he would have been born c1295, and if to a 25-30yo father, KG would have been born 1265-1270, dying ca 1321 just in his 50ies. That has him too young to be a father in c1275, but as the oldest son he would have been before his brother, maybe even from a previous marriage. We can move him up a decade to *c1255 no problem.
*1.1.2.1 KG would have been son of '''1.1.2 GK +1272''' that dies in battle against the West-Frisians. Assuming they would not sent the elderly into battle, but him being a 'seasoned warrior', leading and commanding the troops, that would have been in his 40ies, having at least a decade of marriage and some kids. A decade, 5 kids, 2 surviving sons and likely a daughter or 2. So marries ca 1260 and born *c1230-1235? Better a bit earlier to accomodate a *c1255 son.

That gets me
*1.1.2 GK (*c1225-+1272) x c1250 Aleid Stoep
*1.1.2.1 KG (*c1255-+c1321) x c1270 N.N.
*1.1.2.1.1 GK (*c1275-+1325) x c1300 AvD
*1.1.2.1.1.1 DG (*c1305-+1379)

====Dirk Kerstantsz x Machteld van Oudshoorn====
Bottem up:
*Of the '''children of 1.1.1.2.1 Dirk Kerstantsz x MvO''', Bart is the oldest v1357-1397. If he succeeded his father in 1350, and we won't see his son before 1406, he reigned over 50 years. So, if he died old at 75yo, he would have succeeded young ca 25yo so *c1325, so either his father died young, or had kids late. He had 3 sisters some possibly older than him. It is unlikely he was the first born son, that would likely have been Kerstant, after fathers father, then one after mothers father, one after self. Unclear after whom he'd been named, but with 3 older brothers would have likely come at least 2 sisters, so marriage ca 8-10y before his birth, ca 1315. His father would have been born ca 1290 then?
*If '''1.1.1.2.1 Dirk Kerstantsz''' was born ca 1290, he would have succeeded his father in 1322, in his early 30ies, already married for almost a decade, and maybe about 4 kids, most who'm he'd loose after the birth of Bart (or they would have reincarnated). He'd be just over 70 when we last hear of him. Dirk, named after father's father would have been the oldest son.
*His father '''1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321 +1322''' would have married a year or 2 before c1290, would have been born ca 1260-1265, dying around 60yo. Cause his father died in battle +1272 when he was young, he succeeded young, oldest son after fahter, maybe 16-20you v1282. Only 2 sons reached adulthood, likely a Floris before Gerard and some daughters most likely. He likely married ca 1285 to a slightly younger Hazetiaan, who outlived him by at least 12 years
*'''1.1.1 Dirk Kerstantsz''', having his oldest son 1260-1265 would likely have married ca 1260 then, and would have been born 1230-1235. 12 years of marriage would have likely produced a Dirk, Floris, Gerard, maybe even a Kerstant and some daughters to boot. He'd have died in battle around 40yo, a seasoned commander, still fit enough to ride into battle. Cause he needs to be oldest brother and Gerard 1.1.2 is ca 1225, he needs to be born a decade earlier, and maybe married earlier too.

That gets me
*1.1.1 DK (*c1223-+1272) x c1260 N.N.
*1.1.1.2 KD (*c1263-+c1322) x c1288 Hazetiaan vd Woerd
*1.1.1.2.1 DK (*c1290-+1361) x c1315 MvO
*1.1.1.2.1.1 BD (*c1325-+<1406)

===Trees===
====Tree of names====
<pre>
Dirk vRaaphorst (1)
v1220,1227
|
Kerstant Dirksz (1.1)
v1238
/ \
Dirk Kerstantsz (1.1.1) Gerard Kerstantsz (1.1.2)
v1261-1266/1268 v1269
/ \ |
Dirk Dirksz (5) Kerstant Dirksz Kerstant Gerardsz (1.1.2.1)
v1289, 1309 v1281-1321 v1320
(1.1.1.1) x Hazetiaan \
/ \ \
(1.1.1.2.1) Dirk Kerstantsz Gerard Kerstantsz Gerard Kerstantsz
v1357 v1297-1324 (1.1.1.2.2) v1328-1335 (1.1.2.1.1)
x MvO x Jutte, x Jutte x AvD
/ | \ /(1) |(1) \(2) / | | \ \ \
Bartholomeus Janne Haaske Hadewich Armg. Nicolaas Dirk Floris Kerstant Simon Wouter ?Gerrit
x CvE x GvE xAvdH xGJvB xWendelm.
| xJvB |
Adriaan Gerard
</pre>
====Tree of properties====
<pre>
(1)
[Monster #8]
|
(1.1)
[Monster #8]
/ \
(1.1.1) (1.1.2)
[Monster #8]
/ \ \
(1.1.1.1) (1.1.1.2) (1.1.2.1)
[Harnas #9] [Monster #8] [Monster #32] [Wassenaar ?]
[Voorschoten #418] [Harnas #9] [Hillegersberg]
[Voorschoten #425] [Scarpenes]
/ \ |
(1.1.1.2.1) (1.1.1.2.2) (1.1.2.1.1)
[Monster #8] [Zoeterwoude #542] [Schiebroek #74]
[Monster #32] [Ruiven #205]
[Voorschoten #464] [Putten #182]
[Voorschoten #362] [Schipluiden #230]
[Limmen #97]
| | | \
Bartholomeus Nicolaas Dirk Floris
[Monster #8] [Oostveen #180] [Schiebroek #73] [Agatha]
[Aarlanderveen] [Ruiven #205]
[Alphen]
|
Adriaan
[Monster #8]
</pre>

Heren van Raaphorst

2026-01-28T16:44:28Z

Geneanvdp: /* REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE VELSEN, AFKOMSTIG VAN DE HEREN VAN WATERLAND, 1248-1650, J.C. KORT */

In [https://www.knggw.nl/raadplegen/de-nederlandsche-leeuw/ De Nederlandsche Leeuw] 1983, Van der Klooster sets out how Van Leiden, Van Wassenaar and Van Raaphorst sprote from Doede van Voorhout through his son Kerstant.
[http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-wassenaer/heren-van-raephorst/ John Ooms] gives us a line of descendance. Who do we find if we search the [https://www.collectiegroesbeek.nl/zoek/?q=raaphorst&index=achternamen&index=voornamen&index=jaartallen&index=maatboek-heemskerk&index=eigendomsakten-heemskerk&index=transportregister-egmond&index=transportregister-bloemendaal&index=tiende-penning-haarlem&index=transportregister-haarlem&index=tiende-en-honderdste-penning-bloemendaal&index=transportregister-zijpe&index=maatboek-broek-in-waterland&index=maatboek-heemstede&index=maatboek-suderwoude&index=haarlem-algemeen&sort=jaar&page=1 Groesbeek Collectie (GC)] and Oorkonden (=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC#v=onepage&f=false OHZ])?

==NL83==
# Kerstant Doedensz, drossaart van Holland, attested 1167-1189 (Koch, OHZ, 160,215,217,220), but never Van Raaphorst.
# stamvader Dirk, attested 1221-1227
# Kerstant, ridder, attested 1238, +1238 (v Gouthoeven)
# Dirk, ridder, attested 1261, +20-8-1272
# Kerstant, ridder, attested >1280, +1322
# Dirk, ridder, attested 1328-1344

==GC==
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170151 <1161] Kerstant Dodosz [van Raaphorst?], for the soul of his son Gerard
** [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040484 1167] Gerardus dapifer [van Teylingen of van Raaphorst?]: G#124 has was succeeded for vT by H#143 before 1162, who could have had a son GHvT. Gerard son of Kerstant had died already, but could have had a son Gerard that succeeded him.
* Dirk [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
* Gerard [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269]
* Dirk [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 1272],
* Kerstant [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR
* Kerstant [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
* Gerrit [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
* Clare [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170025 1316]
* Hazetiaen/Hadewich Gerardsdr [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328,1335] x Alfer van der Horst, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170050 1335], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170052 1343], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1085638 1346]
* Gerrit Kerstantsz [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk
* Gerard [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
* Dirk [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170042 1328], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170048 1334], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021846 1338], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170053 1343], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170054 1344], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170056 1346] x jvr Agniese, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170057 1347] lijftocht, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040713 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351] verbeurd, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1172751 1356]
* Hasekine [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170045 1330] widow of Kerstant vR +1322
* Florens Gerardsz [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351]
* ver Agnes van Oudshoorn sister of '''Machteld (x?) van Raaphorst''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1140971 1333], her (Agnes'?) son Bartholomeus, his (Bart's?) sister x GvE, or '''Haaske, daughter of the lady Van Raaphorst'' (Machteld?); 1361 '''vrouwe vR''' (Machteld?); 1407 '''Adriaen vR'''
* Floris van Raaphorst, en zijn broers Kerstant en Wouter, kinderen van Gerard van Raaphorst [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170060 1352] Dirrick van der Dobben en Gheryt van Oestgheest of '''andere mombers van de kinderen van heer Dirric van Raephorst''' krijgen opdracht '''ver Machtilden van Outshoerne, vrouwe van Raephorst'''

==Early tree NL83==
NL83 has an early tree that can be extended with Willem van Voorhout, likely son of Dodo and brother of Kerstant
<pre>
Dodo van Voorhout
/ \
Kerstant, drost (1) Willem van Voorhout
/ | \ \
Gerard +1161 Philips van Dirk vRaaphorst (2) WWvV
dapifer Wassenaar |
Kerstant (3)
|
Dirk (4)
|
Kerstant (5)
|
Dirk (6)
</pre>
Putting dates to that... it would not be unlikely that Kerstant (1) would have had a son Dodo and a son Kerstant too, that would make 5 boys, and very likel several girls too.
His son Gerard had become an adult and succeeded him as drost, but died before his father, likely rather young.
If Kerstant was 60 in 1161, born 1101 married early 1122, and produced a 3rd son and 5th child by 1130, then Gerard would have died young, around 30 yo.
His brother Dirk (2) would have been younger still, 1135-1140, and would have just started his carreer around 1160.
Is he is the Dirk 1220, 1227 he was likely born several years later even. Born 1150, he would have been attested 70-77 yo.
I haven't spotted the Kerstant (3), who seems to have been spotted in/by Van Gouthoeven. Likely the oldest son, born ca 1175, would have died 63yo in 1238 then.
That would make Dirk (4), another oldest son ca 1200 then. Respectable 61-72 yo then, and hard to believe he'd be 1289.
Kerstant (5), again oldest son, would then be born ca 1225, and he would have been 84 yo in 1309.
Seems we need to push all of their births a bit further to make that fit better, 1165, 1190, 1220, 1245 looks better.

So that would give guestimates, with deaths soon after last mention:
* K (1) 1110-1175 (65 yo) v1161
* D (2) 1140-1227 (87 yo) v1220,1227
* K (3) 1165-1238 (73 yo) v1238
* D (4) 1190-1272 (82 yo) v1261-1272
* K (5) 1220-1309 (89 yo) v1282-1309
* D (6) 1245

That would leave the 1289 to D6, have to put some others on him as well, I'll reshuffle GC a bit.
Kerstant 1316-1323 and in 1346 his children would hardly fit K5, so there likely is another one still.

==Fitting in the rest==
* Gerard 1269 would have been of the same generation as Dirk (4). Could have been a grandson of G+1161, but he was never named Raaphorst and that would require a generation in between, easiest to assume either D2 named a son after his brother, who named a son after him self, so cousin of D4, or K3 named a son after his uncle. The latter requires the least postulated people, so that seems prefferable.
* Gerrit 1295-1325, if al the same person, is unlikely to be the same person as G1269, and seems most in sync with K5. He is named a son of K, likely 5, in 1323. But he could very well be son of a Kerstant?, son of G1269 named after K3, that would also solve the >1309 mentions. Then again, how would they have distinguised both Kerstants in the documents?

<pre>
Kerstant (3) Kerstant (3)
/ \ / \
Dirk (4) Gerard 1269 Dirk (4) Gerard 1269
| | |
Kerstant (5) Kerstant (5) Kerstant? v1316-1323
/ \ | |
Dirk (6) Gerrit v1295-1325 Dirk (6) Gerrit v1295-1325
</pre>

I think I prefer the variant on the right.

Then, Clare, v1316-1323, a hofstede she possibly lives in, no husband or children. A widow maybe?
If she was born 1250, became widow 1316 at 66yo, and died 1323 73yo... she would most likely have been the wife of Kerstant (5), or his cousin.

Hazetiaen Gerardsdr is named her father's heir, seemingly only daughter, in 1324, and is married by 1328. Born before 1300, and by 1324 unlikely any more sons would follow?
For now best fits Gerrit v1295-1325, but she might be attested past 1356, haven't looked that far yet.

Gerrit Kerstantsz v1328-1355... is not named Kerstantz everywhere, and it is unlikely al Gerrits v1295-1355 (and possibly later) are the same person.
It seems Gerrit Kerstantsz had a son Gerard, and possibly even a grandson Gerard.

D(6), *c1245 maybe a decade later, could have been attested up to 1330 something if he lived to old age, but I can't make that stretch to 1356.
Simplest solution would be to have him have a Dirk Dirksz. *c1280 and attested v1328-1356, being 76yo by then.

Hazekine +1322 widow of Kerstant would K(5) best, cause he died >1309, and the presumed Kerstant Gerardsz would have been attested in 1323 still.
But Gerrit names a daughter Hazetiaen, so some attestations for Kerstant are likely mixed up.

Florens Gerardsz would be brother of Gerard and Hazetiaen, so would another Wouter and Kerstant be.

Let's draw again...
<pre>
Kerstant (3)
/ \
Dirk (4) Gerard v1269
v1261-1272 |
| |
Kerstant (5) Kerstant? v1316-1323 x
v1282-1309 x Hazekine +1322
Clare v1316-1323 |
/ |
Dirk (6) v1289-1328 Gerrit v1295-1335 x Agnes van Duvenvoorde
| / | | | \
Dirk Dz v1338-1356 Gerard v1355 Hazetiaen Florens Kerstant Wouter
x Agniese v1324-1346 v1332-1355 v1351 v1351
x Alfer v Horst
</pre>

That has a problem. In 1320 a Gerrit is a widow of a Jutte.
He can hardly be Gerard v1269, brother of D(4) that died and old man shortly after 1272.
He could be his grandson, but I have him married to AvD. He could have remarried, if he is of similar age as D(6) he could hardly have had a son Simon with her.
So we'd need another Gerard then.

Haven't sunk my teeth in ver Agnes van Duvenvoorde yet.

==[http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-wassenaer/heren-van-raephorst/ John Ooms]==
# Kerstant Doedesz
# stamvader Dirk, *1175-+1230
# Kerstant, *1200-+1238
# Dirk, *1230-+1272
# Kerstant, *1260-+1320
# Gerard, *1253-+1328, brother of Kerstant above

And Gerard married AvD and had Sophie, Dirk, Alida, Hadewij, Floris, Kerstant, Wouter
No Simon, no Clare, no Jutte, no Hazekine.
It was Dirk Gerardsz dat was father of another Dirk, Johanna and Bartholomeus, likely the one that appeared with ver Agnes van Oudshoorn.

Let's draw...
<pre>
Kerstant (3)
|
Dirk (4)
/ \
Kerstant (5) Gerard v1269-1325 x Agnes van Duivenvoorde
/ / | | \ \ \
Dirk (6) Kerstant Hadewij Floris Wouter Sophie Alida
/
Dirk
</pre>
Dirk(6) NL83, the (6) goes to Gerard here, would be 1280-1350, but who'd ahve been the D +<1311?
We do not have a Gerrit Kerstantsz, and this single Gerard has to carry all attestations 1269-1355?
A G *1253 could have been attested 1269.
G v1328-1355 could have been a grandsons of Gerard then, most likely through Kerstant then.
He would have been born 1275ish, and could have carried 1323, and anything after 1328, maybe even up to 1355.

==[https://books.google.nl/books?id=8ahMAAAAcAAJ&pg=PA1053#v=onepage&f=false Batavia Illustrata]==
* Kerstant, ridder, v1238
* Dirk and Gerrit, ridder, v1272. Melis Stoke wrote "Theodoricus de Raaphorst, & Gerardus frater ejus". Brothers.
* Gerrit, ridder, v1300, baljuw van Kennemerland, v1306, +1328 at age 75 x AvD, daughter of Arent x N. v Crayenhorst, brother Kerstant, ridder v1312, sister Catharina x Hugo van Velsen, brother of Gerrit the murderer. Gerrit has Dirk, Alijd x GGz vPoelgeest, Sophia x WWz vNaaldwijk, Hadewy vR vBloemenstein x Alferaan van der Hurst/Horst, daughter Lijsbeth x Wouter van Matenesse.
* Dirk son of the above G +1350 x Magtilt van Outshoorn, that would be the Oudshoorn entry then, had Dirk, Bartholomeus, Jenne aka Van Doortoge x Jan Jansz v Egmont. x Guidijn van Amstel.

==Putting it al together==
Assuming Melis Stoke, actually living at the time, was right, and Dirk and Gerard were brothers, v1272, they could only be sons of Kerstant v1238 (3) in NL83. So Dirk would be (4) in NL83, and Gerard would be his brother. That still leave both possibilities under [[#Fitting_in_the_rest|Fitting in the rest]], but it dismisses the [[#John_Ooms|John Ooms]] tree.
Gerrit 1253-1328 x AvD could have been that same Gerard, brother Dirk (4), v1272 at 19yo. But if he was born when his father was 30yo, his father would have been born 1223, and then Kerstant would have been ridder at 15 then. If Gerard v1272 were a son of Gerard brother of Dirk (4)... then Gerard and Dirk (4) would have been born 1220ish, and Kerstant 1190ish, and that fits well with JO, and the list under NL83.

But we then still have a Kerstant +1309, and another Kerstant v1316-1323, and a Gerard Kerstantz.
That would be solved in G1253-1328 were a grandson of G v1272 through a Kerstant Gerardsz.
That would put Kerstant Gz at *1220ish, and G v1272 *1190ish, and K(3) 1160ish. That would put Gv1272 at 82yo, but it does fit the list in BL83 for K(3), but there is some room to manouevre.
<pre>
Kerstant (3)
/ \
Dirk (4) Gerard (4a)
| |
Kerstant (5) Kerstant (5a)
| |
Dirk (6) Gerard (6a)
/ | \
Gerard (7b) Dirk (7a) Kerstant (7c)
/ \
Dirk (8a) Bartholomeus
</pre>
Other kids of (6a) left out for simplicity, and still leaves Dirk Gz that BI has.

And what about kids of D (6)? But I'd like to arrange the list of attestations to the above tree.
Rereading NL83, it seems the stamreeks on p150 isn't necessarily father the son, but just succeeding lords of Raaphorst.
The table on p191-192 names brothers Dirk and Gerard and states Dirk's line died out, but it does not say when. So possibly, Kerstant (5) and (5a) are the same person, and son of Gerard, and the only Dirk after Kerstant could be Gerardsz, so maybe there was no K(5), he was (5a), and D(6) was in fact a D(7b).

* Kerstant (3), (c1165-1238),
** Dirk (4), (c1195-1272), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 1272]
*** Kerstant (5), (c1225-1309), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder
**** Dirk (6), (c1245-), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
** Gerard (4a), (c1200-), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269]
*** Kerstant (5a), (c1230-), any of (5)
**** Gerard (6a), (1253-1328), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [1300], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311],[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 +1333], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170048 +1334], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 +1335]
***** Gerard (7b), (c1280-1350), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330]
***** Dirk (7a), (c1280-), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170042 1328], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170048 1334], 1343-1344
****** Dirk (8a), (c1310-), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021846 1338], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170053 1343], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170054 1344], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170056 1346], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170057 1347], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040713 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1172751 1356]
****** Bartholomeus (8b), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1140971 1333], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355]
***** Kerstant (7c), (c1280-), 1312 (BI), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 +<1346], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040713 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355]
****** Gerard (8c), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355]
***** Florens (7d) [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040713 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1350]
***** Simon (7e) [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355]

One more tree, putting everyone in:
<pre>
Kerstant (3)
/ \
Dirk (4) Gerard (4a)
x Hildegarde x Aleid van Hillegersberg
| |
Kerstant (5) Kerstant (5a)
x Clare x Hazekine +1322
| |
Dirk (6) Gerard (6a) +1325
x Agnes van Duvenvoorde (+1335)
/ | \
Gerard (7b) x Dirk (7a) Kerstant (7c) Floris Wouter Simon Hazetiaen Sophie Alida Armgard
Jutte (+>1335) x Machteld \
van Oudshoorn Gerrit (8c)
/ \
Dirk (8a) Bartholomeus (8b)
x Agniese
</pre>

* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] '''heer Cristancius, ridder, aangewezen waren als teruggave voor wijlen Theodericus de Raporst, en hem en zijn erfgenamen daarvoor heeft gekweten'''. Seems to be about Kerstant van Raaphorst, and a deceased Dirk. Dirk (6) was still alive. Dirk (4) had been dead for 39 years. Would Kerstant (5a) have had a brother Dirk (5b?).
* Gerards wife [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 Jutte dies 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 Gerard dies 1325] and his wife Agnes van Duvenvoorde died 1335, that would have been different Gerards most likely.
* 1328: '''Alfer van der Horst en zijn vrouw Hadewych heer Gerritsdochter van Raephorst ... sterft zij kinderloos dan komt dit leen op Gheryt heer Kerstiaensz van Raephorst, ridder'''. Hazetiaan, daughter of (6a). Is she dies without children (didn't she have any yet?) it goes to Gerrit Kerstiaansz. Her father? But he died 3 years before that. Likely his grandson then, and then (7c) has a son Gerrit *<1328.
* 1355-05-03: '''zoen met Gheret van Raaphorst'''. But if (7a) died in 1350... would that have been Gerrit Kerstantsz then?

But Hazekine (5a), Gerard (6a), Jutte (7a), spanning 3 generations and all dying in a timespan of 5 years does not fit comfortably still.

==Spouses==
===(4a)===
[https://rjb.x-cago.com/GARJB/1960/12/19601231/GARJB-19601231-0109/story.pdf p104]
''Over huis Hillegersberg

...Inderdaad is het kasteel overgegaan op '''Aleida Stoop, echtgenote van Gerard van Raephorst'''. Een tachtig jaar later is burchtheer een zekere '''Kerstant van den Berge''', uit het geslacht van beide voorgenoemden. Hij was getrouwd met een ''''dochter van Dirk Bokel Uyternesse''', de zuster dus van de bekende Daniël van Matenesse. Wanneer deze laatste sterft, zonder een zoon achter te laten, komen de bezittingen van Matenesse aan Dirk, een zoon van Kerstant...

uit: SPOREN VAN OUDE BEWONING IN HILLEGERSBERG door J. LENGKEEK''

===(7a)===
ref. nr. 26.04.2004 NL1999k73, OV1979p191, OV1970p242, OBU,[40],[41],[42],[43] (zie info 299).

...-.- 1390: Hadewig, dochter van heer Gerard van Raaphorst, met ledige hand.
Trouwt (2) Jutte de Vrese, weduwe van Alfaert van Lichtenberch (zoon van Jacob II heer Jacobs).
['''18.03.1332: Jutte, weduwe van heer Gerardt van Raephorst, ridder''', verklaart mede namens haar kinderen geen recht te doen gelden op het huis en hofstede te Utrecht achter Sint Pieter, dat van wijlen haar broer heer Gerart Vrese was.
Bezegeld door haar zoon Jacob Alfaertsz. van Lichtenberch: 3 lelies 2, 1 op een schild met geschulpte rand. Jutta, weduwe van Gerardus de Raephorst is op 03.02.1335 aanwezig bij de bevestiging van het testament van haar dochter Elisabeth van Lichtenberch].

https://hoegee.com/getperson.php?personID=I165420&tree=Hoegee

But Jutte did not die in 1320, like GC noted, according to [https://archive.org/details/regestahannonens00mull/page/90/mode/2up his source]. => Jutte did die in 1320, but Gerard remarried that same year to a wife also named Jutte. She outlived him.

=HvR Revisited=
==More sources==
===[https://books.google.nl/books?id=gepak0oX8SQC&newbks=1&newbks_redir=0&pg=PA197 Gouthoeven, 1610] ===
* Kerstant (3), ridder, v1238. So he died >1238.
* D (4) & G (4a) ridders and brothers 1271, were KIA against the West Frisians.
* K (5 or 5a) ridder v1312
* G (6a) ridder v1300, +1328
* Catharina vR x Hugo v Velsen, brother of GvV, murderer of F5vH 1296, was also banished. No... HvV was a brother of GvR.
* GvR (6a) died at age 75, and had AvD as a wife +1335, and had
** a son D (7a) that succeeded him
** Aleid x Gerrit van Poelgeest, ridder, had kids
** Sophia x Willem van Naaldwijk, ridder, had kids
** Hadewyij vR van Bloemesteijn x Alfaen van der Horst, alive 1335 and 1345, had Lijsbeth x Wouter van Mathenesse
* Dirk Gz (7a) ridder +1350 x MvO and had
** D (8a), that collapsed in the street and died +1377, no kids
** Bartelmeeus (8b) who succeeded his brother
** Jenne vR aka van der Doortoige x Jan van Egmond, knape, no kids
* Bartelmeeus (8a), knighted 1367 in the siege of Edingen, .... +1406, x Catharina Jansdr v Egmond and had
** Adriaan (9a)

Catharina "lifed at the same time as G (4a)". Could be his sister. She was according to [https://books.google.nl/books?id=8ahMAAAAcAAJ&pg=PA1053#v=onepage&q&f=false BI], and he confirms HvV was a brother of GvV, not GvR. So she is a daughter of (3), [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I32364.php#tab-directe-familie and thus not daughter of Dirk, but sister].

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/genealogieen/zoektocht-naar-het-voorgeslacht-van-catharina-van-de-nesse-de-vrouw-van-willem-van-montfoort/4717/ Zoektocht naar het voorgeslacht van Catharina van de Nesse, de vrouw van Willem van Montfoort], Ben de Keijzer, 2021===
Unfortunately BdK does not name sources (here), but he does hand us a tree, and gives years of attestation (vermeld).

* Dirk v1221-1227: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
**Kerstant Dirksz v1238: Gouthoeven
***Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
****Kerstant Dirksz v1281-1321: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
****Gerard Dirksz v1297-1324, x 1e Jutte Gerardsdr die Vries, x 2e Jutte Nicolaasdr Tengnagel: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, <s>[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz</s>, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
*****Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk
*****Hadewich Gerardsdr (1) x Alfert van der Horst
*****Ermengard Gerardsdr (1) x Gillis Jansz van Barendrecht
*****Nicolaas Gerardsz (2) x Wendelmoed
******Gerard Nicolaasz v1392
******Gijsbert Nicolaasz v1392
******Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd
******Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
****Dirk Dirksz v1289, 1309: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
***Gerard Kerstantsz v1269: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269]
****Kerstant Gerardsz v1320: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk

<blockquote>
In de aantekeningen van Booth wordt als echtgenote van Alfert van Lichtenberg genoemd Jutte die Vries (Vrese),129 die hertrouwd blijkt te zijn met Gerard van Raaphorst, ridder. Dit tweede huwelijk van Jutte zal uiteraard na het overlijden van Alfert (voor het laatst vermeld 1314) hebben plaatsgevonden.

Op '''17 september 1320 vestigde Gerard van Raaphorst, ridder, de lijftocht van Jutte, op een renteleen van 20 pond Hollands''', die hij voor zijn leven heeft, gevestigd op het baljuwschap van Rijnland.130 Vervolgens werd hij '''op 30 juli 1323 beleend met een huis en boomgaard, gelegen in Schipluiden''', zoals hij dit goed (destijds) gekocht had van Arnoud van Veen, die het had opgedragen uit vrij eigen, en bepaalde daarbij dat het goed zou komen op '''zijn dochter, Hadewich (Hasekin), bij Jutte, dochter van Gerard die Vries, zijn vrouw'''.131
In eerste instantie een prachtige bevestiging van wat Booth meldde. Echter '''Hadewich van Raaphorst, getrouwd met Alfert van der Horst, zoon van Alfert van Wulven (van der Horst), werd al op 17 juni 1311 genoemd, samen met haar zuster Ermengard (Armgard), als dochters van Gerard van Raaphorst, ridder'''.132 Indien we daaraan toevoegen dat op '''21 april 1311 Jutte, de vrouw van Gerard van Raaphorst, ridder,133 is overleden''', dan wordt het duidelijk dat er sprake moet zijn van twee huwelijken waarbij de voornaam van beide echtgenotes Jutte was. Opmerkelijk is dat een '''andere zuster, vrijwel zeker de oudste van het drietal, namelijk Sophia van Raaphorst''', niet in de testamentaire beschikkingen wordt genoemd. Zij was '''omstreeks 1312 getrouwd met Willem, heer van Naaldwijk,134 en is jong overleden'''. In ieder geval voor 22 februari 1325 toen Willem voor zijn tweede vrouw Elisabeth van Egmond de lijftocht regelde,135 maar misschien al eerder. Op '''19 augustus 1323 gaf hij aan zijn dochter Jutte uit zijn huwelijk met Sophia van Raaphorst''' een lijfrente van 50 sc. per jaar, dat na haar dood door het godshuis zal worden geïnd. Zij zal niet lang daarvoor als non in de abdij Rijnsburg ingetreden zijn.136 Willem werd voor het eerst vermeld op '''10 oktober 1306 nota bene met zijn (aanstaande schoonvader) Gerard van Raaphorst, beide ridder''',137 en is gesneuveld bij slag om Staveren138 op 26 september 1345.

Maar waarom noemde Booth de tweede Jutte zo stellig ‘Jutte Vrese’? De eerste gedachte is dat het hier lijkt te gaan om een door hem gemaakte interpretatiefout op basis van de hiervoor genoemde beleningsakte van 30 juli 1323. Afgezien daarvan zou het hoogst merkwaardig zijn geweest indien in het begin van de 14e eeuw een huwelijk tot stand zou zijn gekomen tussen jongelui afkomstig uit twee in de stad Utrecht rivaliserende partijen (Lichtenbergers en Fresingers).139 Zoals gewoonlijk blijkt het allemaal iets gecompliceerder te liggen en heeft Booth wel degelijk de juiste richting aangegeven.
Van '''Jutte, de tweede vrouw van Gerard van Raaphorst''', kan in ieder geval vastgesteld worden dat zij '''de moeder was van zowel Jacob van Lichtenberg (zegelde voor zijn moeder 1332) als van Elisabeth van Lichtenberg''' (haar moeder executeur testamentair 1335). Vermoedelijk is er nog een dochter, die getrouwd is geweest met Jacob van Nijendaal.
'''Uit haar tweede huwelijk met Gerard van Raaphorst, ridder, is postuum een zoon Nicolaas geboren'''. Deze zoon wordt genoemd bij de belening op '''10 mei 1352 van twee hoeven land, gelegen in Ruiven'''. Jan van Bloemenstein wordt op die datum beleend voor ‘ver Hazetianen’, dochter van Gerard van Raaphorst, zijn vrouw, zoals haar vader, en waarbij Nicolaas, haar broer, 5 pond ervan zal houden.140 Op 4 oktober 1324 wordt Gerard van Raaphorst beleend met 25 morgen land met een woning, gelegen in de Lier,141 en 6 morgen land, gelegen op Zouteveen in Kethel.142 Hij verkrijgt daarbij het recht van opvolging voor zijn dochter ‘Hazatiaen’ indien hij zonder zoon zal komen te overlijden met dien verstande dat de lenen door de testamentair executeurs één jaar beheerd zullen worden om daaruit zijn uitvaart te betalen.143 Deze bepaling was niet zonder betekenis, want kort daarop is hij op 8 januari 1325 overleden.144 De korte tijdsspanne tussen 4 oktober 1324 en 8 januari 1325 vormt de aanleiding om te veronderstellen dat '''Nicolaas na het overlijden van zijn vader in de loop van het jaar 1325 is geboren'''.
Volgens het leenrecht vererfde het leengoed op de oudste zoon. Als er geen zoon meer in leven was, vererfde het leengoed op de oudste dochter tenzij het een rechtleen was. Een jongere zoon had voorrang op zijn oudere zuster (of stiefzuster) voor zover ze wettig geboren zijn. Ingeval na het overlijden van de vader alsnog een zoon geboren wordt, treedt hij in de rechten zoals hiervoor omschreven ook al is er sprake van een testamentaire beschikking. Toch werd Hadewich zonder uitzondering beleend met alle (bekende) lenen van haar vader. Alleen niet direct. Steeds is er sprake van een hiaat in de beleningen. Is dat een gevolg het feit dat zij de rechten van haar jongere stiefbroer Nicolaas heeft geschonden en er processen gevoerd zijn?
Helaas zijn er wat dat betreft geen akten gevonden, die daar uitsluitsel over verschaffen.
<pre>
Gerard van Raaphorst
1297-1324
x 1e
Jutte, dr. van Gerard die Vries
x 2e (lijftocht 1320)
Jutte, dr. van Nicolaas Tengnagel

Ex 1e Ex 2e
├──────────────┬──────────────┬─────────────────────┐
Sophia Hadewich Ermengard Nicolaas
van Raaphorst van Raaphorst van Raaphorst van Raaphorst
x x 1e x x
Willem Alfert Gillis heer Jansz., Wendelmoed
van Naaldwijk van der Horst heer van Barendrecht
1306-1344 1317-1344 1319, 1329
x 2e (voor 1352)
Jan van Bloemenstein

┌───────────────┬────────────┬───────────────┬───────┘
Gerard Gijsbert Jan(na) Jutte
1392 1392 x (voor 1393) x (lijftocht 1399)
Jan de Voogd Gijsbert van Hardenbroek
</pre>
''Geneagram 14. De nazaten van Gerard van Raaphorst.''

</blockquote>

*130 J.C. Kort, Grafelijke lenen in Rijnland, 1222-1650, in: Ons Voorgeslacht jrg. 45 (1990), blz. 181 (leen 542).
*131 J.C. Kort, Repertorium op de lenen van de abdij Egmond, 12e eeuw-1650, in: Ons Voorgeslacht jrg. 53 (1998), blz. 209 (leen 230). 132 J.C. Kort, Repertorium op de lenen van de hofstede Putten, 1229-1650, in: Ons Voorgeslacht jrg. 34 (1979), blz. 191 (leen 182).
*133 Necrologium Abdij Egmond, blz. 108: ‘aprilis G Ø Jutta, uxor Gerardi de Raporst, militis, anno M.CCC.XI, que legat x lib. annuatum’ (= 21-4-1311).
*134 J.C. Kort, Naaldwijk en zijn heren tot 1506, in: Naeltwick, 1198-1998 (Naaldwijk 1998), blz. 39.
*135 Muller, Regesta Hannonensia, blz. 137, d.d. 22-2-1325.
*136 Hüffer, Abdij Rijnsburg, no. 187, d.d. 19-8-1323.
*137 J.J.A. Sturkenboom, Inventaris van het archief van Heilige Geest van Naaldwijk, 1295-1950 (z.j. en pl.), no. 2, d.d. 10-10-1306.
*138 Ronald de Graaf, Oorlog om Holland 1000-1375 (Hilversum 1996), blz. 285.
*139 De Graaf, Oorlog om Holland, blz. 115.
*140 Kort, Leenkamer Abdij Egmond, blz. 199 (leen 205).
*141 C. Hoek, Repertorium op de Grafelijke lenen in de Lier, Schipluiden en Vlaardingen, 1252-1648, in: Ons Voorgeslacht jrg. 28 (1973), blz. 98 (leen 39) en p. 126 (leen 86).
*142 C. Hoek, Repertorium op de Grafelijke lenen in Kethel en Spaland, in: Ons Voorgeslacht jrg. 25 (1970), blz. 242 (leen 4).
*143 Muller, Regesta Hannonensia, blz. 133, d.d. 4-10-1324.
*144 Necrologium Abdij Egmond, blz. 92: ‘januarii A Ø Gerardus de Rapurst, miles, anno domini M.CCC.XXV, qui dedit cnuentui xx lib. annuatim’ (= 8-1-1325).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/genealogieen/van-der-woerd-van-foreest/4590/ Van der Woerd – Van Foreest], Ben de Keijzer, 2024===
<blockquote>
III-a. '''Floris II van der Woerd, knaap''' (1285), vermeld 1266, 1282-1292, overl. tussen 7 februari 1292 en 7 mei 1293, '''tr. (…) van Teylingen, dr. van Willem van Teylingen (1205-1243) en Oda'''.
</blockquote>

*63 OHZ III no. 1407, d.d. 7-2-1266 (in de veronderstelling dat de Paasstijl is toegepast). Indien dat niet geval is de datum 15-2-1265. De laatste datum komt in oudere publicaties voor, zoals: Ned. Leeuw jrg. 77 (1960), kolom 91, Ons Voorgeslacht jrg. 38 (1983), blz. 43, Ons Voorgeslacht jrg. 45 (1990), blz. 109.
*64 De Keijzer, ?[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/ov-publicaties/hollandse-bronnen-deel-4/7197/ Het oude register], blz. 472-474.

<blockquote>Kinderen:
1. '''Hadewich (Hazekine, Hazetiaen) van der Woerd''', vermeld 1330, 1333, 1343, '''tr. Kerstant van Raaphorst, ridder (1290), vermeld 128271-1322,72 overl. tussen 9 augustus 1322 en 12 mei 1323,73 zn. van Dirk van Raaphorst (1261-1272).</blockquote>

*71 Muller, [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005190101_01/_bij005190101_01_0010.php Het oudste register], blz. 54, no. 26, blz. 101 no. 309.
*72 NA, Archief Graven van Holland inv.nr. 242, fol. 24-24v, no. 151, resp. inv.nr. 243, fol. 31, no. 146, d.d. 9-8-1322.
*73 NA, Archief Graven van Holland inv.nr. 242, fol. 33, no. 209, resp. inv.nr. 243, fol. 44, no. 212, d.d. 12-5-1323.
*74 NA, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~94.1 Regestenlijst van het archief der voormalige abdij Leeuwenhorst te Noordwijkerhout, regest 94], d.d. 10-11-1330; Muller, Regesta Hannonensia, blz. 192, d.d. 10-11-1330.
*75 NA, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~111 Regestenlijst van het archief der voormalige abdij Leeuwenhorst te Noordwijkerhout, regest 111], d.d. 30-5-1333; Muller, Regesta Hannonensia, blz. 215, d.d. 30-5-1333.
*76 [https://books.google.nl/books?id=XWTPizDnMycC&newbks=0&pg=PA680#v=onepage&q&f=false Van Mieris II, blz. 680], d.d. 11-11-1343.
*77 W.A. Beelaerts van Blokland, Vaststelling der identiteit van enkele edelvrouwen, in: [https://books.google.nl/books?id=7bXroAp13U4C&pg=PA256#v=onepage&q&f=false Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde, vierde reeks, tiende deel (’s-Gravenhage, 1912), blz. 256-257].

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/genealogieen/van-poelgeest/14710/ Van Poelgeest], Ben de Keizer, 2025===
<blockquote>
II. Gerard II van Poelgeest, vermeld 1252.
</blockquote>
<blockquote>
II. Gerard III van Poelgeest, ridder (1306), heer van Hoogmade,37 vermeld als leenheer 1307,38 overl. voor 1316, tr. Aleid van Raaphorst,39 vrouwe van Poelgeest, vermeld 1316, verm. dr. van Gerard van Raaphorst en Aleid van Hillegersberg.40

Op 28 januari 1306 verkoopt graaf Willem III aan Beatrix, dochter van heer Dirk van der Doortoge, ridder, de goederen ter Doortoge, in Zevenhuizen, en in Zegwaard, die van wijlen haar vader waren, welke goederen zij in recht leen zal houden, met de bepaling dat zij een deel van de koopsom de op dat goed rustende schuld zal afbetalen aan heer Gerard van Poelgeest, ridder.41

In 1316 ontvangt te Koudekerk ‘de vrouwe van Poelgheest’ uit de lentebede en de herfstbede van Rijnland 2 pond, totaal 4 pond, van Engelbrecht, rentmeester van Noord-Holland.42

</blockquote>
*37 Kort, [[#Repertorium_op_de_grafelijke_lenen_in_Rijnland,_J.C._Kort,_2009|Grafelijke lenen in Rijnland-3 (1990)]], blz. 151 ('''leen 457''').
*38 Kort, [[#Repertorium_op_de_grafelijke_lenen_in_Rijnland,_J.C._Kort,_2009|Grafelijke lenen in Rijnland-1 (1987)]], blz. 691-692 ('''leen 116''').
*39 [[#Gouthoeven,_1610|Van Gouthoeven, D’oude Chronijcke]], blz. 96.
*40 C. Hoek, [[#Ons_Voorgeslacht_1971,_HET_HUIS_TEN_BERGHE_TE_HILLEGERSBERG,_C._HOEK|Het huis Ten Berghe te Hillegersberg]], in: Ons Voorgeslacht jrg. 26 (1971), blz. 126.
*41 NA, AGH inv.nr. 243, fol. 69v, no. 366, resp. inv.nr. 242, fol. 57, no. 358, d.d. 28-1-1306.
*42 Hamaker, [https://books.google.nl/books?id=v6aGNcFGV8gC&newbks=0&pg=PA66#v=onepage&f=false Rekeningen I, blz. 66]; NA, AGH inv.nr. 1435, d.d. 5-4-1316/6-1-1317

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/genealogieen/het-huis-ten-berghe-te-hillegersberg-nageslacht-en-bezit-van-vrancke-stoep-13e-eeuw/4580/ Ons Voorgeslacht 1971, HET HUIS TEN BERGHE TE HILLEGERSBERG, C. HOEK]===
#Gerard +1272 x (1) <1269 Aleyd Vranckendr Stoep x (2) >1272 N.N. van Ghestel
##Ia. Kerstant Gheretsz v1320, ridder: 1320 holding 10ths in Wassenaar, Boomgaarde, Hillegersberg, Scarpenes, Louwersloot. 1322 his kids, +<1322
###II. Kerstant van den Berghe v1346-1366, hoogheemraad 1347, bloedverwant BvR, baljuw 1350, x N.N. Dirk Bokeldr uter Nesse, heer van Matenesse
####II.1 Dirk van de Berghe v1377-1380, CoA breach from vR CoA, Daniel van Matenesse is his uncle and has only bastards, he inherits => Dirk heer van Matenesse v1380
####II.2 Philips v1377
####II.3 jonkvrouwe Lijsbette van den Berghe v1381 x Janne Vlaminck Wouter Gheriitsz, Dirk transfers everything vR to her when he receives Matenesse
#####IIIa.1 Wouter Gherijt van den Berghe v1381-1419 => van Matenesse, x2 Machteld Hubrechtsdr van der Werve
######Adriaen x Alijdt Philipsdr van Spangen
#####IIIa.2 Kerstant van den Berghe v1387-1407 x <1407 Volckwijf van Rijsoirde, 1411 baljuw, 1412 baljuw, +<1415
######IVb.1 Kerstant v1415-1427
######IVb.2 Adriaene x Jan van Rijswijk
######IVb.3 Janne v1439 x Harper van den Werve +c 1459
######IVb.4 Margriet v1415, nun
#####IIIa.3 Kerstijne van den Berghe, [https://nl.wikipedia.org/wiki/Begijnen bagijn] (nun?)
#####IIIa.4 Margriet van den Berghe, [https://nl.wikipedia.org/wiki/Begijnen bagijn] (nun?)
##Ib. Vranck van Ghestel

===Parenteel van Doede, Drost van Holland, [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-valk/ Jan van der Valk]===
He has the sons of Dirk Kerstantsz:

''
# Gerard van Raephorst [1.1.3.2.1.1] vermeld 1297-1324
# Dirk van Raephorst [1.1.3.2.1.2] vermeld 1289-1309
# Kerstant, ridder, van Raephorst, geboren in 1281. Volgt 1.1.3.2.1.3''

I have Kerstant Dirksz v1281-1321, he was likely born a decade or 2 before his was first attested.
KD x Hazetiaan van der Woerd *<1330, +>1343.
Sourced mainly from either BdZ or Vermeulen, Bouwsteen.

''Kinderen van Kerstant. en Hazetiaan:

# Hazetiaen Jkvr van Raephorst. Hazetiaen is overleden in 1361.
# Floris van Raephorst. Floris is overleden omstreeks 1377.
# Gerard/Gerrit van Raephorst, geboren in 1253. Gerard/Gerrit is overleden in 1335, 81 of 82 jaar oud x Agnes van Duivenvoorde
# Diederik Kerstants van Raephorst, geboren omstreeks 1290 in Wassenaar. Diederik is overleden omstreeks 1351
''

===[https://pure.rug.nl/ws/portalfiles/portal/125731680/Complete_thesis.pdf Bouwsteen en Toetssteen], Henri Jean Joseph Vermeulen, 2020===
<blockquote>Op basis van deze rangorde wordt de '''dochter, die huwt met Floris II van de Woerd'', hoger ingeschaald (in de rangorde eerder) dan de dochter, die huwt met Dirk van Oegstgeest, lager ingeschaald (in de rangorde later). De '''kleindochter van deze oudste onbekende dochter heet Hazetiaan van de Woerd'''. De naam van haar '''grootmoeder kan dan Hazetiaan van Teylingen zijn geweest'''.
De constatering, dat Floris II van de Woerd met een dochter uit het geslacht van Teylingen is gehuwd, wordt verder onderbouwd door het feit dat Floris II en zijn opvolgers leengoederen van de heerlijkheid Van Teylingen in bezit (leen) hebben gehad en doorgegeven. '''Heer Kerstant van Raaphorst, gehuwd met Aleid van de Woerd, de achterkleindochter van Floris II''', hield in 1284 23 '''100 morgen en twee hont land op het Slik in het ambacht van Monster en dat van Naaldwijk''' in leen van de heer van Teilingen (laatste heer van Teylingen † 1283).
Ook '''Dirk van Raaphorst, zijn zoon''', was in 1329 24 in het bezit van deze Teylingse goederen. De omschrijving van dit goed volgt uit de inschrijving in het Oudste Register van graaf Florens, waarin staat '' Dieric van Raporst hout jeghens .c. morghen lands, huys ende hof legghende te Naeltwiic ende in Monsterambocht, dat siin ouders Kerstant van Raaphorst en Hazetiaan van de Woerd gehouden hebben van den huse van Teylinghe, ende ander lude al voirt van hem houden’' 25 .
Laatstgenoemde '''Dirk van Raaphorst, ridder, (1329-1350†), is een zoon van Kerstant van Raaphorst, ridder, (1281-†1325), een kleinzoon van Dirk van Raaphorst, (1261-†1272) en een achterkleinzoon van Kerstant van Raaphorst, († 1238)'''. De eerste leenman Kerstant evenals de tweede Dirk zijn de enige twee Raaphorst’en die voor de belening met de 100 morgen en twee hont land op het Slik in het ambacht van Monster en Naaldwijk in aanmerking komen. Deze honderd morgen en twee hont zullen door Hazetiaan van Teylingen aan de Van de Woerds zijn gekomen. '''Hazetiaan van Teylingen zal deze goederen bij haar huwelijk met Floris II van de Woerd van Willem II, heer van Teylingen, haar vader, hebben meegekregen'''. De afstamming uit het geslacht Van Teylingen wordt bij de '''verkoop van zes morgen land te Wateringen door Hendrik van de Woerd aan zijn tante vrouwe Christina van Teilingen, abdis te Leeuwenhorst, op 19 januari 1322''' 26 nog verder onderbouwd. De echtgenote van Floris II is Hazetiaan van Teylingen. Hun zoon is Floris III van de Woerd.</blockquote>

*23 A. van der Valk, ‘[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstede-teilingen/4486/ Repertorium op de lenen van de hofstede Teilingen, 1258-1650]’, in: Ons Voorgeslacht, 1985, jrg. 40, nr. 356, p. 704.
*24 Idem, p. 704.
*25 S. Muller Hz., ‘[https://www.dbnl.org/tekst/_bij005190101_01/_bij005190101_01_0010.php Het oudste register van graaf Florens]’, in: Bijdragen en Mededelingen van het Historisch Genootschap, 1901, jrg. 22, p. 265.
*26 Jh. W. Beelaerts van Blokland, ‘De bakermat van het geslacht van Foreest (van de Woerd)’, in: De Nederlandsche Leeuw, 1935, jrg. 51, kol. 175.

p397-404 sets out how the 100 morgen vT came to van de Woerd, and then to vR by 1281-1284.

<pre>
Willem II van Teylingen Floris I van de Woerd
| |
Hazetiaan vT x Floris II van de Woerd Kerstant van Raaphorst, (†1238)
| |
Floris III vdW x Aleid van Naaldwijk Dirk van Raaphorst (1261-†1272)
/ \ /
F4vdW (1285-†1304) Hazetiaan vdW v1330-1343 x Kerstant van Raaphorst v1281-1323
/ \
Dirk vR (1329-†1350) x MvO Gerard vR x AvD
| |
Hazetiaan vR Floris vR
</pre>

*89 P. Muller, [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA192#v=onepage&q&f=false Regesta Hannonensia, 1881, p. 192].
*90 Idem, [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA215#v=onepage&q&f=false p. 215].
*91 F. Van Mieris, [https://books.google.nl/books?id=XWTPizDnMycC&pg=PA680&printsec=frontcover&newbks=0&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Groot charterboek der graaven van Holland, van Zeeland en heeren van Vriesland, 1753-1756, dl. II, p. 680].
*92 Jhr. W. Beelaerts van Blokland, ’Vaststelling van de identiteit van enkele edelvrouwen’, in: [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005191201_01/_bij005191201_01_0008.php Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde], 1912, 4e reeks, dl. 10, p. 256-257.
''Intussen is mij, jhr. W. Beelaerts van Blokland, uit een ander afschrift dezer acte, indertijd gemaakt naar het origineel, hetwelk in het archief van de prins de Ligne, als opvolger van de Van Wassenaars, berustte, gebleken, dat haar voornaam niet juist is weergegeven en zij Hazetiaan heette. Zij is derhalve te vereenzelvigen met ver Hasekine, vrouwe van Raaphorst, die voorkomt in een acte van 10.11.1330 (archief abdij Leeuwenhorst), en was ongetwijfeld eens de echtgenote van Kerstant van Raaphorst, ridder, en bezitter van Raaphorst, overleden in 1322. Ook haar eigen familienaam is waarschijnlijk eerlang vast te stellen aan de hand van het feit dat de verklaring van 11.11.1343 door haar werd bezegeld en een tekening van haar wapen toonde, blijkens een afbeelding van dit zegel onder bovengenoemd afschrift van het origineel: Een schuinbalk (Afschr. : Hoge Raad van Adel, 's-Gravenhage, Algemene Handschriftencollectie, inv. nr. 1, fol. IX).''
*93 Hoge Raad van Adel, Den Haag, Algemene handschriftencollectie, inv. nr. 1, fol. 9.
*94 C. Hoek, ‘[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4324 Repertorium op de grafelijke lenen in De Lier, Schipluiden en Vlaardingen, 1252-1648]’, in: Ons Voorgeslacht, 1973, jrg. 28, nr. 220, p. 72-73.
*95 P. Muller, [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA113#v=onepage&q&f=false Regesta Hannonensia, 1881, p. 113]; dr. J. Berkelbach van der Sprenkel, Regesten van oorkonden betreffende de bisschoppen van Utrecht uit de jaren 1301-1340, 1937, nr. 1129; L. van der Klooster, ‘Over de herkomst van de Van Wassenaar’s en de Van Raephorst’en en van Jacob, burggraaf van Leiden’, in: De Nederlandsche Leeuw, 1983, jrg. 100, kol. 175-194. Henri J.J. Vermeulen, ‘Drie generaties van Oudshoorn’, in: De Nederlandsche Leeuw, 1999, jrg. 116, kol. 49-75; H. Brokken (red.), Heren van Stand. Van Wassenaer, 1200-2000, Achthonderd jaar Nederlandse adelsgeschiedenis, 2001.
*96 H.J.J. Vermeulen, ‘Drie generaties Van Oudshoorn’, in: De Nederlandsche Leeuw, 1999, jrg. 116, kol.49-75.
*97 Idem, kol.49-75.
*98 Idem, kol.49-75.
*99 P. Muller, [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA114#v=onepage&q&f=false Regesta Hannonensia, 1881, p. 114].
*100 C. Hoek, ‘[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-te-bleiswijk-hillegersberg-kralingen-overschie-rotterdam-schiebroek-schoonderloo-en-zevenhuizen/4315/ Register op de grafelijke lenen te Bleiswijk, Hillegersberg, Kralingen, Overschie, Rotterdam, Schiebroek, Schoonderloo en Zevenhuizen], 1200-1648’, in: Ons Voorgeslacht, 1986, jrg. 41, nr. 358, p. 178; H. van Wijn, [https://books.google.nl/books?id=JnxWAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA108#v=onepage&f=false ‘Necrologium Egmundense’, in: Huiszittend Leeven, 1812, II.1, p. 108]].
*101 G. Brom, [https://archive.org/details/bullariumtraject0000cath/bullariumtraject0000cath Bullarium Trajectense, 1891, nr. 873]; F. van Mieris, [https://books.google.nl/books?id=j_fEbnvZQPAC&newbks=0&pg=PA340#v=onepage&q&f=false Groot charterboek der graaven van Holland, van Zeeland en heeren van Vriesland, 1753-1756, dl. III, p . 340-341]

Floris IV and Hazetiaan are supposedly brother and sister. They could be born up to 20 years apart.
Floris III succeeds F2 in 1281. If F2 got 66yo, he was born ca 1215, his oldest son F3 was born around 1240 then.
F3 would have gotten kids from 1265-1285, and he died in 1293, around 53yo then.
F4, his oldest son, would have been just 20yo when first attested. If Hazetiaan was born 1275, she lived to be over 68yo.

===De Nederlandsche Leeuw, 'Drie generaties Van Oudshoorn', H.J.J. Vermeulen, 1999, jrg. 116, kol.49-75.===
Identifying Haaske, only named daughter of the vrouwe vR, not daughter of Mechteld or sister of Bartholomeus in 1357.

<blockquote>Het stuk land genaamd de Geer in het ambacht Woerden gaat op 9 sept. 1357 naar ver Agnes van Oudshoorn, vrouwe van Heulestein, eventueel te komen op ver Mechteld van Raaphorst, haar zuster, en daarna op Bartholomeus, haar zoon, of diens zuster, gehuwd met Gerard van Egmond, of op Haaske, dochter van de vrouwe van Raaphorst. En op 26 febr. 1361 naar Mechteld van Oudshoorn, vrouwe van Raaphorst.</blockquote>
*88 ARA, graven van Holland, inv. nr. 224, fol. 11 (O.V. 48( 1993), p. 168). = [[#REPERTORIUM_OP_DE_LENEN_VAN_DE_HOFSTEDE_DE_HAM,_1351-1662,_J.C._Kort]]

By 1361 Agnes acutally died, and Mectheld inherits, but here heirs carry over and are specified, and there Haaske is indeed sister to Bartolomeus.
<blockquote>
Het huis Rijnenburg met alle toebehoren en de 7 morgen land in Hazerswoude gaan op 12 sept. 1357 naar Bartholomeus van Raap horst, zoon van Dirk en Mechteld van Oudshoorn, zoals heer Willem van Oudshoorn, (zijn oom), eventueel te komen op zijn zuster, gehuwd met heer Gerard van Egmond, o f op Haseken, dochter van de vrouwe van Raaphorst, zijn zuster.</blockquote>
*93 ARA, graven van Holland, inv. nr. 224, fol. 11 (O.V.42 (1987), p. 546/547). =[[#Repertorium_op_de_grafelijke_lenen_in_Rijnland,_J.C._Kort,_2009]]

Machteld van Oudshoorn was married to Hendrik van Zandhorst first, ca 1326, he died by 1334.
*109. [https://books.google.nl/books?id=XWTPizDnMycC&newbks=0&pg=PA382#v=onepage&q&f=false Van Mieris p 382]
*111. ARA, graven van Holland, inv. nr. 242, fol. 50vo (Idem, dl. II , p. 407/408)
*156. ARA, graven van Holland, inv. nr. 242, fol. 44vo (Idem, dl. II, p. 382)
*159. De rekeningen der grafelijkheid van Holland onder het Henegouwsche huis, H.J. Hamaker, in: [https://books.google.nl/books?id=dQIQAAAAYAAJ&newbks=0&pg=PA226#v=onepage&f=false Werken Historisch Genootschap, 1875, nieuwe reeks, nr. 21, p. 225]. ''1334: Item van der vischerie in Spaerndamme heren Gherid wedewe van Raporst 20£''

Hard to identify her 2nd husband Dirk van Raaphorst under the other Dirks, Vermeulen identifies 3 (p68).

* D, 3rd son of D v1261-+1272, and this DD is v1289, Harnas: father D [[#G-swap]] 1.1.1, son DD 1.1.1.1
* D holding Voorschoten v1334, son of K 1281-+1325: [[#G-swap]] 1.1.1.2.1, father of Bartholomeus, husband of MvO
* D holding Schiebroek #74, son of G v1323-1335, 2nd son of the same K: [[#G-swap]] 1.1.1.3.1, not grandson of K.

In my tree father K is brother to the first DD.
The 3rd D is indeed son of GxAvD in my tree too, but not the G son of K, cause the GxJ is already explicitly son of K.
So either G father of D is not a son of K, or he is son of a different K, I currently have no candidate for.

The 3rd Dirk then is the oldest son, ridder in 1351, and the younger sons knaap, and they go against the count (1351).

<blockquote>Kerstant van Raaphorst, ridder, draagt het huis Raaphorst met alle toebehoren op aan Floris V, graaf van Holland, en wordt daarmee als een recht leen, samen met een erfelijke jaarrente van 10 pond, door de graaf op 29 sept. 1290 beleend. Vervolgens krijgt een Dirk van Raaphorst, volgens de staat van de grafelijke inkomsten in Noord-Holland, Woerden en Oudewater, in 1334 10 pond uit de lentebede van Rijnland. Het is niet te boud te veronderstellen dat deze Dirk ook met het huis Raaphorst zal zijn beleend en dus vermoedelijk de zoon van eerdergenoemde Kerstant van Raaphorst, ridder, zal zijn geweest. Bij de volgende vermelding van de uitbetaling van de 10 pond uit de lentbede, maar nu opgetekend in de rekening van Gerard Heinenzoon van 23 aug. 1343 20 aug. 1344 , wordt gemelde Dirk heer Dirk van Raaphorst genoemd.</blockquote>

That refers to Voorschoten #362, the piece that follows mentions the 1396 #418 entry. That is where house vR was built then.
Whomever lived there was heer or vrouwe of Raaphorst. Wouldn't that make Dirks v1334 widow, if still alive, or his oldest son's wife or widow, vrouwe van Raaphorst in 1357?
The Voorschoten branch, so Bartholomeus, is the main branch. So the lady vR is Mechteld.

p69
DxAvD, the 3rd Dirk, lost (verbeurd) in 1354, bought back for 350 sh in 1355, and it gets lost in 1379.
Dirk either was banished, or got amnesty and died without (male) heirs. That refers to Schiebroek #74.

DxMvO, 2nd Dirk, presumably oldest son of K v1281-1325, mother unknown (1999).
He is taking a wild guess, point to ver Hadewich lady vR 1330, doing business with W&H vdWoerd brothers, as from that family.
That K would be G-swap 1.1.1.2 x HvdW, but he has a different son G in my book.

v1329, 1334, 1336. 1338
*176. ARA, archief graven van Holland, inv. nr. 242, fol. 65vo ( O.V 40, (1985), p. 704). = [[#Repertorium_op_de_lenen_van_de_hofstede_Teilingen,_J.C._Kort,_2009]]
*177. De rekeningen der grafelijkheid van Holland onder het Henegouwsche huis, H.J. Hamaker, in: [https://books.google.nl/books?id=dQIQAAAAYAAJ&newbks=0&pg=PA224#v=onepage&f=false Werken Historisch Genootschap, 1875, nieuwe reeks, nr. 21, p. 224]. ''In Item aldaer Dirc van Raporst 10£''
*178. ARA, graven van Holland, inv. nr. 709, fol. 52 (O.V. 28 (1973), p. 73).
*179. ARA, graven van Holland, inv. nr. 218, fol. 22vo ([https://books.google.nl/books?id=XWTPizDnMycC&newbks=0&pg=PA610#v=onepage&q&f=false Groot charterboek der graaven van Holland, van Zeeland en heeren van Vriesland, F. van Mieris, 1753-1756, dl. II, p. 610]). ''Uitspraak van den Graaf over het voorofferen in de kerk van Wassenaar, om 't welke Diederik van Raaphorst en Diederik van Zanthorst tegen elkanderen in verschil waren, 31-5-1338''

p70
<blockquote>De Dirk van Raaphorst, schout van 's-Gravenzande, in 1346 en 1347 , die nog géén ridder is en een huis in het ambacht 's-Gravenzande bezit, en die van 1348 , die een gors gelegen in het ambacht 's-Gravenzande van Mechteld, vrouwe van Voorne, pacht, is de derde Dirk van Raaphorst.",</blockquote>
*183. ARA, graven van Holland, inv. nr. 1218, fol. 2 .
*184. ARA, graven van Holland, inv. nr. 1374, fol. 12.
*185. ARA, graven van Holland, inv. nr. 1158, fol. 4 (Het archief van de heren van Voorne, burggraven van Zeeland, 1272-1371, J.C. Kort, 1972, nr. I (165)).

Dirk x MvO died before 7-12-1352
*186. ARA, graven van Holland, inv. nr. 244, fol. 18 ([https://www.google.nl/books/edition/Het_ontstaan_van_de_Hoekse_en_Kabeljauws/Up9sQgAACAAJ Het ontstaan van de Hoekse en Kabeljauwse twisten, H.M. Brokken, 1982], p. 194).
*187. GA Leiden, Arch. kerken, inv. nr. 931, regest nr. 801.
*188. [https://archive.org/details/bullariumtraject0000cath/page/62/mode/2up Bullarium Trajectense, G. Brom, 1891, nr. 1509]. ''Theoderici de Raephorst militis 13-5-1354''

He suspects the Dirk that sided with Hooks, is the 3rd Dirk, cause he is alive in 1355 for the zoen.
Agreed I have him son G, older brother of Floris, Kerstant and Wouter, ridder not knaap.

<blockquote>"Het kan ook zo zijn dat in deze oorkonde, gezien de inhoud van die van 7 dec. 1352 toch de tweede Dirk wordt bedoeld. Dit kan maar lijkt niet erg waarschijnlijk, want van de tweede Dirk, noch van Mechteld van Oudshoorn, zijn weduwe, noch van Bartholomeus, Johanna en Hadewig, hun kinderen, zijn, in tegenstelling tot Floris, Kerstant en Wouter van Raaphorst, de broers van de derde Dirk, amnestieoorkonden en bewaard. De derde Dirk komt nog voor in 1361, 1363, 1373, 1374. In I379, als het leen van de erfelijke jaarpacht van 22 pond uit het heer Engelbrechtsbroek bij Rotterdam is afgestorven, is Dirk overleden.
Misschien is hij de Dirk van Raaphorst die, volgens Van Spaen (H.R.v.A, Den Haag, collectie van Spaen, inv. nr. 182, d l . X , fol. 259), in 1377 te 's-Gravenzande (kinderloos) op straat dood viel!"</blockquote>

*195. ARA, graven van Holland, inv. nr. 20 (Het archief der graven van Holland, 889-1581, J.C. Kort, 1981, dl. II, nr. 20).
*196. ARA, abdij Koningsveld, inv. nr. 193 (De archieven van de Delftsche statenkloosters, S.W.A. Drossaers, 1916, nr. 170).
*197. [https://books.google.nl/books?id=qjdlAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA84#v=onepage&f=false Proeve eener geschiedenis van het geslacht van Nyenerode, J.J. de Geer, in: Berigten van het Historisch Genootschap, 1851, dl. 4, st. 1, p. 84]
*198. ARA, graven van Holland, inv. nr. 2091 (Het archief der graven van Holland, 889-1581, J.C. Kort, 1981, dl. II, nr. 2091).
*199. ARA, graven van Holland, inv. nr. 1458 (O.V. 41 (1986), p. 178). = [[#DE_LEENHOVEN_VAN_DE_HEREN_VAN_VIANEN,_J.C._KORT_-_III._DE_LENEN_VAN_GOYE_2]]

===[https://www.historischekring.nl/wp-content/uploads/2021/05/Werinon_nr_88.pdf Het korte leven van Alfer II van der Horst op Kasteel Ter Horst], Werinon #88, Els N.G. van Damme, 2015===
<blockquote>'''Alfers vrouw, Hadewich van Raephorst'''
Alfer II ging op 11 augustus 1335 7) een huwelijk aan met een aanzienlijke en naar het zich laat aanzien zeer vitale vrouw: Hadewich van Raephorst. Haar vader Ridder Gerard van Raephorst was in zijn tijd vertegenwoordiger van Graaf Willem III en verkeerde in de Raad van de bisschop.
Hij is tussen 1277 en 1294 onafgebroken een vooraanstaand schepen van Utrecht geweest.

[...]

In het geslacht Raephorst komen de namen Gerrit (Gerard), Dirk en Kerstant als gevolg van strikte vernoemingen vele malen voor. Gerards broer was Kerstant van Raephorst,9) gehuwd met Hadewich van de Woert uit één van de edelste geslachten van Holland, vermoedelijk uit het gravenhuis voortgekomen.

[...]

Hadewichs vader, Gerard van Raephorst, is tweemaal getrouwd geweest. De vraag is, wanneer werd Hadewich geboren? Wie was haar moeder? Gerards eerste vrouw was Jutte de Vrese
(de Vries). Deze familie de Vries (de ‘Fresingers’) is uitputtend uitgezocht door Burgers.11)
</blockquote>

<pre>
Dirk van Raephorst x NN Gerard de Vrese x NN
(ca. 1290-1321) (ca. 1225-na 1294)
| |
Gerard van Raephorst X 1. Jutte de Vrese (?-ca.1320 )
(ca.1256-8-1-1325) (c1300) 2. Jutte de Vries van der Hogestrate 11)
| (?- na 1325)
|
Hadewich van Raephorst X Alfer II van der Horst
(van Bloemensteyn) (1335) (1316-1345)
(ca.1317-1399) |
|
Alfer III, Lijsbeth, Ernst
</pre>

J2 +>1322
GD +1335
v1311, Hadedwich, Armgard GDdr x J1

''Zuiderent veronderstelt dan ook dat deze Hadewich is overleden en dat er een tweede Hadewich geboren is, omstreeks 1317''

''Jutte, dochter van Gerard Vrese (Vreso), en ook hun dochter Haeskine (= Hadewich) met name genoemd.14)'' *<1320

''Hadewich was erfdochter, dus enige erfgenaam. In 1324, toen vader Gerrit al 68 jaar was, verkreeg hij dit bijzondere recht van opvolging voor zijn dochter Hazetiaen, als hij zonder zoon mocht komen te overlijden.

#Alfer III (ca. 1340-1402) was natuurlijk de oudste zoon, want genoemd naar zijn grootvader van vaders kant. Hij werd ook vermeld door Beelaerts van Blokland.
#(N.N. Alfersdr), after first mother
#De dochter Lijsbeth (ca. *1340) x Wouter van Matenesse (Wouter Gherijt van den Berghe/Mateness v1381-1419 x1, IIIa.1?) zal vernoemd zijn naar Alfers (tweede) moeder, Lysbeth van Montfoort. Hij heeft zijn eigen moeder nooit gekend omdat zij bij zijn geboorte overleed. Zij moet dus de tweede dochter zijn.
#(Gerard) 2nd son after mothers father
#Ernst is de derde zoon, want vernoemd naar de oudste broer van zijn vader.

De moeder van Jan van Bloemensteyn, de tweede echtgenoot van Hadewich van Raephorst, was zoals wij zagen, ook een Lichtenberger.''

*7) Kwartierstaat Zuiderent-van Wijgerden. [http://www.zuiderent.ch/ www.zuiderent.ch]
*9) J.C. Kort, Grafelijke lenen in Rijnland. Ons Voorgeslacht 45, p.181, 1990
*11) J.W.J. Burgers,Tussen burgerij en adel. De financiële, politieke en maatschappelijke carrière van de Utrechtse patriciër Lambert de Vries (ca. 1250-1316?). [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005199101_01/_bij005199101_01_0001.php Bijdr. Meded. Gesch. Ned. 1, 1-31,1991]
*14) Abdij van Egmond. Toeg. 356, nr. 188. NHA, Haarlem

==Grafelijke lenen==
A ''leen'' was an ''erfleen'', it was handed out by the count, and was inherited from father to son. The ''leenregisters'', or the collected info about them in a ''repertorium'', did not need to record a normal father-to-son transfer. But other changes were recorded, and they showed who succeeded whom, more or less. For each ''leen'', I tried to construct treefragments, to see if I can put these together.
I have ignored Raaphorsten first mentioned after 1500, and (sometimes) included spouses without their husband.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-in-de-lier-schipluiden-en-vlaardingen/4324/ Repertorium op de grafelijke lenen in De Lier, Schipluiden en Vlaardingen, 1252-1648], C. Hoek, 1973===

HARNAS

9. 3 hoeven land achter Dijxhoirne, genaamd de Vriehernesse (1336: 30 morgen land op Woude ambacht, genaamd de Hernes, 1454: een woning c.a. buiten Delft in Delffland op de Harnassche, groot 31 morgen die in de verhoefslaging voor 28 morgen gelden, belast met 12 lb per jaar ten behoeve van de kapelrie te Hilner bij Raephorst, 3 lb per jaar ten behoeve van de proost van Conincxvelt en 2 lb per jaar ten behoeve van de Oude kerk van Delf, belend ten oosten: Gerijt Symonsz., Touwe Henricxz. en Jan Dirc Koenenz., ten zuiden: de Woutkade, ten wensten: de Lotswatering, ten noorden: Wigger IJsbrantsz. en Jan Dirc Koenenz., 1535: het ambacht van ‘t Harnas met 28 morgen land).

* 1-12-1289: '''Diederijc van Raporst''' mag het leen aan Matheus van den Woude en zijn kinderen en aan Voppen Arnout Voghelaersz. in erfhuur geven tegen 10 lb, 2½ viertel boter, 200 eieren en 30 hoenders per jaar, met bij overdracht het recht van de twaalfde penning (L.H. 49, fol. 52). =[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA301#v=onepage&f=false OHZ #681]
* 4-11-1309: Heer '''Kerstant van Raephurst, ridder''', mag de hoeve, die afkomstig van heer Wouter van Ruvene en tiendvrij is, belasten met een niet leenroerige rente van 12 lb hollands per jaar ten behoeve van een door hem te stichten kapelrie (L.H. 49, fol. 52).
* 12-6-1336: '''Dirc van Raphurst''', behoudens de rechten van de kapel te Raphurst en de nonnen van Conincxvelt, zoals '''wijlen heer Kerstant van Raephorst, ridder''', er brieven van had (L.H. 49, fol. 52).
* 12-12-1351: Wouter van Beveren, deken van - en namens de schutterij van Delf, wegens gedane diensten, met de Cadijcstiende en de Poedelwijcstiende op ‘t Woud, die '''heer Dirc van Raporst''' heeft verbeurd (L.H. 23, fol. 9).
* 26-12-1430: '''Adriaen van Raephorst (9b)''' (L.H. 49, fol. 50v).

<pre>
Dirk v1289
|
Kerstant v1309, ridder
|
Dirk Kerstantsz v1336, Dirk v1351, who forfeited
|
N.N. Dirkz
|
Adriaen v1430
</pre>

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-in-rijnland/4314/ Repertorium op de grafelijke lenen in Rijnland], J.C. Kort, 2009===
Same as OV 42, 1987, p390-410, p546-560
Same as OV 45, 1990, p103-182
(vervolg van pag. 478, OV nr. 399)

AARLANDERVEEN

3. De hoge heerlijkheid van Aarlanderveen met toebehoren behalve renten en jaarschot van de leenheer.
*8-1-1428: '''Adriaan van Raaphorst''' voor zijn schade, LRK 62 fo 66~.

4. Het ambacht van Aarlanderveen ('''1509''': met schout-, secretaris- en bodeambt, gift van de kerk, kapelrie en kosterij, een derde van de koren- en smaltienden, een derde van de turfmaat, de visserij van de sluis van Molenaarswetering en '''de tijns genaamd Raaphorstpacht'''; 1628: staande op huizen in Alphen aan de Rijn in het ambacht Aarlanderveen, zijnde 2 kapoenen of 8 stuiver jaarlijks), met schot en botting, (1355: met; 1548: de hoge heerlijkheiud van; de Vrijhoeven met bede, tiende; 1379: gruit en toebehoren; 1509: met percelen, die beweid worden, en de erfpacht van 4 hofsteden), (1332: waarbij 3 akkers, allen 9 morgen groot, in Aarlanderveen in Griet Dirk Allards weer).
*.-. -1316: Heer Dirk van Oudshoorn met 5 pond uit de lentebede vermeld, Hamaker, 1, p. 66.
*20-10-1321: Willem van Oudshoorn bij overdracht door Dirk van Oudshoom, ridder, zijn vader, eventueel te komen op Dirk, zijn broer, LRK 2 fo 19 nr. 114.
*31-12-1329: Lijftocht van Dirk Klaas, gehuwd met Willem van Oudshoorn, op 5 pond uit het jaarschot, LRK 2 fo 64 nr. 419.
*10-8-1332: Willem van Oudshoorn mag 3 akkers in achterleen geven aan Dirk van Oudshoorn, zijn broer, LRK 2 fo 78v nr. 522.
*28-3-1355: Heer Arnout van IJsselstein, zwager en raad van de leenheer, na de dood van Willem van Oudshoorn, voor een deel van 2000 gouden schilden van een schuld van 5000 schilden van de leenheer, LRK 23 fo 61 nr. 281.
*3-4-1379: Berta van Egmond, vrouwe van Culemborg en de Lek, met Gerard, heer van Culemborg en de Lek, zoals zij verkreeg van heer Arnout van IJsselstein, haar grootvader, voor haar huwelijk, '''geeft in achterleen aan Bartholomeus van Raaphorst, haar verwant''', bevestigd door de leenheer, LRK 49 fo 52.
*10-12-1492: Jasper, heer van Culemborg, neef van de leenheer, bij dode van Gerard, heer van Culemborg, zijn vader, na verzuim omdat hij meende dat annex aan Culemborg was, hij wegens oorlog de brieven niet had gezien en omdat Willem van Boshuizen en '''Gijsbert van Raaphorst in achterleen hielden'''. LRK 121 c.Sticht fo 2v-3v.

8. 10 morgen land in Aarlanderveen bij de brug te Alphen en alle hofsteden daarnaast, noord: de papenprove van Alphen, zuid: Nikolaas heer Dirksz. en kinderen, (1407: oost en west: Dirk van Oudshoorn).

*4-4-1333: '''Willem van Oudshoorn''', die kocht van de heer van Brederode, bij opdracht en hij mag in achterleen geven, LRK 2 fol. 79 nrs. 527-528.
*12-9-1357: '''Ver Agnes van Oudshoorn, vrouwe van Heulestein''', zoals heer Willem van Oudshoorn, haar grootvader, te komen op '''Machteld van Raaphorst, haar zuster, daarna op Bartholomeus, haar zoon, of op diens zuster, gehuwd met Gerard van Egmond, of op Haaske, dochter van de vrouwe van Raaphorst''', LRK 27 fol. 10v nr. 49, LRK 49 fol. 51.
*26-2-1361: '''De vrouwe van Raaphorst''', LRK 50 fol. 67 nr. 341.
*13-7-1407: '''Adriaan van Raaphorst''' ten eigen, LRK 54 fol. 40

ALPHEN

25. 18 morgen land in Alphen (1410: achter de kerk), waarvan het noordelijke weer genaamd is (1410: Hoge) Boomgaardsweer, het middelste Ver Armgard Sluters weer en het zuidelijke Kerkweer (1410: Steenlandsweer).
*4-4-1333: Willem van Oudshoorn, die kocht van de heer van Brederode, bij opdracht met lijftocht van Dirk Klaas, zijn vrouw, en hij mag in achterleen geven, LRK 2 fo 79 nrs. 527-528.

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 8 tot:
*2-4-1410: '''Adriaan van Raaphorst''' krijgt wegens schuld ten eigen, LRK 54 fo 63.

39. 6 morgen land in Alphen (1400: in Alpherhoorn, strekkend noord in de Rijn en zuid in een wetering, genaamd Gaag), oost (1377: Arnout Heinenz.; '''1400: heer Bartholomeus van Raaphorst, de vrouwe van der Doortoge en Doenoeys Jacob Doedijnszz. met stiefkinderen'''), west (1377: de leenman; 1400: Doenoeys Jacob Doedijnszz. met stiefkinderen met hun erf en huizing).

64. Het eigen huis (1330: de hofstede) van de leenheer, genaamd Rijnenburg, (1515: in Hazerswoude) met hofstede, boomgaarden, gracht en alle erf daarbij, zoals de baljuwen van Rijnland plachten te huren, (1330: met een streepje (!) land ten westen) en zuiden buiten aan de “poten”, groot 17 morgen 1 hont; een weer ten oosten van de “poten”, groot 9 morgen 5 hont; een weer ten oosten daaraan, groot 12 1/2 morgen, gekocht door Gozewijn van Rossum van Dirk van Poelgeest, west: de leenheer met de Lammerkamp, oost: Dirk die Vroede, noord: de Rijn; Spieringsakker, groot 5 morgen 4 112 hont, west: Dirk Ermboutsz., oost: Gerard Montfoordenz., noord: de Rijn; Engelsakker, groot 3 morgen 5 hont, west: Gerard Montfoordenz., oost: Jan Salikenz., noord: de Rijn; het Kapelleweer, groot 7 morgen, west: Jan Saiikenz., oost: IJsbrand Butenwege, noord: de Rijn; 1322: alles tiendvrij zover de tiende van de leenheer gaat).
*29-5-1314: Gozewijn van Rossum, dienaar van de leenheer, wiens open huis het zal zijn, LRK 49 fo 5Ov-5 1.
*21-4-1315: Gozewijn van Rossum zal het huis verbeteren tot 100 pond hollands, LRK 2 fo 13 nr. 73.
*25-8-1322: Gozewijn van Rossum, dienaar van de leenheer, met diens tiende van het leen, LRK 2 fo 25~ nr. 161.
*31-12-1329: Willem van Oudshoorn bij overdracht door Gozewijn van Rossum, ridder, met lijftocht van Dirk Klaas, zijn vrouw, op 35 pond, LRK 2 fo 63~64 nrs. 418-419.
*18-5-1330: Willem van Oudshoorn, niet te versterven, LRK 2 fo 66v nr. 434.
*12-9-1357: '''Bartholomeus van Raaphorst''' zoals heer Willem van Oudshoom opdroeg aan graaf Willem III, gekocht van heer Gozewijn van Rossum, '''eventueel te komen op zijn zuster, gehuwd met heer Gerard van Egmond, of op Hasekin, zijn zuster, dochter van de vrouwe van Raaphorst''', LRK 27 fo 11 nr. 5 1, LRK 49 fo 5 1.
*18-7-1396: Lijftocht van '''Katharina van Egmond, gehuwd met heer Bartholomeus van Raaphorst''', op de mindere helft, LRK 52 fo 219 nr. 924.
*15-2-1406: '''Adriaan van Raaphorst zoals Bartholomeus, zijn vader''', LRK 54 fo 24v.
*12-6-1406: Lijftocht van '''Agnes van Nijeveld, gehuwd met Adriaan van Raaphorst''', op de mindere helft, LRK 54 fo 26v.
*26-12-1430: '''Adriaan van Raaphorst,''' LRK 49 fo 50v.
*20-9-1441: '''Steven van Raaphorst''' bij overdracht door '''Adriaan, zijn vader''', LRK 115 c.Nd.Holland fo 7.
*25-6-1475: '''Bartholomeus van Raaphorst'' bij dode van '''Steven, zijn vader''', LRK 118 c.Nd.Holland fo 49v.
*.-.-14..: Anton Michielsz. van Eversdijk bij overdracht door '''Bartholomeus van Raaphorst'', LRK 118 c.Nd.Holland fo 63.

<pre>
WvO v1333
|
N.N. Wz vO vR+ x vrouwe vR
/ \ / \
AvO v1357 Machteld vO (x DvR) v1357 Haaske vR
/ \
Bartholomeus N.N. x GvE
</pre>

KOUDEKERK

116. Zijn huis te Poelgeest (1460: met hofstede en boomgaard) met het hele weer, waar het op staat, groot 16 à 18 morgen, (1460: in Koudekerk), (1415: vermeerderd met het achtste weer ten oosten van de kerk met woning en boomgaard, groot 17½ morgen, en een elsbroek; 1455: en met een weer aldaar, groot 18 morgen, strekkend noord tot de achterdijk, west: Dirk van Zwieten, secretaris, oost: Hornsken weer).
*.-.-13..: '''Gerard van Poelgeest, ridder''', als leenheer vermeld 1307, Leenregister Poelgeest A fol. 43.
*1-1-1327: Dirk van Poelgeest, als leenheer vermeld 1339, bij opdracht uit eigen, eventueel te komen op erven van Gerard van Poelgeest, zijn grootvader, of op een verwant van Poelgeest, LRK 2 fol. 51v nr. 319, Leenregister Poelgeest A fol. 25v.
*.-.-13..: Gerard van Poelgeest, ridder als leenheer vermeld 1340-1380, Leenregister Poelgeest A fol. 13v, fol. 1 en fol. 9v.

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 112, vermeerderd met:
*15-3-1371: Lijftocht van Beatrijs, gehuwd met heer Gerard van Poelgeest, op de helft tenzij zij hertrouwt, LRK 50 fol. 142 nr. 951.
*13-12-1415: Heer Gerard van Poelgeest met een weer zoals zijn vader uit eigen opdroeg, nadat diens akte tijdens de voogdij van Dirk van Poelgeest verbrandde wegens een ongeluk met donderkruit, LRK 54 fol. 135v.
*10-1-1455: Gerard van Poelgeest, raad en kamerling, ridder, bij opdracht uit eigen met een weer, LRK 116 c. Nd.-Holland fol. 52.

VOORSCHOTEN

360. De vrije (1460: hoge) heerlijkheid van Voorschoten behoudens tiende, land, renten, schot en bede voor de leenheer.
*29-12-1427: '''Heer Giilis van Kralingen, gehuwd met Gijsbert, dochter van Adriaan van Raaphorst''', LRK 62 fo 66v.

362. 14 pond uit de bede van Voorschoten (1386: 13 pond uit het schot van Voorschoten en Wassenaar; 1405: 4 en 10 pond uit het schot van Voorschoten).

* .-.-1316: Floris van Duvenvoorde met 4 pond uit de lentebede en Arnout van Duvenvoorde met 10 pond uit de herfstbede in het ambacht van Dirk van Wassenaar vermeld, Hamaker, I, pp. 66-67.
* .-.-1334: '''Dirk van Raaphorst''' met 10 pond en Arnout van Duvenvoorde met 4 en 10 pond uit de lente- en herfstbede vermeld, Hamaker, I, pp. 224-225.

381 A. 3 morgen, strekkend zuid langs de wetering, oost: heer Willem van der Made, west: Machteld, zuster van Hugo Nannenz., noord: '''heer Kerstant van Raaphorst'''.
*'''9-8-1322''': Arnout Ludolfsz. van de Paapweg ten eigen in ruil voor nr. 255, waarna overdracht aan Machteld, zuster van Hugo Nannenz., LRK 2 fo 24 nr. 151.

WASSENAAR

416. De hoge heerlijkheid van Wassenaar en Zuidwijk met hoog en laag gerecht, zodat hij vrijheer is, zonder het recht om ballingen te houden en zonder het atnhacht van Gillis van Kralingen in Zuidwijk met de derde penning.
[...]
*14-10-1469: Verpand voor de borgtocht van '''Steven van Raaphorst, neef''', Gerard van der Burch, Joris Jansz., Jan Starck en Arnout Groeninck voor heer Filips van Wassenaar, raad en kamerling, wegens 612 pond voor het baljuwschap van den Haag, LRK 118 c.Nd.Holland fo 16.

418. 10 pond jaarlijks uit de lentebede in het ambacht van de heer van Wassenaar, ''waar Raaphorst in staat, genaamd een half ambacht''.
*29-9-1290: '''Heer Kerstant van Raaphorst''', LRK 49 fo 50v. =[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA328#v=onepage&f=false OHZ #742]
*18-7-1396: Lijftocht van '''Katharina van Egmond, gehuwd met heer Bartholomeus van Raaphorst''', op de mindere helft, LRK 52 fo 219 nr. 924.
*15-2-1406: '''Adriaan van Raaphorst zoals Bartholomeus, zijn vader''', LRK 54 fo 24v.
*26-12-1430: '''Adriaan van Raaphorst''', LRK 49 fo 50v.

422. De (1319: koren- en smal)tiende van Wassenaar (1326: en de vlastiende; 13..: en de koren- en smaltiende in het ambacht van heer Dirk van Zuid-
wijk, oost: de heer van Brederode met een tiende in Valkenburg, west: de tiende van Kijtsdorp; 13..: de smaltiende van lammeren en ganzen en
half Woudersdorper tiende en de kapel in de kerk van Wassenaar heeft 138de andere helft), ('''1447: zijnde de korentiende in Wassenaar, 3 blokken korentienden aldaar, de tiende, die Albert van Raaphorst in achterleen houdt''', en de halve vlastiende van Vorenbroek).

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 417.
423. Zijn stenen huis, genaamd Santhorst, (1397: met hofstede) en toebehoren (1348: de oude heemwerf en 2 lanen uitgaand tot de heerstraat; 1397: en de heemwerf, groot 3; 1443: 4; morgen land), en 10 morgen weiland ten noorden daarvan (1348: en 7 morgen aan de wetering aldaar; '''1397''': enerzijds: heer Willem van Kralingen en kinderen, '''anderzijds: heer Bartholomeus van Raaphorst; 1415: Adriaan van Raaphorst'''), (1389: verminderd met een tiende in de Zijdwinde; 1443: verminderd tot huis, hofstede en heemwerf van Santhorst).

<pre>
Kerstant v1290
|
N.N. Kerstantsz
|
N.N.
|
Bartholomeus v1396 x CvE
|
Adriaan v1406-1430
</pre>

425. Zijn woning te Raaphorst en alle land ten westen van de Paapweg, enerzijds: de wetering, anderzijds: het broekland, (1527: waartoe behoren landpachten en levering uit de duinen; 1532: en 4 morgen, genaamd Koekamp; 1536: ten westen van het huis, gebruikt door Boudijn Jansz., schout van Wassenaar, voor f 18.- karolus; 1536: en land, oost: de Horstlaan, west: Neel Woert met dat goed, noord: Raaphorstduin, zuid: de banwetering, waardig f 72.- karolus en kapoenen; 1541: gebruikt door Jacob Jansz.; en een kroft, strekkend oost uit het Zuirveld; 1543: waarvan alle pachters en kapoenen worden opgesomd; 1567: en 4½ morgen in Wassenaar, zuid: de Veenwetering, west en noord: de leenman, oost: Hubert Jacobsz., tinnegieter te Leiden, gebruikt door Maria, weduwe jonge Arnout, te Wassenaar)

* 29-9-1290: '''Kerstant van Raaphorst, ridder''', bij opdracht, niet te delen, LRK 49 fol. 50v. =[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290] =[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA327#v=onepage&f=false OHZ #741]
* .-.-13..: '''Bartholomeus van Raaphorst, ridder, als leenheer vermeld 1363-1403''', Leenregister Raaphorst, B fol. 19v en fol. 17v.

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 418 tot:
* 26-5-1470: Belast voor Wouter van Bekestein met f 25.- rijns 17 st. door '''Adriaan van Raaphorst en Albert, diens zoon''', LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 19.
* 5-2-1473: '''Albert van Raaphorst bij dode van Adriaan, zijn vader''', LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 30.
* 2-8-1477: '''Gijsbert van Raaphorst, als leenheer vermeld 1475, bij dode van Albert, zijn vader''', en Wouter van Bekestein draagt de rente over, LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 59v, Leenregister Raaphorst B fol. 63.
* 20-11-1488: '''Gijsbert van Raaphorst, schildknaap, mag Bartholomeus, zijn bastaardbroer, en Machteld en Elisabeth, zijn bastaarddochters''', 10 pond groten vermaken, LRK 120 c. Nd.-Holland fol. 60.

<pre>
Adriaan v1470 +1473
|
Albert v1470-1477 +1475
|
Gijsbert v1475-1488, knaap, bastardsiblings B, M, E
</pre>

WOUBRUGGE

457. Zijn goed tussen Hofdijk, Eslike en Woudbroek, (1357: zijnde; 1416: het ambacht van; Hoogmade met 200 morgen land).
*1-7-1252: Dirk van Poelgeest, wiens goed eventueel zal komen op Herman en '''Gerard van Poelgeest''', zijn broers, Kruisheer, OHZ., 11, nr. 936.
*17-8-1252: Dirk van Poelgeest mag op zijn eigen en leen inwoners van buiten het graafschap aantrekken of Friezen, die van schot en heervaart vrij zullen zijn maar niet van misdrijven, Kruisheer, [https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA299#v=onepage&f=false OHZ., II, nr. 938].
*11-9-1357: Lijftocht van '''Beatrijs, gehuwd met heer Gerard van Poelgeest''', op een deel van 15 pond groten, LRK 27 fol. 10v nr. 47.

De volgende belenitgen zijn gelijk aan nr. 2, vermeerderd met:
*26-12-1393: Lijftocht van '''Baarte, dochter van Willem van Naaldwijk, gehuwd met Dirk van Poelgeest''', op 80 pond hollands, LRK 52 fol. 107 nr. 475.
*8-5-1582: Gerard van Poelgeest niet te versterven voor 600 pond aan de épargne, nadat bij vergissing als recht leen was geboekt, LRK 135 fol. 383-384v.

ZOETERWOUDE

464. Het ambacht van Zoeterwoude (1543: en Stompwijk), zijnde de (1281: lage) ban van 2 s. en daar beneden (1305: zoals de ambachtsheren van Holland).
* 1-9-1276: Dirk van Santhorst, gehuwd met Ricarda, LRK 50 fol. 128v nr. 829.
* ..-.-1281: Heer Dirk van Santhorst vermeld, LRK 5 fol. 53v.
* 17-2-1305: Filips van Santhorst, ridder, niet te versterven, LRK 50 fol. 128v nr. 828.
* 18-11-1364: Elisabeth van Rodenburg, LRK 50 fol. 87v nr. 510.
* 14-2-1377: '''Heer Bartholomeus van Raaphorst''' bij overdracht door '''Elisabeth, dochter van heer Jan van Egmond''', weduwe Filips van Tetrode, LRK 50 fol. 172 v. nr. 1090.
* 11-1-1431: '''Adriaan van Raaphorst mag aan Albert, zijn zoon''', in achterleen geven, LRK 62 fol. 148v.
* 20-5-1470: '''Albert van Raaphorst Dirksz., schout van Haarlem, rentmeester van Westfriesland''', bij overdracht door '''Adriaan, zijn neef''', bevestigd door '''Albert, diens zoon''', LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 18v-19.
* 28-6-1475: Hugo van Zwieten bij overdracht door '''Albert van Raaphorst''' voor 750 pond, LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 47-49.

<pre>
Bartholomeus v1377
/ \
Adriaan v1431 (Dirk)
| |
Albert v1431-1470 Albert v1470-1475
</pre>

ONBEKEND

537. De maarschalkij van Noord-Holland; het recht om twee winden en vier honden tussen 1-10- en Aswoensdag in de duinen ten westen van den Haag te zenden.

* .-.-1390: '''Willem van Naaldwijk''' met ledige hand zoals heer Hugo van Naaldwijk '''behouwde aan de jonkvrouw van Velsen''', LRK 422 fol. 10.

541. 25 pond zwarten (1346: 12 pond; 1355: en 10 s.) op de rentmeester van Noord-Holland en Woerden.

* 15-8-1336: '''Ernst van der Horst''', dienaar van de leenheer, LRK 2 fol. 87v nr. 607.
* 8-6-1346: Heer Ernst van der Horst, LRK 5 fol. 57.
* 12-9-1355: Heer Ernst van der Horst, LRK 42 fol. 82 nr. 426.

542. 20 pond hollands (1321: op de baljuw van Rijnland).

* 17-9-1320: Lijftocht van '''Jutte, gehuwd met Gerard van Raaphorst, ridder,''' die voor zijn leven heeft, LRK 2 fol. 15v nr. 90.
* 4-6-1321: '''Gerard heer Kerstantsz. van Raaphorst, ridder''', is in ruil voor de erfhuur van de leenheer in heer Engberts broek bij Rotterdam toegewezen, waarvoor hij Johannes, kapelaan, zijn ouders brief terug zal geven, LRK 37 fol. 6 nr. 40
<pre>
Kerstant
|
Gerard v1320-1321 x Jutte v1320
</pre>

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-te-bleiswijk-hillegersberg-kralingen-overschie-rotterdam-schiebroek-schoonderloo-en-zevenhuizen/4315/ Repertorium op de grafelijke lenen te Bleiswijk, Hillegersberg, Kralingen, Overschie, Rotterdam, Schiebroek, Schoonderloo en Zevenhuizen]===
SCHIEBROEK

74. 22 pond hollands per jaar uit de erfpacht in heer Enghebrechtsbroec bij Rotterdamme (1395: en 50 hoenders uit Aernt Engebrechtszoons ambacht).

* 12-5-1323: '''Gheraerd heer Kerstantsz. van Raephorst''' in ruil voor 22 pond per jaar ten laste van het baljuwschap van Rijnland (L.H. 1, fol. 44).
* 28-9-1333: '''Jonkvrouwe Agniese van Duvenvoirde''' na overdracht door '''haar man Gherard van Raiphorst''' (L.H. 1, fol. 98v).
* .-.-13..: '''Dirc van Raphorst, vermeld van 1344-1377''' (r.r. 198-221).
* 24-8-1347: Heer '''Dieric van Raephorst''' tocht '''zijn vrouw Agniese''' (L.H. 47, fol. 26).
* .-.-1354: Heer '''Dirc van Raphorst''' heeft het leen als balling verbeurd (r.r. 204).
* 7-3-1355: Heer '''Dirc van Raephorst''' ontvangt zijn goederen terug tegen betaling van 350 oude schilden (L.H. 23, fol. 23).
* ..-.-1379: Het leen is bij '''dode van heer Dirc van Raphorst''' afgestorven (r.r. 222).

<pre>
Kerstant
|
Gerard v1323-1333 x AvD v1333
|
Dirk v13??
|
Dirk Dirkz v1344-1377 +1379 x Agniese
</pre>
But Agniese coulde also be the wife of DG, and some attestations of Dirk could belong to either. Maybe all of it ''was'' the same Dirk, then he got quite old, cause his father died 1325 and he was likely born at least a decade before that. It does seem his father died young though, cause his grandfather, if Kerstant Gerardsz, was v1320, and if Kerstant Kerstantsz was his brother, he was 1366.

''If G died 1323-1333, it is very likely his son was already an adult by then, so *<1300 or so.
It could all have been the same Dirk, but would have lived to be (far) 80yo then. So likely 2 generations of Dirk then.
That would match the 1351 matches, where Dirk, ridder, would be Dirk Dirksz, where the other vRs, his uncles, are knapen. Dirk would have been the main branch, and thus the higher rank.''

78. Het ambacht Schiebrouck en 48 pond per jaar en 50 hoenders per jaar uit Aernt Engelbrechtszoons ambacht.
[...]
*28-9-1473: '''Otte van Egmonde Aelbrechtsz.''' tocht zijn vrouw '''Catharine Bartholomeesdochter van Raephorst''' (L.H. 118, cap. N.H., fol. 41)

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-abdij-egmond/4302/ Repertorium op de lenen van de abdij Egmond, 12e eeuw-1650],J.C. Kort, 1998===

LIMMEN

97. Alle goed in de parochie Limmen en van Limmen tot Oudenburglaan in Heiloo behalve het land in Egmond en Rinnegom, behorend tot de kelnarij, de cariteit, de kosterij
of het hospitaal, belast met een jaarlijkse pacht van 50 pond, 120 ganzen en 120 hoenders.
*9-9-1323: Zweder van Abcoude, ridder, voor Simon van Haarlem, zoon van Hendrik van Diepenheim, 1 fol. 8-9, 389.
*1-5-1372: '''Heer Bartholomeus van Raaphorst''' bij overdracht door Hendrik van Haarlem, die hem in de hand zet voor een deel van 300 schild, 392.
*6-5-1375: '''Bartholomeus van Raaphorst, ridder''', draagt over aan het klooster, 392.
*12-11-1375: Jan van Egmond, die in leen hield van Haarlem, draagt 40 s. en 100 hoenders over aan de abt, 393.

LEIDERDORP

163. 6½ viertel land en een stuk van 61 geers tussen Dirk van Alkemade en Willem van Zijl met leen, (1358: gelegen tussen de Zijl en de kerk van Leiderdorp), ('''1311''': zijnde
13 morgen 4 hont '''in Leiderdorp tussen heer Gerard van Raaphorst en ver Machteld van Oudshoorn''', 9 morgen met een woning, land, genaamd de Bosch, de Grote en Kleine Abtsmade; 1341: groot 17 morgen, zuidwest op de dwarswetering; en de twee Bierweer; 1466: zijnde 12 morgen; 1504: waarvan 4½ morgen, genaamd Voske; met de hofstede ter Mye; 1504: achter de Notweg; in Leiderdorp, west: de Oude Rijn, zuid; 1509: en oost: de regulieren van Leiderdorp, noord; 1509: mr. Johan van Berendrecht te Delft; 1562: erven Willeni van Berendrecht; 11 morgen, 15 morgen en 18 morgen in Leiderdorp).

RUIVEN

205. Twee hoeven in Ruiven.
*10-5-1352: '''Jan van Bloemenstein voor ver Hazetiaan, dochter van Gerard van Raaphorst, zijn vrouw, zoals haar vader en Nikolaas, haar broer''', zal er 5 pond van houden, 1 fol. 70, 543.
*7-7-1377: '''Alfer van der Horst, gehuwd met Mabelia, dochter van Jacob van den Woude''', bij overdracht door '''Haze van Bloemenstein, zijn moeder''', met haar lijftocht, 12 fol. 24-26v, 576.
*3-5-1385: '''Alfer van der Horst, schildknaap''', 12 fol. 24-25v.
*.-.-1403: Christina van der Horst bij dode van Alfer, haar vader, 12 fol. 27.

Het leen 205 gesplitst in 205A en 205B.

205A. Een hoeve (1435: 25 morgen; 1463: in de heerlijkheid van de leenheer, strekkend van de Schie oost tot de Delfgauwse weg, noord: Heineman Boudijnsz. met nr. 207, zuid: Gerard Pietersz. van Buiten en Jan Simonsz. met kinderen).

*6-2-1412: '''Alfer van der Horst''', 12 fol. 26v.
*.-.-1435: '''Jan van der Horst Alfersz.''' krijgt ten eigen, 12 fol. 26v.
*30-3-1463: '''Jan van der Horst''', die had gehouden van de abt, verkoopt aan het convent St. Agniet, genaamd Dal van Josafat, te Delft, Klooster St. Agnes, inv.nr. 2 fol. 27.

205B. Een hoeve (1417: 25 morgen).

*6-2-1412: '''Gerard van Raaphorst Nikolaasz.''', 12 fol. 26v.
*20-4-1417: Jan van Hodenpijl, ridder, krijgt ten eigen in ruil voor nrs. 157, 174 en 216, 12 fol. 50v-51v.

SCHIPLUIDEN

230. Een huis met boomgaard in Schipluiden met 15 morgen, (1403: verminderd met 5 morgen; 1459: die aan een kapel te Delft gekomen zijn); 2 hont ten noorden van de
kerk.
*.-.-13..: '''Gerard van Raaphorst, ridder''', als leenman vermeld 1303, 1 fol. 24.
*30-7-1323: '''Gerard van Raaphorst, ridder''', zoals gekocht van Arnout van de Veen, die opdroeg uit eigen, '''te komen op Hasekin, zijn dochter bij Jutte, dochter van Gerard Vrieze, zijn vrouw''', 12 fol. 54, 577.
*.-.-1358: '''Hasetiaan, dochter van Gerard van Raaphorst, gehuwd met heer Jan van Bloemenstein''', 1 fol. 70.
*7-7-1377: '''Alfer van der Horst, gehuwd met Mabelia, dochter van Jacob van den Woude, bij overdracht door Haze van Bloemenstein, haar moeder''', met haar lijftocht, 12 fol. 24-26, 576.
*3-5-1385: '''Alfer van der Horst, schildknaap''', 12 fol. 24-26.
*.-.-1403: '''Christina van der Horst bij dode van Alfer, haar vader''', nadat '''jonkvrouw Haze voorheen door Jacob heer Arboutsz. van Hodenpijl''' 5 morgen bij zeventuig waren afgewonnen, 12 fol. 27.
*6-2-1412: '''Alfer van der Horst''' bij overdracht door '''Arnout die Kok van Opijnen voor Christina van der Horst, diens vrouw''', 577.
*13-4-1415: '''Alfer van der Horst''', te komen op '''Jan, zijn zoon''', 577.
*.-.-1435: '''Jan van der Horst Alfersz.''', 12 fol. 26v.
*26-5-1456: '''Jan van der Horst''' mag van '''Maria van Hodenpijl, zijn moeder''', verkopen, 12 fol. 45v-46, 578.
*22-8-1456: Dirk Rijk Jansz. bij overdracht door '''Jan van der Horst''', 12 fol. 46.
*4-11-1459: Dirk Rijk Jansz., 12 fol. 47 en fol. 27.
*.-.-146(5): Dirk Rijk Jansz., O., inv.nr. 3371.
*.-.-14(70): Cornelis Pietersz. met lijftocht van Dirk Rijk Jansz., O., inv.nr. 3371.
*9-11-1510: '''Gerard Wiggersz.''' bij overdracht door broeder Cornelis Nikolaasz., prcurateur van Sion bij Delft, die aankwam van Nikolaas Andriesz., diens vader, zoals '''Jan van der Horst''' en Pieter Cornelisz., 5a fol. 61, 211.
*5-2-1518: '''Gerard Wiggersz.''', te komen op '''Wigger, Jacob en Simon, zijn zoons''', elk met een derde, 5a fol. 107v-108v.

<pre>
Gerard x Jutte v1323
|
Hasekin/Hasetiaan x (2) JvB v1323-1377
| (1)
Alfer (III) vdH v1377-1403
|
Jan vdH v v1415-1456
</pre>
231. 11 morgen land (1514: in Schipluiden uit 31 morgen) naast het huis Kenenburg.

*.-.-147.: Otto van Egmond Albertsz., O., inv.nr. 3371.
*2-6-1472: '''Otto van Egmond brengt bij zijn huwelijk met Katelijne, dochter van Bartholomeus van Raaphorst''', een weide buiten de poort tot Schiedam, jaarlijks 19 schild waardig, in, roerend van Egmond, HSS. Derde afdeling, nr. 628.
*19-2-1514: '''Adriaan van Egmond''', die aankwam van '''Otto, zijn vader''', krijgt ten eigen in ruil voor nr. 232, 5a fol. 80.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4457 Repertorium op de lenen van de hofstede Putten, 1229-1650],J.C. Kort, 1979===
IV. HET LAND VAN PUTTEN

182. 20 pond hollands uit de legschat.
*1-2-1309: '''Gerard van Raaphorst, ridder''', 1 fol. 195v.
*17-6-1311: '''Gerard van Raaphorst''', eventueel te komen op '''Hadewig en Armgard, zijn dochters''', 1 fol. 196.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4500 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE VOORNE IN NOORD-HOLLAND, KENNEMERLAND, WATERLAND EN ZEELAND 1230-1649], J.C. Kort, 1977===

‘S-GRAVENZANDE

63. 2 morgen land in Zandambacht aan de oostzijde van de kreek bij het huis van Gerard van Raaphorst.
* 18-5-1330: '''Gerard van Raaphorst''' ten eigen in ruil voor nr. 64 na overdracht door '''Tideman heer Gerardsz.''', V 29 fol. 20v.
=[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330]

64. Een stuk land in Zandambacht, groot 2 morgen, genaamd de Poel.

*21-6-1330: '''Tideman heer Gerardsz.''' na opdracht uit eigen door '''Gerard van Raaphorst''' in ruil voor nr. 63, V 29 fol. 18v.

65. 5 pond jaarlijks (1380: 6 morgen land in Zande).
*.-.-13..: ''Tideman Gerardsz.''', V 29 fol. 73 nr. 246.
*.-.-13..: '''Gerard Tidemansz.''', V 29 fol. 73 nr. 246.
*8-12-1380: '''Jacob Gerardsz. zoals Gerard Tidemansz., zijn vader''', die hield van de hofstede van Voorne, LRK 50 fol. 180v-181 nr. 1169.

VOORSCHOTEN

96. Het Oostbosch, gelegen over de hoeve tot Wouter Bergeman, met alle konijnen daarin; de venen, gelegen tussen ‘s-Gravenveen en Rozenburgerveen, noord: de boomgaard en '''heer Kerstant van Raaphorst''', zuid: de landscheiding tussen geest en veen.

*27-5-'''1310''': Lijftocht van Alverade, gehuwd met Dirk van Wassenaar, V 29 fol. 18.
*.-.-13..: Filips van Wassenaar, V 29 fol. 18.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstede-teilingen/4486/ Repertorium op de lenen van de hofstede Teilingen], J.C. Kort, 2009===
Same as OV 40, 1985, p685-725
Vervolg van no. 355 pag. 659

MONSTER

32. 100 morgen 2 hont land op het Slijk in Monster en Naaldwijk (1329: met huis en hof en het is in achterleen gegeven).
*.-.-1284: '''Heer Kerstant van Raaphorst''' zoals van Teilingen, LRK 5 fol. 89.
*.-.-1329: '''Dirk van Raaphorst zoals zijn ouders''', die hielden van Teilingen, LRK 2 fol. 65v nr. 431.
*.-.-1378: '''Dirk van Raaphorst en Aaltruud, zijn dochter''', vermeld, Meting, p. 192

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4330 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN ’S-GRAVENZANDE], 1276-1649, A.J. van der Valk===
Same as OV 38, 1983, p273-281

's-GRAVENZANDE

14. 1½ morgen (1361: 8 hont) land in Zande achter de pastoorswoning (1390: aan het hof; 1361: achter de witte monniken), (1521: oost: de banwetering, west, de Molenlaan, noord: de regulieren van ’s-Gravenzande, zuid: de regulieren en het oudemanhuis bij de St. Pieterskerk te Leiden), (1521: jaarlijks 3 pond waardig).

*..-.-1345: Jan Willem Hannenzz. van den Zande, LRK 5 fol. 58.
*2-12-1361: '''Kerstant van Raaphorst''' bij koop na de dood van Jan Willemsz., die met Vos van den Lewen placht te wonen, voor 9 pond, LRK 50 fol. 75v nr. 395, RR 209.
*..-.-1390: '''Gijsbert van Raaphorst''', die niet binnenslands kan zijn, niet te verzuimen, LRK 422 fol. 31 nr. 1.
*..-.-1390: Jacob Gerritsz., omdat ''Gijsbert van Raaphorst banneling is'', LRK 422 fol. 33v

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4280 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE CULEMBORG], 1251-1648, J.C. KORT===
Same as OV 42, 1987, p43-62

TER AAR

1. De Vrije hoeve (1474: met land, hofsteden, zaten, huizingen en toebehoren, zijnde de zaat, gebruikt door weduwe Dirk Hendriksz.), zoals de leenheer houdt van Holland.
*3-4-1379: '''Bartholomeus van Raaphorst''', verwant van de leenheer Berta van Culemborg, vrouwe van Culemborg en de Lek, na koop, LRK 49 fo. 52.
*23-10-1454: '''Steven van Raaphorst''' met lijftocht van '''Adriaan van Raaphorst, zijn vader''', 4773 fo. 1, 4774 go. 1.
*26-7-1455: '''Albert van Raaphorst''' met lijftocht van '''Adriaan van Raaphorst en Agnes van Nijeveld, zijn ouders''', 4773 fo. lv, 4774 fo. lv.
*14-8-1473: '''Gijsbert van Raaphorst bij dode van Albert, zijn vader''', na verzuim op verzoek van Johan van Boekhout, heer van Boelaar enz., zwager van de leenheer, 4774 fo. 2, 4776 fo. 1.
*11-11-1474: Jacob Coppier Hendriksz., tollenaar aan de Goudse sluis, bij overdracht door '''Gijsbert van Raaphorst''', neef van de leenheer, en hij mag turf delven
en verkopen, 4774 fo. 3, 4776 fo. 1.

AARLANDERVEEN

2. Het ambacht Aarlanderveen met tienden, gruit en toebehoren, zoals de leenheer houdt van Holland.
*3-4-1379: '''Bartholomeus van Raaphorst''' bij koop, LRK 49 fo. 52.

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 1 tot:
*25-8-1492: '''Gijsbert van Raaphorst''' mag belasten met f 15,- rijns, 4775 fo. Iv en p. 2.

OUDSHOORN

14. Het ambacht Oudshoorn met tienden, gruit en toebehoren, zoals de leenheer houdt van Holland.
*3-4-1379: '''Bartholomeus van Raaphorst''' bij koop, LRK 49 fo. 52.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4342 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN DE KRIMPENERWAARD], 1220-1650, J.C. KORT===
Same as OV 42, 1987, p324-346

AMMERS

7. 20 pond hollands jaarlijks op de tol van Ammers, (1432: die nu in Schoonhoven ligt).
[...]
*30-3-1461: '''Albert van Raaphorst Dirksz., rentmeester van Kennemerland''', voor Cille, dochter van Jacob Pijn Gerardsz., bij dode van haar vader, LRK 117 c.Nd.Holland fo 2.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4336 LENEN VAN DE GRAAF VAN HOLLAND IN FLEVOLAND], 1281-1616, J.C. KORT===
Same as OV 42, 1987, p748-751

EMMELOORD

1. Het halve gerecht (1381: hoog en laag; 1412: de heerlijkheid) van (1381: het kerspel) Emmeloord, (13..: zijnde Emmeloord en Upmade, strekkend tot Ens; 1415: met de tijns aldaar; 1404: zijnde 36 stukken land, waar de munt op placht te staan, 8% stukken land in Arnout Lokemans land, 4 stukken land, die Tyeze Wynckins placht te gebruiken, 9 stukken land, waar de Koyter op placht te zitten, 11 stukken land, waar Wiseman op placht te zitten, en 24 stukken land, die Rawert placht te gebruiken), (1405: met nr. 4 gelegen tussen Holland en Oostfriesland in de Zuiderzee).

[...]
*6-4-1412: Herman van Kuinre bij overdracht door Dirk van Zwieten, ridder, die verkreeg van Herman, graaf van Kuinre, zijn vader, en Dirk verkoopt hem ook het door hem getimmerde huis en de hofstede op Urk, behoudens het recht van de vrouwe van Voorst, bevestigd door heer Gillis van Kralingen, schoonzoon, '''Adriaan van Raaphorst, neef''', en Jan Hetman, Dirks neef, en 4-8- door Floris, zoon van heer Dirk van Zwieten, en Floris van Borsele, heer van St. Maartensdijk, diens neef, LRK 54 fo 84, Heerlijkheid Urk, nr. 2, RA. Utrecht, Familie Zoudenbalch, inv. 70.
*31-7-1412: Herman van Kuinre bij overdracht door heer Otto van Asperen voor de vrouwe van Voorst en Keppel, diens vrouw, LRK 54 fo 91.
*21-9-1415: Lijftocht van Oda van Wilp, gehuwd met Herman van Kuinre, op de tijns en het Monnikenland op Urk, LRK 54 fo 132v.
*27-10-1417: Herman van Kuinre, LRK 59 (VIII) fo 3v.
*13-4-1436: Herman van Kuinre, LRK 114 fo 45.
*17-3-1439: Evert van Wilp voor Aleid, dochter van Herman van Kuinre, LRK 114 fo 97v-98.
*28-12-1442: Evert Freyse van Strowijk voor Aleid, dochter van Herman van Kumre, zijn vrouw, bij dode van haar vader, LRK 115 c.Sticht fo 6 en c.Friesl. fo lv.
*15-6-1443: '''Jan van Raaphorst''' maakt voor Aleid van Kuinre lijftocht van Evert Freyse, haar man, op de helft, LRK 115 c.Sticht fo 7v.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT===
Same as OV 42, 1987, p722-728, p783-790

LAKERVELD

578. 8 morgen land (1420: een halve hoeve) in Lakerveld, boven: Evert die Goudsmid en Gijsbert van Heumen (1420: Jan van Heumen), beneden: Govert van Amersfoort met leen van Vianen ('''1420: Gerard van Raaphorst''').

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT - III. DE LENEN VAN GOYE===
Same as OV 41, 1986, p48-91

OOSTVEEN

180. De (1393: grote en smalle) tiende in Raven (138.: ten oosten van de Rijn), (1392: waarvan de heren van het Duitse huis te Utrecht de andere helft hebben), (1393: en die de leenheer houdt van het Sticht).
*.-.- 138.: Lijftocht van Belie, moeder van Floris van Jutfaas Florisz., op de helft, 5 fo. 7.
*.-.- 138.: Lijftocht van Belie, moeder van Floris van Jutfaas, 5 fo. 15.
*14-8-1392: Floris van Jutfaas, 6 fo. 32.
*25-7-1393: '''Wendelmoed, weduwe Nikolaas van Raaphorst''', bij overdracht door Floris van Jutfaas, te komen op Gijsbert, haar zoon, 6 fo. 63.
Het leen is ten eigen gegeven.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT - III. DE LENEN VAN GOYE===
(vervolg van no. 357, pag. 91)
Same as VO 41, 1986, p97-110

VUILKOP

202. Een (1569: begraven) buis en hofstede (1443: met duifhuis, boomgaarden; 1467: smal; tiende) en 3 morgen land in Vuilkop, boven: de leenman, beneden: de leenman (1444: Gerard van Zoelmond; 1609: Willem Gerardsz., burger van Utrecht), (1569: de boomgaard jaarlijks 33 pond en de weide 10% pond waardig en het huis houdt de leenman voor eigen).
*.-.- 138.: Lijftocht van Aleid, dochter van Arnout van Zoelmond, gehuwd met Willem van Vuilkop, bevestigd door Gijsbert, zijn zoon, op 5 frame schilden, 5 fo. 13v.
*5-6-1392: Willem van Vuilkop, 6 fo. 15.
*24-9-1401: Gijsbert van Vuilkop en het huis zal open zijn voor de leenheer, 7 fo. 8.
*5-12-1413: Zweder van Oostrum Eliasz. bij overdracht door Gijsbert van Vuilkop met lijftocht van Elias van Werkhoven en Margaretha, zijn ouders, 7 fo. 30v.
*17-5-1443: Lijftocht van Hase, gehuwd met Zweder van Oostrum, 10 fo. 45.
*30-12-1444: '''Pieter Grawart''' bij overdracht door Zweder van Oostrum, gehuwd met Hase, met '''lijftocht van Johanna, dochter van Gerard van Raaphorst, zijn vrouw''', 10 fo. 48.

‘T WAALL

207. Een hofstede in ‘t Waall met 21 morgen land, hoven: de leenman, beneden: Maghelaan van der Stripe; 3 morgen aldaar in het gerecht van heer Gerard van Asperen, hoven: Stade Loefsz., beneden: Reiner Stamer.
*.-.- 138.: Jan van der Cule, 5 fo. 6.
*.-.-138.: Lijftocht van Elisabeth, gehuwd met Jan van der Cule, op 37 1/2 franken uit het eerste perceel, 5 fo. 9v.
*17-7-1392: Jan van der Cule, 6 fo. 39v.
De lenen zijn aan '''Gerard en Gijsbert van Raaphorst''' ten eigen gegeven.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT - IV. DE LENEN VAN DOLRE===
Same as VO 41, 1986, p224-279
JUTFAAS

280. Zun tiende (1420: van vijf hoeven op twee plaatsen) in (1460: het nedereind van) Jutfaas (1494: in het gerecht van de leenheer), 1420: zijnde hofleen)&.
*31-7-1392: Jan van Jutfaas, burger van Utrecht, met lijftocht van Margaretha, zijn vrouw, op de helft, 6 fo. 30.
*17-4-1420: Willem van der Wiers na vergelijk, 9 fo. 30.
*.-.- 14..: Lodewijk die Wale voor zijn lening, 9 fo. 30.
*16-9-1460: Lubbert die Wale, neef van de leenheer, bij overdracht door Lodewijk, zijn vader, 10 fo. 90.
*12-11-1494: Willem die Wale, neef van de leenheer, bij dode van Lubbert, zijn vader, 12 fo. 98.
*27-6-1522: '''Lubbert de Waal bij dode van Willem, zijn vader, met lijftocht van Maria van Raaphorst, zijn vrouw''', 13 fo. 47.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT, VIII. De lenen in het land van Vianen===
(vervolg van no. 361 pag. 411)
Same as VO 41, 1986, p507-537

BOEIKOP

413. Een halve hoeve in Boeikop, boven: Govert en Amersfoort met nr. 431 ('''1440: erven Gerard van Raaphorst'''; 1486: Hessel Pietersz.), beneden: Aleid, dochter van Ye uter Loo, met nr. 512 (1486: Hessel Pietersz.), zijnde hofleen.

427. Een viertel land in Boeikop in heer Arnouts gerecht, boven: Willem Sabel met nr. 453 (138.: Hendrik Sibrand Hermanszz. en Hendrik Bloemkiin; 1422: Jan Bloem), beneden: Hendrik Hendrik Arnoutszz. (1393: Arnout Neyse Pieter Ottenz.; 1407: Jan Zoetenz. en Jacob Hubertsz.; 1422: de leenman).
*.-.- 138.: Folpert Dibboutsz., 5 fo. 9v.
*.-.-138.: Jan Voogd Willemsz. bij overdracht door Folpert Dibboutsz. met lijftocht van Jutte, zijn moeder, 5 fo. llv.
*2-6-1392: Jan die Voogd Willemsz., 6 fo. 14v.
*9-12-1393: Lijftocht van '''Jan, dochter van Nikolaas van Raaphorst, gehuwd met Jan die Voogd Willemsz'''., 6 fo. 64.

431. Een viertel land, (1600: groot 4 morgen), in Boeikop, boven: Dirk Wolf met nr. 434 (1420: Nikolaas van der Wilder; 1631: Gerard van Bijsenburg), beneden: Arnout Overrijnsz. met nr. 413 (1420: Willem Overrijn Arnoutsz.; 1631: erven Gerard Grawart; 1664: Gijsbert Arnoutsz. van Buren), oost (1600: Bernard Allardsz.; 1616: Jan Adriaansz.), (1600: west: Jan van de Vecht, zuid: de Boeikoper kade, noord: Gijsbert Woutersz.).
*.-.-138.: Jutte, dochter van Govert van Amersfoort bij Aaf, dochter van Engbert Gijsbertsz., 5 fo. ll.
*24-7-1392: Jutte, dochter van Govert van Amersfoort, 6 fo. 27.
*5-3-1420: Gijsbert van Nijenrode bij overdracht door '''Gerard van Raaphorst voor Jutte, dochter van Govert van Amersfoort, diens vrouw''', 9 fo. 20v.

435. Een weer in Boeikop, boven: Herman van Sliterhoven (1392: Rudolf Rudolfsz. de landmeter van Culemborg; 1420: Splinter van den Vliet; 1430: Gerard Joost C.S.), beneden: Dirk Wolf (1392: met nr. 434; '''1420: Gerard van Raaphorst'''; 1430: de hulder).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4321 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN NAALDWIJK], 1198-1648, A.J. VAN DER VALK===
Same as OV 38, 1983, p427-436

NAALDWIJK

1. De hoge heerlijkheid van de parochie Naaldwijk.
*25-12-1418: Hendrik van Naaldwijk bij gift, LRK 115 c.Nd.Holland fo. 13v.
*31-12-1420: Hendrik van Naaldwijk, ridder, LRK 62 fo. 5v en fo. 209.
*3-2-1424: Hendrik van Naaldwijk, LRK 61 fo. 50v.
*30-12-1427: Albrecht van Naaldwijk na verbanning van Hendrik, zijn vader, en Willem, zijn broer, LRK 62 fo. 66.
*10-6-1428: Willem van Naaldwijk bij dode van Hendrik, zijn vader, LRK 62 fo. 94, LRK 115 c.Nd.Holland fo. 13v-14.
*9-11-1434: Willem van Naaldwijk, LRk 114 fo. 22v.

De volgende beleningen zijn gelijk aan “Ons Voorgeslacht”, jrg. 28, 1973, pp. 93-94 nr. 26, vermeerderd met:

*29-5-1459: Lijftocht van '''Machteld, dochter van Bartholomeus van Raaphorst, gehuwd met Hendrik van Naaldwijk''', op de mindere helft, LRK 116 c.Nd.Holland fo. 75v.
*18-10-1484: '''Hendrik, heer van Naaldwijk''', mag beschikken, LRK 120 c.Nd.Holland fo. 21v.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4331 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN WATERINGEN], 1281-1646, A.J. VAN DER VALK===
Same as OV 38, 1983, p553-565

WATERINGEN

35. 4 pond in Wateringen.
*4-4-1415: Willem van der Does, meesterbottelier van de vrouw van de leenheer, bij overdracht door '''Gerrit van Raaphorst'' met lijftocht van '''Maria van der Does, zijn vrouw''', LRK 54 fo. 130.

MONSTER

12 A. 50 gouden rijnsguldens op het leen.
*28-1-1444: Janne, dochter van Margaretha van Doornik, gehuwd met heer Gerrit van Poelgeest, bij overdracht door haar ouders, LRK 115 c.Nd.Holland fo. 15v.
*11-6-1476: Jacob van den Woude, heer van Warmond, voor Janne, dochter van heer Gerrit van Poelgeest, zijn vrouw, bij dode van '''Margaretha van Doornik, haar moeder, eventueel te komen op Jacoba, haar dochter, gehuwd met Gijsbert van Raaphorst, of op Maria van den Woude, haar zuster''', LRK 118 c.Nd.Holland fo. 54 en fo. 61.
*7-12-1499: '''Gijsbert van Raaphorst voor Jacoba, dochter van Jacob van den Woude, zijn vrouw, bij dode van Johanna van Poelgeest, haar moeder''', LRK 122 c.Nd.Holland fo. 16v en fo. 25v-26.
*25-9-1526: Mr. Jan van Duvenvoorde, raad ordinaris, voor Maria van Matenesse, zijn vrouw, bij dode van Jacoba van den Woude, vrouwe van Warmond, haar tante, LRK 124 c.Nd.Holland fo. 92.

<pre>
Gerrit van Poelgeest x Margarthe van Doornik +1476
|
Janne vP v1444,1479 +1499 x Jacob van den Woude
| |
Maria vd W Jacoba vd W +1526 x Gijsbert van Raaphorst
</pre>

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/bronbewerkingen/stukken-van-de-familie-de-merode-vroeger-op-het-kasteel-salmonsart-1300-1600/1330/ STUKKEN VAN DE FAMILIE DE MERODE, VROEGER OP HET KASTEEL SALMONSART], J.C. KORT===
Same as OV 39, 1984, p49-64

HAARLEM

*25-10-1366: Nikolaas Sillenz. huurt van '''Machteld van Oudshoorn, vrouwe van Raaphorst''', voor een vierde van 50 s. een vierde van een hofstede over de Oude gracht bij het gasthuis tussen Laurens Nikolaasz. en Nikolaas Koyte (nr. 346).
*28- lO- 1366: Nikolaas Koyte huurt van '''Machteld van Oudshoorn, vrouwe van Raaphorst''', voor een vierde van 24 s. een vierde van een hofstede over de Oude gracht bij het gasthuis tussen Nikolaas Sillenz. en Nikolaas Poortersz., strekkend achterwaarts tot Machteld en Aarland en Elisabeth, dochters van Willem ver Baartenz. (nr. 346).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4428 EEN LEEN VAN WILLEM VAN OEGSTGEEST], 1309-1650, J.C. KORT===
Same as OV 39, 1984, p429-431

LISSE EN VOORHOUT

1. 25 s. jaarlijks uit het schot van Lisse en 2 pond uit het schot van Voorhout, (1390: en een paar zwanen hij haar woning).
*8-12-1309: '''Arnout, zoon van Gerard van Noordwijk''', met 25 s. en 10 s. in Voorhout en Simon, zijn broer, met 30 s. bij overdracht door hun vader, die oom is van de leenheer Willem van Oegstgeest, ridder, '''bevestigd door Dirk, heer van Brederode, Dirk van Raaphorst, ridders, en Simon van Teilingen, knaap, neven van de leenheer''', LRK 115 c.Nd.Holland fo. 12v.
*.-.-13..: '''Gerard van Noordwijk en erven Foyken''' met 9 pond in Voorhout en 25 s. in Lisse vermeld 1316-1334 en 1355-1404 (!), Hamaker, 1, pp. 67 en 225, RR. 205 en 244.
*.-.-13..: '''Arnout Gerardsz. en erven Foyken vermeld 1343-1347''', Hamaker, 11, p. 41, RR. 200.
*.-.-1390: '''Margaretha, dochter van Arnout Gerardsz. van Noordwijk''', met ledige hand, LRK 422 fo. 8v nr. 150.

[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/ov-publicaties/de-borgen-voor-gijsbrecht-van-amstel-en-herman-van-woerden/7202/ BdK] has researched a similar relation in 1285 and 1288 charters. Van Brederode and Van Teijlingen were once brothers in 1205. [http://www.zuiderent.ch/Publicaties.htm#_Toc99727439 Zuiderent] has Willem van Oegstgeest sprout from vT too. In those earlier charters, also a Jacob III van de Woude was present.
Possibly this 1309 Dirk is a descendant of him. Would he be DD v1289 and have married Sophie Jacobrdr III van den Woude? Did GK x Jutte name his daughter after Sophie vdW?

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/een-leen-van-de-graven-van-bentheim-in-holland/4265/ EEN LEEN VAN DE GRAVEN VAN BENTHEIM IN HOLLAND], 1327-1640, J.C. KORT===
Same as VO 39, 1984, p431-431

LEIDERDORP

1. Een vierde van de tienden in Leiderdorp, (1335: zijnde de tienden, genaamd Slachtevoet).
*25-3-1327: '''Hadewig van Raaphorst bij dode van Gerard van Raaphorst, ridder, haar vader''', eventueel te komen op '''Gerard heer Kerstantsz. van Raaphorst''', beleend door Jan, graaf van Bentheim, LRK 49 fo. 47 en fo. 48.
*11-8-1335: '''Alfer van der Horst voor Hadewig, dochter van Gerard van Raaphorst, zijn vrouw''', beleend door Simon, graaf van Bentheim, LRK 49 fo. 47.
*.-.- 1390: '''Hadewig, dochter van heer Gerard van Raaphorst''', met ledige hand, LRK 422 fo. 20 nr. 87.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4332 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN RIJSWIJK], 1281-1650, J. C. KORT===
Same as OV 39, 1984, p545-571

RIJSWIJK

49. 5 (13553442) morgen land in Rijswijk, west: de woning ter Brake (1439: de Heilige Geest van Rijswijk), oost: Steenvoorde (1439: Jacob Bokel; 1458:
de leenman), (1355: zuid: de Brede weg, noord: de waterkering, genaamd Ladijk).
*.-.- 1346: Jan die Smit, LRK 5 fo. 58.
*12-9-1355: Dirk die Smit bij dode van Jan, zijn vader, LRK 42 fo. 1 lv nr. 100, LRK 5 fo. 58.
*.-. -1390: Natalie, dochter van Dirk Smeets, te Rijswijk met ledige hand, LRK 422 fo. 5v nr. 97.
*20-9-1416: Wisschart van Honswijk, stalmeester, bij overdracht door Simon uter Voort voor Natalie, dochter van Dirk Smeets, weduwe Gerard van Oudshoorn, te lossen binnen tien jaar met een gedeelte van 87 gouden engelse nobels, LRK 54 fo. 145.
*1-4-1421: Natalie, dochter van Dirk Smeets, weduwe, die gelost heeft, LRK 62 fo. 36v, LRK 54 fo. 145.
*22-3-1439: Dirk van Oudshoorn bij dode van Natalie Smeetsd., zijn moeder, LRK 114 fo. 100v.
*28-5-1458: '''Albert van Raaphorst Dirksz.''' ten eigen voor een huis en 2 1/2 morgen in Hoogwoud, LRK 116 c.Nd.Holland fo. 70.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4269 LEENKAMERS VAN DE GRAVEN VAN BLOIS], 1282-1650, J.C. KORT===
Same as OV 40, 1985, p33-47
(vervolg van “Ons Voorgeslacht”, jrg. 39, 1984, p. 257)

ALPHEN

92. 7 morgen land in Alpherhoom, (1399: west: '''heer Bartholomeus van Raaphorst''' gemeen met de vrouwe van der Doortoge en Arnout Heinenz., oost: Jacob Hugenz.).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4362 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE HEEMSKERK], 1319-1650, J.C. KORT===
Same as OV 40, 1985, p727-764

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4510 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTAD WEDENA], 1282-1605, J.C. HOEK===
Same as OV 40, 1985, p764-767

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstede-velsen-afkomstig-van-de-heren-van-waterland/4509/ REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE VELSEN, AFKOMSTIG VAN DE HEREN VAN WATERLAND], 1248-1650, J.C. KORT===
Same as VO 41, 1986, p189-211

AALSMEER

1. 5 pond hollands (1435: uit het schot) van Aalsmeer.
*7-1-1381: Willem van Haarlem zoals gehouden van Jan Persijn, LRK 50 fo. 87v nr. 1225.
*29-5-1385: Jan van Haarlem bij dode van Willem, zijn vader, LRK 50 fo. 220v nr. 1466.
*.-.-1390: Jan van Haarlem te Alkmaar met ledige hand, LRK 422 fo. 31 nr. 2.
*27-8-1403: Lijftocht van Sette Elbrandsd., gehuwd met Jan van Haarlem Willemsz., op de helft, LRK 53 fo. 32.
*30-1-1406: Jan van Haarlem, te komen op Maria, zijn dochter, gehuwd met Robert Costijnsz., LRK 54 fo. 17.
*20-9-1416: Costijn Floris Robertsz. bij dode van Jan van Haarlem, zijn grootvader, LRK 54 fo. 144v.
*21-7-1424: Costijn Floris Robertsz., LRK 62 fo. 51.
*23-10-1435: Dirk Costijnsz. bij dode van Costijn Florisz., zijn vader, LRK 114 fo. 36.
*2-1-1447: '''Margaretha van Raaphorst voor Dirk Costijnsz., haar zoon''', LRK 282 fo. 3.

GROET

8. De koren-, vlas- en smaltiende van Groet (1401: in de parochie Petten) en een buitendijkse tiende aldaar.
*.-.-13..: Willem van Zaanden, als leenman van Waterland vermeld 1373, LRK 49 fo. 84v.
*.-.1390: Willem van Zaanden met ledige hand, LRK 422 fo. 33 nr. 42.
*3-3-1393: '''Jan van Zaanden''' geeft Simon van Zaanden, zijn broer, 9 engelse nobels in achterleen, bevestigd door '''Bartholomeus van Raaphorst, zijn neef''', LRK 53 fo. 60v.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstad-raaphorst-te-wassenaar/4459/ REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTAD RAEPHORST TE WASSENAAR, 1261-1681], 1248-1650, J.C. KORT===
Same as VO 29, 1974

‘S-GRAVENZANDE, MONSTER EN NAALDWIJK

50. 1283: 100 morgen, 2 hond land (1328: met huis en hof) op het Slike in Monster en Naeldwikerambacht, die '''heer Corstans van Raephorst''' (1328: Dieric van Raporst) in
leen houdt van de hofstad van Teylinghe (1328: en in achterleen zijn uitgegeven, L.H. 1, fol. 79 en L.H. 5, fol. 89).

*.-.-1...: Simon Costynsz. van den Poel (B, fol. 9v).
*20-9-1312: Gherit Claesz., neef van de leenheer (B, fol. 9v).

Het leen 50 is gesplitst in 50A, 50B en 50C.

50A. Niet omschreven.

9-5-1406: Gherit Aerntsz. zoals zijn voorouders het leen hielden (B, fol. 9v).

50B. Een '''huis genaamd Raephorst''' c.a. te ‘s Gravensande (1467: een huis met hofstad, boomgaard en omgaande watering, met zaailand, weiland en andere toebehoren te ‘s Gravensande en Monster, 1474: 26 morgen land te ‘s Gravensande, belend ten noorden: de regulieren aldaar en het Zijlklooster te Haerlem, ten westen: de banwatering, ten oosten: de Puel, ten zuiden: de heilige geest van ‘s Gravensande met in de zuid-oosthoek heer Henrick van Naeldwijck, ridder, en 8 hond land te Monster, belend ten noorden: Geertruyt, de weduwe van Jan Dirck Lievensz., ten zuiden en oosten: '''Gerijt Jansz., zwager van Aelbrecht van Raephorst''' en ten westen: de Puel).

*.-.-14..: Henrick Sadelborger bij dode van zijn vader Willem Sadelborger (B, fol. 57) en tocht d.d. 4-2-1446 zijn echtgenote jonkvrouwe Henric Jan Beyersdochter van Voxdael (B, fol. 46). Op 2-3-1465 wordt hij veroordeeld de rente van 12 lb uit het leen, door zijn vader aan de heilige geest van ‘s Gravensande vermaakt, uit te betalen. (Heilige Geest te ‘s Gravensande, inv.nr. 103).
*6-3-1467: '''Aelbrecht van Raephorst Dircxz., neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''', na overdracht door Henrick Sadelborger (B, fol. 57).
*1-5-1474: '''Aelbrecht van Raephorst''' krijgt het leen ten vrij eigen (C, blz. 39 en Het klooster Maria Magdalena te ‘s Gravensande, inv.nr. 5, fol. 43v).

50C. Circa 60 morgen land te Monster.

*.-.-13..: '''Dirck van Raephorst''', vermeld 1378 (Meting van het ambacht Monster 1378, derde kwartier).

Het leen 50C is gesplitst in 50D en 50E.

50D. 17 morgen 4 hond land te Monster, belend ten oosten: Aelbrecht van Raephorst met het land, genaamd de Busch, ten zuiden: Willem heren Sadelborghersz. en Aelbrecht van Raephorst met het land, genaamd de Hoghe Oert, ten noorden: Heer Henrick van Naeldwijck en Aelbrecht van Raephorst met het land, genaamd de Gantelkamp.

*23-3-1417: '''Jonkvrouwe Peter van den Poel Dircksdochter van Raephorst''', zoals haar vader haar het leen bewees in handen van '''heer Bertelmees van Raephorst, vader van de leenheer Adriaen van Raephorst''' (B, fol. 59).
*31-4-1440: '''Aelbrecht van Raephorst''' (vermeld als leenman 1472, L.H. 283, fol. 10) na overdracht door jonkvrouwe Peter van den Poel (B, fol. 59).

50E. 1472: Een hofstad met land te Naeldwijc en Monster. 11-5-1406: '''Dirck van Raephorst, neef van de leenheer Adriaen van Raephorst, met ledige hand zoals zijn ouders het leen hielden''' en volgens scheiding tussen hem en Agniese, gehuwd met heer Sadelboge (B, fol. 22).

*.-.-14..: '''Aelbrecht van Raephorst Dircxz.''', vermeld sedert 23-3-1417 (B, fol. 591, als leenman en schout te Haerlem op 19-2-1451 (B, fol. 15v)) voor het laatst 1472 (L.H. 283, fol. 120).

55. 2 morgen land te Haserswoude in het Nyenweer van de oostzijde in, strekkende van de oude weg tot aan het Harde Maetveld, belend ten westen: Ghijs Wolfertsz. (1430:
Henrick Tijlensz.) en ten oosten: Alijt Jansdochter met haar kinderen (1430: Huge Reynoutsz.).

*10-6-1408: Ghijs Wolfertsz. te versterven op Wolf Simonsz. (B, fol. 42v).
*6-6-1430: Willem Boudijnsz., '''neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''' (B, fol. 42v).

NAALDWIJK

69. 1 morgen land te Naeldwijck gemeen met 1 morgen, '''die Henrick Philipsz. in leen houdt van de hofstad te Raephorst''', belend ten oosten: Wouter Olyviersz., ten zuiden:
een banweg, ten westen: Katrijn Gerijt Roeders met haar kinderen, ten noorden: Wouter Coelman met een leen dat hij houdt van Willem van Naeldwijck.

*11-5-1406: Gheertruyt Phillipsdochter, broer: Henrick Phillipsz. (B, fol. 23).

70. 1 morgen land te Naeldwijck, gemeen met 1 morgen, '''die Gheertruyt Phillipsdochter in leen houdt van de hofstad te Raephorst''', belend ten oosten: Wouter Olyviersz. (1449: het kapittel te Naeldwijck en Doe IJsbrantsz.), ten zuiden: een banweg, ten noorden: Wouter Coelman met een leen dat hij houdt van Willem van Naeldwijck (1449: Jan Bertelmeesz.) en ten westen: Katrijn Gerijt Roeders met haar kinderen (1449: Jan Dircksz.).

*11-5-1406: Henrick Phillipsz. (B, fol. 23v).

73. 3 morgen, land in Nyecoop, belend ten oosten: Dirck Jansz. (1416: ten noordoosten: de vrouw en kinderen van Clement Jansz.), ten westen: Willem Hugensz. en Roelof Clementsz. (1416: ten zuid-westen: Willem Hugenz. en Gherit Ghijsbrechtsz.).

*.-.-14..: Jan Foyen met ledige hand, zoals hij indertijd het leen had opgedragen aan '''heer Bertelmees van Raephorst''' (B, fol. 30).
7-11-1416: Aelbrecht Bokelsz. na overdracht door Florijs Jan Foyenz. (C, blz. 69).

98. 4 morgen land te Outshoorn (1554: in een weer van 9 morgen 2 hond 86 roede land), gemeen met de zusters van Leyden (1554: tussen de Rijn en de Outshorender weg), belend ten noordwesten: Gerrit Hugenz. en Dirc Hugenz., ten zuidwesten: Jacob Henricxz. met 2 morgen land, die hij '''in leen houdt van Adriaen van Raephorst''' (1463: de erfgenamen van Jacob Henricxz.), ten oosten: (1554: Jan Claesz. schoenmaecker met huurwaar, 1597: de weduwe van Claes Claesz.) en ten westen: (1554: Frans Jansz. met huurwaar, 1597: Pieter Gerritsz. Doef, Thomas Jansz. en Bruyn Jacobsz.).

*9-2-1434: Jacob Henricxz. na opdracht uit eigen, in ruil voor het leen 11 (B, fol. 35).

99. Een half weer land te Outshoorn bij de Oesthoek van de noordwestzijde in, strekkende van de Rijn tot aan de weg te Outshoorn, belend ten zuidoosten: Goeswijn Claesz. en ten noordwesten: Gerrit Hugensz. van den Busch.

*3-6-1414: '''Simon Petersz., neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''', te versterven op zijn dochters Aechte en Gheertruyt, elk voor de helft, en bij kinderloos overlijden van hen beiden op Jan Willemsz. (deze wordt als leenman vermeld op 6-6-1430, B, fol. 9 en 42v en C, blz. 88).

PENDRECHT

104. Het ambacht van Payndrecht, de gruit van Gameldrecht en de zegenworp in de oude Mose langs de genoemde ambachten.

*.-.-14..: Henrick van Santhorst (B, fol. 17).
*9-6-1439: '''Jonkvrouwe Heylwijf van Raephorst, weduwe van Costijn van der Goude''' (B, fol. 17).

WASSENAAR
110. De korentienden te Vorenbroec met de helft van de smaltienden.

*.-.-12..: Dieric van Zuytwijc (Leenregister Wassenaar AA, fol. 3v). De latere beleningen van het leen 110 komen voor onder het leen 111.

111. Het ambacht van Wassenaer (1460: - van Suijtwijck, 1518: - van Suijtwijck en Berckhey); de vistol van dit ambacht; de wind met de molen aldaar; de korentienden te Vorenbroeck met de helft van de smaltienden; de Hof te Suytwijck binnen de buitenste gracht; 11 morgen gheestland tussen de Hof en de Rijnweg van de steghe ingaande oostwaarts: 2 hond land onder de Halcken; 1 akker, groot 1 hond aan het einde van de laan van Suytwijck over de Rijnweg; 1 akker bij Doedinslaan, groot 1 hond, genaamd de Boemakker; ½ morgen land voor de hofstede, waarop vroeger Pieter Neve woonde en nu Claes Petersz.; ½ morgen land, waarop Trude Hoekelincs
woont; 5 morgen weiland die aan de naaste watering achter het Mof te Suytwijck gaat, binnen de naaste watering aan beide zijden van de laan: een halve morgen wei en geestland, waarop Jan Buyse woont: een halve morgen gheest- en broekland, waarop Jan Gheritsz. woont.

*12-5-1406: '''Heer Ghielis van Cralingen, neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''' (B, fol. 24, als leenman vermeld 13-10-1439, B, fol. 18).
*6-2-1460: '''Florijs van Cralincgen, zoon van heer Gillijs van Raephorst, bij dode van zijn vader''' (Huisarchief Twickel, dossier Zuidwijk, inv.nr. F).
*5-3-1479: '''Gillis van Cralingen, neef van de leenheer Gijsbrecht van Raephorst, bij dode van zijn vader Florijs van Cralingen''' (a.v., inv.nr. G).
*.-.-1...: Floris van Cralingen, als leenman vermeld 27-12-1509 en 27-5-1516 (C, fol. 1v en blz. 38).

112. De korentiende van Boemgaerde en de smaltiende (1526: tussen de Zijdwijnt en de clingen van '''Aelbrecht van Raephorst''', 1586: en de kleine Kerkdam).

*.-.-12..: '''Kerstant Gheretsz. van Raporst''' (Leenregister Wassenaar AA, fol. 3v).
*26-6-1407: Heer Wouter van Mattenesse tocht zijn echtgenote jonkvrouwe Machteld van der Werve, dochter van jonkvrouwe Volcwijf van den Berghe en bepaalt dat het leen zal versterven op de kinderen uit dit huwelijk (Familie-archief van Matenesse, Hoge Raad van Adel).
*.-.-14..: Jan van Matenesse, vermeld als leenman 4-9-1444 (B, fol. 16v).
*.-.-14..: Philips van Matenesse, vermeld als leenman 1472 (L.H. 283, fol. 120).

113. De tienden van Walicxdorp (1406: de smaltienden van de woning van Walincxdorp, 1568: die vroeger van Pieter Haeck was).
*18-4-1261: Vrouwe Rikaerde, gehuwd met Dirck van Wassenaer, krijgt het recht dat het leen binnen het derde lid niet zal afsterven (L.H. 418, fol. 154, later vermeld als ver Rikaert, vrouwe van Zanthorst, leenregister Wassenaar AA, fol. 3v).
*.-.-1...: '''De vrouwe van Wildam, nicht van de leenheer Bertelmees van Raephorst, ridder''' (B, fol. 2).

114. De tienden op de Paepweg (1439: de koren-, vlas- en smaltienden van Santhorstergheest en van Ludolfsgheest aan beide zijden van de weg, 1541: van de Papenweg, 1578: van de Dorpenweg, met de Broektienden).

*18-4-1261: Vrouwe Rikaerde, gehuwd met Dirc van Wassenaer, krijgt het recht dat het leen binnen het derde lid niet zal afsterven (L.H. 418, fol. 154, later vermeld als ver Rikaert, vrouwe van Zanthorst, leenregister Wassenaer AA, fol. 3v).
*.-.-1...: Henrick van Santhorst (B, fol. 17).
*9-6-1439: '''Jonkvrouwe Heylwijf van Raephorst, weduwe van Costijn van der Goude''' (B, fol. 17).

‘T WOUDT

141. De koren en smaltiende op ‘t Woudt (1506: in Delftlandt).

*18-2-1451: '''Alfert van Matenesse, neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''', bij dode van zijn '''vader Hubrecht van Matenesse''' en bewijst zijn '''moeder jonkvrouwe Margriet Dirck Claeszoonsdochter''' 10 wilhelmusschilden per jaar uit het leen (B, fol. 51v).
*19-2-1451: Jonkvrouwe Lysbeth Hubrechtsdochter van Matenesse na overdracht door haar broer Alphert van Matenesse (B, fol. 52, in 1472 is het leen belast met een rente van 20 wilhelmusschilden per jaar ten behoeve van haar 2 broers, die geestelijken zijn, L.H. 283, fol. 120v).

ZOETERWOUDE

145. Het recht een windmolen te bouwen in Soeterwoude.

*12-6-1408: Heer Florijs van Alcmade, '''neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''', met het recht van de Leenheer dit recht in te trekken, behoudens de wind voor de watermolen van heer Florijs (B, fol. 43v).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-cuykse-lenen-in-holland-het-sticht-en-gelre/4281/ REPERTORIUM OP DE CUYKSE LENEN IN HOLLAND, HET STICHT EN GELRE], 1129-1649, J.C.KORT===
Same as OV 45, 1990, p63-103
(vervolg van nr. 396, pag. 299)

SCHALKWIJK

38. Zijn tiende in Schalkwijk (1346: in het gerecht van de heer van Culemborg) tussen de kerk en de heul.
[...]
*1-6-1403: '''Gerard Nikolaasz. van Raaphorst''', die in eigendom kreeg van hertog Albert, draagt over aan Frederik van Blankenheim, bisschop van Utrecht,
RA. Utrecht. HS. Buchel E fo 234.

SCHOTEN

162. Een half land in Schoten (1373: 12 morgen op Schotergeest; 1429: in Hofland; 1524: gelegen bij het huis te Kleef), strekkend te half veen oostwaarts (1390: strekkeud van de Broeksloot tot het halve Spaarne), noord: Pieter van Rolland en Arnout sWilde (1390: enerzijds: Koen Cuser en erven Gijsbert Hedde; 1439: Gerard van Zandvoort), zuid: mr. Simon en vroeger Willem Hagen ('''1390: anderzijds: Wouter van Raaphorst'''; 1439: heer Lodewijk de bastaard), (1524: jaarlijks ca. 10 pond groten Vlaams waardig).

166A. 12 pond hollands op Vlieland op een kamp, genaamd Groene woerd.
*28-12-1351: Boudijn Jan Bertoutsz., LRK 42 fo 51 nr. 287.
*4-11-1382: Dirk Boudijnsz. wordt in het leen gewezen door '''Bartholomeus van Raaphorst''' en Koen-Cusersz., omdat hij naar de '''vierschaar''' ging tegen knapen van Haarlem, die beweerden dat het leen hun eigen was, LRK 50 fo 198 nr. 1309.

SLOTEN

169. Het ambacht van Sloten, (1531: Sloterdijk; 1372: en Osdorp; 1390: met renten; 1531: met visserij en toebehoren behalve de helft van de crimine-
le boeten en de confiscatie, die de baljuw blijft innen).
[...]
*1-5-1372: Hendrik van Haarlem, die zegelt: een kruis, zoomsgewijs vergezeld in de kwartieren 1 en 4 van 6 merletten en 2 en 3 van 6 knotsen, zet '''heer Bartholomeus van Raaphorst''' in de hand samen met Houtrijk en Polanen voor 300 pond behoudens bevestiging door de leenheer, Abdij Egmond, inv.392.

===[ACTEN BETREFFENDE DE LIER, MAASLAND EN SCHIPLUIDEN], C. HOEK===
Same as OV 46, 1991

B. Abdij Koningsveld

33. 26-3-1364: Lijsbeth, jonkvrouwe van Zwinderch, vermaakt bij testament aan haar dochter Rijckaert, non, '''3 morgen 2 hond land in de parochie van de Liere in het gerecht van Maeslandt in een kamp, gemeen''' met heer Dirc van der Spange en '''heer Dirc van Raephorst''', die haar morgengave was van haar eerste man Arnt van Groenevelt. Rijckaert moet aan haar moeders bastaardzuster Barte 1 pond hollands per jaar uitreiken. Na Rijckaerts dood komt het land, aan de erfgenamen van haar moeder, het klooster Coninxvelt krijgt een jaarrente van 30 sc. hollands, verzekerd op 8 morgen land, genaamd Sculenborch, te Rijswijc. Bezegeld door heer Matthijs van der Borch, pastoor van Delf, heer Philips van Pollanen, ridder, en IJsebrant Kaelwaertsz., knape (inv.nr. 193).

E. Sint Agatha

*30-1-1377: '''Dirc van Raephorst Florijsz.''' verkoopt aan Aerst Aerntsz. 3 1/2 morgen land in het ambacht van der Liere, '''gemeen met zijn broers Gherid-en Jan van Raephorst''', verpacht aan Jan Claysz. en Willem Claysz., belend ten oosten: Jan Baic, westen: Symon Claysz. met huurwaar. Met zijn zegel: gedwarsbalkt van 6 stukken.
*30-1-1377: '''Jonkvrouwe Clemeins, weduwe van Floris van Raporst, met als voogd Gherijt van Raephorst''', verkoopt aan Aerst Aemdsz. l0 1/2 morgen land in het ambacht van der Liere, dat haar '''morgengave was van Florijs van Raephorst'''. Bezegeld door Gherijt als in de eerste acte.
*1-10-1377: '''Clemeynse, weduwe van Florijs van Raephorst, verkoopt samen met Gherijd-, Dirc- en Jan van Raephorst Florijszonen''' aan Aerst Aerndsz. een jaarrente van 10 pond hollands, verzekerd op 10 1/2 morgen land in het ambacht van der Liere, verpacht en belend als in de tweede acte. Bezegeld door Gherijd: als in de eerste acte, door haar neef Ghisebrecht Dullaert: een kruis, in elk kanton vergezeld van een zesbladige roos, en door Aernd van Duvenvoirde, ridder: 3 wassenaars 2, 1.
*13-7-1378: Dezelfden als in de vorige acte verkopen aan Aerst Aerntsz. 10 1/2 morgen land in het ambacht van der Liere, zoals zij dit '''met elkaar gemeen hadden en hadden geërfd van hun vader Florens van Raephorst''', verpacht aan Willem Claysz. en Jan Claysz., belend ten oosten: Jan Baec Gherijtsz., ten zuiden: de Leede, ten westen: de erfgenamen van Symon Claysz. met erfpacht land, ten noorden: Aemt Gherijtsz. met erfpacht land. Zij doen afstand van hun naastingsrecht. Bezegeld door Gherijt: als in de eerste acte, en door Willaem van Foreest: een uitgetande dwarsbalk, bestaande uit 3 omgekeerde kepers.
*15-8-1378: Ghijskyn uter Lier, schout van der Lier, oorkondt dat '''jonkvrouwe Clemeynse, weduwe van Florys van Raephorst''', aan Aerst Aemdsz. heeft overgedragen ten overstaan van de gezworenen aldaar 10 1/2 morgen land in de Lier, dat door deze van haar en haar kinderen is gekocht. Met zijn zegel: 3 leeuwenkoppen 2, 1 en een barensteel met 3 hangers.
*5-6-1402: Willeman van der Burch, baljuw en schout van de Lier, oorkondt dat Jutte Aertsdochter voor hem en de gezworenen in gebannen vierschaar een vierde deel van 10 1/2 morgen land aldaar, gemeen met Hughe Grote en Jan Hughensz., aan Martijn Jacobsz. ten behoeve van een zusterhuis aan de Oudelf te Delf naast het huis van Jan van Yselsteyn. Het land is belend ten oosten: de kinderen van Jan Baek, ten westen: Jan Aemtsz. met pachtland. Met zijn zegel: een schuinbalk, linksboven beladen met een sterretje (inv.nr 47).

IV. Het Burgerweeshuis te Amsterdam

104.
*21-2-1397: '''Berthelmeeus van Raephorst''', ridder, geeft ten eigen 3 morgen 1 hond land te Maeslant, die Lijsbet Corsters van hem in leen hield, belend ten westen: de heren van de Hofdijc, ten zuiden: de Borgherscede, ten noorden: ds: Oude Dijc, en geeft aan zijn neef Willem van Egmonde het vrije beschikkingsrecht erover.
*21-2-1397: '''Willem van Egmonde''' verkoopt aan het Sartroysenklooster te Amestelredamme 3 morgen 1 hond land te Maeslant gemeen met het land dat van Gherijt van Delf was en dat Lijsbet Costers '''in leen hield van heer Bertelmeeus van Raephorst''' en nu vrij eigen is, belend als in de vorige acte. Bezegeld door '''zijn moeder Jan Dirc van Raephorst, vrouwe van der Doertoghe''' (inv.nr. 111, f. 32).

IX. Het kapittel van Sint Maria op het Hof te 's-Gravenhage

117. 14-4-1377: Heer Johan Symonsz., priester, schenkt aan heer Dirc Voppenz., deken-, Jan van Loven, Frans Severijns, Dirc Voppenz. en Jan van Scerpenisse, kanunniken van Sint Marie in de Hage de volgende landerijen: 4 morgen 4 1/2 hond in Monster, belend ten oosten: Aernout Gerardsz, ten westen: Jan van Clinghen, ten noorden: Symon Famense, ten zuiden: de gemene weg; 8 morgen aldaar in de woning van Philips Nachtegale, belend ten oosten: Florens Lambertsz., ten westen: het gemene pad, ten noorden: Philips Nachtegale, ten zuiden: de Gantel; 4 morgen 2 hond land te ‘s Gravenzande, belend ten oosten: de Poel, ten zuiden: de erfgenamen van Willem van den Rine, ten westen: Heynman Cleymansz., ten noorden: '''4 hond land van Kerstant van Raephorst''', die er gemeen mee liggen; 3 morgen land aldaar in den Hoen in Scilpoerde, belend ten noorden: Heynman Cleymansz., ten zuiden: Jan Buze, ten oosten: de Poel, ten westen: de Oude dijk; 4 morgen land in Maesland bij de molen van den Velde, belend ten noorden: heer Dirc, burggraaf van Leyden, ten zuiden: het klooster Koningsvelt, ten oosten en westen: een banwatering.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4357 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE DE HAM], 1351-1662, J.C. Kort===
(vervolg op Ons Voorgeslacht 1992 (nr. 428), blz. 313)
Same as OV 48, 1993, p140-171

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-in-het-land-van-woerden-en-van-de-hofstede-woerden/4517/ REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN HET LAND VAN WOERDEN EN VAN DE HOFSTEDE WOERDEN], 1281-1650, J.C. Kort===

PAPEKOP

114. Gerecht, (1379: zijnde een gedeelte), tijns, (1390: koren- en smal) tienden, die tot 50 pond jaarlijks waardig zijn, van Diemerbroek achter (1415: in het kerspel) Oudewater op het westeinde, (1390: groot 3 hoeven, elk van 16 morgen), (1379: ingaand van het westeinde tot het gerecht van heer Gerard van Polanen), (1356: oost: heer '''Ernst van der Horst''', west: heer Jan van Henegouwen).
*13-2-1351: Willem van Linschoten, LRK 42 fo 75 nr. 385.
*24-5-1356: Gerard van den Vliet Jacobsz. bij overdracht door Willem van Linschoten, LRK 42 fo 76v nr. 403.
*22-9-1379: Gijsbert van den Vliet bij dode van Gerard, zijn vader, LRK 50 fol 56 nr. 1000.
*11-1-1390: Gijsbert van den Vliet Gerardsz. te Utrecht met ledige hand, LRK 422 fo 26 nr. 1.
*2-4-1415: Willem van den Bossche, deurwaarder van de leenheer, bij overdracht door Gerard (!) van den Vliet te Utrecht, LRK 54 fo 129v.
*13-12-1420: Willem van den Bosch, LRK 62 P16.
*17-11-1432: Willem van den Bosch, LRK 62 P181v.
*3-10-1454: '''Steven van Raaphorst voor Margaretha, dochter van Willem van den Bosch, zijn vrouw, bij dode van haar vader''', LRK 116 c. Nd. Holland fo 49.
*29-7-1464: '''Bartholomeus van Raaphorst bij dode van Margaretha van den Bosch, zijn moeder''', LRK 117 c. Woerden fo 4v.
*10-7-1491: Jacob van Boshuizen, burgemeester van Leiden, voor '''Adriaan van Raaphorst bij dode van Bartholomeus, diens vader''', LRK 120 c. Woerden fo 3v-4.
*20-12-1503: Jan de Bie, dienaar, voor heer Johan, heer van Montfoort en Naaldwijk, die afwezig is, bij overdracht door '''Adriaan van Raaphorst''', LRK 122 c. Sticht fo 9.

<pre>
Willem van den Bosch +1454
|
Steven van Raaphorst v1454 x Margaretha van den Bosch v1454 +1464
|
Bartholomeus van Raaphorst v1464 +1491
|
Adriaan van Raaphorst v1491,1503
</pre>

RIETVELD

127. 2 morgen land op Rietveld in het kerspel Woerden, strekkend zuid van de Rijn noord tot Zegveld, oost: '''heer Bartholomeus van Raaphorst''', west: heer Aalman.
*'''2-3-1384''': Frank van de Velde bij koop na de dood van Hildewar Gerards van den Massche voor 52 oude schilden aan heer Willem Gerbrandsz., proost, LRK 50 P212 nr. 1410, RR. 45 fo 56.

WOERDEN

167. Een koren- en smaltiende in het land van Woerden in de plaats, genaamd Berdswaarde, enerzijds: Jan van Beieren, leenheer, met een tiende, anderzijds: Thomas uten Broek met nr. 122 B. 16-4-1414: Willem van den Bosch bij overdracht door Gerard Speyart, LRK 62 fo 181v.
*28-5-1420: Lijftocht van Yenevine, bastaarddochter van de heer van Bergen op Zoom, gehuwd met Willem van den Bosch, LRK 62 P174.
*17-11-1432: Willem van den Bosch, LRK 62 fo 181v.
*3-10-1454: '''Steven van Raaphorst voor Margaretha, dochter van Willem van den Bosch, zijn vrouw, bij dode van haar vader''', LRK 116 c. Nd. Holland fo 49.
*29-7-1464: '''Bartholomeus van Raaphorst bij dode van Margaretha van den Bosch, zijn moeder''', LRK 117 c. Woerden fo 4v.
*10-7-1491: Jacob van Boshuizen, burgemeester van Leiden, voor '''Adriaan van Raaphorst bij dode van Barholomeus, diens vader''', LRK 120 c. Woerden fo 3v-4.
*29-5-1504: Willem van Nijeveld voor Jan van Montfoort van Naaldwijk, ridder, bij overdracht door '''Adriaan van Raaphorst''', LRK 122 c. Sticht fo 10.

183. Een stuk land, (1400: groot 20 morgen), in het ambacht Woerden (1400: in Cromwijk), genaamd de Geer.
*29-9-1324: '''Willem van Oudshoom''' bij overdracht door Willem van Duvenvoorde, kamerling, LRK 35 fo7 nr. 44.
*9-9-1357: '''Ver Agnes van Oudshoorn, vrouwe van Heulestein''', eventueel te komen op ver '''Machteld, vrouwe van Raaphorst, haar zuster, Bartholomeus van Raaphorst, Machtelds zoon, diens dochter, gehuwd met heer Gerard van Egmond, of op Hasekin, dochter van de vrouwe van Raaphorst''', LRK 27 fol 1 nr. 50.
*26-2-1361: '''De vrouwe van Raaphorst''', LRK 50 f067 nr. 342.
*24-7-1400: '''Bartholomeus van Raaphorst, ridder''', ten eigen, LRK 52 fo 390v.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4465 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE ABDIJ RIJNSBURG], 1227-1649, J.C. Kort===
Same as OV 48, 1993, p338-355

MONSTER

8. De tiende (1560: met haar smaltiende) op de plaats, genaamd Alensgeest, (1515: of Raaphorsttiende), (1383: in Monster).
*.-.- 1227: '''Heer Dirk van Raaphorst''' na verkoop en zal niet versterven, 131 fo 6v. =[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA178#v=onepage&f=false OHZ #306]
*.-.- 1383: '''Heer Bartholomeus van Raaphorst''', 131 fo 5v en fol 1v.
*7-7-1406: '''Adriaan van Raaphorst''', 131 fo 5v en fo 11v.
*29-4-1453: Lijftocht van '''Godelt, gehuwd met Adriaan van Raaphorst''', 131 fo 13.
*31-1-1506: Willem van Naaldwijk, gehuwd met Johan, heer van Montfoort enz., draagt over aan Barbara van Montfoort, hun dochter, LRK 123 c. Nd. Holland fo 15.

WASSENAAR

38. Een tiende in Wassenaar.
*.-.- 1383: '''Heer Bartholomeus van Raaphorst''', 13 1 fo 5v en fol 1v.

===Erfleen composite tree===
<pre>
Dirk v1289 WvO v1333
| |
Kerstant v1309 +<1357 x vrouwe vR N.N. Wz vO
(ridder) | \ / \
| | \ | |
Gerard Haaske Dirk Kz x MvO v1375 AvO v1357
v1357 (banished) v1336-1355
| \
Bartholomeus Dirkz NN x GvE
v1357-1396 x CvE
| \
Adriaan v1406-1430 Dirk
/ \ \
Albert v1431-1477 Adriaan v1470 Albert v1470-1475, schout
+1475 | +1473
|
Gijsbert v1475-1488, knaap
bastardsiblings B, M, E
</pre>

Now I have a problem fitting in Gerard. I have one, son of Kerstant, v1320-1321 married to Jutte. And another, son of Kerstant, v1323-1333 x AvD, with son Dirk, likely grandson DD, either could have been the one that was banishid in 1351.
That wouls mean there must have been 2 Kerstants, as I already posed, a KDK and a KGK (5 and 5a).
Both had a son Gerard, so either KDKG or KGKG was married to Jutte, the other to AvD.

I later had to make some corrections, cause K v1309 succeeded his brother D v1289, not his father. The other one that Haaske, daughter of vrouwe vR, was in fact, daughter of MvO, vrouwe vR, and third heir, after Bartholomeus son of Mvo, NN (Janne) sister of B, and Haaske, bij Vermeulen 1999 identified as sister in 1361. She would then be named after Dirk's mother, and that suits.

==How many Dirks?==
NL83 has (2), (4) and (6), each grandfather and grandson alternating with Kerstant.
In [[#Fitting_in_the_rest|Fitting in the rest]] I hypothesized a D and G line (a) both with Kerstant's in it.
But there was at least one more Dirk after 1328, the year (6) supposedly died. The other D is mentioned (vermeld) 1338-1356. I tied him to (6), but, following [#John_Ooms|JO] I moved those to the G branch.

But in [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1350]/[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351] there is
<blockquote>Dirck van Raephorst, ridder; 1351-05-23: vijanden van graaf Willem o.a. Dirk van Raaphorst, ridder, Floris van Raaphorst, en zijn broers Kerstant en Wouter, kinderen van Gerard van Raaphorst</blockquote>

If D (7a) wasn't mentioned after 1344, this has to be D (8a). But I am not certain.
It does clearly state F, K and W are children of G, that has to be (6a). It says F and ''his brothers'', not D ridder, F and ''their brothers'' thus it seems to state D is not a brother of F.

Looking more closely, that is not necessarily so:
<blockquote>graaf Willem noemt als zijn vijanden: Willem van Duvenvoorde, Jan van Pollanen en zijn broers, Dirk van Brederode, Arent van Duvenvoorde, Jacob en Herberen van der Binkhorst, Gerit van Heemstede, Jan van Merensteyn Aelbertsz, Willem van Oudshorne, '''Dirk van Raaphorst''', Gerard van Poelgeest, '''ridders'''; Mathys van der Borgh, priester, Jan van Noertich, Jan van der Made, Renaer Dever heer Gerritsz, Gerrit die Ever Jansz, '''Floris van Raephorst, Kerstant, Wouter en hun broers van Raephorst, Gerards kinderen''', Aarnd van Groeneveld, Dirk van Groeneveld, Jan van der Borg, Jan Simonsz van der Borg, '''knapen'''</blockquote>

D is amongst the ridders. Floris and his brothers amongst the knapen. The latter could have been younger brothers of ridder Dirk, but in this context saying ''their brothers'' would not have made sense, even if they were.

Now, the new sources. Basically Gouthoeven has spelled it all out:
<pre>
Kerstant (3)
/ \
Dirk (4) Gerard (4a)
x Hildegarde x Aleid van Hillegersberg
| |
Kerstant (5) Kerstant (5a)
x Clare x Hazekine +1322
| |
Dirk (6) Gerard (6a) +1325
x Agnes van Duvenvoorde (+1335)
/ | \
Gerard (7b) x Dirk (7a) Kerstant (7c) Floris Wouter Simon Hazetiaen Sophie Alida Armgard
Jutte (+>1335) x Machteld \ x AvdH x WvN x GvP
van Oudshoorn \
/ | \
Dirk +1377 (8a) Bartholomeus +1406 (8b) Gerrit (8c)
x Agniese x Catharina JvEgmond
|
Adriaen (9b)
</pre>
But of course, Gouthoeven didn't get it al right.

===Joining BdK and Erfleen Composite trees===
Since the erfleen tree starts with a D v1289, we can identify as DD in BdK's tree, and join the rest in.

# '''Dirk v1221-1227''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
##'''Kerstant Dirksz v1238''': Gouthoeven
###'''Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
####'''Kerstant Dirksz v1281-1321''' x Hazetiaan van de Woerd: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
####'''Gerard Dirksz v1297-1324 +1325''', x 1e Jutte Gerardsdr die Vries (+c1320), x 2e Jutte Nicolaasdr Tengnagel: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, <s>[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz</s>, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
#####Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk: BI, Gouthoeven
#####Ermengard/Armgard Gerardsdr v1311 (1) x Gillis Jansz van Barendrecht
#####Hadewich/Hazetiaan/Haze Gerardsdr *1317 v1323-1399 (1) x Alfert van der Horst (1316-1345): [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311] (2) x Jan van Bloemenstein v1311-1352: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311]
######Alfer III van der Horst (1340-1402) x Mabelia Jacobdr van den Woude v1377
######Lijsbeth *c1340 x Wouter van Matenesse: BI
######Ernst
#####?Alida/Alijd Gerardsdr x Gerrit van Poelgeest, BI, Gouthoeven
#####?Dirk Gerardsz +1377, no kids: BI, Gouthoeven
#####Nicolaas Gerardsz (2) x Wendelmoed
######'''Gerard Nicolaasz v1392-1412'''
######Gijsbert Nicolaasz v1392
######Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd
######Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
####'''Dirk Dirksz v1289, 1309''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
#####'''Kerstant Dirksz v1309, ridder''', +<1357 x vrouwe vR
######'''Gerard Kerstantsz v1323-1335''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk
#######Floris Gerardsz v1332-1356: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw
#######Kerstant Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
#######Wouter Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap
#######broers Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
#######Simon Gerardsz v1355: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355] monk
######'''Dirk Kerstantsz x Machteld v Oudshoorn, v1336-1357''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351] banished, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
#######'''Bartholomeus Dirksz v1357-1397''' x CvE
########Adriaan Bartholomeusz v1406-1430
#########Albert Adriaansz v1431-1477 +1475
##########Gijsbert Albertsz v1475-1488, knaap
#########Adriaan Adriaanszv1470 +1473
########(Dirk Bartholomeusz)
#########Albert v1470-1475, schout van Haarlem
########Cathelijne Bartholomeusdr v1472 x Otto van Egmond
#########Adriaan van Egmond v1514
#######N.N. Dirksdr x GvE v1357
#######Aaltrude Dirkdr v1378
######Haaske Kerstantsdr v1357
###'''Gerard Kerstantsz v1269''' +1272 x Aleyde Vranckesdr Stoep: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269].
####'''Kerstant Gerardsz v1320''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk
#####'''Kerstant van den Berghe'''
That is based on erflenen and BdK, only interpretation where in-between-generations in the erflenen that were not recorded, that is based on speculation, and I "invented" Dirk Bartholomeusz to make both Alberts cousins.
Since the 1323 Gerard Kerstantsz could not be stuck to the Gerard that turned out to be a Dirksz, that had to be stuck somewhere else.
GK v1269 would have been long dead by 1323. His grandson through KGK then. BdK has him v1320, and since it wasn't the xJutte KG, I'm stuck the other 2 v1320 to, him, one claiming him to be a monk. He could have had a son first and become a monk later, but I chose to make him a son of KD.

Now, fitting in the 1350-1355 banishment and zoen... In 1351 ridder Dirk, and ''Floris van Raephorst, Kerstant, Wouter en hun broers van Raephorst, Gerards kinderen'', knapen, were enemies of count Willem. Dirk would have been DK x MvO, we some him lose his lands in the Erflenen.
Gerards children would not have been children of GD x Jutte, nor of GK v1269, cause his brothers children aren't v>1320. They could have been children of the GK v1323, or maybe, of an unattested son G of KG v1320. Next question would be, after whom would Gerard have named his sons Floris and Wouter...

Part of that is answered by Vermeulen. Floris Gerardsz is named after Floris III van de Woerd, father of Hazetiaan x Kerstant Dirksz, father of Gerard, father of Floris.
In his book Kerstant Dirksz v1281-1323 is father of Dirk x MvO and Gerard x AvD, in my tree so far, they are all brothers and sons of Dirk (v1261-†1272), have to take a closer look at that.

===Corrected composite tree===
Els van Damme's work cleared up GD x Jutte's offspring a bit, but I ended up with a . 1.1.1.1 KD x Hazetiaan vd Woerd with no kids. And 1.1.1.3 KD x vrouwe vR, with a son GK x AvD and DK x MvO. As PvL pointed out, Harnas was pivotal: what if Dirk v1289 and K v1309 wasn't father to son, but older brother dying young without heirs, to younger brother?

Also [https://www.wikitree.com/wiki/Van_Raaphorst-20 Aleid] x GvP, metioned in BI, is daughter of Gerard x Aleid Stoep. Added Catharina x Hugo van Velsen, brother of Gerard, added.
<pre>
Dirk v1289
|
Kerstant v1309, ridder
|
Dirk Kerstantsz v1336, Dirk v1351, who forfeited
|
N.N. Dirkz
|
Adriaen v1430</pre>

would become

<pre>
/ \
Dirk v1289 +<1309 Kerstant v1309, ridder
|
Dirk Kerstantsz v1336, Dirk v1351, who forfeited
|
N.N. Dirkz
|
Adriaen v1430
</pre>
Then both 1.1.1.3 and 1.1.1.3.1 would be sons of 1.1.1, and 1.1.1.1 would be the same person as 1.1.1.3.1 => 1.1.1.4

# '''Dirk v1221-1227''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
##'''Kerstant Dirksz v1238''': Gouthoeven
###'''Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
####'''Dirk Dirksz v1289, 1309''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
####'''Kerstant Dirksz v1281-1321, ridder''' x Hazetiaan van de Woerd v1330-1357: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
#####'''Gerard Kerstantsz v1323-1335''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk
######Floris Gerardsz v1332-1356: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw
######Kerstant Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######Wouter Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap
######broers Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######Simon Gerardsz v1355: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355] monk
#####'''Dirk Kerstantsz x Machteld v Oudshoorn, v1336-1357''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351] banished, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######'''Bartholomeus Dirksz v1357-1397''' x Catharina van Egmond
#######Adriaan Bartholomeusz v1406-1430
########Albert Adriaansz v1431-1477 +1475
#########Gijsbert Albertsz v1475-1488, knaap
########Adriaan Adriaanszv1470 +1473
#######(Dirk Bartholomeusz)
########Albert v1470-1475, schout van Haarlem
#######Cathelijne Bartholomeusdr v1472 x Otto van Egmond
########Adriaan van Egmond v1514
######N.N. Dirksdr x GvE v1357
######Aaltrude Dirkdr v1378
#####Haaske Kerstantsdr v1357
####'''Gerard Dirksz v1297-1324 +1325''', x 1e Jutte Gerardsdr die Vries (+c1320), x 2e Jutte Nicolaasdr Tengnagel: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, <s>[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz</s>, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
#####Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk: BI, Gouthoeven
#####Ermengard/Armgard Gerardsdr v1311 (1) x Gillis Jansz van Barendrecht
#####Hadewich/Hazetiaan/Haze Gerardsdr *1317 v1323-1399 (1) x Alfert van der Horst (1316-1345): [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311] (2) x Jan van Bloemenstein v1311-1352: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311]
######Alfer III van der Horst (1340-1402) x Mabelia Jacobdr van den Woude v1377
######Lijsbeth *c1340 x Wouter van Matenesse: BI
######Ernst
#####?Dirk Gerardsz +1377, no kids: BI, Gouthoeven
#####Nicolaas Gerardsz (2) x Wendelmoed
######'''Gerard Nicolaasz v1392-1412'''
######Gijsbert Nicolaasz v1392
######Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd
######Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
###'''Gerard Kerstantsz v1269''' +1272 x Aleyde Vranckesdr Stoep: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269].
####'''Kerstant Gerardsz v1320''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk
#####'''Kerstant van den Berghe'''
####?Alida/Alijd Gerardsdr x Gerrit van Poelgeest, BI, Gouthoeven
###Catharina x Hugo Albrechtsz van Velsen, brother of [https://en.wikipedia.org/wiki/Gerard_van_Velsen Gerard] (who murdered Floris V), BI, Goethoeven

===G-swap===
As we can see under [[#Repertorium_op_de_grafelijke_lenen_in_Rijnland,_J.C._Kort,_2009|Rijnland]], Zoeterwoude, plot 542, the Gerard married to Jutte was a Kerstantsz, not a Dirksz. They need to swap places then. But that doesn't hold up. Cause Schiebroek shows G x AvD was a GKz too.

So there need to be two different K's having sons G, and there are, just as in the tree BdK has, both brothers DK and GK +1272 had sons K, that both could have been father to either GK. Does that cover all the Gs? No, according to BdK DK +1272 had sons K, G and D, so a son GD. That has to be a different persons from the GK x Jutte and the GK x AvD, but with BdK that is the G x Jutte.

That means one of the G's becomes a brother to Kerstant van de Berghe. Which one? G xJutte has a oldest daughter Hadewich/Hazetiaan, that would be named after Hazetiaan Florisdr van de Woerd, father's mother. But G xAvD has a son Floris, that would be named after his paternal grandfather, and he had a son Dirk, his grandfather in stead of his greatgreatgrandfather. Erflenen do not provide more info, unfortunately, both aren't the main branch. More info on 1.1.2.1 Kerstant Gerardsz 1.1.2.1 would be helpful, did he marry a Simondr or Wouterdr maybe?

# '''Dirk v1221-1227''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
##'''Kerstant Dirksz v1238''': Gouthoeven
###'''Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
####'''Dirk Dirksz v1289, 1309''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
####'''Kerstant Dirksz v1281-1321, ridder''' x Hazetiaan (van de Woerd) v1330-1357: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308] = [https://books.google.nl/books?id=12JUAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA75#v=onepage&f=false], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
#####'''Dirk Kerstantsz v1329-1344 x Machteld van Oudshoorn, v1336-1376''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351] banished, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######'''Bartholomeus Dirksz v1357-1402''' x Catharina van Egmond [1357] [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2197?search-type=inventory&start=8&searchAfter=2739%2C%407~2197 1402], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2198?search-type=inventory&start=9&searchAfter=2740,@7~2198 1403]
#######Adriaan Bartholomeusz v1406-1430: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%401~1.12~114?search-type=inventory&start=2&searchAfter=141%2C%401~1.12~114 1420]
########Albert Adriaansz v1431-1477 +1475
#########Gijsbert Albertsz v1475-1488, knaap
########Adriaan Adriaanszv1470 +1473
#######(Dirk Bartholomeusz)
########Aaltrude Dirkdr v1378, with her father
########Albert Dirksz v1446-1475, schout van Haarlem: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.20.39/invnr/%40A~282~312~XXXV~c~337?search-type=inventory&start=0&searchAfter=337%2C%40A~282~312~XXXV~c~337 1446] [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.07~828?search-type=inventory&start=6&searchAfter=1039,@3~3.04~3.04.07~828 1458]
#######Cathelijne Bartholomeusdr v1472 x Otto van Egmond
########Adriaan van Egmond v1514
######Janne Dirksdr x GvE v1357
######Haaske Dirksdr v1357-1361
#####'''Gerard Kerstantsz v1297-1324 +1325''', x 1e Jutte Gerardsdr die Vries (+c1320), x 2e Jutte Nicolaasdr Tengnagel: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.01~3.01.12~3.01.12.1~580?search-type=inventory&start=3&searchAfter=738%2C%403~3.01~3.01.12~3.01.12.1~580 1318]?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
######Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk: v1290 BI, Gouthoeven
######Ermengard/Armgard Gerardsdr v1311 (1) x Gillis Jansz van Barendrecht
######Hadewich/Hazetiaan/Haze Gerardsdr *1317 v1323-1399 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~754?search-type=inventory&start=5&searchAfter=950,@3~3.04~3.04.02~754 1390] (1) x Alfert van der Horst (1316-1345): [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311] (2) x Jan van Bloemenstein v1311-1352: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311]
#######Alfer III van der Horst (1340-1402) x Mabelia Jacobdr van den Woude v1377
#######Lijsbeth *c1340 x Wouter van Matenesse: BI
#######Ernst
######Nicolaas Gerardsz (2) x Wendelmoed
#######'''Gerard Nicolaasz v1392-1412'''
#######Gijsbert Nicolaasz v1392
#######Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd
#######Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
###'''Gerard Kerstantsz v1269''' +1272 x Aleyde Vranckesdr Stoep: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269].
####'''Kerstant Gerardsz v1320''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk
#####'''Gerard Kerstantsz v1328-1335''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk
######'''Dirk Gerardsz v1374 +1379''', no kids: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.33~4.2.33.1~2091?search-type=inventory&start=7&searchAfter=2593%2C%404~4.2~4.2.33~4.2.33.1~2091 1347], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%401~1.08~27?search-type=inventory&start=1&searchAfter=38%2C%401~1.08~27 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%401~1.08~20?search-type=inventory&start=0&searchAfter=31%2C%401~1.08~20 1361] ridder, BI, Gouthoeven
######Floris Gerardsz v1332-1356: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw
######Kerstant Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######Simon Gerardsz v1335-1355: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355] monk
######Wouter Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap
######broers Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
#####'''Kerstant van den Berghe'''

==The Van Raaphorst family tree==
So, the resulting tree, how does it hold up?

First part, I just ''blindly trust' [[#Early_tree_NL83|NL83 Early Tree]] with
<pre>
Dodo van Voorhout
/ \
Kerstant, drost (1) Willem van Voorhout
/ | \ \
Gerard +1161 Philips van Dirk vRaaphorst (2) WWvV
dapifer Wassenaar v1220,1227
|
Kerstant (3)
v1238
</pre>

next, I'll just ''blindly trust'' BdK, [[#Zoektocht_naar_het_voorgeslacht_van_Catharina_van_de_Nesse,_de_vrouw_van_Willem_van_Montfoort,_Ben_de_Keijzer,_2021|Zoektocht naar]], 2021, geneagram 15, continuing with (2) and (3)

* (2) Dirk v1221-1227: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
** (3) Kerstant Dirksz v1238: Gouthoeven
***Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
***Gerard Kerstantsz v1269: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269]

<pre>
Dirk vRaaphorst (2)
v1220,1227
|
Kerstant Dirksz (3)
v1238
/ \
Dirk Kerstantsz (4) Gerard Kerstantsz (4a)
v1261-1266/1268 v1269
(5) / | \ |
Kerstant Dirksz Gerard Dirksz Dirk Dirksz Kerstant Gerardsz (5a)
v1281-1321 v1297-1324 v1289, 1309 v1320
</pre>

And take that as a start to graft the [[#Corrected_composite_tree]] on, revisiting [[#Putting_it_al_together]] D&G +1272 being (4) and (4a) once more.

A problem arises, cause the Gerard Dirksz 1297-1324 is in geneagram 14, married to Jutte. But the Gerard v1321 holding the same ''leen'' as v1320 Gerard x Jutte, is a Kerstantsz.
What Kerstantsz? He can't be GK 4a cause he +1272 in battle. Based on KD to have married a Hadewich/Hazetiaan, and G x Jutte having a daughter Hazetiaan/Haaske, he would be the son of KD (5) then, just like Dirks Kerstantsz x Mechteld van Oudshoorn had, so rearranging to:

<pre>
Dirk vRaaphorst (2)
v1220,1227
|
Kerstant Dirksz (3)
v1238
/ \
Dirk Kerstantsz (4) Gerard Kerstantsz (4a)
v1261-1266/1268 v1269
/ \ |
(5) Kerstant Dirksz Dirk Dirksz Kerstant Gerardsz (5a)
v1281-1321 v1289, 1309 v1320
x Hazetiaan
/ \
Dirk Kerstantsz Gerard Kerstantsz
v1357 v1297-1324
x MvO x Jutte, x Jutte
</pre>

Since the other Gerard x AvD, is identified by 1323,1333 #74 Schiebroek as son of Kerstant too, that has to be the other Kerstant, Gerardsz (5a).

===Huis van Raaphorst===
'''Generation 1'''
*1. [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I10565.php Doede van Voorhout], v1101-1120

'''Generation 2'''
*1.1 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I10564.php#tab-directe-familie Kerstant Doedensz] v1167-<1190, drost, dapifer: OHZ, #160,#215,#217,#220
*1.2 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I33604.php#tab-directe-familie Jacob van der Does], v1156-1167
*1.3 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I19675.php#tab-directe-familie Willem van Voorhout] v1162-1167

'''Generation 3'''
*1.1.1 Gerard, dapifer +<1161, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040484 1167]
*1.1.2 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I10548.php#tab-directe-familie Philips van Wassenaar], v1200-1223
*1.1.3 Dirk van Raaphorst v1220-1227, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA174#v=onepage&f=false OHZ #301 1226] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA178#v=onepage&f=false OHZ #306]=[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~I.~131 NA 1227], [Monster #8 1227]
*1.1.4 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I15258.php#tab-directe-familie Jacob van Leiden], burggraaf van Leiden
*1.2.1 Willem Willemsz van Voorhout

Since all next generations seem to stem from Dirk, and he is the first call Van Raaphorst, I'll restart number at 1 to be consitent with earlier trees.

<hr>

'''Generation 4'''
====1.1 Kerstant Dirksz v1238====
*Gouthoeven

He must have been son of Dirk v1220-1227, named after father's father.

'''Generation 5'''
====1.1.1 Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268 +1272====
* son of [[#1.1_Kerstant_Dirksz_v1238|Kerstant Dirksz v1238]]
*'''x unknown'''
*[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA41#v=onepage&f=false OHZ #82] dominus, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272], Gouthoeven.

Killed in battle against the West-Frisian. Named after father's father, so oldest son. He left at least 3 sons, so likely had at least 5 children before dying in battle, so he would have been married for not much less than a decade or so. He'd likely had been ca 35yo old in 1272 so *c1235.

Children:

*[[#1.1.1.1_Dirk_Dirksz_v1289,_1309|1.1.1.1 Dirk Dirksz v1289, 1309]], in the next generation
*[[#1.1.1.2_Kerstant_Dirksz_v1281-1321_+1322|1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321]], in the next generation

====1.1.2 Gerard Kerstantsz v1269 +1272====
* son of [[#1.1_Kerstant_Dirksz_v1238|Kerstant Dirksz v1238]]
*'''x Aleyde Vranckesdr Stoep''' [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~748 1269]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA85#v=onepage&f=false OHZ #190] <1269, daughter of heer Vranke Stoep v1269
*[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~748 1269]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA85#v=onepage&f=false OHZ #190]=[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269], Gouthoeven

Born ca 1240. Died in battle against the West-Frisians. Named after... 1.1.1?
He married x Aleyde Vranckesdr Stoep, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 v1269], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~748?query=raaphorst&qf%5B%5D=ead-rdf_genreform:charter&search-type=inventory&start=4&searchAfter=944,@3~3.04~3.04.02~748 undated], she remarried after his death, their son inherited Hillegersberg, and his branch became (or split) ''van de Berghe'' and ''Matenesse''. See [[#Ons_Voorgeslacht_1971,_HET_HUIS_TEN_BERGHE_TE_HILLEGERSBERG,_C._HOEK]] for details.

Children:

*[[#1.1.2.1_Kerstant_Gerardsz_v1320,_+%3C1322|1.1.2.1 Kerstant Gheretsz v1320]], ridder, in the next generation
*Alida/Alijd Gerardsdr v1316 x Gerrit III van Poelgeest +<1316, [Koudekerk #116 1306] ridder, ?[Woubrugge #457], BI, Gouthoeven

This generation was whiped out in a single battle:

[https://resources.huygens.knaw.nl/kroniekbeke Johannis de Beke] <s>wrote</s> translated from the [https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA334#v=onepage&q=Rapurst&f=false Necrologium of Egmond] in his [https://resources.huygens.knaw.nl/pdf/beke/bekeNL02deel1.pdf Kroniek van Beke], p146
<blockquote>
In den jaer ons Heren m cc lxxii [1272] joncheer Florens van Hollant gheboet te versamenen een machtich heer tieghen die Westvriesen, opdat hi sijns vader
ghebeente mit crachte halen mochte uut Vrieslant ende brenghent in Hollant. Daertieghen quamen die Vriesen rnit heercracht ende sloeghen
der Hollander doot VC [500] wapentuers. In dien stride bleven doot dese ridders wel beproeft van groten love ende stoute orloechslude, alse Werenbolt uter Haghe ende Aelbert sijn soen, '''Diderijc van Raporst ende Gherijt''' sijn broeder, '''Jacob van Wassenaer *''', Beernt uter Haghe, Gherijt van Hermalen ende '''Wouter die Vriese**''' baelju [baljuw] van Kenemerlant. Ende alse die Hollanders also vele uutghecoren kempen verloren hadden, weken si achterwart ende namen die vlucht al tote Heilo op den slechten ackeren, daer si andenverve streden mit nyeuwen onvermoeyden wapentuers, daer doot bleven meer dan viii c [800] Vriesen, alsodat optien dach die voerghenoemde ridders ghenoech ghewroken sijn</blockquote>

* Possibly [https://nl.wikipedia.org/wiki/Dirk_I_van_Wassenaer Jacob I], son of Dirk, son of 1.1.2 
** Possibly related to Jutte die Vriese, wife of Gerard in the next generation.

That roughly translates:
<blockquote>In the year of our lord 1272 jonkheer Floris van Holland commande to gather a mighty army against the Westfrisians, so he could collect his father's bones with force from Frisia and bring them back to Holland. Against that came the Frisians with an armed force and slew 500 of the Hollander armsmen. In that battle these well fought knights, with much praised and brave deeds, fell like Werebout uter Hage and his son Albert, Dirk van Raaphorst en Gerrit his brother, Jacob van Wassenaar, Berend uter Hage, Gerrit van Hermalen en Wouter die Vriese, baljuw of Kennemerland. And when de Hollanders had already lost so many chosen fighters, they retreated back and took flight to Heilo, on the bad arable lands, there they fought anew with tirelssly feats of arms, and slew 800 Frisians, so that on that day, the forementioned knights were avenged.
</blockquote>

'''Generation 6'''

====1.1.1.1 Dirk Dirksz v1289, 1309====
* son of [[#1.1.1_Dirk_Kerstantsz_v1261-1266/1268_+1272|1.1.1 Dirk Kerstantsz v1261-1266]]
*'''x unknown'''
*[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
*[Harnas #9 1289], [?Lisse #1 1309] neef

Born ca 1260. He holds Harnas 9, likely already since 1272 or his coming of age after that, and gets permission to rent it out in 1289. He is succeeded by his brother in 1309, so he likely died without heirs. Because he preceeds his brother, he was likely the oldest son.

====1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321 +1322====
* son of [[#1.1.1_Dirk_Kerstantsz_v1261-1266/1268_+1272|1.1.1 Dirk Kerstantsz v1261-1266]]
*'''x Hadewich/Hazetiaan (van de Woerd)''': [1330], [1333], [1334]
*[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA429#v=onepage&f=false OZH #938], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA453#v=onepage&f=false OHZ #999], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308] = [https://books.google.nl/books?id=12JUAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA75#v=onepage&f=false 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA31#v=snippet&f=false RH 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://books.google.nl/books?id=3XOXJZdpoZYC&newbks=0&pg=PA71#v=onepage&q&f=false 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA111#v=snippet&f=false RH 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
*[Harnas #9 1309], [Voorschoten #418 1290], [Voorschoten #425 1290], [Monster #32 1284], his son [Voorschoten #464 1377], [Limmen #97 1372], [Voorschoten #381A 1322 bel.]

Born ca 1265. Kerstant holds Monster #32 in 1284, #418 and #425 in Voorschoten in 1290. He succeeds his brother on Harnas #9 in 1309.
In 1311 he represents wijlen Dirk, maybe brother , else his father. He was a ridder in 1311, and is mentioned in 1323, posthumously, succeeded on Monster by 1329, succeeded on Harnas by 1336, so died >1323 and <1329. He has been succeeded by his children in 1346. That entry mentions ''waarvan 2 ½ morgen in de Gheer, tussen Jan van der Nesse en Kerstant kinderen van Raaphorst'', while De Geer came on AvO in 1357, and on Mechteld vOudshoorn by 1361...

Since #425 holds House van Raaphorst, he and his heirs must be the main branch. His grandson Bartholomeus also gets #464 in 1377 from his wife, and Limmen #97 in 1372.

Children:

*[[#1.1.1.2.1_Dirk_Kerstantsz_v1329-1361|1.1.1.2.1 Dirk Kerstantsz v1329-1361]], in the next generation
*[[#1.1.1.2.2_Gerard_Kerstantsz_v1297-1324_+1325|1.1.1.2.2 Gerard Kerstantsz v1297-1324]] +1325, in the next generation

====1.1.2.1 Kerstant Gerardsz v1320, +<1322====
* son of [[#1.1.2_Gerard_Kerstantsz_v1269_+1272|1.1.2 Gerard Kerstantsz v1269 +1272]]
*x unknown

ridder: 1320 holding 10ths in Wassenaar, Boomgaarde, Hillegersberg, Scarpenes, Louwersloot. 1322 his kids, +<1322

Gerard x Jutte v1320 was named Kerstantsz v1321 holding that same plot. Since he named a daughter Hazetiaan, he was likely the son of Kerstant Dirksz x Hazetiaan.
Gerard x AvD is also identified as a Kerstantsz bij Schiebroek #73 1323/1333, so he must be son of the other Kerstant, this one, and named after this Kerstants father. Likely his oldest son, it seems he continued the Van Raaphorst line with his oldest son Gerard.
His younger son Kerstant then, continued on his mother's heritage becoming van de Berghe, some later taking on Van Matenesse.

Children:

*[[#1.1.2.1.1_Gerard_Kerstantsz_v1328-1335|1.1.2.1.1 Gerard Kerstantsz v1328-1335]] x AvD, in the next generation
*II. Kerstant van den Berghe v1346-1366, hoogheemraad 1347, bloedverwant BvR, baljuw 1350, x N.N. Dirk Bokeldr uter Nesse, heer van Matenesse
**II.1 Dirk van de Berghe v1377-1380, CoA breach from vR CoA, Daniel van Matenesse is his uncle and has only bastards, he inherits => Dirk heer van Matenesse v1380

'''Generation 7'''

====1.1.1.2.1 Dirk Kerstantsz v1329-1361====
*son of [[#1.1.1.2_Kerstant_Dirksz_v1281-1321_+%3C1329|1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321 +<1329]]
*'''x Machteld v Oudshoorn''' [1311], [Aarlanderveen #8 1357], [Aarlanderveen #8 1361], [Leiderdorp #163 1311], [Haarlem 1366]
* [https://books.google.nl/books?id=R0AFAAAAQAAJ&newbks=0&pg=PA224#v=snippet&f=false 1334], [https://books.google.nl/books?id=FPAPAAAAYAAJ&newbks=0&pg=PA43#v=onepage&f=false 1343], [https://books.google.nl/books?id=FPAPAAAAYAAJ&newbks=0&pg=PA45#v=onepage&f=false 1343]
*[Harnas #9 1351], ?[Monster #32 1329], [Voorschoten #362 1334], [Leiderdorp #163 1311]

?If it is this Dirk holding Monster, then Dirk holding it 1378 would be his son, Aaltrud his granddaughter.

Leiderdorp #163 is bordering in 1311 to land held by MvO, who was not even married the first time then, and to land held by GvR, the could be either xJ or xAvD.

Aarlanderveen #8 is bestowed on his wife Mechteld or her children in 1357, their son Bartholomeus, his sister x Gerard van Egmond, or Haaske, daughter of the vrouwe vR, also sister.
In 1361 it comes to Mechteld, her children as heirs. By 1407 it transfers to her grandson Adriaan by Bartholomeus.

Children:

*'''Bartholomeus Dirksz v1357-1397''' x Catharina van Egmond, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.23~1990 1386], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.20~1952 1387], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.04~1571-1577 1393-1405], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2197 1402], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2198 1402], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2198 1402], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.04~1591-1600 1419-1428], [Aarlanderveen #4 1379], [Alphen #39 1400], [Alphen #64 1357,1396, 1406], [Wassenaar #418 1396], [Wassenaar #423 1397], [Zoeterwoude #464 1377], [Limmen #97 1372,1375], [Ter Aar #1 1379], [Aarlanderveen #2 1379] koop, [Oudshoorn #14 1379], [Monster #8 1383] from D v1227
**Adriaan Bartholomeusz v1406-1430 x Agnes van Nijeveld: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~I.~131 NA #587 1406], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2210 undated], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.06~1652 1410], [Aarlanderveen #8 1407], [Alphen #25 1410], [Aarlanderveen #3 1428], [Harnas #9 1430], [Alphen #64 1406,1406,1430], [Wassenaar #418 1406, 1430], [Wassenaar #423 1415], [Wassenaar #425=#418 1470], [Zoeterwoude #464 1431], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~VIII.~b.~8.~708 NA #708 1465], [Ter Aar #1 1454], [Emmeloord #1 1412] neef, [Alphen #92 1399 bel], [Rietveld #127 bel], [Monster #8 1406]
***Albert Adriaansz v1431-1477 +1475 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.20.39/invnr/%40A~282~312~XXXV~c~337?search-type=inventory&start=0&searchAfter=337%2C%40A~282~312~XXXV~c~337 1446], [Wassenaar #422 1447], [Wassenaar #425 1470,1473], [Zoeterwoude #464 1431,1470,1475], [Ter Aar #1 1455], [Schoten #162 1382], [Sloten #169 1372], [Amsterdam #104 1397] ridder
***Bertelmeeus Adriaensz: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~VIII.~b.~8.~708 NA #708 1465]
****(Dirk Albertsz)
*****Albert Dirksz: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.07~828 1458], [Ammers #7 1461], rentmeester van Kennemerland, [Rijswijk #49 1458]
****Gijsbert Albertsz v1475-1488, knaap x Jacoba van den Woude [Monster 12A 1499 +1526]: [Aarlanderveen #4 1492], [Wassenaar #425 1477,1488], ['s-Gravenzande #14 1390] banneling, [Ter Aar #1 1473,1474], [Aarlanderveen #1 1492], [Monster #12A 1476,1499]
****Steven Albertsz v1441-1492, knaap, [Aarlanderveen #4 1492], [Alphen #64 1441], [Wassenaar #416 1469] neef
****Bartholomeus Albertsz, bastaard: [Wassenaar #425 1488]
****Machteld Albertsdr, bastaard: [Wassenaar #425 1488]
****Elisabeth Albertsdr, bastaard: [Wassenaar #425 1488]
*****Bartholomeus Stevensz: [Alphen #64 1475]
***Adriaan Adriaansz x Godelt: v1470 +1473 [Monster #8 1453] = [NA #779 1453]
***Gijsberta Adriaansdr x Gillis van Kralingen: [Voorschoten #360, 1427] x Willem van Buxmeer [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~415 NA 1442]
***Steven Adriaansz: [Ter Aar #1 1454], [Papekop #114 1454], [Woerden #167 1454]
****Bartholomeus Stevensz +1491: [Papekop #114 1464,1491], [Woerden #167 1464,1491]
*****Adriaan Bartholomeusz: [Papekop #114 1491,1503] [Woerden #167 1491,1504]
****(Dirk Bartholomeusz)
*****Albert v1470-1475, schout van Haarlem
**Katelijne/Catharine Bartholomeusdr v1472-1473 x Otto van Egmond: [Schiebroek #78 1473], [Schipluiden #231 147?,1472x]
***Adriaan Ottosz van Egmond v1514: [Schipluiden #231 1514]
**Machteld Bartholomeusdr x Hendrik van Naaldwijk: [Naaldwijk #26 1459,1484]
**Allard Bartholomeusz: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.33~4.2.33.1~2091A 1389] Dirk 1374
*Janne Dirksdr x GvE v1357
*Haaske Dirksdr v1357-1361
**(Dirk Bartholomeusz): [Monster #32 1378]
***Aaltrude Dirkdr: [Monster #32 1378] with her father

====1.1.1.2.2 Gerard Kerstantsz v1297-1324 +1325====
*son of [[#1.1.1.2_Kerstant_Dirksz_v1281-1321_+1322|1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321 +<1329]] and Hazetiaan van de Woerd
*'''x 1e (1300) Jutte Gerardsdr die Vries (+c1311)''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311]
*'''x 2e (1320) Jutte Nicolaasdr Tengnagel (+c1335)''': [Zoeterwoude #542 1320]
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA453#v=onepage&f=false OHZ #999], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], ?[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.01~3.01.12~3.01.12.1~580 1318], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA89#v=snippet&f=false RH 1320] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA89#v=snippet&f=false RH 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA89#v=snippet&f=false RH 1320] [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA90#v=snippet&f=false RH 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA114#v=snippet&f=false RH 1323] Kerstantsz, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~754 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA133#v=snippet&f=false RH 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder
*[Zoeterwoude #542 1320,1321], [Ruiven #205 13??], [Putten #182 1309,1311], [Schipluiden #230 <1303,1323,<1357], [Ruiven #205 <1352], [Leiderdorp #1 +<1327]

Named ridder and milites.

There are 2 Gerard Kerstantsz, one married to Jutte in 1320 and names Kerstantsz in 1321, this one, the other if named Kerstantsz in 1323, and has transfered Schiebroek to his wife AvD by 1333. One would be son of Kerstant Dirksz x Hazetiaan, the other of Kerstant Gerardsz x NN. This GK could have named his oldest daughter Hazetiaan after his mother.
But the other Kerstant could have name his son Floris after mother's father, Floris van de Woerd, and his son Dirk after father's father (1.1.1), instead of after his greatgreatgrandfather (1).

He married Jutte die Vries (would her father Gerard have been a brother, or son of Wouter, dying in the 1272 battle?) around 1300, and has daughters Hadewich and Armgard mentioned in 1311. Sophia x Willem van Naaldwijk is said to a daughter too, Willem holds #537 Zoeterwoud in 1390. Jutte died around 1320, he married Jutte van der Hoogstrate soon after, he died 1325 and she outlived him, and he had son Nicolaas with her, after her father.
Or didn't he? BdK points to the Necrologium ([[#Zoektocht_naar_het_voorgeslacht_van_Catharina_van_de_Nesse,_de_vrouw_van_Willem_van_Montfoort,_Ben_de_Keijzer,_2021|footnote 144]]), but that could have been Gerard xAvD just as well. He was last seen holding [Schiebroek #74 1323], and AvD hold it 1333, ''after his transfer''. It might be ''him'' that died 1325. Because a heer GKvR is alive in [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328]. And that record would make the most sense if it is the father of Hadewich, giving her dowry, under the condition that it will return to him (or his heirs) if she dies without offspring. He'd have to be alive to set that condition. If so, Nicolaas would not have been born posthumously as BdK suggests, and it might explain the gap of his succession. Gouthoeven reporst a Gerard +1328.

He holds #542 in Zoeterwoude in 1320. In 1321 it is held by a Gerard explicitly named Kerstantsz, most likely the same Gerard.
He held #205 Ruiven, in 1352 it is held by his daughter Hazetiaan and her son with her 2nd husband, Nicolaas. It transers to her oldest son from her first marriage Alfer III by 1377.
He held #182 Putten in 1309, in 1311 and bestowed it upon his daughters Hadewich/Hazetiaan and Armgard/Ermgarde.
He held #230 Schipluiden since <1303 and bestows it upon his daughter Hazetiaan from his first marriage in 1323. Confusing Jutte de Vrieze is referred to as his wife, since he supposed to have remarried a different Jutte by then.
His grandson? Ernst holds #541 Zoeterwoude in in 1336-1355.

Children:

*Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk: BI, Gouthoeven
*Ermengard/Armgard Gerardsdr v1311 (1) x Gillis Jansz van Barendrecht: [Putten #182 1311]
*Hadewich v1311 +<1317: [Putten #182 1311]
*Hadewich/Hazetiaan/Haze Gerardsdr *1317 v1323-1399 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~754?search-type=inventory&start=5&searchAfter=950,@3~3.04~3.04.02~754 1390] (1) x Alfert van der Horst (1316-1345): [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311] (2) x Jan van Bloemenstein v1311-1352: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~754 1324], [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA192#v=snippet&f=false RH 1330]=[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~94.1 NA 1330], [Ruiven #205 1352,1377], [Schipluiden #230 1323,1358,1377], [Leiderdorp #1 1327,1335,1390]
**Alfer III van der Horst (1340-1402) +<1403 x Mabelia Jacobsdr van den Woude v1377: [Ruiven #205 1377,1385,<1403] schildknaap, [Schipluiden #230 1377,1385], [Leiderdorp #1 1335]
***Alfer IV x Maria van Hodenpijl [Schipluiden #230 1456]: [Ruiven #205A 1412,<1435], [Schipluiden #230 1412,1415]
****Jan Alfersz: [Ruiven #205A 1435,1463], [Schipluiden #230 1415,1435,1456], [Emmeloord #1 1443]
***Christina Alferdr x Arnout die Kok: [Ruiven #205 1403], [Schipluiden #230 1403,1412]
**Lijsbeth *c1340 x Wouter van Matenesse: BI
**Ernst: [Zoeterwoude #541 1336,1346,1355]
*Nicolaas Gerardsz *1325 [Oostveen #180 <1393] (2) x Wendelmoed [Oostveen #180 1393]: [Ruiven #205 1352]
**'''Gerard Nicolaasz v1392-1412''': [Ruiven #205B 1412], [Lakerveld #578 1420], [Vuilkop #207 >1392], [Boeikop #413 <1440], [Schalkwijk #38 1403]
***?Johanna Gerardsdr x Pieter Grawart [Vuilkop #202 1444]
**Gijsbert Nicolaasz v1392: [Vuilkop #207 >1392]
**Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170082 1393]
**Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
**Janne Nicolaasdr x Jan die Voogd Willemsz: [Boeikop #427 1393]

====1.1.2.1.1 Gerard Kerstantsz v1323-1335====
*son of [[#1.1.2.1_Kerstant_Gerardsz_v1320,_+%3C1322|1.1.2.1 Kerstant Gerardsz v1320, +<1322]]
*'''x Agniese van Duvenvoorde +1335''': [Schiebroek #73 1333]
*[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk, [https://books.google.nl/books?id=qjdlAAAAcAAJ&newbks=0&pg=RA1-PA50#v=onepage&f=false +<1343], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] +zoen
*[Schiebroek #74 1323]

There are 2 Gerard Kerstantsz, one married to Jutte in 1320 and names Kerstantsz in 1321, the other, this one, named Kerstantsz in 1323, and has transfered Schiebroek to his wife AvD by 1333. One would be son of Kerstant Dirksz x Hazetiaan, the other of Kerstant Gerardsz x NN. This GK could have named his oldest daughter Hazetiaan after his mother.
But the other Kerstant could have named his son Floris after mother's father, Floris van de Woerd, and his son Dirk after father's father (1.1.1), instead of after his greatgreatgrandfather (1).

He holds Schiebroek #74 in 1323, and it has been transferred to his wife in 1333, likely because he died. His wife Agniese van Duvenvoorde is said to have died in 1335. Also land in Leiderdorp, bordering plot 163.

A Dirc v1344-1377, holds the Schiebroek plot in an unknown year in 13xx, likely their son. A Dirc ''tocht''s his wife Agniese in 1347, that might be his oldest son (born ca 1295, the end nearing), or grandson (born 1320, just married). In 1355 that Dirk bought back his land after being declared an enemy of the count in 1350-1351 and being banished, loosing his lands in 1354.
The v1351 only names Gerard's children though, implying he either did not take part, or was already dead by then, but there were 'other unnamed brothers' of his sons, and Dirk seems to be amongst the unnamed ones then, weird, cause he succeeds, apparently the oldest. That might be then, because he is the Dirk named as ridder in 1351, oldest son, and his younger brothers were just knapen.
The ''zoen'' (reconcile) in 1355 includes a Gerrit, not this Gerard, since his lands had passed to Dirk by 1347, but that could be a son Gerrit that did not seem to have succeeded. Unclear what that Gerrit bought back then. It could not have referred to Gerard Kerstantsz +1325, and I am not aware of any other Gerrits alive at the time.
v1379 could be the son Dirk Gerardsz almost 85, or a grandson Dirk Dirksz, nearly 60, apparently without heirs.

A Gerard died in 1325 according to the Necrologium, that could have been either. Since the other one seems to be alive in 1328, setting the condition to receive his daughters dowry back if she dies without children, it must have been this one. Neither would be the Gerrit making peace with the count (zoen) in 1355, he could be one the ''other brothers'' in 1351 and thus a son of this one. That Gerrit could also be the son of Tideman, see below.

Sons Floris, Kerstant and Wouter are named explicitly in 1351, as knaap, Dirk as ridder. Floris is also named as priest or monk in 1332, and baljuw in Rijnland, Simon is monk too, v1335, 1355. There are ''other brothers'' too in 1351.

Children:

*'''Dirk Gerardsz v1347-v1355 xAgniese: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://books.google.nl/books?id=qjdlAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA84#v=onepage&f=false 1373] ridder, [Schiebroek #73 13??,1347,1354,1355], [?Koningsveld 1364]
**?Dirk Dirksz v1377-1379 +1379, no kids: BI, Gouthoeven, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.33~4.2.33.1~2091 1374], [Schiebroek #73 1379]
*Floris Gerardsz v1332-1356 +<1377 x Clemeinse v1377 [Agatha 1377,1378]: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~VI.~c.~3.~3.2~599 NA #394 1369], +<1377
**Dirk Florijsz: [Agatha 1377,1378]
***Floris Dirxz: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~399.1-399.2 NA 1439]
**Gerard Florijsz: [Agatha 1377,1378]
**Jan Florijsz: [Agatha 1377,1378]
*Kerstant Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, ['s-Gravenzande #14 1361]
*Simon Gerardsz v1335-1355: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355] monk
*Wouter Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [Schoten #162 1390]
*broers Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen

Then there is #63, #64, #65 in 's-Gravezande, where a Gerard switches plots 63 and 64 with his son Tideman in 1330. Can't have been GD xJutte, he died by 1325, this Gerard might have been still alive in 1333, and Tideman could have been amongst the 1351 "other brothers". It could also be a son of the 1355 Gerrit that made peace with count, son of this Gerard or not.

Tideman has a son Gerard, that had died by 1359 when his land net to #193 Bergambacht was occupied by his wife and kids ([https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4269 LEENKAMERS VAN DE GRAVEN VAN BLOIS, 1282-1650])

<blockquote>193. Een weer in de heerlijkheid Schoonhoven naar Ammers, waar de steenoven van Arnout Matthijsz. stond en waarvan Gerard die Borger een half viertel (nr. 191) hield en nu zijn huis (nr. PIO), strekkend boven van de Lek tot de leenheer, oost: '''de vrouw van Gerard Tidemansz. en kinderen''', west: Aaf, gehuwd met Arnout Wembrechtsz., en kinderen.

*'''19-3-1359''': Gerard van Oosterwijk, dienaar van de leenheer, bij opdracht door Gerard die Borger in ruil voor nr. 227, 1 fol. 48</blockquote>

That GT has a son Jacob that succeeds him in 1380. Both Gerard Tidemansz and his son Jacob held #229 in Geervliet ([https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4457 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE PUTTEN, 1229-1650])

<blockquote>
229. De Polre, (13..: groot circa 15 gemet), in Geervliet.

*.-.-13..: '''Gerard Tidemansz.''', 3 fol. 30.
*.-.-13..: '''Jacob Gerardsz.''', 64 fol. 2v
</blockquote>

Together with Kerstant v1361 in 's-Gravezande would result in a speculative

<pre>
Gerard ?v1355
/ \?
Tideman Kerstant
v1330-13?? v1361
| |
Gerard Gijsbert
v13?? +<1359 v1390
|
Jacob v1380-1390
</pre>

Possibly, Jacob was the father of Gerrit [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~I.~130 v1417 NA #636], owning the abbey van Rijnsburg, on his house on the Ouden Vliet, formerly owned by Willem Stuvezant. That house was sold [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~IV.~a.~13.~297 NA #297 1434] by Loeff Pietersz.

===Dating===
====Gerard Kerstantsz x Agniese van Duivenvoorde====
Bottom up:
*The '''children of 1.1.2.1.1 GK x AvD'''. Floris dies +1377, his widow and sons do some selling, Dirk +1379, no heirs, Wouter v1390 might not be the same as 1351. His sons were all still alive in 1351. So they were born 1300-1320, marriage ca 1300. Dirk and Floris the oldest, closest to *1300.
*So '''1.1.2.1.1 GK''' likely *c1275, and AvD *c1280. Then GK died rather young ca +1325, around 50yo, and AvD outlived him to 53yo +1333. Agewise they could have been born, a decade earlier, but not married, cause Floris would have gotten very old. If their father died in 1325, and they were adults then, why aren't there any attestations of them until 1351? Maybe there are, I haven't looked for them very thoroughly.
*His father, if '''1.1.2.1 Kerstant Gerardsz v1320''', is a bit obscure. He is mentioned holding lands in 1320 that are held by his children in 1322. He might be the 1320 monk, maybe retiring to the monestary, seeing the end coming. I sort of forced GK x AvD upon him to be his son, but Kerstant, named after self, is v1346-1366. If that is with a father +<1322 and he died shortly after 1366, being 70yo, he would have been born c1295, and if to a 25-30yo father, KG would have been born 1265-1270, dying ca 1321 just in his 50ies. That has him too young to be a father in c1275, but as the oldest son he would have been before his brother, maybe even from a previous marriage. We can move him up a decade to *c1255 no problem.
*1.1.2.1 KG would have been son of '''1.1.2 GK +1272''' that dies in battle against the West-Frisians. Assuming they would not sent the elderly into battle, but him being a 'seasoned warrior', leading and commanding the troops, that would have been in his 40ies, having at least a decade of marriage and some kids. A decade, 5 kids, 2 surviving sons and likely a daughter or 2. So marries ca 1260 and born *c1230-1235? Better a bit earlier to accomodate a *c1255 son.

That gets me
*1.1.2 GK (*c1225-+1272) x c1250 Aleid Stoep
*1.1.2.1 KG (*c1255-+c1321) x c1270 N.N.
*1.1.2.1.1 GK (*c1275-+1325) x c1300 AvD
*1.1.2.1.1.1 DG (*c1305-+1379)

====Dirk Kerstantsz x Machteld van Oudshoorn====
Bottem up:
*Of the '''children of 1.1.1.2.1 Dirk Kerstantsz x MvO''', Bart is the oldest v1357-1397. If he succeeded his father in 1350, and we won't see his son before 1406, he reigned over 50 years. So, if he died old at 75yo, he would have succeeded young ca 25yo so *c1325, so either his father died young, or had kids late. He had 3 sisters some possibly older than him. It is unlikely he was the first born son, that would likely have been Kerstant, after fathers father, then one after mothers father, one after self. Unclear after whom he'd been named, but with 3 older brothers would have likely come at least 2 sisters, so marriage ca 8-10y before his birth, ca 1315. His father would have been born ca 1290 then?
*If '''1.1.1.2.1 Dirk Kerstantsz''' was born ca 1290, he would have succeeded his father in 1322, in his early 30ies, already married for almost a decade, and maybe about 4 kids, most who'm he'd loose after the birth of Bart (or they would have reincarnated). He'd be just over 70 when we last hear of him. Dirk, named after father's father would have been the oldest son.
*His father '''1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321 +1322''' would have married a year or 2 before c1290, would have been born ca 1260-1265, dying around 60yo. Cause his father died in battle +1272 when he was young, he succeeded young, oldest son after fahter, maybe 16-20you v1282. Only 2 sons reached adulthood, likely a Floris before Gerard and some daughters most likely. He likely married ca 1285 to a slightly younger Hazetiaan, who outlived him by at least 12 years
*'''1.1.1 Dirk Kerstantsz''', having his oldest son 1260-1265 would likely have married ca 1260 then, and would have been born 1230-1235. 12 years of marriage would have likely produced a Dirk, Floris, Gerard, maybe even a Kerstant and some daughters to boot. He'd have died in battle around 40yo, a seasoned commander, still fit enough to ride into battle. Cause he needs to be oldest brother and Gerard 1.1.2 is ca 1225, he needs to be born a decade earlier, and maybe married earlier too.

That gets me
*1.1.1 DK (*c1223-+1272) x c1260 N.N.
*1.1.1.2 KD (*c1263-+c1322) x c1288 Hazetiaan vd Woerd
*1.1.1.2.1 DK (*c1290-+1361) x c1315 MvO
*1.1.1.2.1.1 BD (*c1325-+<1406)

===Trees===
====Tree of names====
<pre>
Dirk vRaaphorst (1)
v1220,1227
|
Kerstant Dirksz (1.1)
v1238
/ \
Dirk Kerstantsz (1.1.1) Gerard Kerstantsz (1.1.2)
v1261-1266/1268 v1269
/ \ |
Dirk Dirksz (5) Kerstant Dirksz Kerstant Gerardsz (1.1.2.1)
v1289, 1309 v1281-1321 v1320
(1.1.1.1) x Hazetiaan \
/ \ \
(1.1.1.2.1) Dirk Kerstantsz Gerard Kerstantsz Gerard Kerstantsz
v1357 v1297-1324 (1.1.1.2.2) v1328-1335 (1.1.2.1.1)
x MvO x Jutte, x Jutte x AvD
/ | \ /(1) |(1) \(2) / | | \ \ \
Bartholomeus Janne Haaske Hadewich Armg. Nicolaas Dirk Floris Kerstant Simon Wouter ?Gerrit
x CvE x GvE xAvdH xGJvB xWendelm.
| xJvB |
Adriaan Gerard
</pre>
====Tree of properties====
<pre>
(1)
[Monster #8]
|
(1.1)
[Monster #8]
/ \
(1.1.1) (1.1.2)
[Monster #8]
/ \ \
(1.1.1.1) (1.1.1.2) (1.1.2.1)
[Harnas #9] [Monster #8] [Monster #32] [Wassenaar ?]
[Voorschoten #418] [Harnas #9] [Hillegersberg]
[Voorschoten #425] [Scarpenes]
/ \ |
(1.1.1.2.1) (1.1.1.2.2) (1.1.2.1.1)
[Monster #8] [Zoeterwoude #542] [Schiebroek #74]
[Monster #32] [Ruiven #205]
[Voorschoten #464] [Putten #182]
[Voorschoten #362] [Schipluiden #230]
[Limmen #97]
| | | \
Bartholomeus Nicolaas Dirk Floris
[Monster #8] [Oostveen #180] [Schiebroek #73] [Agatha]
[Aarlanderveen] [Ruiven #205]
[Alphen]
|
Adriaan
[Monster #8]
</pre>

Heren van Raaphorst

2026-01-28T16:28:24Z

Geneanvdp: /* REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE VELSEN, AFKOMSTIG VAN DE HEREN VAN WATERLAND, 1248-1650, J.C. KORT */

In [https://www.knggw.nl/raadplegen/de-nederlandsche-leeuw/ De Nederlandsche Leeuw] 1983, Van der Klooster sets out how Van Leiden, Van Wassenaar and Van Raaphorst sprote from Doede van Voorhout through his son Kerstant.
[http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-wassenaer/heren-van-raephorst/ John Ooms] gives us a line of descendance. Who do we find if we search the [https://www.collectiegroesbeek.nl/zoek/?q=raaphorst&index=achternamen&index=voornamen&index=jaartallen&index=maatboek-heemskerk&index=eigendomsakten-heemskerk&index=transportregister-egmond&index=transportregister-bloemendaal&index=tiende-penning-haarlem&index=transportregister-haarlem&index=tiende-en-honderdste-penning-bloemendaal&index=transportregister-zijpe&index=maatboek-broek-in-waterland&index=maatboek-heemstede&index=maatboek-suderwoude&index=haarlem-algemeen&sort=jaar&page=1 Groesbeek Collectie (GC)] and Oorkonden (=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC#v=onepage&f=false OHZ])?

==NL83==
# Kerstant Doedensz, drossaart van Holland, attested 1167-1189 (Koch, OHZ, 160,215,217,220), but never Van Raaphorst.
# stamvader Dirk, attested 1221-1227
# Kerstant, ridder, attested 1238, +1238 (v Gouthoeven)
# Dirk, ridder, attested 1261, +20-8-1272
# Kerstant, ridder, attested >1280, +1322
# Dirk, ridder, attested 1328-1344

==GC==
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170151 <1161] Kerstant Dodosz [van Raaphorst?], for the soul of his son Gerard
** [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040484 1167] Gerardus dapifer [van Teylingen of van Raaphorst?]: G#124 has was succeeded for vT by H#143 before 1162, who could have had a son GHvT. Gerard son of Kerstant had died already, but could have had a son Gerard that succeeded him.
* Dirk [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
* Gerard [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269]
* Dirk [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 1272],
* Kerstant [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR
* Kerstant [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
* Gerrit [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
* Clare [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170025 1316]
* Hazetiaen/Hadewich Gerardsdr [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328,1335] x Alfer van der Horst, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170050 1335], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170052 1343], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1085638 1346]
* Gerrit Kerstantsz [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk
* Gerard [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
* Dirk [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170042 1328], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170048 1334], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021846 1338], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170053 1343], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170054 1344], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170056 1346] x jvr Agniese, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170057 1347] lijftocht, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040713 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351] verbeurd, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1172751 1356]
* Hasekine [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170045 1330] widow of Kerstant vR +1322
* Florens Gerardsz [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351]
* ver Agnes van Oudshoorn sister of '''Machteld (x?) van Raaphorst''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1140971 1333], her (Agnes'?) son Bartholomeus, his (Bart's?) sister x GvE, or '''Haaske, daughter of the lady Van Raaphorst'' (Machteld?); 1361 '''vrouwe vR''' (Machteld?); 1407 '''Adriaen vR'''
* Floris van Raaphorst, en zijn broers Kerstant en Wouter, kinderen van Gerard van Raaphorst [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170060 1352] Dirrick van der Dobben en Gheryt van Oestgheest of '''andere mombers van de kinderen van heer Dirric van Raephorst''' krijgen opdracht '''ver Machtilden van Outshoerne, vrouwe van Raephorst'''

==Early tree NL83==
NL83 has an early tree that can be extended with Willem van Voorhout, likely son of Dodo and brother of Kerstant
<pre>
Dodo van Voorhout
/ \
Kerstant, drost (1) Willem van Voorhout
/ | \ \
Gerard +1161 Philips van Dirk vRaaphorst (2) WWvV
dapifer Wassenaar |
Kerstant (3)
|
Dirk (4)
|
Kerstant (5)
|
Dirk (6)
</pre>
Putting dates to that... it would not be unlikely that Kerstant (1) would have had a son Dodo and a son Kerstant too, that would make 5 boys, and very likel several girls too.
His son Gerard had become an adult and succeeded him as drost, but died before his father, likely rather young.
If Kerstant was 60 in 1161, born 1101 married early 1122, and produced a 3rd son and 5th child by 1130, then Gerard would have died young, around 30 yo.
His brother Dirk (2) would have been younger still, 1135-1140, and would have just started his carreer around 1160.
Is he is the Dirk 1220, 1227 he was likely born several years later even. Born 1150, he would have been attested 70-77 yo.
I haven't spotted the Kerstant (3), who seems to have been spotted in/by Van Gouthoeven. Likely the oldest son, born ca 1175, would have died 63yo in 1238 then.
That would make Dirk (4), another oldest son ca 1200 then. Respectable 61-72 yo then, and hard to believe he'd be 1289.
Kerstant (5), again oldest son, would then be born ca 1225, and he would have been 84 yo in 1309.
Seems we need to push all of their births a bit further to make that fit better, 1165, 1190, 1220, 1245 looks better.

So that would give guestimates, with deaths soon after last mention:
* K (1) 1110-1175 (65 yo) v1161
* D (2) 1140-1227 (87 yo) v1220,1227
* K (3) 1165-1238 (73 yo) v1238
* D (4) 1190-1272 (82 yo) v1261-1272
* K (5) 1220-1309 (89 yo) v1282-1309
* D (6) 1245

That would leave the 1289 to D6, have to put some others on him as well, I'll reshuffle GC a bit.
Kerstant 1316-1323 and in 1346 his children would hardly fit K5, so there likely is another one still.

==Fitting in the rest==
* Gerard 1269 would have been of the same generation as Dirk (4). Could have been a grandson of G+1161, but he was never named Raaphorst and that would require a generation in between, easiest to assume either D2 named a son after his brother, who named a son after him self, so cousin of D4, or K3 named a son after his uncle. The latter requires the least postulated people, so that seems prefferable.
* Gerrit 1295-1325, if al the same person, is unlikely to be the same person as G1269, and seems most in sync with K5. He is named a son of K, likely 5, in 1323. But he could very well be son of a Kerstant?, son of G1269 named after K3, that would also solve the >1309 mentions. Then again, how would they have distinguised both Kerstants in the documents?

<pre>
Kerstant (3) Kerstant (3)
/ \ / \
Dirk (4) Gerard 1269 Dirk (4) Gerard 1269
| | |
Kerstant (5) Kerstant (5) Kerstant? v1316-1323
/ \ | |
Dirk (6) Gerrit v1295-1325 Dirk (6) Gerrit v1295-1325
</pre>

I think I prefer the variant on the right.

Then, Clare, v1316-1323, a hofstede she possibly lives in, no husband or children. A widow maybe?
If she was born 1250, became widow 1316 at 66yo, and died 1323 73yo... she would most likely have been the wife of Kerstant (5), or his cousin.

Hazetiaen Gerardsdr is named her father's heir, seemingly only daughter, in 1324, and is married by 1328. Born before 1300, and by 1324 unlikely any more sons would follow?
For now best fits Gerrit v1295-1325, but she might be attested past 1356, haven't looked that far yet.

Gerrit Kerstantsz v1328-1355... is not named Kerstantz everywhere, and it is unlikely al Gerrits v1295-1355 (and possibly later) are the same person.
It seems Gerrit Kerstantsz had a son Gerard, and possibly even a grandson Gerard.

D(6), *c1245 maybe a decade later, could have been attested up to 1330 something if he lived to old age, but I can't make that stretch to 1356.
Simplest solution would be to have him have a Dirk Dirksz. *c1280 and attested v1328-1356, being 76yo by then.

Hazekine +1322 widow of Kerstant would K(5) best, cause he died >1309, and the presumed Kerstant Gerardsz would have been attested in 1323 still.
But Gerrit names a daughter Hazetiaen, so some attestations for Kerstant are likely mixed up.

Florens Gerardsz would be brother of Gerard and Hazetiaen, so would another Wouter and Kerstant be.

Let's draw again...
<pre>
Kerstant (3)
/ \
Dirk (4) Gerard v1269
v1261-1272 |
| |
Kerstant (5) Kerstant? v1316-1323 x
v1282-1309 x Hazekine +1322
Clare v1316-1323 |
/ |
Dirk (6) v1289-1328 Gerrit v1295-1335 x Agnes van Duvenvoorde
| / | | | \
Dirk Dz v1338-1356 Gerard v1355 Hazetiaen Florens Kerstant Wouter
x Agniese v1324-1346 v1332-1355 v1351 v1351
x Alfer v Horst
</pre>

That has a problem. In 1320 a Gerrit is a widow of a Jutte.
He can hardly be Gerard v1269, brother of D(4) that died and old man shortly after 1272.
He could be his grandson, but I have him married to AvD. He could have remarried, if he is of similar age as D(6) he could hardly have had a son Simon with her.
So we'd need another Gerard then.

Haven't sunk my teeth in ver Agnes van Duvenvoorde yet.

==[http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-wassenaer/heren-van-raephorst/ John Ooms]==
# Kerstant Doedesz
# stamvader Dirk, *1175-+1230
# Kerstant, *1200-+1238
# Dirk, *1230-+1272
# Kerstant, *1260-+1320
# Gerard, *1253-+1328, brother of Kerstant above

And Gerard married AvD and had Sophie, Dirk, Alida, Hadewij, Floris, Kerstant, Wouter
No Simon, no Clare, no Jutte, no Hazekine.
It was Dirk Gerardsz dat was father of another Dirk, Johanna and Bartholomeus, likely the one that appeared with ver Agnes van Oudshoorn.

Let's draw...
<pre>
Kerstant (3)
|
Dirk (4)
/ \
Kerstant (5) Gerard v1269-1325 x Agnes van Duivenvoorde
/ / | | \ \ \
Dirk (6) Kerstant Hadewij Floris Wouter Sophie Alida
/
Dirk
</pre>
Dirk(6) NL83, the (6) goes to Gerard here, would be 1280-1350, but who'd ahve been the D +<1311?
We do not have a Gerrit Kerstantsz, and this single Gerard has to carry all attestations 1269-1355?
A G *1253 could have been attested 1269.
G v1328-1355 could have been a grandsons of Gerard then, most likely through Kerstant then.
He would have been born 1275ish, and could have carried 1323, and anything after 1328, maybe even up to 1355.

==[https://books.google.nl/books?id=8ahMAAAAcAAJ&pg=PA1053#v=onepage&f=false Batavia Illustrata]==
* Kerstant, ridder, v1238
* Dirk and Gerrit, ridder, v1272. Melis Stoke wrote "Theodoricus de Raaphorst, & Gerardus frater ejus". Brothers.
* Gerrit, ridder, v1300, baljuw van Kennemerland, v1306, +1328 at age 75 x AvD, daughter of Arent x N. v Crayenhorst, brother Kerstant, ridder v1312, sister Catharina x Hugo van Velsen, brother of Gerrit the murderer. Gerrit has Dirk, Alijd x GGz vPoelgeest, Sophia x WWz vNaaldwijk, Hadewy vR vBloemenstein x Alferaan van der Hurst/Horst, daughter Lijsbeth x Wouter van Matenesse.
* Dirk son of the above G +1350 x Magtilt van Outshoorn, that would be the Oudshoorn entry then, had Dirk, Bartholomeus, Jenne aka Van Doortoge x Jan Jansz v Egmont. x Guidijn van Amstel.

==Putting it al together==
Assuming Melis Stoke, actually living at the time, was right, and Dirk and Gerard were brothers, v1272, they could only be sons of Kerstant v1238 (3) in NL83. So Dirk would be (4) in NL83, and Gerard would be his brother. That still leave both possibilities under [[#Fitting_in_the_rest|Fitting in the rest]], but it dismisses the [[#John_Ooms|John Ooms]] tree.
Gerrit 1253-1328 x AvD could have been that same Gerard, brother Dirk (4), v1272 at 19yo. But if he was born when his father was 30yo, his father would have been born 1223, and then Kerstant would have been ridder at 15 then. If Gerard v1272 were a son of Gerard brother of Dirk (4)... then Gerard and Dirk (4) would have been born 1220ish, and Kerstant 1190ish, and that fits well with JO, and the list under NL83.

But we then still have a Kerstant +1309, and another Kerstant v1316-1323, and a Gerard Kerstantz.
That would be solved in G1253-1328 were a grandson of G v1272 through a Kerstant Gerardsz.
That would put Kerstant Gz at *1220ish, and G v1272 *1190ish, and K(3) 1160ish. That would put Gv1272 at 82yo, but it does fit the list in BL83 for K(3), but there is some room to manouevre.
<pre>
Kerstant (3)
/ \
Dirk (4) Gerard (4a)
| |
Kerstant (5) Kerstant (5a)
| |
Dirk (6) Gerard (6a)
/ | \
Gerard (7b) Dirk (7a) Kerstant (7c)
/ \
Dirk (8a) Bartholomeus
</pre>
Other kids of (6a) left out for simplicity, and still leaves Dirk Gz that BI has.

And what about kids of D (6)? But I'd like to arrange the list of attestations to the above tree.
Rereading NL83, it seems the stamreeks on p150 isn't necessarily father the son, but just succeeding lords of Raaphorst.
The table on p191-192 names brothers Dirk and Gerard and states Dirk's line died out, but it does not say when. So possibly, Kerstant (5) and (5a) are the same person, and son of Gerard, and the only Dirk after Kerstant could be Gerardsz, so maybe there was no K(5), he was (5a), and D(6) was in fact a D(7b).

* Kerstant (3), (c1165-1238),
** Dirk (4), (c1195-1272), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 1272]
*** Kerstant (5), (c1225-1309), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder
**** Dirk (6), (c1245-), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
** Gerard (4a), (c1200-), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269]
*** Kerstant (5a), (c1230-), any of (5)
**** Gerard (6a), (1253-1328), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [1300], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311],[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 +1333], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170048 +1334], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 +1335]
***** Gerard (7b), (c1280-1350), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330]
***** Dirk (7a), (c1280-), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170042 1328], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170048 1334], 1343-1344
****** Dirk (8a), (c1310-), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021846 1338], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170053 1343], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170054 1344], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170056 1346], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170057 1347], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040713 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1172751 1356]
****** Bartholomeus (8b), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1140971 1333], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355]
***** Kerstant (7c), (c1280-), 1312 (BI), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 +<1346], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040713 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355]
****** Gerard (8c), [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355]
***** Florens (7d) [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040713 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1350]
***** Simon (7e) [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355]

One more tree, putting everyone in:
<pre>
Kerstant (3)
/ \
Dirk (4) Gerard (4a)
x Hildegarde x Aleid van Hillegersberg
| |
Kerstant (5) Kerstant (5a)
x Clare x Hazekine +1322
| |
Dirk (6) Gerard (6a) +1325
x Agnes van Duvenvoorde (+1335)
/ | \
Gerard (7b) x Dirk (7a) Kerstant (7c) Floris Wouter Simon Hazetiaen Sophie Alida Armgard
Jutte (+>1335) x Machteld \
van Oudshoorn Gerrit (8c)
/ \
Dirk (8a) Bartholomeus (8b)
x Agniese
</pre>

* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] '''heer Cristancius, ridder, aangewezen waren als teruggave voor wijlen Theodericus de Raporst, en hem en zijn erfgenamen daarvoor heeft gekweten'''. Seems to be about Kerstant van Raaphorst, and a deceased Dirk. Dirk (6) was still alive. Dirk (4) had been dead for 39 years. Would Kerstant (5a) have had a brother Dirk (5b?).
* Gerards wife [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 Jutte dies 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 Gerard dies 1325] and his wife Agnes van Duvenvoorde died 1335, that would have been different Gerards most likely.
* 1328: '''Alfer van der Horst en zijn vrouw Hadewych heer Gerritsdochter van Raephorst ... sterft zij kinderloos dan komt dit leen op Gheryt heer Kerstiaensz van Raephorst, ridder'''. Hazetiaan, daughter of (6a). Is she dies without children (didn't she have any yet?) it goes to Gerrit Kerstiaansz. Her father? But he died 3 years before that. Likely his grandson then, and then (7c) has a son Gerrit *<1328.
* 1355-05-03: '''zoen met Gheret van Raaphorst'''. But if (7a) died in 1350... would that have been Gerrit Kerstantsz then?

But Hazekine (5a), Gerard (6a), Jutte (7a), spanning 3 generations and all dying in a timespan of 5 years does not fit comfortably still.

==Spouses==
===(4a)===
[https://rjb.x-cago.com/GARJB/1960/12/19601231/GARJB-19601231-0109/story.pdf p104]
''Over huis Hillegersberg

...Inderdaad is het kasteel overgegaan op '''Aleida Stoop, echtgenote van Gerard van Raephorst'''. Een tachtig jaar later is burchtheer een zekere '''Kerstant van den Berge''', uit het geslacht van beide voorgenoemden. Hij was getrouwd met een ''''dochter van Dirk Bokel Uyternesse''', de zuster dus van de bekende Daniël van Matenesse. Wanneer deze laatste sterft, zonder een zoon achter te laten, komen de bezittingen van Matenesse aan Dirk, een zoon van Kerstant...

uit: SPOREN VAN OUDE BEWONING IN HILLEGERSBERG door J. LENGKEEK''

===(7a)===
ref. nr. 26.04.2004 NL1999k73, OV1979p191, OV1970p242, OBU,[40],[41],[42],[43] (zie info 299).

...-.- 1390: Hadewig, dochter van heer Gerard van Raaphorst, met ledige hand.
Trouwt (2) Jutte de Vrese, weduwe van Alfaert van Lichtenberch (zoon van Jacob II heer Jacobs).
['''18.03.1332: Jutte, weduwe van heer Gerardt van Raephorst, ridder''', verklaart mede namens haar kinderen geen recht te doen gelden op het huis en hofstede te Utrecht achter Sint Pieter, dat van wijlen haar broer heer Gerart Vrese was.
Bezegeld door haar zoon Jacob Alfaertsz. van Lichtenberch: 3 lelies 2, 1 op een schild met geschulpte rand. Jutta, weduwe van Gerardus de Raephorst is op 03.02.1335 aanwezig bij de bevestiging van het testament van haar dochter Elisabeth van Lichtenberch].

https://hoegee.com/getperson.php?personID=I165420&tree=Hoegee

But Jutte did not die in 1320, like GC noted, according to [https://archive.org/details/regestahannonens00mull/page/90/mode/2up his source]. => Jutte did die in 1320, but Gerard remarried that same year to a wife also named Jutte. She outlived him.

=HvR Revisited=
==More sources==
===[https://books.google.nl/books?id=gepak0oX8SQC&newbks=1&newbks_redir=0&pg=PA197 Gouthoeven, 1610] ===
* Kerstant (3), ridder, v1238. So he died >1238.
* D (4) & G (4a) ridders and brothers 1271, were KIA against the West Frisians.
* K (5 or 5a) ridder v1312
* G (6a) ridder v1300, +1328
* Catharina vR x Hugo v Velsen, brother of GvV, murderer of F5vH 1296, was also banished. No... HvV was a brother of GvR.
* GvR (6a) died at age 75, and had AvD as a wife +1335, and had
** a son D (7a) that succeeded him
** Aleid x Gerrit van Poelgeest, ridder, had kids
** Sophia x Willem van Naaldwijk, ridder, had kids
** Hadewyij vR van Bloemesteijn x Alfaen van der Horst, alive 1335 and 1345, had Lijsbeth x Wouter van Mathenesse
* Dirk Gz (7a) ridder +1350 x MvO and had
** D (8a), that collapsed in the street and died +1377, no kids
** Bartelmeeus (8b) who succeeded his brother
** Jenne vR aka van der Doortoige x Jan van Egmond, knape, no kids
* Bartelmeeus (8a), knighted 1367 in the siege of Edingen, .... +1406, x Catharina Jansdr v Egmond and had
** Adriaan (9a)

Catharina "lifed at the same time as G (4a)". Could be his sister. She was according to [https://books.google.nl/books?id=8ahMAAAAcAAJ&pg=PA1053#v=onepage&q&f=false BI], and he confirms HvV was a brother of GvV, not GvR. So she is a daughter of (3), [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I32364.php#tab-directe-familie and thus not daughter of Dirk, but sister].

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/genealogieen/zoektocht-naar-het-voorgeslacht-van-catharina-van-de-nesse-de-vrouw-van-willem-van-montfoort/4717/ Zoektocht naar het voorgeslacht van Catharina van de Nesse, de vrouw van Willem van Montfoort], Ben de Keijzer, 2021===
Unfortunately BdK does not name sources (here), but he does hand us a tree, and gives years of attestation (vermeld).

* Dirk v1221-1227: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
**Kerstant Dirksz v1238: Gouthoeven
***Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
****Kerstant Dirksz v1281-1321: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
****Gerard Dirksz v1297-1324, x 1e Jutte Gerardsdr die Vries, x 2e Jutte Nicolaasdr Tengnagel: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, <s>[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz</s>, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
*****Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk
*****Hadewich Gerardsdr (1) x Alfert van der Horst
*****Ermengard Gerardsdr (1) x Gillis Jansz van Barendrecht
*****Nicolaas Gerardsz (2) x Wendelmoed
******Gerard Nicolaasz v1392
******Gijsbert Nicolaasz v1392
******Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd
******Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
****Dirk Dirksz v1289, 1309: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
***Gerard Kerstantsz v1269: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269]
****Kerstant Gerardsz v1320: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk

<blockquote>
In de aantekeningen van Booth wordt als echtgenote van Alfert van Lichtenberg genoemd Jutte die Vries (Vrese),129 die hertrouwd blijkt te zijn met Gerard van Raaphorst, ridder. Dit tweede huwelijk van Jutte zal uiteraard na het overlijden van Alfert (voor het laatst vermeld 1314) hebben plaatsgevonden.

Op '''17 september 1320 vestigde Gerard van Raaphorst, ridder, de lijftocht van Jutte, op een renteleen van 20 pond Hollands''', die hij voor zijn leven heeft, gevestigd op het baljuwschap van Rijnland.130 Vervolgens werd hij '''op 30 juli 1323 beleend met een huis en boomgaard, gelegen in Schipluiden''', zoals hij dit goed (destijds) gekocht had van Arnoud van Veen, die het had opgedragen uit vrij eigen, en bepaalde daarbij dat het goed zou komen op '''zijn dochter, Hadewich (Hasekin), bij Jutte, dochter van Gerard die Vries, zijn vrouw'''.131
In eerste instantie een prachtige bevestiging van wat Booth meldde. Echter '''Hadewich van Raaphorst, getrouwd met Alfert van der Horst, zoon van Alfert van Wulven (van der Horst), werd al op 17 juni 1311 genoemd, samen met haar zuster Ermengard (Armgard), als dochters van Gerard van Raaphorst, ridder'''.132 Indien we daaraan toevoegen dat op '''21 april 1311 Jutte, de vrouw van Gerard van Raaphorst, ridder,133 is overleden''', dan wordt het duidelijk dat er sprake moet zijn van twee huwelijken waarbij de voornaam van beide echtgenotes Jutte was. Opmerkelijk is dat een '''andere zuster, vrijwel zeker de oudste van het drietal, namelijk Sophia van Raaphorst''', niet in de testamentaire beschikkingen wordt genoemd. Zij was '''omstreeks 1312 getrouwd met Willem, heer van Naaldwijk,134 en is jong overleden'''. In ieder geval voor 22 februari 1325 toen Willem voor zijn tweede vrouw Elisabeth van Egmond de lijftocht regelde,135 maar misschien al eerder. Op '''19 augustus 1323 gaf hij aan zijn dochter Jutte uit zijn huwelijk met Sophia van Raaphorst''' een lijfrente van 50 sc. per jaar, dat na haar dood door het godshuis zal worden geïnd. Zij zal niet lang daarvoor als non in de abdij Rijnsburg ingetreden zijn.136 Willem werd voor het eerst vermeld op '''10 oktober 1306 nota bene met zijn (aanstaande schoonvader) Gerard van Raaphorst, beide ridder''',137 en is gesneuveld bij slag om Staveren138 op 26 september 1345.

Maar waarom noemde Booth de tweede Jutte zo stellig ‘Jutte Vrese’? De eerste gedachte is dat het hier lijkt te gaan om een door hem gemaakte interpretatiefout op basis van de hiervoor genoemde beleningsakte van 30 juli 1323. Afgezien daarvan zou het hoogst merkwaardig zijn geweest indien in het begin van de 14e eeuw een huwelijk tot stand zou zijn gekomen tussen jongelui afkomstig uit twee in de stad Utrecht rivaliserende partijen (Lichtenbergers en Fresingers).139 Zoals gewoonlijk blijkt het allemaal iets gecompliceerder te liggen en heeft Booth wel degelijk de juiste richting aangegeven.
Van '''Jutte, de tweede vrouw van Gerard van Raaphorst''', kan in ieder geval vastgesteld worden dat zij '''de moeder was van zowel Jacob van Lichtenberg (zegelde voor zijn moeder 1332) als van Elisabeth van Lichtenberg''' (haar moeder executeur testamentair 1335). Vermoedelijk is er nog een dochter, die getrouwd is geweest met Jacob van Nijendaal.
'''Uit haar tweede huwelijk met Gerard van Raaphorst, ridder, is postuum een zoon Nicolaas geboren'''. Deze zoon wordt genoemd bij de belening op '''10 mei 1352 van twee hoeven land, gelegen in Ruiven'''. Jan van Bloemenstein wordt op die datum beleend voor ‘ver Hazetianen’, dochter van Gerard van Raaphorst, zijn vrouw, zoals haar vader, en waarbij Nicolaas, haar broer, 5 pond ervan zal houden.140 Op 4 oktober 1324 wordt Gerard van Raaphorst beleend met 25 morgen land met een woning, gelegen in de Lier,141 en 6 morgen land, gelegen op Zouteveen in Kethel.142 Hij verkrijgt daarbij het recht van opvolging voor zijn dochter ‘Hazatiaen’ indien hij zonder zoon zal komen te overlijden met dien verstande dat de lenen door de testamentair executeurs één jaar beheerd zullen worden om daaruit zijn uitvaart te betalen.143 Deze bepaling was niet zonder betekenis, want kort daarop is hij op 8 januari 1325 overleden.144 De korte tijdsspanne tussen 4 oktober 1324 en 8 januari 1325 vormt de aanleiding om te veronderstellen dat '''Nicolaas na het overlijden van zijn vader in de loop van het jaar 1325 is geboren'''.
Volgens het leenrecht vererfde het leengoed op de oudste zoon. Als er geen zoon meer in leven was, vererfde het leengoed op de oudste dochter tenzij het een rechtleen was. Een jongere zoon had voorrang op zijn oudere zuster (of stiefzuster) voor zover ze wettig geboren zijn. Ingeval na het overlijden van de vader alsnog een zoon geboren wordt, treedt hij in de rechten zoals hiervoor omschreven ook al is er sprake van een testamentaire beschikking. Toch werd Hadewich zonder uitzondering beleend met alle (bekende) lenen van haar vader. Alleen niet direct. Steeds is er sprake van een hiaat in de beleningen. Is dat een gevolg het feit dat zij de rechten van haar jongere stiefbroer Nicolaas heeft geschonden en er processen gevoerd zijn?
Helaas zijn er wat dat betreft geen akten gevonden, die daar uitsluitsel over verschaffen.
<pre>
Gerard van Raaphorst
1297-1324
x 1e
Jutte, dr. van Gerard die Vries
x 2e (lijftocht 1320)
Jutte, dr. van Nicolaas Tengnagel

Ex 1e Ex 2e
├──────────────┬──────────────┬─────────────────────┐
Sophia Hadewich Ermengard Nicolaas
van Raaphorst van Raaphorst van Raaphorst van Raaphorst
x x 1e x x
Willem Alfert Gillis heer Jansz., Wendelmoed
van Naaldwijk van der Horst heer van Barendrecht
1306-1344 1317-1344 1319, 1329
x 2e (voor 1352)
Jan van Bloemenstein

┌───────────────┬────────────┬───────────────┬───────┘
Gerard Gijsbert Jan(na) Jutte
1392 1392 x (voor 1393) x (lijftocht 1399)
Jan de Voogd Gijsbert van Hardenbroek
</pre>
''Geneagram 14. De nazaten van Gerard van Raaphorst.''

</blockquote>

*130 J.C. Kort, Grafelijke lenen in Rijnland, 1222-1650, in: Ons Voorgeslacht jrg. 45 (1990), blz. 181 (leen 542).
*131 J.C. Kort, Repertorium op de lenen van de abdij Egmond, 12e eeuw-1650, in: Ons Voorgeslacht jrg. 53 (1998), blz. 209 (leen 230). 132 J.C. Kort, Repertorium op de lenen van de hofstede Putten, 1229-1650, in: Ons Voorgeslacht jrg. 34 (1979), blz. 191 (leen 182).
*133 Necrologium Abdij Egmond, blz. 108: ‘aprilis G Ø Jutta, uxor Gerardi de Raporst, militis, anno M.CCC.XI, que legat x lib. annuatum’ (= 21-4-1311).
*134 J.C. Kort, Naaldwijk en zijn heren tot 1506, in: Naeltwick, 1198-1998 (Naaldwijk 1998), blz. 39.
*135 Muller, Regesta Hannonensia, blz. 137, d.d. 22-2-1325.
*136 Hüffer, Abdij Rijnsburg, no. 187, d.d. 19-8-1323.
*137 J.J.A. Sturkenboom, Inventaris van het archief van Heilige Geest van Naaldwijk, 1295-1950 (z.j. en pl.), no. 2, d.d. 10-10-1306.
*138 Ronald de Graaf, Oorlog om Holland 1000-1375 (Hilversum 1996), blz. 285.
*139 De Graaf, Oorlog om Holland, blz. 115.
*140 Kort, Leenkamer Abdij Egmond, blz. 199 (leen 205).
*141 C. Hoek, Repertorium op de Grafelijke lenen in de Lier, Schipluiden en Vlaardingen, 1252-1648, in: Ons Voorgeslacht jrg. 28 (1973), blz. 98 (leen 39) en p. 126 (leen 86).
*142 C. Hoek, Repertorium op de Grafelijke lenen in Kethel en Spaland, in: Ons Voorgeslacht jrg. 25 (1970), blz. 242 (leen 4).
*143 Muller, Regesta Hannonensia, blz. 133, d.d. 4-10-1324.
*144 Necrologium Abdij Egmond, blz. 92: ‘januarii A Ø Gerardus de Rapurst, miles, anno domini M.CCC.XXV, qui dedit cnuentui xx lib. annuatim’ (= 8-1-1325).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/genealogieen/van-der-woerd-van-foreest/4590/ Van der Woerd – Van Foreest], Ben de Keijzer, 2024===
<blockquote>
III-a. '''Floris II van der Woerd, knaap''' (1285), vermeld 1266, 1282-1292, overl. tussen 7 februari 1292 en 7 mei 1293, '''tr. (…) van Teylingen, dr. van Willem van Teylingen (1205-1243) en Oda'''.
</blockquote>

*63 OHZ III no. 1407, d.d. 7-2-1266 (in de veronderstelling dat de Paasstijl is toegepast). Indien dat niet geval is de datum 15-2-1265. De laatste datum komt in oudere publicaties voor, zoals: Ned. Leeuw jrg. 77 (1960), kolom 91, Ons Voorgeslacht jrg. 38 (1983), blz. 43, Ons Voorgeslacht jrg. 45 (1990), blz. 109.
*64 De Keijzer, ?[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/ov-publicaties/hollandse-bronnen-deel-4/7197/ Het oude register], blz. 472-474.

<blockquote>Kinderen:
1. '''Hadewich (Hazekine, Hazetiaen) van der Woerd''', vermeld 1330, 1333, 1343, '''tr. Kerstant van Raaphorst, ridder (1290), vermeld 128271-1322,72 overl. tussen 9 augustus 1322 en 12 mei 1323,73 zn. van Dirk van Raaphorst (1261-1272).</blockquote>

*71 Muller, [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005190101_01/_bij005190101_01_0010.php Het oudste register], blz. 54, no. 26, blz. 101 no. 309.
*72 NA, Archief Graven van Holland inv.nr. 242, fol. 24-24v, no. 151, resp. inv.nr. 243, fol. 31, no. 146, d.d. 9-8-1322.
*73 NA, Archief Graven van Holland inv.nr. 242, fol. 33, no. 209, resp. inv.nr. 243, fol. 44, no. 212, d.d. 12-5-1323.
*74 NA, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~94.1 Regestenlijst van het archief der voormalige abdij Leeuwenhorst te Noordwijkerhout, regest 94], d.d. 10-11-1330; Muller, Regesta Hannonensia, blz. 192, d.d. 10-11-1330.
*75 NA, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~111 Regestenlijst van het archief der voormalige abdij Leeuwenhorst te Noordwijkerhout, regest 111], d.d. 30-5-1333; Muller, Regesta Hannonensia, blz. 215, d.d. 30-5-1333.
*76 [https://books.google.nl/books?id=XWTPizDnMycC&newbks=0&pg=PA680#v=onepage&q&f=false Van Mieris II, blz. 680], d.d. 11-11-1343.
*77 W.A. Beelaerts van Blokland, Vaststelling der identiteit van enkele edelvrouwen, in: [https://books.google.nl/books?id=7bXroAp13U4C&pg=PA256#v=onepage&q&f=false Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde, vierde reeks, tiende deel (’s-Gravenhage, 1912), blz. 256-257].

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/genealogieen/van-poelgeest/14710/ Van Poelgeest], Ben de Keizer, 2025===
<blockquote>
II. Gerard II van Poelgeest, vermeld 1252.
</blockquote>
<blockquote>
II. Gerard III van Poelgeest, ridder (1306), heer van Hoogmade,37 vermeld als leenheer 1307,38 overl. voor 1316, tr. Aleid van Raaphorst,39 vrouwe van Poelgeest, vermeld 1316, verm. dr. van Gerard van Raaphorst en Aleid van Hillegersberg.40

Op 28 januari 1306 verkoopt graaf Willem III aan Beatrix, dochter van heer Dirk van der Doortoge, ridder, de goederen ter Doortoge, in Zevenhuizen, en in Zegwaard, die van wijlen haar vader waren, welke goederen zij in recht leen zal houden, met de bepaling dat zij een deel van de koopsom de op dat goed rustende schuld zal afbetalen aan heer Gerard van Poelgeest, ridder.41

In 1316 ontvangt te Koudekerk ‘de vrouwe van Poelgheest’ uit de lentebede en de herfstbede van Rijnland 2 pond, totaal 4 pond, van Engelbrecht, rentmeester van Noord-Holland.42

</blockquote>
*37 Kort, [[#Repertorium_op_de_grafelijke_lenen_in_Rijnland,_J.C._Kort,_2009|Grafelijke lenen in Rijnland-3 (1990)]], blz. 151 ('''leen 457''').
*38 Kort, [[#Repertorium_op_de_grafelijke_lenen_in_Rijnland,_J.C._Kort,_2009|Grafelijke lenen in Rijnland-1 (1987)]], blz. 691-692 ('''leen 116''').
*39 [[#Gouthoeven,_1610|Van Gouthoeven, D’oude Chronijcke]], blz. 96.
*40 C. Hoek, [[#Ons_Voorgeslacht_1971,_HET_HUIS_TEN_BERGHE_TE_HILLEGERSBERG,_C._HOEK|Het huis Ten Berghe te Hillegersberg]], in: Ons Voorgeslacht jrg. 26 (1971), blz. 126.
*41 NA, AGH inv.nr. 243, fol. 69v, no. 366, resp. inv.nr. 242, fol. 57, no. 358, d.d. 28-1-1306.
*42 Hamaker, [https://books.google.nl/books?id=v6aGNcFGV8gC&newbks=0&pg=PA66#v=onepage&f=false Rekeningen I, blz. 66]; NA, AGH inv.nr. 1435, d.d. 5-4-1316/6-1-1317

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/genealogieen/het-huis-ten-berghe-te-hillegersberg-nageslacht-en-bezit-van-vrancke-stoep-13e-eeuw/4580/ Ons Voorgeslacht 1971, HET HUIS TEN BERGHE TE HILLEGERSBERG, C. HOEK]===
#Gerard +1272 x (1) <1269 Aleyd Vranckendr Stoep x (2) >1272 N.N. van Ghestel
##Ia. Kerstant Gheretsz v1320, ridder: 1320 holding 10ths in Wassenaar, Boomgaarde, Hillegersberg, Scarpenes, Louwersloot. 1322 his kids, +<1322
###II. Kerstant van den Berghe v1346-1366, hoogheemraad 1347, bloedverwant BvR, baljuw 1350, x N.N. Dirk Bokeldr uter Nesse, heer van Matenesse
####II.1 Dirk van de Berghe v1377-1380, CoA breach from vR CoA, Daniel van Matenesse is his uncle and has only bastards, he inherits => Dirk heer van Matenesse v1380
####II.2 Philips v1377
####II.3 jonkvrouwe Lijsbette van den Berghe v1381 x Janne Vlaminck Wouter Gheriitsz, Dirk transfers everything vR to her when he receives Matenesse
#####IIIa.1 Wouter Gherijt van den Berghe v1381-1419 => van Matenesse, x2 Machteld Hubrechtsdr van der Werve
######Adriaen x Alijdt Philipsdr van Spangen
#####IIIa.2 Kerstant van den Berghe v1387-1407 x <1407 Volckwijf van Rijsoirde, 1411 baljuw, 1412 baljuw, +<1415
######IVb.1 Kerstant v1415-1427
######IVb.2 Adriaene x Jan van Rijswijk
######IVb.3 Janne v1439 x Harper van den Werve +c 1459
######IVb.4 Margriet v1415, nun
#####IIIa.3 Kerstijne van den Berghe, [https://nl.wikipedia.org/wiki/Begijnen bagijn] (nun?)
#####IIIa.4 Margriet van den Berghe, [https://nl.wikipedia.org/wiki/Begijnen bagijn] (nun?)
##Ib. Vranck van Ghestel

===Parenteel van Doede, Drost van Holland, [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-valk/ Jan van der Valk]===
He has the sons of Dirk Kerstantsz:

''
# Gerard van Raephorst [1.1.3.2.1.1] vermeld 1297-1324
# Dirk van Raephorst [1.1.3.2.1.2] vermeld 1289-1309
# Kerstant, ridder, van Raephorst, geboren in 1281. Volgt 1.1.3.2.1.3''

I have Kerstant Dirksz v1281-1321, he was likely born a decade or 2 before his was first attested.
KD x Hazetiaan van der Woerd *<1330, +>1343.
Sourced mainly from either BdZ or Vermeulen, Bouwsteen.

''Kinderen van Kerstant. en Hazetiaan:

# Hazetiaen Jkvr van Raephorst. Hazetiaen is overleden in 1361.
# Floris van Raephorst. Floris is overleden omstreeks 1377.
# Gerard/Gerrit van Raephorst, geboren in 1253. Gerard/Gerrit is overleden in 1335, 81 of 82 jaar oud x Agnes van Duivenvoorde
# Diederik Kerstants van Raephorst, geboren omstreeks 1290 in Wassenaar. Diederik is overleden omstreeks 1351
''

===[https://pure.rug.nl/ws/portalfiles/portal/125731680/Complete_thesis.pdf Bouwsteen en Toetssteen], Henri Jean Joseph Vermeulen, 2020===
<blockquote>Op basis van deze rangorde wordt de '''dochter, die huwt met Floris II van de Woerd'', hoger ingeschaald (in de rangorde eerder) dan de dochter, die huwt met Dirk van Oegstgeest, lager ingeschaald (in de rangorde later). De '''kleindochter van deze oudste onbekende dochter heet Hazetiaan van de Woerd'''. De naam van haar '''grootmoeder kan dan Hazetiaan van Teylingen zijn geweest'''.
De constatering, dat Floris II van de Woerd met een dochter uit het geslacht van Teylingen is gehuwd, wordt verder onderbouwd door het feit dat Floris II en zijn opvolgers leengoederen van de heerlijkheid Van Teylingen in bezit (leen) hebben gehad en doorgegeven. '''Heer Kerstant van Raaphorst, gehuwd met Aleid van de Woerd, de achterkleindochter van Floris II''', hield in 1284 23 '''100 morgen en twee hont land op het Slik in het ambacht van Monster en dat van Naaldwijk''' in leen van de heer van Teilingen (laatste heer van Teylingen † 1283).
Ook '''Dirk van Raaphorst, zijn zoon''', was in 1329 24 in het bezit van deze Teylingse goederen. De omschrijving van dit goed volgt uit de inschrijving in het Oudste Register van graaf Florens, waarin staat '' Dieric van Raporst hout jeghens .c. morghen lands, huys ende hof legghende te Naeltwiic ende in Monsterambocht, dat siin ouders Kerstant van Raaphorst en Hazetiaan van de Woerd gehouden hebben van den huse van Teylinghe, ende ander lude al voirt van hem houden’' 25 .
Laatstgenoemde '''Dirk van Raaphorst, ridder, (1329-1350†), is een zoon van Kerstant van Raaphorst, ridder, (1281-†1325), een kleinzoon van Dirk van Raaphorst, (1261-†1272) en een achterkleinzoon van Kerstant van Raaphorst, († 1238)'''. De eerste leenman Kerstant evenals de tweede Dirk zijn de enige twee Raaphorst’en die voor de belening met de 100 morgen en twee hont land op het Slik in het ambacht van Monster en Naaldwijk in aanmerking komen. Deze honderd morgen en twee hont zullen door Hazetiaan van Teylingen aan de Van de Woerds zijn gekomen. '''Hazetiaan van Teylingen zal deze goederen bij haar huwelijk met Floris II van de Woerd van Willem II, heer van Teylingen, haar vader, hebben meegekregen'''. De afstamming uit het geslacht Van Teylingen wordt bij de '''verkoop van zes morgen land te Wateringen door Hendrik van de Woerd aan zijn tante vrouwe Christina van Teilingen, abdis te Leeuwenhorst, op 19 januari 1322''' 26 nog verder onderbouwd. De echtgenote van Floris II is Hazetiaan van Teylingen. Hun zoon is Floris III van de Woerd.</blockquote>

*23 A. van der Valk, ‘[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstede-teilingen/4486/ Repertorium op de lenen van de hofstede Teilingen, 1258-1650]’, in: Ons Voorgeslacht, 1985, jrg. 40, nr. 356, p. 704.
*24 Idem, p. 704.
*25 S. Muller Hz., ‘[https://www.dbnl.org/tekst/_bij005190101_01/_bij005190101_01_0010.php Het oudste register van graaf Florens]’, in: Bijdragen en Mededelingen van het Historisch Genootschap, 1901, jrg. 22, p. 265.
*26 Jh. W. Beelaerts van Blokland, ‘De bakermat van het geslacht van Foreest (van de Woerd)’, in: De Nederlandsche Leeuw, 1935, jrg. 51, kol. 175.

p397-404 sets out how the 100 morgen vT came to van de Woerd, and then to vR by 1281-1284.

<pre>
Willem II van Teylingen Floris I van de Woerd
| |
Hazetiaan vT x Floris II van de Woerd Kerstant van Raaphorst, (†1238)
| |
Floris III vdW x Aleid van Naaldwijk Dirk van Raaphorst (1261-†1272)
/ \ /
F4vdW (1285-†1304) Hazetiaan vdW v1330-1343 x Kerstant van Raaphorst v1281-1323
/ \
Dirk vR (1329-†1350) x MvO Gerard vR x AvD
| |
Hazetiaan vR Floris vR
</pre>

*89 P. Muller, [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA192#v=onepage&q&f=false Regesta Hannonensia, 1881, p. 192].
*90 Idem, [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA215#v=onepage&q&f=false p. 215].
*91 F. Van Mieris, [https://books.google.nl/books?id=XWTPizDnMycC&pg=PA680&printsec=frontcover&newbks=0&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Groot charterboek der graaven van Holland, van Zeeland en heeren van Vriesland, 1753-1756, dl. II, p. 680].
*92 Jhr. W. Beelaerts van Blokland, ’Vaststelling van de identiteit van enkele edelvrouwen’, in: [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005191201_01/_bij005191201_01_0008.php Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde], 1912, 4e reeks, dl. 10, p. 256-257.
''Intussen is mij, jhr. W. Beelaerts van Blokland, uit een ander afschrift dezer acte, indertijd gemaakt naar het origineel, hetwelk in het archief van de prins de Ligne, als opvolger van de Van Wassenaars, berustte, gebleken, dat haar voornaam niet juist is weergegeven en zij Hazetiaan heette. Zij is derhalve te vereenzelvigen met ver Hasekine, vrouwe van Raaphorst, die voorkomt in een acte van 10.11.1330 (archief abdij Leeuwenhorst), en was ongetwijfeld eens de echtgenote van Kerstant van Raaphorst, ridder, en bezitter van Raaphorst, overleden in 1322. Ook haar eigen familienaam is waarschijnlijk eerlang vast te stellen aan de hand van het feit dat de verklaring van 11.11.1343 door haar werd bezegeld en een tekening van haar wapen toonde, blijkens een afbeelding van dit zegel onder bovengenoemd afschrift van het origineel: Een schuinbalk (Afschr. : Hoge Raad van Adel, 's-Gravenhage, Algemene Handschriftencollectie, inv. nr. 1, fol. IX).''
*93 Hoge Raad van Adel, Den Haag, Algemene handschriftencollectie, inv. nr. 1, fol. 9.
*94 C. Hoek, ‘[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4324 Repertorium op de grafelijke lenen in De Lier, Schipluiden en Vlaardingen, 1252-1648]’, in: Ons Voorgeslacht, 1973, jrg. 28, nr. 220, p. 72-73.
*95 P. Muller, [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA113#v=onepage&q&f=false Regesta Hannonensia, 1881, p. 113]; dr. J. Berkelbach van der Sprenkel, Regesten van oorkonden betreffende de bisschoppen van Utrecht uit de jaren 1301-1340, 1937, nr. 1129; L. van der Klooster, ‘Over de herkomst van de Van Wassenaar’s en de Van Raephorst’en en van Jacob, burggraaf van Leiden’, in: De Nederlandsche Leeuw, 1983, jrg. 100, kol. 175-194. Henri J.J. Vermeulen, ‘Drie generaties van Oudshoorn’, in: De Nederlandsche Leeuw, 1999, jrg. 116, kol. 49-75; H. Brokken (red.), Heren van Stand. Van Wassenaer, 1200-2000, Achthonderd jaar Nederlandse adelsgeschiedenis, 2001.
*96 H.J.J. Vermeulen, ‘Drie generaties Van Oudshoorn’, in: De Nederlandsche Leeuw, 1999, jrg. 116, kol.49-75.
*97 Idem, kol.49-75.
*98 Idem, kol.49-75.
*99 P. Muller, [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA114#v=onepage&q&f=false Regesta Hannonensia, 1881, p. 114].
*100 C. Hoek, ‘[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-te-bleiswijk-hillegersberg-kralingen-overschie-rotterdam-schiebroek-schoonderloo-en-zevenhuizen/4315/ Register op de grafelijke lenen te Bleiswijk, Hillegersberg, Kralingen, Overschie, Rotterdam, Schiebroek, Schoonderloo en Zevenhuizen], 1200-1648’, in: Ons Voorgeslacht, 1986, jrg. 41, nr. 358, p. 178; H. van Wijn, [https://books.google.nl/books?id=JnxWAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA108#v=onepage&f=false ‘Necrologium Egmundense’, in: Huiszittend Leeven, 1812, II.1, p. 108]].
*101 G. Brom, [https://archive.org/details/bullariumtraject0000cath/bullariumtraject0000cath Bullarium Trajectense, 1891, nr. 873]; F. van Mieris, [https://books.google.nl/books?id=j_fEbnvZQPAC&newbks=0&pg=PA340#v=onepage&q&f=false Groot charterboek der graaven van Holland, van Zeeland en heeren van Vriesland, 1753-1756, dl. III, p . 340-341]

Floris IV and Hazetiaan are supposedly brother and sister. They could be born up to 20 years apart.
Floris III succeeds F2 in 1281. If F2 got 66yo, he was born ca 1215, his oldest son F3 was born around 1240 then.
F3 would have gotten kids from 1265-1285, and he died in 1293, around 53yo then.
F4, his oldest son, would have been just 20yo when first attested. If Hazetiaan was born 1275, she lived to be over 68yo.

===De Nederlandsche Leeuw, 'Drie generaties Van Oudshoorn', H.J.J. Vermeulen, 1999, jrg. 116, kol.49-75.===
Identifying Haaske, only named daughter of the vrouwe vR, not daughter of Mechteld or sister of Bartholomeus in 1357.

<blockquote>Het stuk land genaamd de Geer in het ambacht Woerden gaat op 9 sept. 1357 naar ver Agnes van Oudshoorn, vrouwe van Heulestein, eventueel te komen op ver Mechteld van Raaphorst, haar zuster, en daarna op Bartholomeus, haar zoon, of diens zuster, gehuwd met Gerard van Egmond, of op Haaske, dochter van de vrouwe van Raaphorst. En op 26 febr. 1361 naar Mechteld van Oudshoorn, vrouwe van Raaphorst.</blockquote>
*88 ARA, graven van Holland, inv. nr. 224, fol. 11 (O.V. 48( 1993), p. 168). = [[#REPERTORIUM_OP_DE_LENEN_VAN_DE_HOFSTEDE_DE_HAM,_1351-1662,_J.C._Kort]]

By 1361 Agnes acutally died, and Mectheld inherits, but here heirs carry over and are specified, and there Haaske is indeed sister to Bartolomeus.
<blockquote>
Het huis Rijnenburg met alle toebehoren en de 7 morgen land in Hazerswoude gaan op 12 sept. 1357 naar Bartholomeus van Raap horst, zoon van Dirk en Mechteld van Oudshoorn, zoals heer Willem van Oudshoorn, (zijn oom), eventueel te komen op zijn zuster, gehuwd met heer Gerard van Egmond, o f op Haseken, dochter van de vrouwe van Raaphorst, zijn zuster.</blockquote>
*93 ARA, graven van Holland, inv. nr. 224, fol. 11 (O.V.42 (1987), p. 546/547). =[[#Repertorium_op_de_grafelijke_lenen_in_Rijnland,_J.C._Kort,_2009]]

Machteld van Oudshoorn was married to Hendrik van Zandhorst first, ca 1326, he died by 1334.
*109. [https://books.google.nl/books?id=XWTPizDnMycC&newbks=0&pg=PA382#v=onepage&q&f=false Van Mieris p 382]
*111. ARA, graven van Holland, inv. nr. 242, fol. 50vo (Idem, dl. II , p. 407/408)
*156. ARA, graven van Holland, inv. nr. 242, fol. 44vo (Idem, dl. II, p. 382)
*159. De rekeningen der grafelijkheid van Holland onder het Henegouwsche huis, H.J. Hamaker, in: [https://books.google.nl/books?id=dQIQAAAAYAAJ&newbks=0&pg=PA226#v=onepage&f=false Werken Historisch Genootschap, 1875, nieuwe reeks, nr. 21, p. 225]. ''1334: Item van der vischerie in Spaerndamme heren Gherid wedewe van Raporst 20£''

Hard to identify her 2nd husband Dirk van Raaphorst under the other Dirks, Vermeulen identifies 3 (p68).

* D, 3rd son of D v1261-+1272, and this DD is v1289, Harnas: father D [[#G-swap]] 1.1.1, son DD 1.1.1.1
* D holding Voorschoten v1334, son of K 1281-+1325: [[#G-swap]] 1.1.1.2.1, father of Bartholomeus, husband of MvO
* D holding Schiebroek #74, son of G v1323-1335, 2nd son of the same K: [[#G-swap]] 1.1.1.3.1, not grandson of K.

In my tree father K is brother to the first DD.
The 3rd D is indeed son of GxAvD in my tree too, but not the G son of K, cause the GxJ is already explicitly son of K.
So either G father of D is not a son of K, or he is son of a different K, I currently have no candidate for.

The 3rd Dirk then is the oldest son, ridder in 1351, and the younger sons knaap, and they go against the count (1351).

<blockquote>Kerstant van Raaphorst, ridder, draagt het huis Raaphorst met alle toebehoren op aan Floris V, graaf van Holland, en wordt daarmee als een recht leen, samen met een erfelijke jaarrente van 10 pond, door de graaf op 29 sept. 1290 beleend. Vervolgens krijgt een Dirk van Raaphorst, volgens de staat van de grafelijke inkomsten in Noord-Holland, Woerden en Oudewater, in 1334 10 pond uit de lentebede van Rijnland. Het is niet te boud te veronderstellen dat deze Dirk ook met het huis Raaphorst zal zijn beleend en dus vermoedelijk de zoon van eerdergenoemde Kerstant van Raaphorst, ridder, zal zijn geweest. Bij de volgende vermelding van de uitbetaling van de 10 pond uit de lentbede, maar nu opgetekend in de rekening van Gerard Heinenzoon van 23 aug. 1343 20 aug. 1344 , wordt gemelde Dirk heer Dirk van Raaphorst genoemd.</blockquote>

That refers to Voorschoten #362, the piece that follows mentions the 1396 #418 entry. That is where house vR was built then.
Whomever lived there was heer or vrouwe of Raaphorst. Wouldn't that make Dirks v1334 widow, if still alive, or his oldest son's wife or widow, vrouwe van Raaphorst in 1357?
The Voorschoten branch, so Bartholomeus, is the main branch. So the lady vR is Mechteld.

p69
DxAvD, the 3rd Dirk, lost (verbeurd) in 1354, bought back for 350 sh in 1355, and it gets lost in 1379.
Dirk either was banished, or got amnesty and died without (male) heirs. That refers to Schiebroek #74.

DxMvO, 2nd Dirk, presumably oldest son of K v1281-1325, mother unknown (1999).
He is taking a wild guess, point to ver Hadewich lady vR 1330, doing business with W&H vdWoerd brothers, as from that family.
That K would be G-swap 1.1.1.2 x HvdW, but he has a different son G in my book.

v1329, 1334, 1336. 1338
*176. ARA, archief graven van Holland, inv. nr. 242, fol. 65vo ( O.V 40, (1985), p. 704). = [[#Repertorium_op_de_lenen_van_de_hofstede_Teilingen,_J.C._Kort,_2009]]
*177. De rekeningen der grafelijkheid van Holland onder het Henegouwsche huis, H.J. Hamaker, in: [https://books.google.nl/books?id=dQIQAAAAYAAJ&newbks=0&pg=PA224#v=onepage&f=false Werken Historisch Genootschap, 1875, nieuwe reeks, nr. 21, p. 224]. ''In Item aldaer Dirc van Raporst 10£''
*178. ARA, graven van Holland, inv. nr. 709, fol. 52 (O.V. 28 (1973), p. 73).
*179. ARA, graven van Holland, inv. nr. 218, fol. 22vo ([https://books.google.nl/books?id=XWTPizDnMycC&newbks=0&pg=PA610#v=onepage&q&f=false Groot charterboek der graaven van Holland, van Zeeland en heeren van Vriesland, F. van Mieris, 1753-1756, dl. II, p. 610]). ''Uitspraak van den Graaf over het voorofferen in de kerk van Wassenaar, om 't welke Diederik van Raaphorst en Diederik van Zanthorst tegen elkanderen in verschil waren, 31-5-1338''

p70
<blockquote>De Dirk van Raaphorst, schout van 's-Gravenzande, in 1346 en 1347 , die nog géén ridder is en een huis in het ambacht 's-Gravenzande bezit, en die van 1348 , die een gors gelegen in het ambacht 's-Gravenzande van Mechteld, vrouwe van Voorne, pacht, is de derde Dirk van Raaphorst.",</blockquote>
*183. ARA, graven van Holland, inv. nr. 1218, fol. 2 .
*184. ARA, graven van Holland, inv. nr. 1374, fol. 12.
*185. ARA, graven van Holland, inv. nr. 1158, fol. 4 (Het archief van de heren van Voorne, burggraven van Zeeland, 1272-1371, J.C. Kort, 1972, nr. I (165)).

Dirk x MvO died before 7-12-1352
*186. ARA, graven van Holland, inv. nr. 244, fol. 18 ([https://www.google.nl/books/edition/Het_ontstaan_van_de_Hoekse_en_Kabeljauws/Up9sQgAACAAJ Het ontstaan van de Hoekse en Kabeljauwse twisten, H.M. Brokken, 1982], p. 194).
*187. GA Leiden, Arch. kerken, inv. nr. 931, regest nr. 801.
*188. [https://archive.org/details/bullariumtraject0000cath/page/62/mode/2up Bullarium Trajectense, G. Brom, 1891, nr. 1509]. ''Theoderici de Raephorst militis 13-5-1354''

He suspects the Dirk that sided with Hooks, is the 3rd Dirk, cause he is alive in 1355 for the zoen.
Agreed I have him son G, older brother of Floris, Kerstant and Wouter, ridder not knaap.

<blockquote>"Het kan ook zo zijn dat in deze oorkonde, gezien de inhoud van die van 7 dec. 1352 toch de tweede Dirk wordt bedoeld. Dit kan maar lijkt niet erg waarschijnlijk, want van de tweede Dirk, noch van Mechteld van Oudshoorn, zijn weduwe, noch van Bartholomeus, Johanna en Hadewig, hun kinderen, zijn, in tegenstelling tot Floris, Kerstant en Wouter van Raaphorst, de broers van de derde Dirk, amnestieoorkonden en bewaard. De derde Dirk komt nog voor in 1361, 1363, 1373, 1374. In I379, als het leen van de erfelijke jaarpacht van 22 pond uit het heer Engelbrechtsbroek bij Rotterdam is afgestorven, is Dirk overleden.
Misschien is hij de Dirk van Raaphorst die, volgens Van Spaen (H.R.v.A, Den Haag, collectie van Spaen, inv. nr. 182, d l . X , fol. 259), in 1377 te 's-Gravenzande (kinderloos) op straat dood viel!"</blockquote>

*195. ARA, graven van Holland, inv. nr. 20 (Het archief der graven van Holland, 889-1581, J.C. Kort, 1981, dl. II, nr. 20).
*196. ARA, abdij Koningsveld, inv. nr. 193 (De archieven van de Delftsche statenkloosters, S.W.A. Drossaers, 1916, nr. 170).
*197. [https://books.google.nl/books?id=qjdlAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA84#v=onepage&f=false Proeve eener geschiedenis van het geslacht van Nyenerode, J.J. de Geer, in: Berigten van het Historisch Genootschap, 1851, dl. 4, st. 1, p. 84]
*198. ARA, graven van Holland, inv. nr. 2091 (Het archief der graven van Holland, 889-1581, J.C. Kort, 1981, dl. II, nr. 2091).
*199. ARA, graven van Holland, inv. nr. 1458 (O.V. 41 (1986), p. 178). = [[#DE_LEENHOVEN_VAN_DE_HEREN_VAN_VIANEN,_J.C._KORT_-_III._DE_LENEN_VAN_GOYE_2]]

===[https://www.historischekring.nl/wp-content/uploads/2021/05/Werinon_nr_88.pdf Het korte leven van Alfer II van der Horst op Kasteel Ter Horst], Werinon #88, Els N.G. van Damme, 2015===
<blockquote>'''Alfers vrouw, Hadewich van Raephorst'''
Alfer II ging op 11 augustus 1335 7) een huwelijk aan met een aanzienlijke en naar het zich laat aanzien zeer vitale vrouw: Hadewich van Raephorst. Haar vader Ridder Gerard van Raephorst was in zijn tijd vertegenwoordiger van Graaf Willem III en verkeerde in de Raad van de bisschop.
Hij is tussen 1277 en 1294 onafgebroken een vooraanstaand schepen van Utrecht geweest.

[...]

In het geslacht Raephorst komen de namen Gerrit (Gerard), Dirk en Kerstant als gevolg van strikte vernoemingen vele malen voor. Gerards broer was Kerstant van Raephorst,9) gehuwd met Hadewich van de Woert uit één van de edelste geslachten van Holland, vermoedelijk uit het gravenhuis voortgekomen.

[...]

Hadewichs vader, Gerard van Raephorst, is tweemaal getrouwd geweest. De vraag is, wanneer werd Hadewich geboren? Wie was haar moeder? Gerards eerste vrouw was Jutte de Vrese
(de Vries). Deze familie de Vries (de ‘Fresingers’) is uitputtend uitgezocht door Burgers.11)
</blockquote>

<pre>
Dirk van Raephorst x NN Gerard de Vrese x NN
(ca. 1290-1321) (ca. 1225-na 1294)
| |
Gerard van Raephorst X 1. Jutte de Vrese (?-ca.1320 )
(ca.1256-8-1-1325) (c1300) 2. Jutte de Vries van der Hogestrate 11)
| (?- na 1325)
|
Hadewich van Raephorst X Alfer II van der Horst
(van Bloemensteyn) (1335) (1316-1345)
(ca.1317-1399) |
|
Alfer III, Lijsbeth, Ernst
</pre>

J2 +>1322
GD +1335
v1311, Hadedwich, Armgard GDdr x J1

''Zuiderent veronderstelt dan ook dat deze Hadewich is overleden en dat er een tweede Hadewich geboren is, omstreeks 1317''

''Jutte, dochter van Gerard Vrese (Vreso), en ook hun dochter Haeskine (= Hadewich) met name genoemd.14)'' *<1320

''Hadewich was erfdochter, dus enige erfgenaam. In 1324, toen vader Gerrit al 68 jaar was, verkreeg hij dit bijzondere recht van opvolging voor zijn dochter Hazetiaen, als hij zonder zoon mocht komen te overlijden.

#Alfer III (ca. 1340-1402) was natuurlijk de oudste zoon, want genoemd naar zijn grootvader van vaders kant. Hij werd ook vermeld door Beelaerts van Blokland.
#(N.N. Alfersdr), after first mother
#De dochter Lijsbeth (ca. *1340) x Wouter van Matenesse (Wouter Gherijt van den Berghe/Mateness v1381-1419 x1, IIIa.1?) zal vernoemd zijn naar Alfers (tweede) moeder, Lysbeth van Montfoort. Hij heeft zijn eigen moeder nooit gekend omdat zij bij zijn geboorte overleed. Zij moet dus de tweede dochter zijn.
#(Gerard) 2nd son after mothers father
#Ernst is de derde zoon, want vernoemd naar de oudste broer van zijn vader.

De moeder van Jan van Bloemensteyn, de tweede echtgenoot van Hadewich van Raephorst, was zoals wij zagen, ook een Lichtenberger.''

*7) Kwartierstaat Zuiderent-van Wijgerden. [http://www.zuiderent.ch/ www.zuiderent.ch]
*9) J.C. Kort, Grafelijke lenen in Rijnland. Ons Voorgeslacht 45, p.181, 1990
*11) J.W.J. Burgers,Tussen burgerij en adel. De financiële, politieke en maatschappelijke carrière van de Utrechtse patriciër Lambert de Vries (ca. 1250-1316?). [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005199101_01/_bij005199101_01_0001.php Bijdr. Meded. Gesch. Ned. 1, 1-31,1991]
*14) Abdij van Egmond. Toeg. 356, nr. 188. NHA, Haarlem

==Grafelijke lenen==
A ''leen'' was an ''erfleen'', it was handed out by the count, and was inherited from father to son. The ''leenregisters'', or the collected info about them in a ''repertorium'', did not need to record a normal father-to-son transfer. But other changes were recorded, and they showed who succeeded whom, more or less. For each ''leen'', I tried to construct treefragments, to see if I can put these together.
I have ignored Raaphorsten first mentioned after 1500, and (sometimes) included spouses without their husband.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-in-de-lier-schipluiden-en-vlaardingen/4324/ Repertorium op de grafelijke lenen in De Lier, Schipluiden en Vlaardingen, 1252-1648], C. Hoek, 1973===

HARNAS

9. 3 hoeven land achter Dijxhoirne, genaamd de Vriehernesse (1336: 30 morgen land op Woude ambacht, genaamd de Hernes, 1454: een woning c.a. buiten Delft in Delffland op de Harnassche, groot 31 morgen die in de verhoefslaging voor 28 morgen gelden, belast met 12 lb per jaar ten behoeve van de kapelrie te Hilner bij Raephorst, 3 lb per jaar ten behoeve van de proost van Conincxvelt en 2 lb per jaar ten behoeve van de Oude kerk van Delf, belend ten oosten: Gerijt Symonsz., Touwe Henricxz. en Jan Dirc Koenenz., ten zuiden: de Woutkade, ten wensten: de Lotswatering, ten noorden: Wigger IJsbrantsz. en Jan Dirc Koenenz., 1535: het ambacht van ‘t Harnas met 28 morgen land).

* 1-12-1289: '''Diederijc van Raporst''' mag het leen aan Matheus van den Woude en zijn kinderen en aan Voppen Arnout Voghelaersz. in erfhuur geven tegen 10 lb, 2½ viertel boter, 200 eieren en 30 hoenders per jaar, met bij overdracht het recht van de twaalfde penning (L.H. 49, fol. 52). =[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA301#v=onepage&f=false OHZ #681]
* 4-11-1309: Heer '''Kerstant van Raephurst, ridder''', mag de hoeve, die afkomstig van heer Wouter van Ruvene en tiendvrij is, belasten met een niet leenroerige rente van 12 lb hollands per jaar ten behoeve van een door hem te stichten kapelrie (L.H. 49, fol. 52).
* 12-6-1336: '''Dirc van Raphurst''', behoudens de rechten van de kapel te Raphurst en de nonnen van Conincxvelt, zoals '''wijlen heer Kerstant van Raephorst, ridder''', er brieven van had (L.H. 49, fol. 52).
* 12-12-1351: Wouter van Beveren, deken van - en namens de schutterij van Delf, wegens gedane diensten, met de Cadijcstiende en de Poedelwijcstiende op ‘t Woud, die '''heer Dirc van Raporst''' heeft verbeurd (L.H. 23, fol. 9).
* 26-12-1430: '''Adriaen van Raephorst (9b)''' (L.H. 49, fol. 50v).

<pre>
Dirk v1289
|
Kerstant v1309, ridder
|
Dirk Kerstantsz v1336, Dirk v1351, who forfeited
|
N.N. Dirkz
|
Adriaen v1430
</pre>

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-in-rijnland/4314/ Repertorium op de grafelijke lenen in Rijnland], J.C. Kort, 2009===
Same as OV 42, 1987, p390-410, p546-560
Same as OV 45, 1990, p103-182
(vervolg van pag. 478, OV nr. 399)

AARLANDERVEEN

3. De hoge heerlijkheid van Aarlanderveen met toebehoren behalve renten en jaarschot van de leenheer.
*8-1-1428: '''Adriaan van Raaphorst''' voor zijn schade, LRK 62 fo 66~.

4. Het ambacht van Aarlanderveen ('''1509''': met schout-, secretaris- en bodeambt, gift van de kerk, kapelrie en kosterij, een derde van de koren- en smaltienden, een derde van de turfmaat, de visserij van de sluis van Molenaarswetering en '''de tijns genaamd Raaphorstpacht'''; 1628: staande op huizen in Alphen aan de Rijn in het ambacht Aarlanderveen, zijnde 2 kapoenen of 8 stuiver jaarlijks), met schot en botting, (1355: met; 1548: de hoge heerlijkheiud van; de Vrijhoeven met bede, tiende; 1379: gruit en toebehoren; 1509: met percelen, die beweid worden, en de erfpacht van 4 hofsteden), (1332: waarbij 3 akkers, allen 9 morgen groot, in Aarlanderveen in Griet Dirk Allards weer).
*.-. -1316: Heer Dirk van Oudshoorn met 5 pond uit de lentebede vermeld, Hamaker, 1, p. 66.
*20-10-1321: Willem van Oudshoorn bij overdracht door Dirk van Oudshoom, ridder, zijn vader, eventueel te komen op Dirk, zijn broer, LRK 2 fo 19 nr. 114.
*31-12-1329: Lijftocht van Dirk Klaas, gehuwd met Willem van Oudshoorn, op 5 pond uit het jaarschot, LRK 2 fo 64 nr. 419.
*10-8-1332: Willem van Oudshoorn mag 3 akkers in achterleen geven aan Dirk van Oudshoorn, zijn broer, LRK 2 fo 78v nr. 522.
*28-3-1355: Heer Arnout van IJsselstein, zwager en raad van de leenheer, na de dood van Willem van Oudshoorn, voor een deel van 2000 gouden schilden van een schuld van 5000 schilden van de leenheer, LRK 23 fo 61 nr. 281.
*3-4-1379: Berta van Egmond, vrouwe van Culemborg en de Lek, met Gerard, heer van Culemborg en de Lek, zoals zij verkreeg van heer Arnout van IJsselstein, haar grootvader, voor haar huwelijk, '''geeft in achterleen aan Bartholomeus van Raaphorst, haar verwant''', bevestigd door de leenheer, LRK 49 fo 52.
*10-12-1492: Jasper, heer van Culemborg, neef van de leenheer, bij dode van Gerard, heer van Culemborg, zijn vader, na verzuim omdat hij meende dat annex aan Culemborg was, hij wegens oorlog de brieven niet had gezien en omdat Willem van Boshuizen en '''Gijsbert van Raaphorst in achterleen hielden'''. LRK 121 c.Sticht fo 2v-3v.

8. 10 morgen land in Aarlanderveen bij de brug te Alphen en alle hofsteden daarnaast, noord: de papenprove van Alphen, zuid: Nikolaas heer Dirksz. en kinderen, (1407: oost en west: Dirk van Oudshoorn).

*4-4-1333: '''Willem van Oudshoorn''', die kocht van de heer van Brederode, bij opdracht en hij mag in achterleen geven, LRK 2 fol. 79 nrs. 527-528.
*12-9-1357: '''Ver Agnes van Oudshoorn, vrouwe van Heulestein''', zoals heer Willem van Oudshoorn, haar grootvader, te komen op '''Machteld van Raaphorst, haar zuster, daarna op Bartholomeus, haar zoon, of op diens zuster, gehuwd met Gerard van Egmond, of op Haaske, dochter van de vrouwe van Raaphorst''', LRK 27 fol. 10v nr. 49, LRK 49 fol. 51.
*26-2-1361: '''De vrouwe van Raaphorst''', LRK 50 fol. 67 nr. 341.
*13-7-1407: '''Adriaan van Raaphorst''' ten eigen, LRK 54 fol. 40

ALPHEN

25. 18 morgen land in Alphen (1410: achter de kerk), waarvan het noordelijke weer genaamd is (1410: Hoge) Boomgaardsweer, het middelste Ver Armgard Sluters weer en het zuidelijke Kerkweer (1410: Steenlandsweer).
*4-4-1333: Willem van Oudshoorn, die kocht van de heer van Brederode, bij opdracht met lijftocht van Dirk Klaas, zijn vrouw, en hij mag in achterleen geven, LRK 2 fo 79 nrs. 527-528.

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 8 tot:
*2-4-1410: '''Adriaan van Raaphorst''' krijgt wegens schuld ten eigen, LRK 54 fo 63.

39. 6 morgen land in Alphen (1400: in Alpherhoorn, strekkend noord in de Rijn en zuid in een wetering, genaamd Gaag), oost (1377: Arnout Heinenz.; '''1400: heer Bartholomeus van Raaphorst, de vrouwe van der Doortoge en Doenoeys Jacob Doedijnszz. met stiefkinderen'''), west (1377: de leenman; 1400: Doenoeys Jacob Doedijnszz. met stiefkinderen met hun erf en huizing).

64. Het eigen huis (1330: de hofstede) van de leenheer, genaamd Rijnenburg, (1515: in Hazerswoude) met hofstede, boomgaarden, gracht en alle erf daarbij, zoals de baljuwen van Rijnland plachten te huren, (1330: met een streepje (!) land ten westen) en zuiden buiten aan de “poten”, groot 17 morgen 1 hont; een weer ten oosten van de “poten”, groot 9 morgen 5 hont; een weer ten oosten daaraan, groot 12 1/2 morgen, gekocht door Gozewijn van Rossum van Dirk van Poelgeest, west: de leenheer met de Lammerkamp, oost: Dirk die Vroede, noord: de Rijn; Spieringsakker, groot 5 morgen 4 112 hont, west: Dirk Ermboutsz., oost: Gerard Montfoordenz., noord: de Rijn; Engelsakker, groot 3 morgen 5 hont, west: Gerard Montfoordenz., oost: Jan Salikenz., noord: de Rijn; het Kapelleweer, groot 7 morgen, west: Jan Saiikenz., oost: IJsbrand Butenwege, noord: de Rijn; 1322: alles tiendvrij zover de tiende van de leenheer gaat).
*29-5-1314: Gozewijn van Rossum, dienaar van de leenheer, wiens open huis het zal zijn, LRK 49 fo 5Ov-5 1.
*21-4-1315: Gozewijn van Rossum zal het huis verbeteren tot 100 pond hollands, LRK 2 fo 13 nr. 73.
*25-8-1322: Gozewijn van Rossum, dienaar van de leenheer, met diens tiende van het leen, LRK 2 fo 25~ nr. 161.
*31-12-1329: Willem van Oudshoorn bij overdracht door Gozewijn van Rossum, ridder, met lijftocht van Dirk Klaas, zijn vrouw, op 35 pond, LRK 2 fo 63~64 nrs. 418-419.
*18-5-1330: Willem van Oudshoorn, niet te versterven, LRK 2 fo 66v nr. 434.
*12-9-1357: '''Bartholomeus van Raaphorst''' zoals heer Willem van Oudshoom opdroeg aan graaf Willem III, gekocht van heer Gozewijn van Rossum, '''eventueel te komen op zijn zuster, gehuwd met heer Gerard van Egmond, of op Hasekin, zijn zuster, dochter van de vrouwe van Raaphorst''', LRK 27 fo 11 nr. 5 1, LRK 49 fo 5 1.
*18-7-1396: Lijftocht van '''Katharina van Egmond, gehuwd met heer Bartholomeus van Raaphorst''', op de mindere helft, LRK 52 fo 219 nr. 924.
*15-2-1406: '''Adriaan van Raaphorst zoals Bartholomeus, zijn vader''', LRK 54 fo 24v.
*12-6-1406: Lijftocht van '''Agnes van Nijeveld, gehuwd met Adriaan van Raaphorst''', op de mindere helft, LRK 54 fo 26v.
*26-12-1430: '''Adriaan van Raaphorst,''' LRK 49 fo 50v.
*20-9-1441: '''Steven van Raaphorst''' bij overdracht door '''Adriaan, zijn vader''', LRK 115 c.Nd.Holland fo 7.
*25-6-1475: '''Bartholomeus van Raaphorst'' bij dode van '''Steven, zijn vader''', LRK 118 c.Nd.Holland fo 49v.
*.-.-14..: Anton Michielsz. van Eversdijk bij overdracht door '''Bartholomeus van Raaphorst'', LRK 118 c.Nd.Holland fo 63.

<pre>
WvO v1333
|
N.N. Wz vO vR+ x vrouwe vR
/ \ / \
AvO v1357 Machteld vO (x DvR) v1357 Haaske vR
/ \
Bartholomeus N.N. x GvE
</pre>

KOUDEKERK

116. Zijn huis te Poelgeest (1460: met hofstede en boomgaard) met het hele weer, waar het op staat, groot 16 à 18 morgen, (1460: in Koudekerk), (1415: vermeerderd met het achtste weer ten oosten van de kerk met woning en boomgaard, groot 17½ morgen, en een elsbroek; 1455: en met een weer aldaar, groot 18 morgen, strekkend noord tot de achterdijk, west: Dirk van Zwieten, secretaris, oost: Hornsken weer).
*.-.-13..: '''Gerard van Poelgeest, ridder''', als leenheer vermeld 1307, Leenregister Poelgeest A fol. 43.
*1-1-1327: Dirk van Poelgeest, als leenheer vermeld 1339, bij opdracht uit eigen, eventueel te komen op erven van Gerard van Poelgeest, zijn grootvader, of op een verwant van Poelgeest, LRK 2 fol. 51v nr. 319, Leenregister Poelgeest A fol. 25v.
*.-.-13..: Gerard van Poelgeest, ridder als leenheer vermeld 1340-1380, Leenregister Poelgeest A fol. 13v, fol. 1 en fol. 9v.

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 112, vermeerderd met:
*15-3-1371: Lijftocht van Beatrijs, gehuwd met heer Gerard van Poelgeest, op de helft tenzij zij hertrouwt, LRK 50 fol. 142 nr. 951.
*13-12-1415: Heer Gerard van Poelgeest met een weer zoals zijn vader uit eigen opdroeg, nadat diens akte tijdens de voogdij van Dirk van Poelgeest verbrandde wegens een ongeluk met donderkruit, LRK 54 fol. 135v.
*10-1-1455: Gerard van Poelgeest, raad en kamerling, ridder, bij opdracht uit eigen met een weer, LRK 116 c. Nd.-Holland fol. 52.

VOORSCHOTEN

360. De vrije (1460: hoge) heerlijkheid van Voorschoten behoudens tiende, land, renten, schot en bede voor de leenheer.
*29-12-1427: '''Heer Giilis van Kralingen, gehuwd met Gijsbert, dochter van Adriaan van Raaphorst''', LRK 62 fo 66v.

362. 14 pond uit de bede van Voorschoten (1386: 13 pond uit het schot van Voorschoten en Wassenaar; 1405: 4 en 10 pond uit het schot van Voorschoten).

* .-.-1316: Floris van Duvenvoorde met 4 pond uit de lentebede en Arnout van Duvenvoorde met 10 pond uit de herfstbede in het ambacht van Dirk van Wassenaar vermeld, Hamaker, I, pp. 66-67.
* .-.-1334: '''Dirk van Raaphorst''' met 10 pond en Arnout van Duvenvoorde met 4 en 10 pond uit de lente- en herfstbede vermeld, Hamaker, I, pp. 224-225.

381 A. 3 morgen, strekkend zuid langs de wetering, oost: heer Willem van der Made, west: Machteld, zuster van Hugo Nannenz., noord: '''heer Kerstant van Raaphorst'''.
*'''9-8-1322''': Arnout Ludolfsz. van de Paapweg ten eigen in ruil voor nr. 255, waarna overdracht aan Machteld, zuster van Hugo Nannenz., LRK 2 fo 24 nr. 151.

WASSENAAR

416. De hoge heerlijkheid van Wassenaar en Zuidwijk met hoog en laag gerecht, zodat hij vrijheer is, zonder het recht om ballingen te houden en zonder het atnhacht van Gillis van Kralingen in Zuidwijk met de derde penning.
[...]
*14-10-1469: Verpand voor de borgtocht van '''Steven van Raaphorst, neef''', Gerard van der Burch, Joris Jansz., Jan Starck en Arnout Groeninck voor heer Filips van Wassenaar, raad en kamerling, wegens 612 pond voor het baljuwschap van den Haag, LRK 118 c.Nd.Holland fo 16.

418. 10 pond jaarlijks uit de lentebede in het ambacht van de heer van Wassenaar, ''waar Raaphorst in staat, genaamd een half ambacht''.
*29-9-1290: '''Heer Kerstant van Raaphorst''', LRK 49 fo 50v. =[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA328#v=onepage&f=false OHZ #742]
*18-7-1396: Lijftocht van '''Katharina van Egmond, gehuwd met heer Bartholomeus van Raaphorst''', op de mindere helft, LRK 52 fo 219 nr. 924.
*15-2-1406: '''Adriaan van Raaphorst zoals Bartholomeus, zijn vader''', LRK 54 fo 24v.
*26-12-1430: '''Adriaan van Raaphorst''', LRK 49 fo 50v.

422. De (1319: koren- en smal)tiende van Wassenaar (1326: en de vlastiende; 13..: en de koren- en smaltiende in het ambacht van heer Dirk van Zuid-
wijk, oost: de heer van Brederode met een tiende in Valkenburg, west: de tiende van Kijtsdorp; 13..: de smaltiende van lammeren en ganzen en
half Woudersdorper tiende en de kapel in de kerk van Wassenaar heeft 138de andere helft), ('''1447: zijnde de korentiende in Wassenaar, 3 blokken korentienden aldaar, de tiende, die Albert van Raaphorst in achterleen houdt''', en de halve vlastiende van Vorenbroek).

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 417.
423. Zijn stenen huis, genaamd Santhorst, (1397: met hofstede) en toebehoren (1348: de oude heemwerf en 2 lanen uitgaand tot de heerstraat; 1397: en de heemwerf, groot 3; 1443: 4; morgen land), en 10 morgen weiland ten noorden daarvan (1348: en 7 morgen aan de wetering aldaar; '''1397''': enerzijds: heer Willem van Kralingen en kinderen, '''anderzijds: heer Bartholomeus van Raaphorst; 1415: Adriaan van Raaphorst'''), (1389: verminderd met een tiende in de Zijdwinde; 1443: verminderd tot huis, hofstede en heemwerf van Santhorst).

<pre>
Kerstant v1290
|
N.N. Kerstantsz
|
N.N.
|
Bartholomeus v1396 x CvE
|
Adriaan v1406-1430
</pre>

425. Zijn woning te Raaphorst en alle land ten westen van de Paapweg, enerzijds: de wetering, anderzijds: het broekland, (1527: waartoe behoren landpachten en levering uit de duinen; 1532: en 4 morgen, genaamd Koekamp; 1536: ten westen van het huis, gebruikt door Boudijn Jansz., schout van Wassenaar, voor f 18.- karolus; 1536: en land, oost: de Horstlaan, west: Neel Woert met dat goed, noord: Raaphorstduin, zuid: de banwetering, waardig f 72.- karolus en kapoenen; 1541: gebruikt door Jacob Jansz.; en een kroft, strekkend oost uit het Zuirveld; 1543: waarvan alle pachters en kapoenen worden opgesomd; 1567: en 4½ morgen in Wassenaar, zuid: de Veenwetering, west en noord: de leenman, oost: Hubert Jacobsz., tinnegieter te Leiden, gebruikt door Maria, weduwe jonge Arnout, te Wassenaar)

* 29-9-1290: '''Kerstant van Raaphorst, ridder''', bij opdracht, niet te delen, LRK 49 fol. 50v. =[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290] =[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA327#v=onepage&f=false OHZ #741]
* .-.-13..: '''Bartholomeus van Raaphorst, ridder, als leenheer vermeld 1363-1403''', Leenregister Raaphorst, B fol. 19v en fol. 17v.

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 418 tot:
* 26-5-1470: Belast voor Wouter van Bekestein met f 25.- rijns 17 st. door '''Adriaan van Raaphorst en Albert, diens zoon''', LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 19.
* 5-2-1473: '''Albert van Raaphorst bij dode van Adriaan, zijn vader''', LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 30.
* 2-8-1477: '''Gijsbert van Raaphorst, als leenheer vermeld 1475, bij dode van Albert, zijn vader''', en Wouter van Bekestein draagt de rente over, LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 59v, Leenregister Raaphorst B fol. 63.
* 20-11-1488: '''Gijsbert van Raaphorst, schildknaap, mag Bartholomeus, zijn bastaardbroer, en Machteld en Elisabeth, zijn bastaarddochters''', 10 pond groten vermaken, LRK 120 c. Nd.-Holland fol. 60.

<pre>
Adriaan v1470 +1473
|
Albert v1470-1477 +1475
|
Gijsbert v1475-1488, knaap, bastardsiblings B, M, E
</pre>

WOUBRUGGE

457. Zijn goed tussen Hofdijk, Eslike en Woudbroek, (1357: zijnde; 1416: het ambacht van; Hoogmade met 200 morgen land).
*1-7-1252: Dirk van Poelgeest, wiens goed eventueel zal komen op Herman en '''Gerard van Poelgeest''', zijn broers, Kruisheer, OHZ., 11, nr. 936.
*17-8-1252: Dirk van Poelgeest mag op zijn eigen en leen inwoners van buiten het graafschap aantrekken of Friezen, die van schot en heervaart vrij zullen zijn maar niet van misdrijven, Kruisheer, [https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA299#v=onepage&f=false OHZ., II, nr. 938].
*11-9-1357: Lijftocht van '''Beatrijs, gehuwd met heer Gerard van Poelgeest''', op een deel van 15 pond groten, LRK 27 fol. 10v nr. 47.

De volgende belenitgen zijn gelijk aan nr. 2, vermeerderd met:
*26-12-1393: Lijftocht van '''Baarte, dochter van Willem van Naaldwijk, gehuwd met Dirk van Poelgeest''', op 80 pond hollands, LRK 52 fol. 107 nr. 475.
*8-5-1582: Gerard van Poelgeest niet te versterven voor 600 pond aan de épargne, nadat bij vergissing als recht leen was geboekt, LRK 135 fol. 383-384v.

ZOETERWOUDE

464. Het ambacht van Zoeterwoude (1543: en Stompwijk), zijnde de (1281: lage) ban van 2 s. en daar beneden (1305: zoals de ambachtsheren van Holland).
* 1-9-1276: Dirk van Santhorst, gehuwd met Ricarda, LRK 50 fol. 128v nr. 829.
* ..-.-1281: Heer Dirk van Santhorst vermeld, LRK 5 fol. 53v.
* 17-2-1305: Filips van Santhorst, ridder, niet te versterven, LRK 50 fol. 128v nr. 828.
* 18-11-1364: Elisabeth van Rodenburg, LRK 50 fol. 87v nr. 510.
* 14-2-1377: '''Heer Bartholomeus van Raaphorst''' bij overdracht door '''Elisabeth, dochter van heer Jan van Egmond''', weduwe Filips van Tetrode, LRK 50 fol. 172 v. nr. 1090.
* 11-1-1431: '''Adriaan van Raaphorst mag aan Albert, zijn zoon''', in achterleen geven, LRK 62 fol. 148v.
* 20-5-1470: '''Albert van Raaphorst Dirksz., schout van Haarlem, rentmeester van Westfriesland''', bij overdracht door '''Adriaan, zijn neef''', bevestigd door '''Albert, diens zoon''', LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 18v-19.
* 28-6-1475: Hugo van Zwieten bij overdracht door '''Albert van Raaphorst''' voor 750 pond, LRK 118 c. Nd.-Holland fol. 47-49.

<pre>
Bartholomeus v1377
/ \
Adriaan v1431 (Dirk)
| |
Albert v1431-1470 Albert v1470-1475
</pre>

ONBEKEND

537. De maarschalkij van Noord-Holland; het recht om twee winden en vier honden tussen 1-10- en Aswoensdag in de duinen ten westen van den Haag te zenden.

* .-.-1390: '''Willem van Naaldwijk''' met ledige hand zoals heer Hugo van Naaldwijk '''behouwde aan de jonkvrouw van Velsen''', LRK 422 fol. 10.

541. 25 pond zwarten (1346: 12 pond; 1355: en 10 s.) op de rentmeester van Noord-Holland en Woerden.

* 15-8-1336: '''Ernst van der Horst''', dienaar van de leenheer, LRK 2 fol. 87v nr. 607.
* 8-6-1346: Heer Ernst van der Horst, LRK 5 fol. 57.
* 12-9-1355: Heer Ernst van der Horst, LRK 42 fol. 82 nr. 426.

542. 20 pond hollands (1321: op de baljuw van Rijnland).

* 17-9-1320: Lijftocht van '''Jutte, gehuwd met Gerard van Raaphorst, ridder,''' die voor zijn leven heeft, LRK 2 fol. 15v nr. 90.
* 4-6-1321: '''Gerard heer Kerstantsz. van Raaphorst, ridder''', is in ruil voor de erfhuur van de leenheer in heer Engberts broek bij Rotterdam toegewezen, waarvoor hij Johannes, kapelaan, zijn ouders brief terug zal geven, LRK 37 fol. 6 nr. 40
<pre>
Kerstant
|
Gerard v1320-1321 x Jutte v1320
</pre>

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-te-bleiswijk-hillegersberg-kralingen-overschie-rotterdam-schiebroek-schoonderloo-en-zevenhuizen/4315/ Repertorium op de grafelijke lenen te Bleiswijk, Hillegersberg, Kralingen, Overschie, Rotterdam, Schiebroek, Schoonderloo en Zevenhuizen]===
SCHIEBROEK

74. 22 pond hollands per jaar uit de erfpacht in heer Enghebrechtsbroec bij Rotterdamme (1395: en 50 hoenders uit Aernt Engebrechtszoons ambacht).

* 12-5-1323: '''Gheraerd heer Kerstantsz. van Raephorst''' in ruil voor 22 pond per jaar ten laste van het baljuwschap van Rijnland (L.H. 1, fol. 44).
* 28-9-1333: '''Jonkvrouwe Agniese van Duvenvoirde''' na overdracht door '''haar man Gherard van Raiphorst''' (L.H. 1, fol. 98v).
* .-.-13..: '''Dirc van Raphorst, vermeld van 1344-1377''' (r.r. 198-221).
* 24-8-1347: Heer '''Dieric van Raephorst''' tocht '''zijn vrouw Agniese''' (L.H. 47, fol. 26).
* .-.-1354: Heer '''Dirc van Raphorst''' heeft het leen als balling verbeurd (r.r. 204).
* 7-3-1355: Heer '''Dirc van Raephorst''' ontvangt zijn goederen terug tegen betaling van 350 oude schilden (L.H. 23, fol. 23).
* ..-.-1379: Het leen is bij '''dode van heer Dirc van Raphorst''' afgestorven (r.r. 222).

<pre>
Kerstant
|
Gerard v1323-1333 x AvD v1333
|
Dirk v13??
|
Dirk Dirkz v1344-1377 +1379 x Agniese
</pre>
But Agniese coulde also be the wife of DG, and some attestations of Dirk could belong to either. Maybe all of it ''was'' the same Dirk, then he got quite old, cause his father died 1325 and he was likely born at least a decade before that. It does seem his father died young though, cause his grandfather, if Kerstant Gerardsz, was v1320, and if Kerstant Kerstantsz was his brother, he was 1366.

''If G died 1323-1333, it is very likely his son was already an adult by then, so *<1300 or so.
It could all have been the same Dirk, but would have lived to be (far) 80yo then. So likely 2 generations of Dirk then.
That would match the 1351 matches, where Dirk, ridder, would be Dirk Dirksz, where the other vRs, his uncles, are knapen. Dirk would have been the main branch, and thus the higher rank.''

78. Het ambacht Schiebrouck en 48 pond per jaar en 50 hoenders per jaar uit Aernt Engelbrechtszoons ambacht.
[...]
*28-9-1473: '''Otte van Egmonde Aelbrechtsz.''' tocht zijn vrouw '''Catharine Bartholomeesdochter van Raephorst''' (L.H. 118, cap. N.H., fol. 41)

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-abdij-egmond/4302/ Repertorium op de lenen van de abdij Egmond, 12e eeuw-1650],J.C. Kort, 1998===

LIMMEN

97. Alle goed in de parochie Limmen en van Limmen tot Oudenburglaan in Heiloo behalve het land in Egmond en Rinnegom, behorend tot de kelnarij, de cariteit, de kosterij
of het hospitaal, belast met een jaarlijkse pacht van 50 pond, 120 ganzen en 120 hoenders.
*9-9-1323: Zweder van Abcoude, ridder, voor Simon van Haarlem, zoon van Hendrik van Diepenheim, 1 fol. 8-9, 389.
*1-5-1372: '''Heer Bartholomeus van Raaphorst''' bij overdracht door Hendrik van Haarlem, die hem in de hand zet voor een deel van 300 schild, 392.
*6-5-1375: '''Bartholomeus van Raaphorst, ridder''', draagt over aan het klooster, 392.
*12-11-1375: Jan van Egmond, die in leen hield van Haarlem, draagt 40 s. en 100 hoenders over aan de abt, 393.

LEIDERDORP

163. 6½ viertel land en een stuk van 61 geers tussen Dirk van Alkemade en Willem van Zijl met leen, (1358: gelegen tussen de Zijl en de kerk van Leiderdorp), ('''1311''': zijnde
13 morgen 4 hont '''in Leiderdorp tussen heer Gerard van Raaphorst en ver Machteld van Oudshoorn''', 9 morgen met een woning, land, genaamd de Bosch, de Grote en Kleine Abtsmade; 1341: groot 17 morgen, zuidwest op de dwarswetering; en de twee Bierweer; 1466: zijnde 12 morgen; 1504: waarvan 4½ morgen, genaamd Voske; met de hofstede ter Mye; 1504: achter de Notweg; in Leiderdorp, west: de Oude Rijn, zuid; 1509: en oost: de regulieren van Leiderdorp, noord; 1509: mr. Johan van Berendrecht te Delft; 1562: erven Willeni van Berendrecht; 11 morgen, 15 morgen en 18 morgen in Leiderdorp).

RUIVEN

205. Twee hoeven in Ruiven.
*10-5-1352: '''Jan van Bloemenstein voor ver Hazetiaan, dochter van Gerard van Raaphorst, zijn vrouw, zoals haar vader en Nikolaas, haar broer''', zal er 5 pond van houden, 1 fol. 70, 543.
*7-7-1377: '''Alfer van der Horst, gehuwd met Mabelia, dochter van Jacob van den Woude''', bij overdracht door '''Haze van Bloemenstein, zijn moeder''', met haar lijftocht, 12 fol. 24-26v, 576.
*3-5-1385: '''Alfer van der Horst, schildknaap''', 12 fol. 24-25v.
*.-.-1403: Christina van der Horst bij dode van Alfer, haar vader, 12 fol. 27.

Het leen 205 gesplitst in 205A en 205B.

205A. Een hoeve (1435: 25 morgen; 1463: in de heerlijkheid van de leenheer, strekkend van de Schie oost tot de Delfgauwse weg, noord: Heineman Boudijnsz. met nr. 207, zuid: Gerard Pietersz. van Buiten en Jan Simonsz. met kinderen).

*6-2-1412: '''Alfer van der Horst''', 12 fol. 26v.
*.-.-1435: '''Jan van der Horst Alfersz.''' krijgt ten eigen, 12 fol. 26v.
*30-3-1463: '''Jan van der Horst''', die had gehouden van de abt, verkoopt aan het convent St. Agniet, genaamd Dal van Josafat, te Delft, Klooster St. Agnes, inv.nr. 2 fol. 27.

205B. Een hoeve (1417: 25 morgen).

*6-2-1412: '''Gerard van Raaphorst Nikolaasz.''', 12 fol. 26v.
*20-4-1417: Jan van Hodenpijl, ridder, krijgt ten eigen in ruil voor nrs. 157, 174 en 216, 12 fol. 50v-51v.

SCHIPLUIDEN

230. Een huis met boomgaard in Schipluiden met 15 morgen, (1403: verminderd met 5 morgen; 1459: die aan een kapel te Delft gekomen zijn); 2 hont ten noorden van de
kerk.
*.-.-13..: '''Gerard van Raaphorst, ridder''', als leenman vermeld 1303, 1 fol. 24.
*30-7-1323: '''Gerard van Raaphorst, ridder''', zoals gekocht van Arnout van de Veen, die opdroeg uit eigen, '''te komen op Hasekin, zijn dochter bij Jutte, dochter van Gerard Vrieze, zijn vrouw''', 12 fol. 54, 577.
*.-.-1358: '''Hasetiaan, dochter van Gerard van Raaphorst, gehuwd met heer Jan van Bloemenstein''', 1 fol. 70.
*7-7-1377: '''Alfer van der Horst, gehuwd met Mabelia, dochter van Jacob van den Woude, bij overdracht door Haze van Bloemenstein, haar moeder''', met haar lijftocht, 12 fol. 24-26, 576.
*3-5-1385: '''Alfer van der Horst, schildknaap''', 12 fol. 24-26.
*.-.-1403: '''Christina van der Horst bij dode van Alfer, haar vader''', nadat '''jonkvrouw Haze voorheen door Jacob heer Arboutsz. van Hodenpijl''' 5 morgen bij zeventuig waren afgewonnen, 12 fol. 27.
*6-2-1412: '''Alfer van der Horst''' bij overdracht door '''Arnout die Kok van Opijnen voor Christina van der Horst, diens vrouw''', 577.
*13-4-1415: '''Alfer van der Horst''', te komen op '''Jan, zijn zoon''', 577.
*.-.-1435: '''Jan van der Horst Alfersz.''', 12 fol. 26v.
*26-5-1456: '''Jan van der Horst''' mag van '''Maria van Hodenpijl, zijn moeder''', verkopen, 12 fol. 45v-46, 578.
*22-8-1456: Dirk Rijk Jansz. bij overdracht door '''Jan van der Horst''', 12 fol. 46.
*4-11-1459: Dirk Rijk Jansz., 12 fol. 47 en fol. 27.
*.-.-146(5): Dirk Rijk Jansz., O., inv.nr. 3371.
*.-.-14(70): Cornelis Pietersz. met lijftocht van Dirk Rijk Jansz., O., inv.nr. 3371.
*9-11-1510: '''Gerard Wiggersz.''' bij overdracht door broeder Cornelis Nikolaasz., prcurateur van Sion bij Delft, die aankwam van Nikolaas Andriesz., diens vader, zoals '''Jan van der Horst''' en Pieter Cornelisz., 5a fol. 61, 211.
*5-2-1518: '''Gerard Wiggersz.''', te komen op '''Wigger, Jacob en Simon, zijn zoons''', elk met een derde, 5a fol. 107v-108v.

<pre>
Gerard x Jutte v1323
|
Hasekin/Hasetiaan x (2) JvB v1323-1377
| (1)
Alfer (III) vdH v1377-1403
|
Jan vdH v v1415-1456
</pre>
231. 11 morgen land (1514: in Schipluiden uit 31 morgen) naast het huis Kenenburg.

*.-.-147.: Otto van Egmond Albertsz., O., inv.nr. 3371.
*2-6-1472: '''Otto van Egmond brengt bij zijn huwelijk met Katelijne, dochter van Bartholomeus van Raaphorst''', een weide buiten de poort tot Schiedam, jaarlijks 19 schild waardig, in, roerend van Egmond, HSS. Derde afdeling, nr. 628.
*19-2-1514: '''Adriaan van Egmond''', die aankwam van '''Otto, zijn vader''', krijgt ten eigen in ruil voor nr. 232, 5a fol. 80.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4457 Repertorium op de lenen van de hofstede Putten, 1229-1650],J.C. Kort, 1979===
IV. HET LAND VAN PUTTEN

182. 20 pond hollands uit de legschat.
*1-2-1309: '''Gerard van Raaphorst, ridder''', 1 fol. 195v.
*17-6-1311: '''Gerard van Raaphorst''', eventueel te komen op '''Hadewig en Armgard, zijn dochters''', 1 fol. 196.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4500 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE VOORNE IN NOORD-HOLLAND, KENNEMERLAND, WATERLAND EN ZEELAND 1230-1649], J.C. Kort, 1977===

‘S-GRAVENZANDE

63. 2 morgen land in Zandambacht aan de oostzijde van de kreek bij het huis van Gerard van Raaphorst.
* 18-5-1330: '''Gerard van Raaphorst''' ten eigen in ruil voor nr. 64 na overdracht door '''Tideman heer Gerardsz.''', V 29 fol. 20v.
=[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330]

64. Een stuk land in Zandambacht, groot 2 morgen, genaamd de Poel.

*21-6-1330: '''Tideman heer Gerardsz.''' na opdracht uit eigen door '''Gerard van Raaphorst''' in ruil voor nr. 63, V 29 fol. 18v.

65. 5 pond jaarlijks (1380: 6 morgen land in Zande).
*.-.-13..: ''Tideman Gerardsz.''', V 29 fol. 73 nr. 246.
*.-.-13..: '''Gerard Tidemansz.''', V 29 fol. 73 nr. 246.
*8-12-1380: '''Jacob Gerardsz. zoals Gerard Tidemansz., zijn vader''', die hield van de hofstede van Voorne, LRK 50 fol. 180v-181 nr. 1169.

VOORSCHOTEN

96. Het Oostbosch, gelegen over de hoeve tot Wouter Bergeman, met alle konijnen daarin; de venen, gelegen tussen ‘s-Gravenveen en Rozenburgerveen, noord: de boomgaard en '''heer Kerstant van Raaphorst''', zuid: de landscheiding tussen geest en veen.

*27-5-'''1310''': Lijftocht van Alverade, gehuwd met Dirk van Wassenaar, V 29 fol. 18.
*.-.-13..: Filips van Wassenaar, V 29 fol. 18.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstede-teilingen/4486/ Repertorium op de lenen van de hofstede Teilingen], J.C. Kort, 2009===
Same as OV 40, 1985, p685-725
Vervolg van no. 355 pag. 659

MONSTER

32. 100 morgen 2 hont land op het Slijk in Monster en Naaldwijk (1329: met huis en hof en het is in achterleen gegeven).
*.-.-1284: '''Heer Kerstant van Raaphorst''' zoals van Teilingen, LRK 5 fol. 89.
*.-.-1329: '''Dirk van Raaphorst zoals zijn ouders''', die hielden van Teilingen, LRK 2 fol. 65v nr. 431.
*.-.-1378: '''Dirk van Raaphorst en Aaltruud, zijn dochter''', vermeld, Meting, p. 192

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4330 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN ’S-GRAVENZANDE], 1276-1649, A.J. van der Valk===
Same as OV 38, 1983, p273-281

's-GRAVENZANDE

14. 1½ morgen (1361: 8 hont) land in Zande achter de pastoorswoning (1390: aan het hof; 1361: achter de witte monniken), (1521: oost: de banwetering, west, de Molenlaan, noord: de regulieren van ’s-Gravenzande, zuid: de regulieren en het oudemanhuis bij de St. Pieterskerk te Leiden), (1521: jaarlijks 3 pond waardig).

*..-.-1345: Jan Willem Hannenzz. van den Zande, LRK 5 fol. 58.
*2-12-1361: '''Kerstant van Raaphorst''' bij koop na de dood van Jan Willemsz., die met Vos van den Lewen placht te wonen, voor 9 pond, LRK 50 fol. 75v nr. 395, RR 209.
*..-.-1390: '''Gijsbert van Raaphorst''', die niet binnenslands kan zijn, niet te verzuimen, LRK 422 fol. 31 nr. 1.
*..-.-1390: Jacob Gerritsz., omdat ''Gijsbert van Raaphorst banneling is'', LRK 422 fol. 33v

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4280 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE CULEMBORG], 1251-1648, J.C. KORT===
Same as OV 42, 1987, p43-62

TER AAR

1. De Vrije hoeve (1474: met land, hofsteden, zaten, huizingen en toebehoren, zijnde de zaat, gebruikt door weduwe Dirk Hendriksz.), zoals de leenheer houdt van Holland.
*3-4-1379: '''Bartholomeus van Raaphorst''', verwant van de leenheer Berta van Culemborg, vrouwe van Culemborg en de Lek, na koop, LRK 49 fo. 52.
*23-10-1454: '''Steven van Raaphorst''' met lijftocht van '''Adriaan van Raaphorst, zijn vader''', 4773 fo. 1, 4774 go. 1.
*26-7-1455: '''Albert van Raaphorst''' met lijftocht van '''Adriaan van Raaphorst en Agnes van Nijeveld, zijn ouders''', 4773 fo. lv, 4774 fo. lv.
*14-8-1473: '''Gijsbert van Raaphorst bij dode van Albert, zijn vader''', na verzuim op verzoek van Johan van Boekhout, heer van Boelaar enz., zwager van de leenheer, 4774 fo. 2, 4776 fo. 1.
*11-11-1474: Jacob Coppier Hendriksz., tollenaar aan de Goudse sluis, bij overdracht door '''Gijsbert van Raaphorst''', neef van de leenheer, en hij mag turf delven
en verkopen, 4774 fo. 3, 4776 fo. 1.

AARLANDERVEEN

2. Het ambacht Aarlanderveen met tienden, gruit en toebehoren, zoals de leenheer houdt van Holland.
*3-4-1379: '''Bartholomeus van Raaphorst''' bij koop, LRK 49 fo. 52.

De volgende beleningen zijn gelijk aan nr. 1 tot:
*25-8-1492: '''Gijsbert van Raaphorst''' mag belasten met f 15,- rijns, 4775 fo. Iv en p. 2.

OUDSHOORN

14. Het ambacht Oudshoorn met tienden, gruit en toebehoren, zoals de leenheer houdt van Holland.
*3-4-1379: '''Bartholomeus van Raaphorst''' bij koop, LRK 49 fo. 52.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4342 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN DE KRIMPENERWAARD], 1220-1650, J.C. KORT===
Same as OV 42, 1987, p324-346

AMMERS

7. 20 pond hollands jaarlijks op de tol van Ammers, (1432: die nu in Schoonhoven ligt).
[...]
*30-3-1461: '''Albert van Raaphorst Dirksz., rentmeester van Kennemerland''', voor Cille, dochter van Jacob Pijn Gerardsz., bij dode van haar vader, LRK 117 c.Nd.Holland fo 2.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4336 LENEN VAN DE GRAAF VAN HOLLAND IN FLEVOLAND], 1281-1616, J.C. KORT===
Same as OV 42, 1987, p748-751

EMMELOORD

1. Het halve gerecht (1381: hoog en laag; 1412: de heerlijkheid) van (1381: het kerspel) Emmeloord, (13..: zijnde Emmeloord en Upmade, strekkend tot Ens; 1415: met de tijns aldaar; 1404: zijnde 36 stukken land, waar de munt op placht te staan, 8% stukken land in Arnout Lokemans land, 4 stukken land, die Tyeze Wynckins placht te gebruiken, 9 stukken land, waar de Koyter op placht te zitten, 11 stukken land, waar Wiseman op placht te zitten, en 24 stukken land, die Rawert placht te gebruiken), (1405: met nr. 4 gelegen tussen Holland en Oostfriesland in de Zuiderzee).

[...]
*6-4-1412: Herman van Kuinre bij overdracht door Dirk van Zwieten, ridder, die verkreeg van Herman, graaf van Kuinre, zijn vader, en Dirk verkoopt hem ook het door hem getimmerde huis en de hofstede op Urk, behoudens het recht van de vrouwe van Voorst, bevestigd door heer Gillis van Kralingen, schoonzoon, '''Adriaan van Raaphorst, neef''', en Jan Hetman, Dirks neef, en 4-8- door Floris, zoon van heer Dirk van Zwieten, en Floris van Borsele, heer van St. Maartensdijk, diens neef, LRK 54 fo 84, Heerlijkheid Urk, nr. 2, RA. Utrecht, Familie Zoudenbalch, inv. 70.
*31-7-1412: Herman van Kuinre bij overdracht door heer Otto van Asperen voor de vrouwe van Voorst en Keppel, diens vrouw, LRK 54 fo 91.
*21-9-1415: Lijftocht van Oda van Wilp, gehuwd met Herman van Kuinre, op de tijns en het Monnikenland op Urk, LRK 54 fo 132v.
*27-10-1417: Herman van Kuinre, LRK 59 (VIII) fo 3v.
*13-4-1436: Herman van Kuinre, LRK 114 fo 45.
*17-3-1439: Evert van Wilp voor Aleid, dochter van Herman van Kuinre, LRK 114 fo 97v-98.
*28-12-1442: Evert Freyse van Strowijk voor Aleid, dochter van Herman van Kumre, zijn vrouw, bij dode van haar vader, LRK 115 c.Sticht fo 6 en c.Friesl. fo lv.
*15-6-1443: '''Jan van Raaphorst''' maakt voor Aleid van Kuinre lijftocht van Evert Freyse, haar man, op de helft, LRK 115 c.Sticht fo 7v.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT===
Same as OV 42, 1987, p722-728, p783-790

LAKERVELD

578. 8 morgen land (1420: een halve hoeve) in Lakerveld, boven: Evert die Goudsmid en Gijsbert van Heumen (1420: Jan van Heumen), beneden: Govert van Amersfoort met leen van Vianen ('''1420: Gerard van Raaphorst''').

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT - III. DE LENEN VAN GOYE===
Same as OV 41, 1986, p48-91

OOSTVEEN

180. De (1393: grote en smalle) tiende in Raven (138.: ten oosten van de Rijn), (1392: waarvan de heren van het Duitse huis te Utrecht de andere helft hebben), (1393: en die de leenheer houdt van het Sticht).
*.-.- 138.: Lijftocht van Belie, moeder van Floris van Jutfaas Florisz., op de helft, 5 fo. 7.
*.-.- 138.: Lijftocht van Belie, moeder van Floris van Jutfaas, 5 fo. 15.
*14-8-1392: Floris van Jutfaas, 6 fo. 32.
*25-7-1393: '''Wendelmoed, weduwe Nikolaas van Raaphorst''', bij overdracht door Floris van Jutfaas, te komen op Gijsbert, haar zoon, 6 fo. 63.
Het leen is ten eigen gegeven.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT - III. DE LENEN VAN GOYE===
(vervolg van no. 357, pag. 91)
Same as VO 41, 1986, p97-110

VUILKOP

202. Een (1569: begraven) buis en hofstede (1443: met duifhuis, boomgaarden; 1467: smal; tiende) en 3 morgen land in Vuilkop, boven: de leenman, beneden: de leenman (1444: Gerard van Zoelmond; 1609: Willem Gerardsz., burger van Utrecht), (1569: de boomgaard jaarlijks 33 pond en de weide 10% pond waardig en het huis houdt de leenman voor eigen).
*.-.- 138.: Lijftocht van Aleid, dochter van Arnout van Zoelmond, gehuwd met Willem van Vuilkop, bevestigd door Gijsbert, zijn zoon, op 5 frame schilden, 5 fo. 13v.
*5-6-1392: Willem van Vuilkop, 6 fo. 15.
*24-9-1401: Gijsbert van Vuilkop en het huis zal open zijn voor de leenheer, 7 fo. 8.
*5-12-1413: Zweder van Oostrum Eliasz. bij overdracht door Gijsbert van Vuilkop met lijftocht van Elias van Werkhoven en Margaretha, zijn ouders, 7 fo. 30v.
*17-5-1443: Lijftocht van Hase, gehuwd met Zweder van Oostrum, 10 fo. 45.
*30-12-1444: '''Pieter Grawart''' bij overdracht door Zweder van Oostrum, gehuwd met Hase, met '''lijftocht van Johanna, dochter van Gerard van Raaphorst, zijn vrouw''', 10 fo. 48.

‘T WAALL

207. Een hofstede in ‘t Waall met 21 morgen land, hoven: de leenman, beneden: Maghelaan van der Stripe; 3 morgen aldaar in het gerecht van heer Gerard van Asperen, hoven: Stade Loefsz., beneden: Reiner Stamer.
*.-.- 138.: Jan van der Cule, 5 fo. 6.
*.-.-138.: Lijftocht van Elisabeth, gehuwd met Jan van der Cule, op 37 1/2 franken uit het eerste perceel, 5 fo. 9v.
*17-7-1392: Jan van der Cule, 6 fo. 39v.
De lenen zijn aan '''Gerard en Gijsbert van Raaphorst''' ten eigen gegeven.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT - IV. DE LENEN VAN DOLRE===
Same as VO 41, 1986, p224-279
JUTFAAS

280. Zun tiende (1420: van vijf hoeven op twee plaatsen) in (1460: het nedereind van) Jutfaas (1494: in het gerecht van de leenheer), 1420: zijnde hofleen)&.
*31-7-1392: Jan van Jutfaas, burger van Utrecht, met lijftocht van Margaretha, zijn vrouw, op de helft, 6 fo. 30.
*17-4-1420: Willem van der Wiers na vergelijk, 9 fo. 30.
*.-.- 14..: Lodewijk die Wale voor zijn lening, 9 fo. 30.
*16-9-1460: Lubbert die Wale, neef van de leenheer, bij overdracht door Lodewijk, zijn vader, 10 fo. 90.
*12-11-1494: Willem die Wale, neef van de leenheer, bij dode van Lubbert, zijn vader, 12 fo. 98.
*27-6-1522: '''Lubbert de Waal bij dode van Willem, zijn vader, met lijftocht van Maria van Raaphorst, zijn vrouw''', 13 fo. 47.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4496 DE LEENHOVEN VAN DE HEREN VAN VIANEN], J.C. KORT, VIII. De lenen in het land van Vianen===
(vervolg van no. 361 pag. 411)
Same as VO 41, 1986, p507-537

BOEIKOP

413. Een halve hoeve in Boeikop, boven: Govert en Amersfoort met nr. 431 ('''1440: erven Gerard van Raaphorst'''; 1486: Hessel Pietersz.), beneden: Aleid, dochter van Ye uter Loo, met nr. 512 (1486: Hessel Pietersz.), zijnde hofleen.

427. Een viertel land in Boeikop in heer Arnouts gerecht, boven: Willem Sabel met nr. 453 (138.: Hendrik Sibrand Hermanszz. en Hendrik Bloemkiin; 1422: Jan Bloem), beneden: Hendrik Hendrik Arnoutszz. (1393: Arnout Neyse Pieter Ottenz.; 1407: Jan Zoetenz. en Jacob Hubertsz.; 1422: de leenman).
*.-.- 138.: Folpert Dibboutsz., 5 fo. 9v.
*.-.-138.: Jan Voogd Willemsz. bij overdracht door Folpert Dibboutsz. met lijftocht van Jutte, zijn moeder, 5 fo. llv.
*2-6-1392: Jan die Voogd Willemsz., 6 fo. 14v.
*9-12-1393: Lijftocht van '''Jan, dochter van Nikolaas van Raaphorst, gehuwd met Jan die Voogd Willemsz'''., 6 fo. 64.

431. Een viertel land, (1600: groot 4 morgen), in Boeikop, boven: Dirk Wolf met nr. 434 (1420: Nikolaas van der Wilder; 1631: Gerard van Bijsenburg), beneden: Arnout Overrijnsz. met nr. 413 (1420: Willem Overrijn Arnoutsz.; 1631: erven Gerard Grawart; 1664: Gijsbert Arnoutsz. van Buren), oost (1600: Bernard Allardsz.; 1616: Jan Adriaansz.), (1600: west: Jan van de Vecht, zuid: de Boeikoper kade, noord: Gijsbert Woutersz.).
*.-.-138.: Jutte, dochter van Govert van Amersfoort bij Aaf, dochter van Engbert Gijsbertsz., 5 fo. ll.
*24-7-1392: Jutte, dochter van Govert van Amersfoort, 6 fo. 27.
*5-3-1420: Gijsbert van Nijenrode bij overdracht door '''Gerard van Raaphorst voor Jutte, dochter van Govert van Amersfoort, diens vrouw''', 9 fo. 20v.

435. Een weer in Boeikop, boven: Herman van Sliterhoven (1392: Rudolf Rudolfsz. de landmeter van Culemborg; 1420: Splinter van den Vliet; 1430: Gerard Joost C.S.), beneden: Dirk Wolf (1392: met nr. 434; '''1420: Gerard van Raaphorst'''; 1430: de hulder).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4321 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN NAALDWIJK], 1198-1648, A.J. VAN DER VALK===
Same as OV 38, 1983, p427-436

NAALDWIJK

1. De hoge heerlijkheid van de parochie Naaldwijk.
*25-12-1418: Hendrik van Naaldwijk bij gift, LRK 115 c.Nd.Holland fo. 13v.
*31-12-1420: Hendrik van Naaldwijk, ridder, LRK 62 fo. 5v en fo. 209.
*3-2-1424: Hendrik van Naaldwijk, LRK 61 fo. 50v.
*30-12-1427: Albrecht van Naaldwijk na verbanning van Hendrik, zijn vader, en Willem, zijn broer, LRK 62 fo. 66.
*10-6-1428: Willem van Naaldwijk bij dode van Hendrik, zijn vader, LRK 62 fo. 94, LRK 115 c.Nd.Holland fo. 13v-14.
*9-11-1434: Willem van Naaldwijk, LRk 114 fo. 22v.

De volgende beleningen zijn gelijk aan “Ons Voorgeslacht”, jrg. 28, 1973, pp. 93-94 nr. 26, vermeerderd met:

*29-5-1459: Lijftocht van '''Machteld, dochter van Bartholomeus van Raaphorst, gehuwd met Hendrik van Naaldwijk''', op de mindere helft, LRK 116 c.Nd.Holland fo. 75v.
*18-10-1484: '''Hendrik, heer van Naaldwijk''', mag beschikken, LRK 120 c.Nd.Holland fo. 21v.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4331 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN WATERINGEN], 1281-1646, A.J. VAN DER VALK===
Same as OV 38, 1983, p553-565

WATERINGEN

35. 4 pond in Wateringen.
*4-4-1415: Willem van der Does, meesterbottelier van de vrouw van de leenheer, bij overdracht door '''Gerrit van Raaphorst'' met lijftocht van '''Maria van der Does, zijn vrouw''', LRK 54 fo. 130.

MONSTER

12 A. 50 gouden rijnsguldens op het leen.
*28-1-1444: Janne, dochter van Margaretha van Doornik, gehuwd met heer Gerrit van Poelgeest, bij overdracht door haar ouders, LRK 115 c.Nd.Holland fo. 15v.
*11-6-1476: Jacob van den Woude, heer van Warmond, voor Janne, dochter van heer Gerrit van Poelgeest, zijn vrouw, bij dode van '''Margaretha van Doornik, haar moeder, eventueel te komen op Jacoba, haar dochter, gehuwd met Gijsbert van Raaphorst, of op Maria van den Woude, haar zuster''', LRK 118 c.Nd.Holland fo. 54 en fo. 61.
*7-12-1499: '''Gijsbert van Raaphorst voor Jacoba, dochter van Jacob van den Woude, zijn vrouw, bij dode van Johanna van Poelgeest, haar moeder''', LRK 122 c.Nd.Holland fo. 16v en fo. 25v-26.
*25-9-1526: Mr. Jan van Duvenvoorde, raad ordinaris, voor Maria van Matenesse, zijn vrouw, bij dode van Jacoba van den Woude, vrouwe van Warmond, haar tante, LRK 124 c.Nd.Holland fo. 92.

<pre>
Gerrit van Poelgeest x Margarthe van Doornik +1476
|
Janne vP v1444,1479 +1499 x Jacob van den Woude
| |
Maria vd W Jacoba vd W +1526 x Gijsbert van Raaphorst
</pre>

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/bronbewerkingen/stukken-van-de-familie-de-merode-vroeger-op-het-kasteel-salmonsart-1300-1600/1330/ STUKKEN VAN DE FAMILIE DE MERODE, VROEGER OP HET KASTEEL SALMONSART], J.C. KORT===
Same as OV 39, 1984, p49-64

HAARLEM

*25-10-1366: Nikolaas Sillenz. huurt van '''Machteld van Oudshoorn, vrouwe van Raaphorst''', voor een vierde van 50 s. een vierde van een hofstede over de Oude gracht bij het gasthuis tussen Laurens Nikolaasz. en Nikolaas Koyte (nr. 346).
*28- lO- 1366: Nikolaas Koyte huurt van '''Machteld van Oudshoorn, vrouwe van Raaphorst''', voor een vierde van 24 s. een vierde van een hofstede over de Oude gracht bij het gasthuis tussen Nikolaas Sillenz. en Nikolaas Poortersz., strekkend achterwaarts tot Machteld en Aarland en Elisabeth, dochters van Willem ver Baartenz. (nr. 346).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4428 EEN LEEN VAN WILLEM VAN OEGSTGEEST], 1309-1650, J.C. KORT===
Same as OV 39, 1984, p429-431

LISSE EN VOORHOUT

1. 25 s. jaarlijks uit het schot van Lisse en 2 pond uit het schot van Voorhout, (1390: en een paar zwanen hij haar woning).
*8-12-1309: '''Arnout, zoon van Gerard van Noordwijk''', met 25 s. en 10 s. in Voorhout en Simon, zijn broer, met 30 s. bij overdracht door hun vader, die oom is van de leenheer Willem van Oegstgeest, ridder, '''bevestigd door Dirk, heer van Brederode, Dirk van Raaphorst, ridders, en Simon van Teilingen, knaap, neven van de leenheer''', LRK 115 c.Nd.Holland fo. 12v.
*.-.-13..: '''Gerard van Noordwijk en erven Foyken''' met 9 pond in Voorhout en 25 s. in Lisse vermeld 1316-1334 en 1355-1404 (!), Hamaker, 1, pp. 67 en 225, RR. 205 en 244.
*.-.-13..: '''Arnout Gerardsz. en erven Foyken vermeld 1343-1347''', Hamaker, 11, p. 41, RR. 200.
*.-.-1390: '''Margaretha, dochter van Arnout Gerardsz. van Noordwijk''', met ledige hand, LRK 422 fo. 8v nr. 150.

[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/ov-publicaties/de-borgen-voor-gijsbrecht-van-amstel-en-herman-van-woerden/7202/ BdK] has researched a similar relation in 1285 and 1288 charters. Van Brederode and Van Teijlingen were once brothers in 1205. [http://www.zuiderent.ch/Publicaties.htm#_Toc99727439 Zuiderent] has Willem van Oegstgeest sprout from vT too. In those earlier charters, also a Jacob III van de Woude was present.
Possibly this 1309 Dirk is a descendant of him. Would he be DD v1289 and have married Sophie Jacobrdr III van den Woude? Did GK x Jutte name his daughter after Sophie vdW?

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/een-leen-van-de-graven-van-bentheim-in-holland/4265/ EEN LEEN VAN DE GRAVEN VAN BENTHEIM IN HOLLAND], 1327-1640, J.C. KORT===
Same as VO 39, 1984, p431-431

LEIDERDORP

1. Een vierde van de tienden in Leiderdorp, (1335: zijnde de tienden, genaamd Slachtevoet).
*25-3-1327: '''Hadewig van Raaphorst bij dode van Gerard van Raaphorst, ridder, haar vader''', eventueel te komen op '''Gerard heer Kerstantsz. van Raaphorst''', beleend door Jan, graaf van Bentheim, LRK 49 fo. 47 en fo. 48.
*11-8-1335: '''Alfer van der Horst voor Hadewig, dochter van Gerard van Raaphorst, zijn vrouw''', beleend door Simon, graaf van Bentheim, LRK 49 fo. 47.
*.-.- 1390: '''Hadewig, dochter van heer Gerard van Raaphorst''', met ledige hand, LRK 422 fo. 20 nr. 87.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4332 REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN RIJSWIJK], 1281-1650, J. C. KORT===
Same as OV 39, 1984, p545-571

RIJSWIJK

49. 5 (13553442) morgen land in Rijswijk, west: de woning ter Brake (1439: de Heilige Geest van Rijswijk), oost: Steenvoorde (1439: Jacob Bokel; 1458:
de leenman), (1355: zuid: de Brede weg, noord: de waterkering, genaamd Ladijk).
*.-.- 1346: Jan die Smit, LRK 5 fo. 58.
*12-9-1355: Dirk die Smit bij dode van Jan, zijn vader, LRK 42 fo. 1 lv nr. 100, LRK 5 fo. 58.
*.-. -1390: Natalie, dochter van Dirk Smeets, te Rijswijk met ledige hand, LRK 422 fo. 5v nr. 97.
*20-9-1416: Wisschart van Honswijk, stalmeester, bij overdracht door Simon uter Voort voor Natalie, dochter van Dirk Smeets, weduwe Gerard van Oudshoorn, te lossen binnen tien jaar met een gedeelte van 87 gouden engelse nobels, LRK 54 fo. 145.
*1-4-1421: Natalie, dochter van Dirk Smeets, weduwe, die gelost heeft, LRK 62 fo. 36v, LRK 54 fo. 145.
*22-3-1439: Dirk van Oudshoorn bij dode van Natalie Smeetsd., zijn moeder, LRK 114 fo. 100v.
*28-5-1458: '''Albert van Raaphorst Dirksz.''' ten eigen voor een huis en 2 1/2 morgen in Hoogwoud, LRK 116 c.Nd.Holland fo. 70.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4269 LEENKAMERS VAN DE GRAVEN VAN BLOIS], 1282-1650, J.C. KORT===
Same as OV 40, 1985, p33-47
(vervolg van “Ons Voorgeslacht”, jrg. 39, 1984, p. 257)

ALPHEN

92. 7 morgen land in Alpherhoom, (1399: west: '''heer Bartholomeus van Raaphorst''' gemeen met de vrouwe van der Doortoge en Arnout Heinenz., oost: Jacob Hugenz.).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4362 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE HEEMSKERK], 1319-1650, J.C. KORT===
Same as OV 40, 1985, p727-764

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4510 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTAD WEDENA], 1282-1605, J.C. HOEK===
Same as OV 40, 1985, p764-767

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstede-velsen-afkomstig-van-de-heren-van-waterland/4509/ REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE VELSEN, AFKOMSTIG VAN DE HEREN VAN WATERLAND], 1248-1650, J.C. KORT===
Same as VO 41, 1986, p189-211

AALSMEER

1. 5 pond hollands (1435: uit het schot) van Aalsmeer.
*7-1-1381: Willem van Haarlem zoals gehouden van Jan Persijn, LRK 50 fo. 87v nr. 1225.
*29-5-1385: Jan van Haarlem bij dode van Willem, zijn vader, LRK 50 fo. 220v nr. 1466.
*.-.-1390: Jan van Haarlem te Alkmaar met ledige hand, LRK 422 fo. 31 nr. 2.
*27-8-1403: Lijftocht van Sette Elbrandsd., gehuwd met Jan van Haarlem Willemsz., op de helft, LRK 53 fo. 32.
*30-1-1406: Jan van Haarlem, te komen op Maria, zijn dochter, gehuwd met Robert Costijnsz., LRK 54 fo. 17.
*20-9-1416: Costijn Floris Robertsz. bij dode van Jan van Haarlem, zijn grootvader, LRK 54 fo. 144v.
*21-7-1424: Costijn Floris Robertsz., LRK 62 fo. 51.
*23-10-1435: Dirk Costijnsz. bij dode van Costijn Florisz., zijn vader, LRK 114 fo. 36.
*2-1-1447: '''Margaretha van Raaphorst voor Dirk Costijnsz., haar zoon''', LRK 282 fo. 3.

GROET

8. De koren-, vlas- en smaltiende van Groet (1401: in de parochie Petten) en een buitendijkse tiende aldaar.
*.-.-13..: Willem van Zaanden, als leenman van Waterland vermeld 1373, LRK 49 fo. 84v.
*.-.1390: Willem van Zaanden met ledige hand, LRK 422 fo. 33 nr. 42.
*3-3-1393: '''Jan van Zaanden''' geeft Simon van Zaanden, zijn broer, 9 engelse nobels in achterleen, bevestigd door '''Bartholomeus van Raaphorst, zijn neef''', LRK 53 fo. 60v.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstad-raaphorst-te-wassenaar/4459/ REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTAD RAEPHORST
TE WASSENAAR, 1261-1681], 1248-1650, J.C. KORT===
Same as VO 29, 1974

‘S-GRAVENZANDE, MONSTER EN NAALDWIJK
50. 1283: 100 morgen, 2 hond land (1328: met huis en hof) op het Slike in Monster en Naeldwikerambacht, die heer Corstans van Raephorst (1328: Dieric van Raporst) in
leen houdt van de hofstad van Teylinghe (1328: en in achterleen zijn uitgegeven, L.H. 1, fol. 79 en L.H. 5, fol. 89).

*.-.-1...: Simon Costynsz. van den Poel (B, fol. 9v).
*20-9-1312: Gherit Claesz., neef van de leenheer (B, fol. 9v).

Het leen 50 is gesplitst in 50A, 50B en 50C.

50A. Niet omschreven.

9-5-1406: Gherit Aerntsz. zoals zijn voorouders het leen hielden (B, fol. 9v).

50B. Een '''huis genaamd Raephorst''' c.a. te ‘s Gravensande (1467: een huis met hofstad, boomgaard en omgaande watering, met zaailand, weiland en andere toebehoren te ‘s Gravensande en Monster, 1474: 26 morgen land te ‘s Gravensande, belend ten noorden: de regulieren aldaar en het Zijlklooster te Haerlem, ten westen: de banwatering, ten oosten: de Puel, ten zuiden: de heilige geest van ‘s Gravensande met in de zuid-oosthoek heer Henrick van Naeldwijck, ridder, en 8 hond land te Monster, belend ten noorden: Geertruyt, de weduwe van Jan Dirck Lievensz., ten zuiden en oosten: '''Gerijt Jansz., zwager van Aelbrecht van Raephorst''' en ten westen: de Puel).

*.-.-14..: Henrick Sadelborger bij dode van zijn vader Willem Sadelborger (B, fol. 57) en tocht d.d. 4-2-1446 zijn echtgenote jonkvrouwe Henric Jan Beyersdochter van Voxdael (B, fol. 46). Op 2-3-1465 wordt hij veroordeeld de rente van 12 lb uit het leen, door zijn vader aan de heilige geest van ‘s Gravensande vermaakt, uit te betalen. (Heilige Geest te ‘s Gravensande, inv.nr. 103).
*6-3-1467: '''Aelbrecht van Raephorst Dircxz., neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''', na overdracht door Henrick Sadelborger (B, fol. 57).
*1-5-1474: '''Aelbrecht van Raephorst''' krijgt het leen ten vrij eigen (C, blz. 39 en Het klooster Maria Magdalena te ‘s Gravensande, inv.nr. 5, fol. 43v).

50C. Circa 60 morgen land te Monster.

*.-.-13..: '''Dirck van Raephorst''', vermeld 1378 (Meting van het ambacht Monster 1378, derde kwartier).

Het leen 50C is gesplitst in 50D en 50E.

50D. 17 morgen 4 hond land te Monster, belend ten oosten: Aelbrecht van Raephorst met het land, genaamd de Busch, ten zuiden: Willem heren Sadelborghersz. en Aelbrecht van Raephorst met het land, genaamd de Hoghe Oert, ten noorden: Heer Henrick van Naeldwijck en Aelbrecht van Raephorst met het land, genaamd de Gantelkamp.

*23-3-1417: '''Jonkvrouwe Peter van den Poel Dircksdochter van Raephorst''', zoals haar vader haar het leen bewees in handen van '''heer Bertelmees van Raephorst, vader van de leenheer Adriaen van Raephorst''' (B, fol. 59).
*31-4-1440: '''Aelbrecht van Raephorst''' (vermeld als leenman 1472, L.H. 283, fol. 10) na overdracht door jonkvrouwe Peter van den Poel (B, fol. 59).

50E. 1472: Een hofstad met land te Naeldwijc en Monster. 11-5-1406: '''Dirck van Raephorst, neef van de leenheer Adriaen van Raephorst, met ledige hand zoals zijn ouders het leen hielden''' en volgens scheiding tussen hem en Agniese, gehuwd met heer Sadelboge (B, fol. 22).

*.-.-14..: '''Aelbrecht van Raephorst Dircxz.''', vermeld sedert 23-3-1417 (B, fol. 591, als leenman en schout te Haerlem op 19-2-1451 (B, fol. 15v)) voor het laatst 1472 (L.H. 283, fol. 120).

55. 2 morgen land te Haserswoude in het Nyenweer van de oostzijde in, strekkende van de oude weg tot aan het Harde Maetveld, belend ten westen: Ghijs Wolfertsz. (1430:
Henrick Tijlensz.) en ten oosten: Alijt Jansdochter met haar kinderen (1430: Huge Reynoutsz.).

*10-6-1408: Ghijs Wolfertsz. te versterven op Wolf Simonsz. (B, fol. 42v).
*6-6-1430: Willem Boudijnsz., '''neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''' (B, fol. 42v).

NAALDWIJK

69. 1 morgen land te Naeldwijck gemeen met 1 morgen, '''die Henrick Philipsz. in leen houdt van de hofstad te Raephorst''', belend ten oosten: Wouter Olyviersz., ten zuiden:
een banweg, ten westen: Katrijn Gerijt Roeders met haar kinderen, ten noorden: Wouter Coelman met een leen dat hij houdt van Willem van Naeldwijck.

*11-5-1406: Gheertruyt Phillipsdochter, broer: Henrick Phillipsz. (B, fol. 23).

70. 1 morgen land te Naeldwijck, gemeen met 1 morgen, '''die Gheertruyt Phillipsdochter in leen houdt van de hofstad te Raephorst''', belend ten oosten: Wouter Olyviersz. (1449: het kapittel te Naeldwijck en Doe IJsbrantsz.), ten zuiden: een banweg, ten noorden: Wouter Coelman met een leen dat hij houdt van Willem van Naeldwijck (1449: Jan Bertelmeesz.) en ten westen: Katrijn Gerijt Roeders met haar kinderen (1449: Jan Dircksz.).

*11-5-1406: Henrick Phillipsz. (B, fol. 23v).

73. 3 morgen, land in Nyecoop, belend ten oosten: Dirck Jansz. (1416: ten noordoosten: de vrouw en kinderen van Clement Jansz.), ten westen: Willem Hugensz. en Roelof Clementsz. (1416: ten zuid-westen: Willem Hugenz. en Gherit Ghijsbrechtsz.).

*.-.-14..: Jan Foyen met ledige hand, zoals hij indertijd het leen had opgedragen aan '''heer Bertelmees van Raephorst''' (B, fol. 30).
7-11-1416: Aelbrecht Bokelsz. na overdracht door Florijs Jan Foyenz. (C, blz. 69).

98. 4 morgen land te Outshoorn (1554: in een weer van 9 morgen 2 hond 86 roede land), gemeen met de zusters van Leyden (1554: tussen de Rijn en de Outshorender weg), belend ten noordwesten: Gerrit Hugenz. en Dirc Hugenz., ten zuidwesten: Jacob Henricxz. met 2 morgen land, die hij '''in leen houdt van Adriaen van Raephorst''' (1463: de erfgenamen van Jacob Henricxz.), ten oosten: (1554: Jan Claesz. schoenmaecker met huurwaar, 1597: de weduwe van Claes Claesz.) en ten westen: (1554: Frans Jansz. met huurwaar, 1597: Pieter Gerritsz. Doef, Thomas Jansz. en Bruyn Jacobsz.).

*9-2-1434: Jacob Henricxz. na opdracht uit eigen, in ruil voor het leen 11 (B, fol. 35).

99. Een half weer land te Outshoorn bij de Oesthoek van de noordwestzijde in, strekkende van de Rijn tot aan de weg te Outshoorn, belend ten zuidoosten: Goeswijn Claesz. en ten noordwesten: Gerrit Hugensz. van den Busch.

*3-6-1414: '''Simon Petersz., neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''', te versterven op zijn dochters Aechte en Gheertruyt, elk voor de helft, en bij kinderloos overlijden van hen beiden op Jan Willemsz. (deze wordt als leenman vermeld op 6-6-1430, B, fol. 9 en 42v en C, blz. 88).

PENDRECHT

104. Het ambacht van Payndrecht, de gruit van Gameldrecht en de zegenworp in de oude Mose langs de genoemde ambachten.

*.-.-14..: Henrick van Santhorst (B, fol. 17).
*9-6-1439: '''Jonkvrouwe Heylwijf van Raephorst, weduwe van Costijn van der Goude''' (B, fol. 17).

WASSENAAR
110. De korentienden te Vorenbroec met de helft van de smaltienden.

*.-.-12..: Dieric van Zuytwijc (Leenregister Wassenaar AA, fol. 3v). De latere beleningen van het leen 110 komen voor onder het leen 111.

111. Het ambacht van Wassenaer (1460: - van Suijtwijck, 1518: - van Suijtwijck en Berckhey); de vistol van dit ambacht; de wind met de molen aldaar; de korentienden te Vorenbroeck met de helft van de smaltienden; de Hof te Suytwijck binnen de buitenste gracht; 11 morgen gheestland tussen de Hof en de Rijnweg van de steghe ingaande oostwaarts: 2 hond land onder de Halcken; 1 akker, groot 1 hond aan het einde van de laan van Suytwijck over de Rijnweg; 1 akker bij Doedinslaan, groot 1 hond, genaamd de Boemakker; ½ morgen land voor de hofstede, waarop vroeger Pieter Neve woonde en nu Claes Petersz.; ½ morgen land, waarop Trude Hoekelincs
woont; 5 morgen weiland die aan de naaste watering achter het Mof te Suytwijck gaat, binnen de naaste watering aan beide zijden van de laan: een halve morgen wei en geestland, waarop Jan Buyse woont: een halve morgen gheest- en broekland, waarop Jan Gheritsz. woont.

*12-5-1406: '''Heer Ghielis van Cralingen, neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''' (B, fol. 24, als leenman vermeld 13-10-1439, B, fol. 18).
*6-2-1460: '''Florijs van Cralincgen, zoon van heer Gillijs van Raephorst, bij dode van zijn vader''' (Huisarchief Twickel, dossier Zuidwijk, inv.nr. F).
*5-3-1479: '''Gillis van Cralingen, neef van de leenheer Gijsbrecht van Raephorst, bij dode van zijn vader Florijs van Cralingen''' (a.v., inv.nr. G).
*.-.-1...: Floris van Cralingen, als leenman vermeld 27-12-1509 en 27-5-1516 (C, fol. 1v en blz. 38).

112. De korentiende van Boemgaerde en de smaltiende (1526: tussen de Zijdwijnt en de clingen van '''Aelbrecht van Raephorst''', 1586: en de kleine Kerkdam).

*.-.-12..: '''Kerstant Gheretsz. van Raporst''' (Leenregister Wassenaar AA, fol. 3v).
*26-6-1407: Heer Wouter van Mattenesse tocht zijn echtgenote jonkvrouwe Machteld van der Werve, dochter van jonkvrouwe Volcwijf van den Berghe en bepaalt dat het leen zal versterven op de kinderen uit dit huwelijk (Familie-archief van Matenesse, Hoge Raad van Adel).
*.-.-14..: Jan van Matenesse, vermeld als leenman 4-9-1444 (B, fol. 16v).
*.-.-14..: Philips van Matenesse, vermeld als leenman 1472 (L.H. 283, fol. 120).

113. De tienden van Walicxdorp (1406: de smaltienden van de woning van Walincxdorp, 1568: die vroeger van Pieter Haeck was).
*18-4-1261: Vrouwe Rikaerde, gehuwd met Dirck van Wassenaer, krijgt het recht dat het leen binnen het derde lid niet zal afsterven (L.H. 418, fol. 154, later vermeld als ver Rikaert, vrouwe van Zanthorst, leenregister Wassenaar AA, fol. 3v).
*.-.-1...: '''De vrouwe van Wildam, nicht van de leenheer Bertelmees van Raephorst, ridder''' (B, fol. 2).

114. De tienden op de Paepweg (1439: de koren-, vlas- en smaltienden van Santhorstergheest en van Ludolfsgheest aan beide zijden van de weg, 1541: van de Papenweg, 1578: van de Dorpenweg, met de Broektienden).

*18-4-1261: Vrouwe Rikaerde, gehuwd met Dirc van Wassenaer, krijgt het recht dat het leen binnen het derde lid niet zal afsterven (L.H. 418, fol. 154, later vermeld als ver Rikaert, vrouwe van Zanthorst, leenregister Wassenaer AA, fol. 3v).
*.-.-1...: Henrick van Santhorst (B, fol. 17).
*9-6-1439: '''Jonkvrouwe Heylwijf van Raephorst, weduwe van Costijn van der Goude''' (B, fol. 17).

‘T WOUDT

141. De koren en smaltiende op ‘t Woudt (1506: in Delftlandt).

*18-2-1451: '''Alfert van Matenesse, neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''', bij dode van zijn '''vader Hubrecht van Matenesse''' en bewijst zijn '''moeder jonkvrouwe Margriet Dirck Claeszoonsdochter''' 10 wilhelmusschilden per jaar uit het leen (B, fol. 51v).
*19-2-1451: Jonkvrouwe Lysbeth Hubrechtsdochter van Matenesse na overdracht door haar broer Alphert van Matenesse (B, fol. 52, in 1472 is het leen belast met een rente van 20 wilhelmusschilden per jaar ten behoeve van haar 2 broers, die geestelijken zijn, L.H. 283, fol. 120v).

ZOETERWOUDE

145. Het recht een windmolen te bouwen in Soeterwoude.

*12-6-1408: Heer Florijs van Alcmade, '''neef van de leenheer Adriaen van Raephorst''', met het recht van de Leenheer dit recht in te trekken, behoudens de wind voor de watermolen van heer Florijs (B, fol. 43v).

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-cuykse-lenen-in-holland-het-sticht-en-gelre/4281/ REPERTORIUM OP DE CUYKSE LENEN IN HOLLAND, HET STICHT EN GELRE], 1129-1649, J.C.KORT===
Same as OV 45, 1990, p63-103
(vervolg van nr. 396, pag. 299)

SCHALKWIJK

38. Zijn tiende in Schalkwijk (1346: in het gerecht van de heer van Culemborg) tussen de kerk en de heul.
[...]
*1-6-1403: '''Gerard Nikolaasz. van Raaphorst''', die in eigendom kreeg van hertog Albert, draagt over aan Frederik van Blankenheim, bisschop van Utrecht,
RA. Utrecht. HS. Buchel E fo 234.

SCHOTEN

162. Een half land in Schoten (1373: 12 morgen op Schotergeest; 1429: in Hofland; 1524: gelegen bij het huis te Kleef), strekkend te half veen oostwaarts (1390: strekkeud van de Broeksloot tot het halve Spaarne), noord: Pieter van Rolland en Arnout sWilde (1390: enerzijds: Koen Cuser en erven Gijsbert Hedde; 1439: Gerard van Zandvoort), zuid: mr. Simon en vroeger Willem Hagen ('''1390: anderzijds: Wouter van Raaphorst'''; 1439: heer Lodewijk de bastaard), (1524: jaarlijks ca. 10 pond groten Vlaams waardig).

166A. 12 pond hollands op Vlieland op een kamp, genaamd Groene woerd.
*28-12-1351: Boudijn Jan Bertoutsz., LRK 42 fo 51 nr. 287.
*4-11-1382: Dirk Boudijnsz. wordt in het leen gewezen door '''Bartholomeus van Raaphorst''' en Koen-Cusersz., omdat hij naar de '''vierschaar''' ging tegen knapen van Haarlem, die beweerden dat het leen hun eigen was, LRK 50 fo 198 nr. 1309.

SLOTEN

169. Het ambacht van Sloten, (1531: Sloterdijk; 1372: en Osdorp; 1390: met renten; 1531: met visserij en toebehoren behalve de helft van de crimine-
le boeten en de confiscatie, die de baljuw blijft innen).
[...]
*1-5-1372: Hendrik van Haarlem, die zegelt: een kruis, zoomsgewijs vergezeld in de kwartieren 1 en 4 van 6 merletten en 2 en 3 van 6 knotsen, zet '''heer Bartholomeus van Raaphorst''' in de hand samen met Houtrijk en Polanen voor 300 pond behoudens bevestiging door de leenheer, Abdij Egmond, inv.392.

===[ACTEN BETREFFENDE DE LIER, MAASLAND EN SCHIPLUIDEN], C. HOEK===
Same as OV 46, 1991

B. Abdij Koningsveld

33. 26-3-1364: Lijsbeth, jonkvrouwe van Zwinderch, vermaakt bij testament aan haar dochter Rijckaert, non, '''3 morgen 2 hond land in de parochie van de Liere in het gerecht van Maeslandt in een kamp, gemeen''' met heer Dirc van der Spange en '''heer Dirc van Raephorst''', die haar morgengave was van haar eerste man Arnt van Groenevelt. Rijckaert moet aan haar moeders bastaardzuster Barte 1 pond hollands per jaar uitreiken. Na Rijckaerts dood komt het land, aan de erfgenamen van haar moeder, het klooster Coninxvelt krijgt een jaarrente van 30 sc. hollands, verzekerd op 8 morgen land, genaamd Sculenborch, te Rijswijc. Bezegeld door heer Matthijs van der Borch, pastoor van Delf, heer Philips van Pollanen, ridder, en IJsebrant Kaelwaertsz., knape (inv.nr. 193).

E. Sint Agatha

*30-1-1377: '''Dirc van Raephorst Florijsz.''' verkoopt aan Aerst Aerntsz. 3 1/2 morgen land in het ambacht van der Liere, '''gemeen met zijn broers Gherid-en Jan van Raephorst''', verpacht aan Jan Claysz. en Willem Claysz., belend ten oosten: Jan Baic, westen: Symon Claysz. met huurwaar. Met zijn zegel: gedwarsbalkt van 6 stukken.
*30-1-1377: '''Jonkvrouwe Clemeins, weduwe van Floris van Raporst, met als voogd Gherijt van Raephorst''', verkoopt aan Aerst Aemdsz. l0 1/2 morgen land in het ambacht van der Liere, dat haar '''morgengave was van Florijs van Raephorst'''. Bezegeld door Gherijt als in de eerste acte.
*1-10-1377: '''Clemeynse, weduwe van Florijs van Raephorst, verkoopt samen met Gherijd-, Dirc- en Jan van Raephorst Florijszonen''' aan Aerst Aerndsz. een jaarrente van 10 pond hollands, verzekerd op 10 1/2 morgen land in het ambacht van der Liere, verpacht en belend als in de tweede acte. Bezegeld door Gherijd: als in de eerste acte, door haar neef Ghisebrecht Dullaert: een kruis, in elk kanton vergezeld van een zesbladige roos, en door Aernd van Duvenvoirde, ridder: 3 wassenaars 2, 1.
*13-7-1378: Dezelfden als in de vorige acte verkopen aan Aerst Aerntsz. 10 1/2 morgen land in het ambacht van der Liere, zoals zij dit '''met elkaar gemeen hadden en hadden geërfd van hun vader Florens van Raephorst''', verpacht aan Willem Claysz. en Jan Claysz., belend ten oosten: Jan Baec Gherijtsz., ten zuiden: de Leede, ten westen: de erfgenamen van Symon Claysz. met erfpacht land, ten noorden: Aemt Gherijtsz. met erfpacht land. Zij doen afstand van hun naastingsrecht. Bezegeld door Gherijt: als in de eerste acte, en door Willaem van Foreest: een uitgetande dwarsbalk, bestaande uit 3 omgekeerde kepers.
*15-8-1378: Ghijskyn uter Lier, schout van der Lier, oorkondt dat '''jonkvrouwe Clemeynse, weduwe van Florys van Raephorst''', aan Aerst Aemdsz. heeft overgedragen ten overstaan van de gezworenen aldaar 10 1/2 morgen land in de Lier, dat door deze van haar en haar kinderen is gekocht. Met zijn zegel: 3 leeuwenkoppen 2, 1 en een barensteel met 3 hangers.
*5-6-1402: Willeman van der Burch, baljuw en schout van de Lier, oorkondt dat Jutte Aertsdochter voor hem en de gezworenen in gebannen vierschaar een vierde deel van 10 1/2 morgen land aldaar, gemeen met Hughe Grote en Jan Hughensz., aan Martijn Jacobsz. ten behoeve van een zusterhuis aan de Oudelf te Delf naast het huis van Jan van Yselsteyn. Het land is belend ten oosten: de kinderen van Jan Baek, ten westen: Jan Aemtsz. met pachtland. Met zijn zegel: een schuinbalk, linksboven beladen met een sterretje (inv.nr 47).

IV. Het Burgerweeshuis te Amsterdam

104.
*21-2-1397: '''Berthelmeeus van Raephorst''', ridder, geeft ten eigen 3 morgen 1 hond land te Maeslant, die Lijsbet Corsters van hem in leen hield, belend ten westen: de heren van de Hofdijc, ten zuiden: de Borgherscede, ten noorden: ds: Oude Dijc, en geeft aan zijn neef Willem van Egmonde het vrije beschikkingsrecht erover.
*21-2-1397: '''Willem van Egmonde''' verkoopt aan het Sartroysenklooster te Amestelredamme 3 morgen 1 hond land te Maeslant gemeen met het land dat van Gherijt van Delf was en dat Lijsbet Costers '''in leen hield van heer Bertelmeeus van Raephorst''' en nu vrij eigen is, belend als in de vorige acte. Bezegeld door '''zijn moeder Jan Dirc van Raephorst, vrouwe van der Doertoghe''' (inv.nr. 111, f. 32).

IX. Het kapittel van Sint Maria op het Hof te 's-Gravenhage

117. 14-4-1377: Heer Johan Symonsz., priester, schenkt aan heer Dirc Voppenz., deken-, Jan van Loven, Frans Severijns, Dirc Voppenz. en Jan van Scerpenisse, kanunniken van Sint Marie in de Hage de volgende landerijen: 4 morgen 4 1/2 hond in Monster, belend ten oosten: Aernout Gerardsz, ten westen: Jan van Clinghen, ten noorden: Symon Famense, ten zuiden: de gemene weg; 8 morgen aldaar in de woning van Philips Nachtegale, belend ten oosten: Florens Lambertsz., ten westen: het gemene pad, ten noorden: Philips Nachtegale, ten zuiden: de Gantel; 4 morgen 2 hond land te ‘s Gravenzande, belend ten oosten: de Poel, ten zuiden: de erfgenamen van Willem van den Rine, ten westen: Heynman Cleymansz., ten noorden: '''4 hond land van Kerstant van Raephorst''', die er gemeen mee liggen; 3 morgen land aldaar in den Hoen in Scilpoerde, belend ten noorden: Heynman Cleymansz., ten zuiden: Jan Buze, ten oosten: de Poel, ten westen: de Oude dijk; 4 morgen land in Maesland bij de molen van den Velde, belend ten noorden: heer Dirc, burggraaf van Leyden, ten zuiden: het klooster Koningsvelt, ten oosten en westen: een banwatering.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4357 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE DE HAM], 1351-1662, J.C. Kort===
(vervolg op Ons Voorgeslacht 1992 (nr. 428), blz. 313)
Same as OV 48, 1993, p140-171

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-in-het-land-van-woerden-en-van-de-hofstede-woerden/4517/ REPERTORIUM OP DE GRAFELIJKE LENEN IN HET LAND VAN WOERDEN EN VAN DE HOFSTEDE WOERDEN], 1281-1650, J.C. Kort===

PAPEKOP

114. Gerecht, (1379: zijnde een gedeelte), tijns, (1390: koren- en smal) tienden, die tot 50 pond jaarlijks waardig zijn, van Diemerbroek achter (1415: in het kerspel) Oudewater op het westeinde, (1390: groot 3 hoeven, elk van 16 morgen), (1379: ingaand van het westeinde tot het gerecht van heer Gerard van Polanen), (1356: oost: heer '''Ernst van der Horst''', west: heer Jan van Henegouwen).
*13-2-1351: Willem van Linschoten, LRK 42 fo 75 nr. 385.
*24-5-1356: Gerard van den Vliet Jacobsz. bij overdracht door Willem van Linschoten, LRK 42 fo 76v nr. 403.
*22-9-1379: Gijsbert van den Vliet bij dode van Gerard, zijn vader, LRK 50 fol 56 nr. 1000.
*11-1-1390: Gijsbert van den Vliet Gerardsz. te Utrecht met ledige hand, LRK 422 fo 26 nr. 1.
*2-4-1415: Willem van den Bossche, deurwaarder van de leenheer, bij overdracht door Gerard (!) van den Vliet te Utrecht, LRK 54 fo 129v.
*13-12-1420: Willem van den Bosch, LRK 62 P16.
*17-11-1432: Willem van den Bosch, LRK 62 P181v.
*3-10-1454: '''Steven van Raaphorst voor Margaretha, dochter van Willem van den Bosch, zijn vrouw, bij dode van haar vader''', LRK 116 c. Nd. Holland fo 49.
*29-7-1464: '''Bartholomeus van Raaphorst bij dode van Margaretha van den Bosch, zijn moeder''', LRK 117 c. Woerden fo 4v.
*10-7-1491: Jacob van Boshuizen, burgemeester van Leiden, voor '''Adriaan van Raaphorst bij dode van Bartholomeus, diens vader''', LRK 120 c. Woerden fo 3v-4.
*20-12-1503: Jan de Bie, dienaar, voor heer Johan, heer van Montfoort en Naaldwijk, die afwezig is, bij overdracht door '''Adriaan van Raaphorst''', LRK 122 c. Sticht fo 9.

<pre>
Willem van den Bosch +1454
|
Steven van Raaphorst v1454 x Margaretha van den Bosch v1454 +1464
|
Bartholomeus van Raaphorst v1464 +1491
|
Adriaan van Raaphorst v1491,1503
</pre>

RIETVELD

127. 2 morgen land op Rietveld in het kerspel Woerden, strekkend zuid van de Rijn noord tot Zegveld, oost: '''heer Bartholomeus van Raaphorst''', west: heer Aalman.
*'''2-3-1384''': Frank van de Velde bij koop na de dood van Hildewar Gerards van den Massche voor 52 oude schilden aan heer Willem Gerbrandsz., proost, LRK 50 P212 nr. 1410, RR. 45 fo 56.

WOERDEN

167. Een koren- en smaltiende in het land van Woerden in de plaats, genaamd Berdswaarde, enerzijds: Jan van Beieren, leenheer, met een tiende, anderzijds: Thomas uten Broek met nr. 122 B. 16-4-1414: Willem van den Bosch bij overdracht door Gerard Speyart, LRK 62 fo 181v.
*28-5-1420: Lijftocht van Yenevine, bastaarddochter van de heer van Bergen op Zoom, gehuwd met Willem van den Bosch, LRK 62 P174.
*17-11-1432: Willem van den Bosch, LRK 62 fo 181v.
*3-10-1454: '''Steven van Raaphorst voor Margaretha, dochter van Willem van den Bosch, zijn vrouw, bij dode van haar vader''', LRK 116 c. Nd. Holland fo 49.
*29-7-1464: '''Bartholomeus van Raaphorst bij dode van Margaretha van den Bosch, zijn moeder''', LRK 117 c. Woerden fo 4v.
*10-7-1491: Jacob van Boshuizen, burgemeester van Leiden, voor '''Adriaan van Raaphorst bij dode van Barholomeus, diens vader''', LRK 120 c. Woerden fo 3v-4.
*29-5-1504: Willem van Nijeveld voor Jan van Montfoort van Naaldwijk, ridder, bij overdracht door '''Adriaan van Raaphorst''', LRK 122 c. Sticht fo 10.

183. Een stuk land, (1400: groot 20 morgen), in het ambacht Woerden (1400: in Cromwijk), genaamd de Geer.
*29-9-1324: '''Willem van Oudshoom''' bij overdracht door Willem van Duvenvoorde, kamerling, LRK 35 fo7 nr. 44.
*9-9-1357: '''Ver Agnes van Oudshoorn, vrouwe van Heulestein''', eventueel te komen op ver '''Machteld, vrouwe van Raaphorst, haar zuster, Bartholomeus van Raaphorst, Machtelds zoon, diens dochter, gehuwd met heer Gerard van Egmond, of op Hasekin, dochter van de vrouwe van Raaphorst''', LRK 27 fol 1 nr. 50.
*26-2-1361: '''De vrouwe van Raaphorst''', LRK 50 f067 nr. 342.
*24-7-1400: '''Bartholomeus van Raaphorst, ridder''', ten eigen, LRK 52 fo 390v.

===[https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4465 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE ABDIJ RIJNSBURG], 1227-1649, J.C. Kort===
Same as OV 48, 1993, p338-355

MONSTER

8. De tiende (1560: met haar smaltiende) op de plaats, genaamd Alensgeest, (1515: of Raaphorsttiende), (1383: in Monster).
*.-.- 1227: '''Heer Dirk van Raaphorst''' na verkoop en zal niet versterven, 131 fo 6v. =[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA178#v=onepage&f=false OHZ #306]
*.-.- 1383: '''Heer Bartholomeus van Raaphorst''', 131 fo 5v en fol 1v.
*7-7-1406: '''Adriaan van Raaphorst''', 131 fo 5v en fo 11v.
*29-4-1453: Lijftocht van '''Godelt, gehuwd met Adriaan van Raaphorst''', 131 fo 13.
*31-1-1506: Willem van Naaldwijk, gehuwd met Johan, heer van Montfoort enz., draagt over aan Barbara van Montfoort, hun dochter, LRK 123 c. Nd. Holland fo 15.

WASSENAAR

38. Een tiende in Wassenaar.
*.-.- 1383: '''Heer Bartholomeus van Raaphorst''', 13 1 fo 5v en fol 1v.

===Erfleen composite tree===
<pre>
Dirk v1289 WvO v1333
| |
Kerstant v1309 +<1357 x vrouwe vR N.N. Wz vO
(ridder) | \ / \
| | \ | |
Gerard Haaske Dirk Kz x MvO v1375 AvO v1357
v1357 (banished) v1336-1355
| \
Bartholomeus Dirkz NN x GvE
v1357-1396 x CvE
| \
Adriaan v1406-1430 Dirk
/ \ \
Albert v1431-1477 Adriaan v1470 Albert v1470-1475, schout
+1475 | +1473
|
Gijsbert v1475-1488, knaap
bastardsiblings B, M, E
</pre>

Now I have a problem fitting in Gerard. I have one, son of Kerstant, v1320-1321 married to Jutte. And another, son of Kerstant, v1323-1333 x AvD, with son Dirk, likely grandson DD, either could have been the one that was banishid in 1351.
That wouls mean there must have been 2 Kerstants, as I already posed, a KDK and a KGK (5 and 5a).
Both had a son Gerard, so either KDKG or KGKG was married to Jutte, the other to AvD.

I later had to make some corrections, cause K v1309 succeeded his brother D v1289, not his father. The other one that Haaske, daughter of vrouwe vR, was in fact, daughter of MvO, vrouwe vR, and third heir, after Bartholomeus son of Mvo, NN (Janne) sister of B, and Haaske, bij Vermeulen 1999 identified as sister in 1361. She would then be named after Dirk's mother, and that suits.

==How many Dirks?==
NL83 has (2), (4) and (6), each grandfather and grandson alternating with Kerstant.
In [[#Fitting_in_the_rest|Fitting in the rest]] I hypothesized a D and G line (a) both with Kerstant's in it.
But there was at least one more Dirk after 1328, the year (6) supposedly died. The other D is mentioned (vermeld) 1338-1356. I tied him to (6), but, following [#John_Ooms|JO] I moved those to the G branch.

But in [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1350]/[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170058 1351] there is
<blockquote>Dirck van Raephorst, ridder; 1351-05-23: vijanden van graaf Willem o.a. Dirk van Raaphorst, ridder, Floris van Raaphorst, en zijn broers Kerstant en Wouter, kinderen van Gerard van Raaphorst</blockquote>

If D (7a) wasn't mentioned after 1344, this has to be D (8a). But I am not certain.
It does clearly state F, K and W are children of G, that has to be (6a). It says F and ''his brothers'', not D ridder, F and ''their brothers'' thus it seems to state D is not a brother of F.

Looking more closely, that is not necessarily so:
<blockquote>graaf Willem noemt als zijn vijanden: Willem van Duvenvoorde, Jan van Pollanen en zijn broers, Dirk van Brederode, Arent van Duvenvoorde, Jacob en Herberen van der Binkhorst, Gerit van Heemstede, Jan van Merensteyn Aelbertsz, Willem van Oudshorne, '''Dirk van Raaphorst''', Gerard van Poelgeest, '''ridders'''; Mathys van der Borgh, priester, Jan van Noertich, Jan van der Made, Renaer Dever heer Gerritsz, Gerrit die Ever Jansz, '''Floris van Raephorst, Kerstant, Wouter en hun broers van Raephorst, Gerards kinderen''', Aarnd van Groeneveld, Dirk van Groeneveld, Jan van der Borg, Jan Simonsz van der Borg, '''knapen'''</blockquote>

D is amongst the ridders. Floris and his brothers amongst the knapen. The latter could have been younger brothers of ridder Dirk, but in this context saying ''their brothers'' would not have made sense, even if they were.

Now, the new sources. Basically Gouthoeven has spelled it all out:
<pre>
Kerstant (3)
/ \
Dirk (4) Gerard (4a)
x Hildegarde x Aleid van Hillegersberg
| |
Kerstant (5) Kerstant (5a)
x Clare x Hazekine +1322
| |
Dirk (6) Gerard (6a) +1325
x Agnes van Duvenvoorde (+1335)
/ | \
Gerard (7b) x Dirk (7a) Kerstant (7c) Floris Wouter Simon Hazetiaen Sophie Alida Armgard
Jutte (+>1335) x Machteld \ x AvdH x WvN x GvP
van Oudshoorn \
/ | \
Dirk +1377 (8a) Bartholomeus +1406 (8b) Gerrit (8c)
x Agniese x Catharina JvEgmond
|
Adriaen (9b)
</pre>
But of course, Gouthoeven didn't get it al right.

===Joining BdK and Erfleen Composite trees===
Since the erfleen tree starts with a D v1289, we can identify as DD in BdK's tree, and join the rest in.

# '''Dirk v1221-1227''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
##'''Kerstant Dirksz v1238''': Gouthoeven
###'''Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
####'''Kerstant Dirksz v1281-1321''' x Hazetiaan van de Woerd: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
####'''Gerard Dirksz v1297-1324 +1325''', x 1e Jutte Gerardsdr die Vries (+c1320), x 2e Jutte Nicolaasdr Tengnagel: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, <s>[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz</s>, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
#####Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk: BI, Gouthoeven
#####Ermengard/Armgard Gerardsdr v1311 (1) x Gillis Jansz van Barendrecht
#####Hadewich/Hazetiaan/Haze Gerardsdr *1317 v1323-1399 (1) x Alfert van der Horst (1316-1345): [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311] (2) x Jan van Bloemenstein v1311-1352: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311]
######Alfer III van der Horst (1340-1402) x Mabelia Jacobdr van den Woude v1377
######Lijsbeth *c1340 x Wouter van Matenesse: BI
######Ernst
#####?Alida/Alijd Gerardsdr x Gerrit van Poelgeest, BI, Gouthoeven
#####?Dirk Gerardsz +1377, no kids: BI, Gouthoeven
#####Nicolaas Gerardsz (2) x Wendelmoed
######'''Gerard Nicolaasz v1392-1412'''
######Gijsbert Nicolaasz v1392
######Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd
######Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
####'''Dirk Dirksz v1289, 1309''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
#####'''Kerstant Dirksz v1309, ridder''', +<1357 x vrouwe vR
######'''Gerard Kerstantsz v1323-1335''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk
#######Floris Gerardsz v1332-1356: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw
#######Kerstant Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
#######Wouter Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap
#######broers Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
#######Simon Gerardsz v1355: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355] monk
######'''Dirk Kerstantsz x Machteld v Oudshoorn, v1336-1357''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351] banished, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
#######'''Bartholomeus Dirksz v1357-1397''' x CvE
########Adriaan Bartholomeusz v1406-1430
#########Albert Adriaansz v1431-1477 +1475
##########Gijsbert Albertsz v1475-1488, knaap
#########Adriaan Adriaanszv1470 +1473
########(Dirk Bartholomeusz)
#########Albert v1470-1475, schout van Haarlem
########Cathelijne Bartholomeusdr v1472 x Otto van Egmond
#########Adriaan van Egmond v1514
#######N.N. Dirksdr x GvE v1357
#######Aaltrude Dirkdr v1378
######Haaske Kerstantsdr v1357
###'''Gerard Kerstantsz v1269''' +1272 x Aleyde Vranckesdr Stoep: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269].
####'''Kerstant Gerardsz v1320''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk
#####'''Kerstant van den Berghe'''
That is based on erflenen and BdK, only interpretation where in-between-generations in the erflenen that were not recorded, that is based on speculation, and I "invented" Dirk Bartholomeusz to make both Alberts cousins.
Since the 1323 Gerard Kerstantsz could not be stuck to the Gerard that turned out to be a Dirksz, that had to be stuck somewhere else.
GK v1269 would have been long dead by 1323. His grandson through KGK then. BdK has him v1320, and since it wasn't the xJutte KG, I'm stuck the other 2 v1320 to, him, one claiming him to be a monk. He could have had a son first and become a monk later, but I chose to make him a son of KD.

Now, fitting in the 1350-1355 banishment and zoen... In 1351 ridder Dirk, and ''Floris van Raephorst, Kerstant, Wouter en hun broers van Raephorst, Gerards kinderen'', knapen, were enemies of count Willem. Dirk would have been DK x MvO, we some him lose his lands in the Erflenen.
Gerards children would not have been children of GD x Jutte, nor of GK v1269, cause his brothers children aren't v>1320. They could have been children of the GK v1323, or maybe, of an unattested son G of KG v1320. Next question would be, after whom would Gerard have named his sons Floris and Wouter...

Part of that is answered by Vermeulen. Floris Gerardsz is named after Floris III van de Woerd, father of Hazetiaan x Kerstant Dirksz, father of Gerard, father of Floris.
In his book Kerstant Dirksz v1281-1323 is father of Dirk x MvO and Gerard x AvD, in my tree so far, they are all brothers and sons of Dirk (v1261-†1272), have to take a closer look at that.

===Corrected composite tree===
Els van Damme's work cleared up GD x Jutte's offspring a bit, but I ended up with a . 1.1.1.1 KD x Hazetiaan vd Woerd with no kids. And 1.1.1.3 KD x vrouwe vR, with a son GK x AvD and DK x MvO. As PvL pointed out, Harnas was pivotal: what if Dirk v1289 and K v1309 wasn't father to son, but older brother dying young without heirs, to younger brother?

Also [https://www.wikitree.com/wiki/Van_Raaphorst-20 Aleid] x GvP, metioned in BI, is daughter of Gerard x Aleid Stoep. Added Catharina x Hugo van Velsen, brother of Gerard, added.
<pre>
Dirk v1289
|
Kerstant v1309, ridder
|
Dirk Kerstantsz v1336, Dirk v1351, who forfeited
|
N.N. Dirkz
|
Adriaen v1430</pre>

would become

<pre>
/ \
Dirk v1289 +<1309 Kerstant v1309, ridder
|
Dirk Kerstantsz v1336, Dirk v1351, who forfeited
|
N.N. Dirkz
|
Adriaen v1430
</pre>
Then both 1.1.1.3 and 1.1.1.3.1 would be sons of 1.1.1, and 1.1.1.1 would be the same person as 1.1.1.3.1 => 1.1.1.4

# '''Dirk v1221-1227''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
##'''Kerstant Dirksz v1238''': Gouthoeven
###'''Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
####'''Dirk Dirksz v1289, 1309''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
####'''Kerstant Dirksz v1281-1321, ridder''' x Hazetiaan van de Woerd v1330-1357: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
#####'''Gerard Kerstantsz v1323-1335''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk
######Floris Gerardsz v1332-1356: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw
######Kerstant Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######Wouter Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap
######broers Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######Simon Gerardsz v1355: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355] monk
#####'''Dirk Kerstantsz x Machteld v Oudshoorn, v1336-1357''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351] banished, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######'''Bartholomeus Dirksz v1357-1397''' x Catharina van Egmond
#######Adriaan Bartholomeusz v1406-1430
########Albert Adriaansz v1431-1477 +1475
#########Gijsbert Albertsz v1475-1488, knaap
########Adriaan Adriaanszv1470 +1473
#######(Dirk Bartholomeusz)
########Albert v1470-1475, schout van Haarlem
#######Cathelijne Bartholomeusdr v1472 x Otto van Egmond
########Adriaan van Egmond v1514
######N.N. Dirksdr x GvE v1357
######Aaltrude Dirkdr v1378
#####Haaske Kerstantsdr v1357
####'''Gerard Dirksz v1297-1324 +1325''', x 1e Jutte Gerardsdr die Vries (+c1320), x 2e Jutte Nicolaasdr Tengnagel: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, <s>[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz</s>, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
#####Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk: BI, Gouthoeven
#####Ermengard/Armgard Gerardsdr v1311 (1) x Gillis Jansz van Barendrecht
#####Hadewich/Hazetiaan/Haze Gerardsdr *1317 v1323-1399 (1) x Alfert van der Horst (1316-1345): [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311] (2) x Jan van Bloemenstein v1311-1352: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311]
######Alfer III van der Horst (1340-1402) x Mabelia Jacobdr van den Woude v1377
######Lijsbeth *c1340 x Wouter van Matenesse: BI
######Ernst
#####?Dirk Gerardsz +1377, no kids: BI, Gouthoeven
#####Nicolaas Gerardsz (2) x Wendelmoed
######'''Gerard Nicolaasz v1392-1412'''
######Gijsbert Nicolaasz v1392
######Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd
######Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
###'''Gerard Kerstantsz v1269''' +1272 x Aleyde Vranckesdr Stoep: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269].
####'''Kerstant Gerardsz v1320''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk
#####'''Kerstant van den Berghe'''
####?Alida/Alijd Gerardsdr x Gerrit van Poelgeest, BI, Gouthoeven
###Catharina x Hugo Albrechtsz van Velsen, brother of [https://en.wikipedia.org/wiki/Gerard_van_Velsen Gerard] (who murdered Floris V), BI, Goethoeven

===G-swap===
As we can see under [[#Repertorium_op_de_grafelijke_lenen_in_Rijnland,_J.C._Kort,_2009|Rijnland]], Zoeterwoude, plot 542, the Gerard married to Jutte was a Kerstantsz, not a Dirksz. They need to swap places then. But that doesn't hold up. Cause Schiebroek shows G x AvD was a GKz too.

So there need to be two different K's having sons G, and there are, just as in the tree BdK has, both brothers DK and GK +1272 had sons K, that both could have been father to either GK. Does that cover all the Gs? No, according to BdK DK +1272 had sons K, G and D, so a son GD. That has to be a different persons from the GK x Jutte and the GK x AvD, but with BdK that is the G x Jutte.

That means one of the G's becomes a brother to Kerstant van de Berghe. Which one? G xJutte has a oldest daughter Hadewich/Hazetiaan, that would be named after Hazetiaan Florisdr van de Woerd, father's mother. But G xAvD has a son Floris, that would be named after his paternal grandfather, and he had a son Dirk, his grandfather in stead of his greatgreatgrandfather. Erflenen do not provide more info, unfortunately, both aren't the main branch. More info on 1.1.2.1 Kerstant Gerardsz 1.1.2.1 would be helpful, did he marry a Simondr or Wouterdr maybe?

# '''Dirk v1221-1227''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
##'''Kerstant Dirksz v1238''': Gouthoeven
###'''Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
####'''Dirk Dirksz v1289, 1309''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
####'''Kerstant Dirksz v1281-1321, ridder''' x Hazetiaan (van de Woerd) v1330-1357: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308] = [https://books.google.nl/books?id=12JUAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA75#v=onepage&f=false], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
#####'''Dirk Kerstantsz v1329-1344 x Machteld van Oudshoorn, v1336-1376''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170059 1351] banished, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######'''Bartholomeus Dirksz v1357-1402''' x Catharina van Egmond [1357] [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2197?search-type=inventory&start=8&searchAfter=2739%2C%407~2197 1402], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2198?search-type=inventory&start=9&searchAfter=2740,@7~2198 1403]
#######Adriaan Bartholomeusz v1406-1430: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%401~1.12~114?search-type=inventory&start=2&searchAfter=141%2C%401~1.12~114 1420]
########Albert Adriaansz v1431-1477 +1475
#########Gijsbert Albertsz v1475-1488, knaap
########Adriaan Adriaanszv1470 +1473
#######(Dirk Bartholomeusz)
########Aaltrude Dirkdr v1378, with her father
########Albert Dirksz v1446-1475, schout van Haarlem: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.20.39/invnr/%40A~282~312~XXXV~c~337?search-type=inventory&start=0&searchAfter=337%2C%40A~282~312~XXXV~c~337 1446] [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.07~828?search-type=inventory&start=6&searchAfter=1039,@3~3.04~3.04.07~828 1458]
#######Cathelijne Bartholomeusdr v1472 x Otto van Egmond
########Adriaan van Egmond v1514
######Janne Dirksdr x GvE v1357
######Haaske Dirksdr v1357-1361
#####'''Gerard Kerstantsz v1297-1324 +1325''', x 1e Jutte Gerardsdr die Vries (+c1320), x 2e Jutte Nicolaasdr Tengnagel: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.01~3.01.12~3.01.12.1~580?search-type=inventory&start=3&searchAfter=738%2C%403~3.01~3.01.12~3.01.12.1~580 1318]?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323] Kerstantsz, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +
######Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk: v1290 BI, Gouthoeven
######Ermengard/Armgard Gerardsdr v1311 (1) x Gillis Jansz van Barendrecht
######Hadewich/Hazetiaan/Haze Gerardsdr *1317 v1323-1399 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~754?search-type=inventory&start=5&searchAfter=950,@3~3.04~3.04.02~754 1390] (1) x Alfert van der Horst (1316-1345): [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311] (2) x Jan van Bloemenstein v1311-1352: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311]
#######Alfer III van der Horst (1340-1402) x Mabelia Jacobdr van den Woude v1377
#######Lijsbeth *c1340 x Wouter van Matenesse: BI
#######Ernst
######Nicolaas Gerardsz (2) x Wendelmoed
#######'''Gerard Nicolaasz v1392-1412'''
#######Gijsbert Nicolaasz v1392
#######Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd
#######Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
###'''Gerard Kerstantsz v1269''' +1272 x Aleyde Vranckesdr Stoep: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269].
####'''Kerstant Gerardsz v1320''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170030 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170033 1320] monk
#####'''Gerard Kerstantsz v1328-1335''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk
######'''Dirk Gerardsz v1374 +1379''', no kids: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.33~4.2.33.1~2091?search-type=inventory&start=7&searchAfter=2593%2C%404~4.2~4.2.33~4.2.33.1~2091 1347], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%401~1.08~27?search-type=inventory&start=1&searchAfter=38%2C%401~1.08~27 1350], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%401~1.08~20?search-type=inventory&start=0&searchAfter=31%2C%401~1.08~20 1361] ridder, BI, Gouthoeven
######Floris Gerardsz v1332-1356: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw
######Kerstant Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
######Simon Gerardsz v1335-1355: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355] monk
######Wouter Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap
######broers Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen
#####'''Kerstant van den Berghe'''

==The Van Raaphorst family tree==
So, the resulting tree, how does it hold up?

First part, I just ''blindly trust' [[#Early_tree_NL83|NL83 Early Tree]] with
<pre>
Dodo van Voorhout
/ \
Kerstant, drost (1) Willem van Voorhout
/ | \ \
Gerard +1161 Philips van Dirk vRaaphorst (2) WWvV
dapifer Wassenaar v1220,1227
|
Kerstant (3)
v1238
</pre>

next, I'll just ''blindly trust'' BdK, [[#Zoektocht_naar_het_voorgeslacht_van_Catharina_van_de_Nesse,_de_vrouw_van_Willem_van_Montfoort,_Ben_de_Keijzer,_2021|Zoektocht naar]], 2021, geneagram 15, continuing with (2) and (3)

* (2) Dirk v1221-1227: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]
** (3) Kerstant Dirksz v1238: Gouthoeven
***Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272]?
***Gerard Kerstantsz v1269: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269]

<pre>
Dirk vRaaphorst (2)
v1220,1227
|
Kerstant Dirksz (3)
v1238
/ \
Dirk Kerstantsz (4) Gerard Kerstantsz (4a)
v1261-1266/1268 v1269
(5) / | \ |
Kerstant Dirksz Gerard Dirksz Dirk Dirksz Kerstant Gerardsz (5a)
v1281-1321 v1297-1324 v1289, 1309 v1320
</pre>

And take that as a start to graft the [[#Corrected_composite_tree]] on, revisiting [[#Putting_it_al_together]] D&G +1272 being (4) and (4a) once more.

A problem arises, cause the Gerard Dirksz 1297-1324 is in geneagram 14, married to Jutte. But the Gerard v1321 holding the same ''leen'' as v1320 Gerard x Jutte, is a Kerstantsz.
What Kerstantsz? He can't be GK 4a cause he +1272 in battle. Based on KD to have married a Hadewich/Hazetiaan, and G x Jutte having a daughter Hazetiaan/Haaske, he would be the son of KD (5) then, just like Dirks Kerstantsz x Mechteld van Oudshoorn had, so rearranging to:

<pre>
Dirk vRaaphorst (2)
v1220,1227
|
Kerstant Dirksz (3)
v1238
/ \
Dirk Kerstantsz (4) Gerard Kerstantsz (4a)
v1261-1266/1268 v1269
/ \ |
(5) Kerstant Dirksz Dirk Dirksz Kerstant Gerardsz (5a)
v1281-1321 v1289, 1309 v1320
x Hazetiaan
/ \
Dirk Kerstantsz Gerard Kerstantsz
v1357 v1297-1324
x MvO x Jutte, x Jutte
</pre>

Since the other Gerard x AvD, is identified by 1323,1333 #74 Schiebroek as son of Kerstant too, that has to be the other Kerstant, Gerardsz (5a).

===Huis van Raaphorst===
'''Generation 1'''
*1. [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I10565.php Doede van Voorhout], v1101-1120

'''Generation 2'''
*1.1 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I10564.php#tab-directe-familie Kerstant Doedensz] v1167-<1190, drost, dapifer: OHZ, #160,#215,#217,#220
*1.2 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I33604.php#tab-directe-familie Jacob van der Does], v1156-1167
*1.3 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I19675.php#tab-directe-familie Willem van Voorhout] v1162-1167

'''Generation 3'''
*1.1.1 Gerard, dapifer +<1161, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1040484 1167]
*1.1.2 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I10548.php#tab-directe-familie Philips van Wassenaar], v1200-1223
*1.1.3 Dirk van Raaphorst v1220-1227, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170003 1220], [https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA174#v=onepage&f=false OHZ #301 1226] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170004 1227]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA178#v=onepage&f=false OHZ #306]=[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~I.~131 NA 1227], [Monster #8 1227]
*1.1.4 [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I15258.php#tab-directe-familie Jacob van Leiden], burggraaf van Leiden
*1.2.1 Willem Willemsz van Voorhout

Since all next generations seem to stem from Dirk, and he is the first call Van Raaphorst, I'll restart number at 1 to be consitent with earlier trees.

<hr>

'''Generation 4'''
====1.1 Kerstant Dirksz v1238====
*Gouthoeven

He must have been son of Dirk v1220-1227, named after father's father.

'''Generation 5'''
====1.1.1 Dirk Kerstantsz v1261-1266/1268 +1272====
* son of [[#1.1_Kerstant_Dirksz_v1238|Kerstant Dirksz v1238]]
*'''x unknown'''
*[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170005 1261]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA41#v=onepage&f=false OHZ #82] dominus, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170006 1267], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170008 +1272], Gouthoeven.

Killed in battle against the West-Frisian. Named after father's father, so oldest son. He left at least 3 sons, so likely had at least 5 children before dying in battle, so he would have been married for not much less than a decade or so. He'd likely had been ca 35yo old in 1272 so *c1235.

Children:

*[[#1.1.1.1_Dirk_Dirksz_v1289,_1309|1.1.1.1 Dirk Dirksz v1289, 1309]], in the next generation
*[[#1.1.1.2_Kerstant_Dirksz_v1281-1321_+1322|1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321]], in the next generation

====1.1.2 Gerard Kerstantsz v1269 +1272====
* son of [[#1.1_Kerstant_Dirksz_v1238|Kerstant Dirksz v1238]]
*'''x Aleyde Vranckesdr Stoep''' [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~748 1269]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA85#v=onepage&f=false OHZ #190] <1269, daughter of heer Vranke Stoep v1269
*[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~748 1269]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA85#v=onepage&f=false OHZ #190]=[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 1269], Gouthoeven

Born ca 1240. Died in battle against the West-Frisians. Named after... 1.1.1?
He married x Aleyde Vranckesdr Stoep, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1084702 v1269], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~748?query=raaphorst&qf%5B%5D=ead-rdf_genreform:charter&search-type=inventory&start=4&searchAfter=944,@3~3.04~3.04.02~748 undated], she remarried after his death, their son inherited Hillegersberg, and his branch became (or split) ''van de Berghe'' and ''Matenesse''. See [[#Ons_Voorgeslacht_1971,_HET_HUIS_TEN_BERGHE_TE_HILLEGERSBERG,_C._HOEK]] for details.

Children:

*[[#1.1.2.1_Kerstant_Gerardsz_v1320,_+%3C1322|1.1.2.1 Kerstant Gheretsz v1320]], ridder, in the next generation
*Alida/Alijd Gerardsdr v1316 x Gerrit III van Poelgeest +<1316, [Koudekerk #116 1306] ridder, ?[Woubrugge #457], BI, Gouthoeven

This generation was whiped out in a single battle:

[https://resources.huygens.knaw.nl/kroniekbeke Johannis de Beke] <s>wrote</s> translated from the [https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA334#v=onepage&q=Rapurst&f=false Necrologium of Egmond] in his [https://resources.huygens.knaw.nl/pdf/beke/bekeNL02deel1.pdf Kroniek van Beke], p146
<blockquote>
In den jaer ons Heren m cc lxxii [1272] joncheer Florens van Hollant gheboet te versamenen een machtich heer tieghen die Westvriesen, opdat hi sijns vader
ghebeente mit crachte halen mochte uut Vrieslant ende brenghent in Hollant. Daertieghen quamen die Vriesen rnit heercracht ende sloeghen
der Hollander doot VC [500] wapentuers. In dien stride bleven doot dese ridders wel beproeft van groten love ende stoute orloechslude, alse Werenbolt uter Haghe ende Aelbert sijn soen, '''Diderijc van Raporst ende Gherijt''' sijn broeder, '''Jacob van Wassenaer *''', Beernt uter Haghe, Gherijt van Hermalen ende '''Wouter die Vriese**''' baelju [baljuw] van Kenemerlant. Ende alse die Hollanders also vele uutghecoren kempen verloren hadden, weken si achterwart ende namen die vlucht al tote Heilo op den slechten ackeren, daer si andenverve streden mit nyeuwen onvermoeyden wapentuers, daer doot bleven meer dan viii c [800] Vriesen, alsodat optien dach die voerghenoemde ridders ghenoech ghewroken sijn</blockquote>

* Possibly [https://nl.wikipedia.org/wiki/Dirk_I_van_Wassenaer Jacob I], son of Dirk, son of 1.1.2 
** Possibly related to Jutte die Vriese, wife of Gerard in the next generation.

That roughly translates:
<blockquote>In the year of our lord 1272 jonkheer Floris van Holland commande to gather a mighty army against the Westfrisians, so he could collect his father's bones with force from Frisia and bring them back to Holland. Against that came the Frisians with an armed force and slew 500 of the Hollander armsmen. In that battle these well fought knights, with much praised and brave deeds, fell like Werebout uter Hage and his son Albert, Dirk van Raaphorst en Gerrit his brother, Jacob van Wassenaar, Berend uter Hage, Gerrit van Hermalen en Wouter die Vriese, baljuw of Kennemerland. And when de Hollanders had already lost so many chosen fighters, they retreated back and took flight to Heilo, on the bad arable lands, there they fought anew with tirelssly feats of arms, and slew 800 Frisians, so that on that day, the forementioned knights were avenged.
</blockquote>

'''Generation 6'''

====1.1.1.1 Dirk Dirksz v1289, 1309====
* son of [[#1.1.1_Dirk_Kerstantsz_v1261-1266/1268_+1272|1.1.1 Dirk Kerstantsz v1261-1266]]
*'''x unknown'''
*[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170011 1289]
*[Harnas #9 1289], [?Lisse #1 1309] neef

Born ca 1260. He holds Harnas 9, likely already since 1272 or his coming of age after that, and gets permission to rent it out in 1289. He is succeeded by his brother in 1309, so he likely died without heirs. Because he preceeds his brother, he was likely the oldest son.

====1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321 +1322====
* son of [[#1.1.1_Dirk_Kerstantsz_v1261-1266/1268_+1272|1.1.1 Dirk Kerstantsz v1261-1266]]
*'''x Hadewich/Hazetiaan (van de Woerd)''': [1330], [1333], [1334]
*[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170009 1282], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170010 1283], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170012 1290], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170014 1296]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA429#v=onepage&f=false OZH #938], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA453#v=onepage&f=false OHZ #999], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170019 1308] = [https://books.google.nl/books?id=12JUAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA75#v=onepage&f=false 1308], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1110441 1309], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170021 1309]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA31#v=snippet&f=false RH 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170024 1311] ridder wijlen Dirk vR, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170026 1316], [https://books.google.nl/books?id=3XOXJZdpoZYC&newbks=0&pg=PA71#v=onepage&q&f=false 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170027 1316], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1211565 1317], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170035 1322] militem, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170036 1322] his children +?, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170037 1323]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA111#v=snippet&f=false RH 1323] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1024799 1346] his children
*[Harnas #9 1309], [Voorschoten #418 1290], [Voorschoten #425 1290], [Monster #32 1284], his son [Voorschoten #464 1377], [Limmen #97 1372], [Voorschoten #381A 1322 bel.]

Born ca 1265. Kerstant holds Monster #32 in 1284, #418 and #425 in Voorschoten in 1290. He succeeds his brother on Harnas #9 in 1309.
In 1311 he represents wijlen Dirk, maybe brother , else his father. He was a ridder in 1311, and is mentioned in 1323, posthumously, succeeded on Monster by 1329, succeeded on Harnas by 1336, so died >1323 and <1329. He has been succeeded by his children in 1346. That entry mentions ''waarvan 2 ½ morgen in de Gheer, tussen Jan van der Nesse en Kerstant kinderen van Raaphorst'', while De Geer came on AvO in 1357, and on Mechteld vOudshoorn by 1361...

Since #425 holds House van Raaphorst, he and his heirs must be the main branch. His grandson Bartholomeus also gets #464 in 1377 from his wife, and Limmen #97 in 1372.

Children:

*[[#1.1.1.2.1_Dirk_Kerstantsz_v1329-1361|1.1.1.2.1 Dirk Kerstantsz v1329-1361]], in the next generation
*[[#1.1.1.2.2_Gerard_Kerstantsz_v1297-1324_+1325|1.1.1.2.2 Gerard Kerstantsz v1297-1324]] +1325, in the next generation

====1.1.2.1 Kerstant Gerardsz v1320, +<1322====
* son of [[#1.1.2_Gerard_Kerstantsz_v1269_+1272|1.1.2 Gerard Kerstantsz v1269 +1272]]
*x unknown

ridder: 1320 holding 10ths in Wassenaar, Boomgaarde, Hillegersberg, Scarpenes, Louwersloot. 1322 his kids, +<1322

Gerard x Jutte v1320 was named Kerstantsz v1321 holding that same plot. Since he named a daughter Hazetiaan, he was likely the son of Kerstant Dirksz x Hazetiaan.
Gerard x AvD is also identified as a Kerstantsz bij Schiebroek #73 1323/1333, so he must be son of the other Kerstant, this one, and named after this Kerstants father. Likely his oldest son, it seems he continued the Van Raaphorst line with his oldest son Gerard.
His younger son Kerstant then, continued on his mother's heritage becoming van de Berghe, some later taking on Van Matenesse.

Children:

*[[#1.1.2.1.1_Gerard_Kerstantsz_v1328-1335|1.1.2.1.1 Gerard Kerstantsz v1328-1335]] x AvD, in the next generation
*II. Kerstant van den Berghe v1346-1366, hoogheemraad 1347, bloedverwant BvR, baljuw 1350, x N.N. Dirk Bokeldr uter Nesse, heer van Matenesse
**II.1 Dirk van de Berghe v1377-1380, CoA breach from vR CoA, Daniel van Matenesse is his uncle and has only bastards, he inherits => Dirk heer van Matenesse v1380

'''Generation 7'''

====1.1.1.2.1 Dirk Kerstantsz v1329-1361====
*son of [[#1.1.1.2_Kerstant_Dirksz_v1281-1321_+%3C1329|1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321 +<1329]]
*'''x Machteld v Oudshoorn''' [1311], [Aarlanderveen #8 1357], [Aarlanderveen #8 1361], [Leiderdorp #163 1311], [Haarlem 1366]
* [https://books.google.nl/books?id=R0AFAAAAQAAJ&newbks=0&pg=PA224#v=snippet&f=false 1334], [https://books.google.nl/books?id=FPAPAAAAYAAJ&newbks=0&pg=PA43#v=onepage&f=false 1343], [https://books.google.nl/books?id=FPAPAAAAYAAJ&newbks=0&pg=PA45#v=onepage&f=false 1343]
*[Harnas #9 1351], ?[Monster #32 1329], [Voorschoten #362 1334], [Leiderdorp #163 1311]

?If it is this Dirk holding Monster, then Dirk holding it 1378 would be his son, Aaltrud his granddaughter.

Leiderdorp #163 is bordering in 1311 to land held by MvO, who was not even married the first time then, and to land held by GvR, the could be either xJ or xAvD.

Aarlanderveen #8 is bestowed on his wife Mechteld or her children in 1357, their son Bartholomeus, his sister x Gerard van Egmond, or Haaske, daughter of the vrouwe vR, also sister.
In 1361 it comes to Mechteld, her children as heirs. By 1407 it transfers to her grandson Adriaan by Bartholomeus.

Children:

*'''Bartholomeus Dirksz v1357-1397''' x Catharina van Egmond, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.23~1990 1386], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.20~1952 1387], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.04~1571-1577 1393-1405], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2197 1402], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2198 1402], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2198 1402], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.04~1591-1600 1419-1428], [Aarlanderveen #4 1379], [Alphen #39 1400], [Alphen #64 1357,1396, 1406], [Wassenaar #418 1396], [Wassenaar #423 1397], [Zoeterwoude #464 1377], [Limmen #97 1372,1375], [Ter Aar #1 1379], [Aarlanderveen #2 1379] koop, [Oudshoorn #14 1379], [Monster #8 1383] from D v1227
**Adriaan Bartholomeusz v1406-1430 x Agnes van Nijeveld: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~I.~131 NA #587 1406], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%407~2210 undated], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.06~1652 1410], [Aarlanderveen #8 1407], [Alphen #25 1410], [Aarlanderveen #3 1428], [Harnas #9 1430], [Alphen #64 1406,1406,1430], [Wassenaar #418 1406, 1430], [Wassenaar #423 1415], [Wassenaar #425=#418 1470], [Zoeterwoude #464 1431], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~VIII.~b.~8.~708 NA #708 1465], [Ter Aar #1 1454], [Emmeloord #1 1412] neef, [Alphen #92 1399 bel], [Rietveld #127 bel], [Monster #8 1406]
***Albert Adriaansz v1431-1477 +1475 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.20.39/invnr/%40A~282~312~XXXV~c~337?search-type=inventory&start=0&searchAfter=337%2C%40A~282~312~XXXV~c~337 1446], [Wassenaar #422 1447], [Wassenaar #425 1470,1473], [Zoeterwoude #464 1431,1470,1475], [Ter Aar #1 1455], [Schoten #162 1382], [Sloten #169 1372], [Amsterdam #104 1397] ridder
***Bertelmeeus Adriaensz: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~VIII.~b.~8.~708 NA #708 1465]
****(Dirk Albertsz)
*****Albert Dirksz: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.07~828 1458], [Ammers #7 1461], rentmeester van Kennemerland, [Rijswijk #49 1458]
****Gijsbert Albertsz v1475-1488, knaap x Jacoba van den Woude [Monster 12A 1499 +1526]: [Aarlanderveen #4 1492], [Wassenaar #425 1477,1488], ['s-Gravenzande #14 1390] banneling, [Ter Aar #1 1473,1474], [Aarlanderveen #1 1492], [Monster #12A 1476,1499]
****Steven Albertsz v1441-1492, knaap, [Aarlanderveen #4 1492], [Alphen #64 1441], [Wassenaar #416 1469] neef
****Bartholomeus Albertsz, bastaard: [Wassenaar #425 1488]
****Machteld Albertsdr, bastaard: [Wassenaar #425 1488]
****Elisabeth Albertsdr, bastaard: [Wassenaar #425 1488]
*****Bartholomeus Stevensz: [Alphen #64 1475]
***Adriaan Adriaansz x Godelt: v1470 +1473 [Monster #8 1453] = [NA #779 1453]
***Gijsberta Adriaansdr x Gillis van Kralingen: [Voorschoten #360, 1427] x Willem van Buxmeer [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~415 NA 1442]
***Steven Adriaansz: [Ter Aar #1 1454], [Papekop #114 1454], [Woerden #167 1454]
****Bartholomeus Stevensz +1491: [Papekop #114 1464,1491], [Woerden #167 1464,1491]
*****Adriaan Bartholomeusz: [Papekop #114 1491,1503] [Woerden #167 1491,1504]
****(Dirk Bartholomeusz)
*****Albert v1470-1475, schout van Haarlem
**Katelijne/Catharine Bartholomeusdr v1472-1473 x Otto van Egmond: [Schiebroek #78 1473], [Schipluiden #231 147?,1472x]
***Adriaan Ottosz van Egmond v1514: [Schipluiden #231 1514]
**Machteld Bartholomeusdr x Hendrik van Naaldwijk: [Naaldwijk #26 1459,1484]
**Allard Bartholomeusz: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.33~4.2.33.1~2091A 1389] Dirk 1374
*Janne Dirksdr x GvE v1357
*Haaske Dirksdr v1357-1361
**(Dirk Bartholomeusz): [Monster #32 1378]
***Aaltrude Dirkdr: [Monster #32 1378] with her father

====1.1.1.2.2 Gerard Kerstantsz v1297-1324 +1325====
*son of [[#1.1.1.2_Kerstant_Dirksz_v1281-1321_+1322|1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321 +<1329]] and Hazetiaan van de Woerd
*'''x 1e (1300) Jutte Gerardsdr die Vries (+c1311)''': [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311]
*'''x 2e (1320) Jutte Nicolaasdr Tengnagel (+c1335)''': [Zoeterwoude #542 1320]
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170013 1295], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170015 1297]=[https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA453#v=onepage&f=false OHZ #999], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1050226 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080363 1303] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170017 1306], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1309] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170020 1311] daughters Hadewig+Armgard, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170023 1311] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170028 1317], ?[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.01~3.01.12~3.01.12.1~580 1318], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170029 1319], [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA89#v=snippet&f=false RH 1320] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170031 1320]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA89#v=snippet&f=false RH 1320], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170032 1320]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA89#v=snippet&f=false RH 1320] [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA90#v=snippet&f=false RH 1320] x Jutte+, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170034 1321] milites, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170038 1323]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA114#v=snippet&f=false RH 1323] Kerstantsz, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~754 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170039 1324]=[https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA133#v=snippet&f=false RH 1324], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170040 1325] ridder +, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328] ridder
*[Zoeterwoude #542 1320,1321], [Ruiven #205 13??], [Putten #182 1309,1311], [Schipluiden #230 <1303,1323,<1357], [Ruiven #205 <1352], [Leiderdorp #1 +<1327]

Named ridder and milites.

There are 2 Gerard Kerstantsz, one married to Jutte in 1320 and names Kerstantsz in 1321, this one, the other if named Kerstantsz in 1323, and has transfered Schiebroek to his wife AvD by 1333. One would be son of Kerstant Dirksz x Hazetiaan, the other of Kerstant Gerardsz x NN. This GK could have named his oldest daughter Hazetiaan after his mother.
But the other Kerstant could have name his son Floris after mother's father, Floris van de Woerd, and his son Dirk after father's father (1.1.1), instead of after his greatgreatgrandfather (1).

He married Jutte die Vries (would her father Gerard have been a brother, or son of Wouter, dying in the 1272 battle?) around 1300, and has daughters Hadewich and Armgard mentioned in 1311. Sophia x Willem van Naaldwijk is said to a daughter too, Willem holds #537 Zoeterwoud in 1390. Jutte died around 1320, he married Jutte van der Hoogstrate soon after, he died 1325 and she outlived him, and he had son Nicolaas with her, after her father.
Or didn't he? BdK points to the Necrologium ([[#Zoektocht_naar_het_voorgeslacht_van_Catharina_van_de_Nesse,_de_vrouw_van_Willem_van_Montfoort,_Ben_de_Keijzer,_2021|footnote 144]]), but that could have been Gerard xAvD just as well. He was last seen holding [Schiebroek #74 1323], and AvD hold it 1333, ''after his transfer''. It might be ''him'' that died 1325. Because a heer GKvR is alive in [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170041 1328]. And that record would make the most sense if it is the father of Hadewich, giving her dowry, under the condition that it will return to him (or his heirs) if she dies without offspring. He'd have to be alive to set that condition. If so, Nicolaas would not have been born posthumously as BdK suggests, and it might explain the gap of his succession. Gouthoeven reporst a Gerard +1328.

He holds #542 in Zoeterwoude in 1320. In 1321 it is held by a Gerard explicitly named Kerstantsz, most likely the same Gerard.
He held #205 Ruiven, in 1352 it is held by his daughter Hazetiaan and her son with her 2nd husband, Nicolaas. It transers to her oldest son from her first marriage Alfer III by 1377.
He held #182 Putten in 1309, in 1311 and bestowed it upon his daughters Hadewich/Hazetiaan and Armgard/Ermgarde.
He held #230 Schipluiden since <1303 and bestows it upon his daughter Hazetiaan from his first marriage in 1323. Confusing Jutte de Vrieze is referred to as his wife, since he supposed to have remarried a different Jutte by then.
His grandson? Ernst holds #541 Zoeterwoude in in 1336-1355.

Children:

*Sophia Gerardsdr (1) x Willem v Naaldwijk: BI, Gouthoeven
*Ermengard/Armgard Gerardsdr v1311 (1) x Gillis Jansz van Barendrecht: [Putten #182 1311]
*Hadewich v1311 +<1317: [Putten #182 1311]
*Hadewich/Hazetiaan/Haze Gerardsdr *1317 v1323-1399 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~754?search-type=inventory&start=5&searchAfter=950,@3~3.04~3.04.02~754 1390] (1) x Alfert van der Horst (1316-1345): [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311] (2) x Jan van Bloemenstein v1311-1352: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170022 1311], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%403~3.04~3.04.02~754 1324], [https://books.google.nl/books?id=HnZWAAAAcAAJ&pg=PA192#v=snippet&f=false RH 1330]=[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~94.1 NA 1330], [Ruiven #205 1352,1377], [Schipluiden #230 1323,1358,1377], [Leiderdorp #1 1327,1335,1390]
**Alfer III van der Horst (1340-1402) +<1403 x Mabelia Jacobsdr van den Woude v1377: [Ruiven #205 1377,1385,<1403] schildknaap, [Schipluiden #230 1377,1385], [Leiderdorp #1 1335]
***Alfer IV x Maria van Hodenpijl [Schipluiden #230 1456]: [Ruiven #205A 1412,<1435], [Schipluiden #230 1412,1415]
****Jan Alfersz: [Ruiven #205A 1435,1463], [Schipluiden #230 1415,1435,1456], [Emmeloord #1 1443]
***Christina Alferdr x Arnout die Kok: [Ruiven #205 1403], [Schipluiden #230 1403,1412]
**Lijsbeth *c1340 x Wouter van Matenesse: BI
**Ernst: [Zoeterwoude #541 1336,1346,1355]
*Nicolaas Gerardsz *1325 [Oostveen #180 <1393] (2) x Wendelmoed [Oostveen #180 1393]: [Ruiven #205 1352]
**'''Gerard Nicolaasz v1392-1412''': [Ruiven #205B 1412], [Lakerveld #578 1420], [Vuilkop #207 >1392], [Boeikop #413 <1440], [Schalkwijk #38 1403]
***?Johanna Gerardsdr x Pieter Grawart [Vuilkop #202 1444]
**Gijsbert Nicolaasz v1392: [Vuilkop #207 >1392]
**Janna Nicolaasdr x Jan de Voogd: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170082 1393]
**Jutte Nicolaasdr x Gijsbert van Hardenbroek
**Janne Nicolaasdr x Jan die Voogd Willemsz: [Boeikop #427 1393]

====1.1.2.1.1 Gerard Kerstantsz v1323-1335====
*son of [[#1.1.2.1_Kerstant_Gerardsz_v1320,_+%3C1322|1.1.2.1 Kerstant Gerardsz v1320, +<1322]]
*'''x Agniese van Duvenvoorde +1335''': [Schiebroek #73 1333]
*[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170043 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170044 1330], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170047 1333] x Agniese van Duvenvoorde, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] Agnes+ son Simon monk, [https://books.google.nl/books?id=qjdlAAAAcAAJ&newbks=0&pg=RA1-PA50#v=onepage&f=false +<1343], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] +zoen
*[Schiebroek #74 1323]

There are 2 Gerard Kerstantsz, one married to Jutte in 1320 and names Kerstantsz in 1321, the other, this one, named Kerstantsz in 1323, and has transfered Schiebroek to his wife AvD by 1333. One would be son of Kerstant Dirksz x Hazetiaan, the other of Kerstant Gerardsz x NN. This GK could have named his oldest daughter Hazetiaan after his mother.
But the other Kerstant could have named his son Floris after mother's father, Floris van de Woerd, and his son Dirk after father's father (1.1.1), instead of after his greatgreatgrandfather (1).

He holds Schiebroek #74 in 1323, and it has been transferred to his wife in 1333, likely because he died. His wife Agniese van Duvenvoorde is said to have died in 1335. Also land in Leiderdorp, bordering plot 163.

A Dirc v1344-1377, holds the Schiebroek plot in an unknown year in 13xx, likely their son. A Dirc ''tocht''s his wife Agniese in 1347, that might be his oldest son (born ca 1295, the end nearing), or grandson (born 1320, just married). In 1355 that Dirk bought back his land after being declared an enemy of the count in 1350-1351 and being banished, loosing his lands in 1354.
The v1351 only names Gerard's children though, implying he either did not take part, or was already dead by then, but there were 'other unnamed brothers' of his sons, and Dirk seems to be amongst the unnamed ones then, weird, cause he succeeds, apparently the oldest. That might be then, because he is the Dirk named as ridder in 1351, oldest son, and his younger brothers were just knapen.
The ''zoen'' (reconcile) in 1355 includes a Gerrit, not this Gerard, since his lands had passed to Dirk by 1347, but that could be a son Gerrit that did not seem to have succeeded. Unclear what that Gerrit bought back then. It could not have referred to Gerard Kerstantsz +1325, and I am not aware of any other Gerrits alive at the time.
v1379 could be the son Dirk Gerardsz almost 85, or a grandson Dirk Dirksz, nearly 60, apparently without heirs.

A Gerard died in 1325 according to the Necrologium, that could have been either. Since the other one seems to be alive in 1328, setting the condition to receive his daughters dowry back if she dies without children, it must have been this one. Neither would be the Gerrit making peace with the count (zoen) in 1355, he could be one the ''other brothers'' in 1351 and thus a son of this one. That Gerrit could also be the son of Tideman, see below.

Sons Floris, Kerstant and Wouter are named explicitly in 1351, as knaap, Dirk as ridder. Floris is also named as priest or monk in 1332, and baljuw in Rijnland, Simon is monk too, v1335, 1355. There are ''other brothers'' too in 1351.

Children:

*'''Dirk Gerardsz v1347-v1355 xAgniese: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] ridder, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://books.google.nl/books?id=qjdlAAAAcAAJ&newbks=0&pg=PA84#v=onepage&f=false 1373] ridder, [Schiebroek #73 13??,1347,1354,1355], [?Koningsveld 1364]
**?Dirk Dirksz v1377-1379 +1379, no kids: BI, Gouthoeven, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/%404~4.2~4.2.33~4.2.33.1~2091 1374], [Schiebroek #73 1379]
*Floris Gerardsz v1332-1356 +<1377 x Clemeinse v1377 [Agatha 1377,1378]: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170046 1332] monk, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1186017 1356] baljuw, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~VI.~c.~3.~3.2~599 NA #394 1369], +<1377
**Dirk Florijsz: [Agatha 1377,1378]
***Floris Dirxz: [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.17.02/invnr/%40A.~399.1-399.2 NA 1439]
**Gerard Florijsz: [Agatha 1377,1378]
**Jan Florijsz: [Agatha 1377,1378]
*Kerstant Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen, ['s-Gravenzande #14 1361]
*Simon Gerardsz v1335-1355: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042698 1335] [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170062 1355] monk
*Wouter Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351] knaap, [Schoten #162 1390]
*broers Gerardsz v1351: [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1021861 1351], '''?Gerrit?''' [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1170061 1355] zoen

Then there is #63, #64, #65 in 's-Gravezande, where a Gerard switches plots 63 and 64 with his son Tideman in 1330. Can't have been GD xJutte, he died by 1325, this Gerard might have been still alive in 1333, and Tideman could have been amongst the 1351 "other brothers". It could also be a son of the 1355 Gerrit that made peace with count, son of this Gerard or not.

Tideman has a son Gerard, that had died by 1359 when his land net to #193 Bergambacht was occupied by his wife and kids ([https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4269 LEENKAMERS VAN DE GRAVEN VAN BLOIS, 1282-1650])

<blockquote>193. Een weer in de heerlijkheid Schoonhoven naar Ammers, waar de steenoven van Arnout Matthijsz. stond en waarvan Gerard die Borger een half viertel (nr. 191) hield en nu zijn huis (nr. PIO), strekkend boven van de Lek tot de leenheer, oost: '''de vrouw van Gerard Tidemansz. en kinderen''', west: Aaf, gehuwd met Arnout Wembrechtsz., en kinderen.

*'''19-3-1359''': Gerard van Oosterwijk, dienaar van de leenheer, bij opdracht door Gerard die Borger in ruil voor nr. 227, 1 fol. 48</blockquote>

That GT has a son Jacob that succeeds him in 1380. Both Gerard Tidemansz and his son Jacob held #229 in Geervliet ([https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=4457 REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE PUTTEN, 1229-1650])

<blockquote>
229. De Polre, (13..: groot circa 15 gemet), in Geervliet.

*.-.-13..: '''Gerard Tidemansz.''', 3 fol. 30.
*.-.-13..: '''Jacob Gerardsz.''', 64 fol. 2v
</blockquote>

Together with Kerstant v1361 in 's-Gravezande would result in a speculative

<pre>
Gerard ?v1355
/ \?
Tideman Kerstant
v1330-13?? v1361
| |
Gerard Gijsbert
v13?? +<1359 v1390
|
Jacob v1380-1390
</pre>

Possibly, Jacob was the father of Gerrit [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~I.~130 v1417 NA #636], owning the abbey van Rijnsburg, on his house on the Ouden Vliet, formerly owned by Willem Stuvezant. That house was sold [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.18.20/invnr/%40B.~IV.~a.~13.~297 NA #297 1434] by Loeff Pietersz.

===Dating===
====Gerard Kerstantsz x Agniese van Duivenvoorde====
Bottom up:
*The '''children of 1.1.2.1.1 GK x AvD'''. Floris dies +1377, his widow and sons do some selling, Dirk +1379, no heirs, Wouter v1390 might not be the same as 1351. His sons were all still alive in 1351. So they were born 1300-1320, marriage ca 1300. Dirk and Floris the oldest, closest to *1300.
*So '''1.1.2.1.1 GK''' likely *c1275, and AvD *c1280. Then GK died rather young ca +1325, around 50yo, and AvD outlived him to 53yo +1333. Agewise they could have been born, a decade earlier, but not married, cause Floris would have gotten very old. If their father died in 1325, and they were adults then, why aren't there any attestations of them until 1351? Maybe there are, I haven't looked for them very thoroughly.
*His father, if '''1.1.2.1 Kerstant Gerardsz v1320''', is a bit obscure. He is mentioned holding lands in 1320 that are held by his children in 1322. He might be the 1320 monk, maybe retiring to the monestary, seeing the end coming. I sort of forced GK x AvD upon him to be his son, but Kerstant, named after self, is v1346-1366. If that is with a father +<1322 and he died shortly after 1366, being 70yo, he would have been born c1295, and if to a 25-30yo father, KG would have been born 1265-1270, dying ca 1321 just in his 50ies. That has him too young to be a father in c1275, but as the oldest son he would have been before his brother, maybe even from a previous marriage. We can move him up a decade to *c1255 no problem.
*1.1.2.1 KG would have been son of '''1.1.2 GK +1272''' that dies in battle against the West-Frisians. Assuming they would not sent the elderly into battle, but him being a 'seasoned warrior', leading and commanding the troops, that would have been in his 40ies, having at least a decade of marriage and some kids. A decade, 5 kids, 2 surviving sons and likely a daughter or 2. So marries ca 1260 and born *c1230-1235? Better a bit earlier to accomodate a *c1255 son.

That gets me
*1.1.2 GK (*c1225-+1272) x c1250 Aleid Stoep
*1.1.2.1 KG (*c1255-+c1321) x c1270 N.N.
*1.1.2.1.1 GK (*c1275-+1325) x c1300 AvD
*1.1.2.1.1.1 DG (*c1305-+1379)

====Dirk Kerstantsz x Machteld van Oudshoorn====
Bottem up:
*Of the '''children of 1.1.1.2.1 Dirk Kerstantsz x MvO''', Bart is the oldest v1357-1397. If he succeeded his father in 1350, and we won't see his son before 1406, he reigned over 50 years. So, if he died old at 75yo, he would have succeeded young ca 25yo so *c1325, so either his father died young, or had kids late. He had 3 sisters some possibly older than him. It is unlikely he was the first born son, that would likely have been Kerstant, after fathers father, then one after mothers father, one after self. Unclear after whom he'd been named, but with 3 older brothers would have likely come at least 2 sisters, so marriage ca 8-10y before his birth, ca 1315. His father would have been born ca 1290 then?
*If '''1.1.1.2.1 Dirk Kerstantsz''' was born ca 1290, he would have succeeded his father in 1322, in his early 30ies, already married for almost a decade, and maybe about 4 kids, most who'm he'd loose after the birth of Bart (or they would have reincarnated). He'd be just over 70 when we last hear of him. Dirk, named after father's father would have been the oldest son.
*His father '''1.1.1.2 Kerstant Dirksz v1281-1321 +1322''' would have married a year or 2 before c1290, would have been born ca 1260-1265, dying around 60yo. Cause his father died in battle +1272 when he was young, he succeeded young, oldest son after fahter, maybe 16-20you v1282. Only 2 sons reached adulthood, likely a Floris before Gerard and some daughters most likely. He likely married ca 1285 to a slightly younger Hazetiaan, who outlived him by at least 12 years
*'''1.1.1 Dirk Kerstantsz''', having his oldest son 1260-1265 would likely have married ca 1260 then, and would have been born 1230-1235. 12 years of marriage would have likely produced a Dirk, Floris, Gerard, maybe even a Kerstant and some daughters to boot. He'd have died in battle around 40yo, a seasoned commander, still fit enough to ride into battle. Cause he needs to be oldest brother and Gerard 1.1.2 is ca 1225, he needs to be born a decade earlier, and maybe married earlier too.

That gets me
*1.1.1 DK (*c1223-+1272) x c1260 N.N.
*1.1.1.2 KD (*c1263-+c1322) x c1288 Hazetiaan vd Woerd
*1.1.1.2.1 DK (*c1290-+1361) x c1315 MvO
*1.1.1.2.1.1 BD (*c1325-+<1406)

===Trees===
====Tree of names====
<pre>
Dirk vRaaphorst (1)
v1220,1227
|
Kerstant Dirksz (1.1)
v1238
/ \
Dirk Kerstantsz (1.1.1) Gerard Kerstantsz (1.1.2)
v1261-1266/1268 v1269
/ \ |
Dirk Dirksz (5) Kerstant Dirksz Kerstant Gerardsz (1.1.2.1)
v1289, 1309 v1281-1321 v1320
(1.1.1.1) x Hazetiaan \
/ \ \
(1.1.1.2.1) Dirk Kerstantsz Gerard Kerstantsz Gerard Kerstantsz
v1357 v1297-1324 (1.1.1.2.2) v1328-1335 (1.1.2.1.1)
x MvO x Jutte, x Jutte x AvD
/ | \ /(1) |(1) \(2) / | | \ \ \
Bartholomeus Janne Haaske Hadewich Armg. Nicolaas Dirk Floris Kerstant Simon Wouter ?Gerrit
x CvE x GvE xAvdH xGJvB xWendelm.
| xJvB |
Adriaan Gerard
</pre>
====Tree of properties====
<pre>
(1)
[Monster #8]
|
(1.1)
[Monster #8]
/ \
(1.1.1) (1.1.2)
[Monster #8]
/ \ \
(1.1.1.1) (1.1.1.2) (1.1.2.1)
[Harnas #9] [Monster #8] [Monster #32] [Wassenaar ?]
[Voorschoten #418] [Harnas #9] [Hillegersberg]
[Voorschoten #425] [Scarpenes]
/ \ |
(1.1.1.2.1) (1.1.1.2.2) (1.1.2.1.1)
[Monster #8] [Zoeterwoude #542] [Schiebroek #74]
[Monster #32] [Ruiven #205]
[Voorschoten #464] [Putten #182]
[Voorschoten #362] [Schipluiden #230]
[Limmen #97]
| | | \
Bartholomeus Nicolaas Dirk Floris
[Monster #8] [Oostveen #180] [Schiebroek #73] [Agatha]
[Aarlanderveen] [Ruiven #205]
[Alphen]
|
Adriaan
[Monster #8]
</pre>

Nagel family

2026-01-12T09:11:14Z

Geneanvdp: /* Miscelaneous early Nagels */

=Nagel family=
The family occurs in the list of loans held by Van Teijlingen, that transfered to the count in 1283 when the direct male line died out. The fiefs/loans were [https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstede-teilingen/4486/ renewed in 1284].

* 15 '''Willem Naghel ende Ysebrant''' , met ghesamender hant , v marghen lants in die crofte , van des heren halven van Thelinghen .
* 22 '''Symon Naghel''' ibi juxta jugera valentia XXX s . annuatim .
* 43 '''Gerart Naghel''' te Voerhoute die woninghe , daer hi in wonet , ende die croft , daer hi oec in wonet , ende enen camp die leghet benorden sire woninghen . Dit hevet hi ontfaen van des heren weghen van Thelinghe .
* 50 '''Jan Naghel''' vijftehalf morghen lants ; des leghet 1 morghen tusscen Vloedorp ende Anghenvort , ende vierdehalf morghen voer Jans huus uten Houte , ende een stalhuus van drien valken , ende ene halve moelen

These Nagels, holding 4 plots in Voorhout, were very likely related, and possibly the plots were split more than once to divide an inheritance amongst the children. So in theory, there could have been a single ancestral Nagel-plot.
Names often encountered amongst the Nagels, seem to be '''Willem, Gerard, Dirk, Hugo, Simon''', and seem to follow the names of the lords the held fiefs from, Van Teijlingen.
Could they be a sub-branch, the stamvader possibly a second son or a bastard son of a Lord van Teijlingen?

==The First Nagel (Naaldwijk) ==
In 1198, [https://nl.wikipedia.org/wiki/Dirk_VII_van_Holland Dirk VII, count of Holland], [https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=PA72#v=snippet&&f=false gifts land] in Poeldijk near Naaldwijk to the church, Oorkonde #177.

''Ego igitur Theodericus comitis Florentii et Ade comitisse filius predicti capellani bonam voluntatem et pium affectum considerans, terram quandam meę proprietatis aque que Pul dicitur hinc inde adjacentem juxta Naltwic et ''''ex morte cujusdam hominis mei nomine Io. cognomine Nagel, qui eam a me in feodo tenuit, michi vacantem''', tam pro mea parentumque meorum viventium salute quam pro defunctorum requie, predicte capelle una cum uxore mea Aleide comitissa in dotem et ab omni servitio exemptam contuli, de cujus proventu sacerdos Deo et sanctis ibidem in propria persona serviens, tam pro me quam pro meis hostiam vivis ac defunctis salutarem offerens, dum vitę presentis percipit fructum eternę, nobis inploret consortium.''

The land lies near the water called [https://www.openstreetmap.org/search?query=Poel#map=14/52.01793/4.20030 Poel, near Naaldwijk]. The proceedings go to the church, for the sake of souls of the count, his family, the chapelain, and for the 'rest of the deceased', the previous owner '''from the death of a man of mine named Iohannes known as Nagel, whom held it as a loan from me, has become available to me'''.

Johannes was man of the count, likely meaning a knight, and had recently died. Possible fighting together with [https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_I_van_Holland#Graaf_van_Friesland the counts brother] in 1197. He might have received it for services previously rendered, or maybe his father did, also in service to the count most likely. It seems no wife or children need the land to live on or from, for it returns to the count, so Johannes likely died rather young, without heirs.

==Johannes II? (Middelburg) ==
Another '''Johannes dictum Naghel''' shows up in 1248 ([https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA516#v=onepage&f=false OZH II #22]) and 1263 [https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC&pg=RA1-PA48#v=onepage&f=false OZH II #100], as a scabinus, schepen, of Middelburg. That is some 100km from Naaldwijk, and even further from Voorhout.
He seems to have dealings with the abdis van Rijnsbrug, donating land. The [https://nl.wikipedia.org/wiki/Abdij_van_Rijnsburg Rijnsburg abbey] had lands in or near Voorhout too, and the #100 charter from 1263 mentions C. as [https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_abdissen_van_Rijnsburg abdis]. That would be [https://nl.wikipedia.org/wiki/Clarissa_van_Noordwijk Clarissa van Noordwijk], close to Voorhout. She had succeeded Ada van Holland, daughter of the count, who would have been abdis at the time of #22 in 1248.

==Miscelaneous [https://www.cbgfamilienamen.nl/nfb/detail_naam.php?gba_naam=&nfd_naam=Nagel&info=documentatie&operator=eq&taal= early Nagels]==
* 1222 '''Waltherus Nagillinus''', Ulm (BRECH.)
* 1240 '''Henricus Nagel''', denarios de area et servitium (oork. Doetinchem) [OGZ IVa].
* 1263 '''Iohannes dictus Naghel''', Middelburg (OHZ III, 338) {same as [[#Johannes_II?_(Middelburg)]]}
* 1279 '''Walterus Naghel''', Hulst (DEBR. 1962)
* 1283 '''Gerard Nagel''', leenregister van Teylingen, {same as #43 in OHZ II}
* 1311 '''Waltero dicto Naghel'' = 1315 '''Walteri Naghels''', Ktr. (DEBR. 1971)
* 1316 afterstal van [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1130173 renten in Delfland]: van landhuur in Delfport, '''Nelle, Ghibe Naghel's weduwe''' 30 sc.
* 1328 '''Willame Naghel''', ca 1328 idem, schout van Voorhout
* 1344 [https://archive.org/details/werken11nethgoog/page/148/mode/2up?q=Naghel Voppe Naghel] , Schieland, Rotterdam, 5 sh. 6 d.
* 1344 [https://archive.org/details/werken11nethgoog/page/28/mode/2up?q=Naghel Voppe Naghel], Landhuur, Schieland, 4 morghen 5 $$ 6 sc.
[E. van der Hoeven, 'Van Nagelbrug tot Nagelbrug', in: Leids Jaarboekje 83 (1991), p 169].

<blockquote>
ROTTERDAM
55. Het zegelen van de lakens.
* .-.-13..: '''Willem Naghele''' (1.h. 25, flOv en 22).
* .-135.: Vlaming, oom van Florijs die Visscher, die het leen aan '''Willem Naghele''' heeft ontnomen en deze in de steen heeft vastgezet (1.h. 25, í22).
* .-12-1357:''' Willem Naghele''' ontvangt het leen terug (1.h. 25, f22).
* .-.-1379: Het leen is afgestorven bij dode van Jan Vlamincxz. (r.r. 222).

[NL 1986 p 172]
</blockquote>

==Nagel offspring==
Hypothetical of course.

===Voorhout Nagels===
If the 1284 Nagels are family, they must descend from a brother of his. Johannes would have been in his twenties dying around 1198.
So, he and his brother would have been born around 1165, both named Nagel, after a father born around 1135.
Sons of the brother of Johannes would have been born around 1195, grandsons around 1225, and either still lived, old men, around 1284, renewing their fiefs, or had been followed by the grandsons, being in around 30 years old at the time.

'''Willem and IJsbrand''' "met gezamenlijke hand", ''with their hands together'', seems to indicate they are brothers, and together hold an inheritance. The term "met ledige hand", ''with empty hand'' was used when a child became of age, and was able to the owner legally, and this term could possibly mean they were young too, and 'succeeding'. If so, they would have been grandsons, born around 1260 or so.

'''Simon''', all it says is that the land is worth 30 shilling per year. Likely that is the 10th he pays to his lord.

'''Gerart''' has a house and a croft in Voorhout, that he lives in, and a piece of land next to it, and he received it of the lord vT.
Would that imply that Simon isn't living on his land, and neither were W&S? Does it imply that Gerard did not inherit it from his father, and the others did?

'''Jan Naghel ''' has two plots, one of 1 acre, and 4.5 elsewhere, a stable 'of 3 falcons', and half a mill. So he inherited part of the mill, and nowhere in the list is anyone holding the other half. Or would one buy half a mill? Pay the miller for his work, keeping half the profit? Falcons were used to hunt with, and sport for nobilty I'd say. Would one hold them in a 'stablehouse'? Or was it a measure of its size? Could not find anything on falcon as a unit.

Seems to me that W&S and S are just gathering income from the fiefs, that Gerart is actually living on his part, doing rather well, and it seems that Jan is rather fortunate. Gut feeling tells me that Jan and Gerart are of the old generation, and the fathers of W&S and Simon have moved, partially living of the income generated by their land.

<pre>
I. stamvader
/ \
IIa Johannes IIb
/ \
IIIa IIIb
/ \ \
IVa Gerart IVb Jan IVc
/ \ |
Va,b Willem IJsbrand Vc Simon
</pre>

There are plenty of variatoins possible, I just think Gerart and Jan are grandsons of the brother of Johannes, and W&S and Simon greatgrandsons that have left the area, living elsewhere. Difference is size and worth of the their parts indicate there were multiple and inequal splits. So Johannes might have had more that one brother, that had an inequal amount of children to divide their share amongst, etc.

The brother of Johannes could have named a son afther his brother, that could have given a IIIrd gen Jan, and that would give a grandson Jan in the Vth.
Then again, 2 sons would have gone after both granddads, so maybe only in the IVth gen was there room for a Jan.

The father of Johannes, born around 1135, could have been a Teijlingen bastard son of [https://wiki.nvdp.net/wiki/index.php?title=De_heren_van_Teijlingen#Oorkondenboek_van_Holland_en_Zeeland Gerard van Teijlingen, mentioned in 1143 in #124]. If he was, he would have named a son afther his dad, so Johannes would have had a brother Gerard. If his son named a son after him, that would have been above IVa.

===Nagel fief===
Assuming that originally there was a single plot of 'Nagel-fief'... if that would have belonged to stamvader Nagel, and half of it went to Johannes, then it would not have been in Voorhout. I Johannes got the Naaldwijk part, and the brother the Voorhout part then there would not have been a single family fief, and there is ownership history before this stamvader. So maybe the brother, also a man of the count, also received lands for services rendered to the count. In Voorhout.

If we could identify positioning and size of the plots owned, we might be able to tell what split from what, and thus add more detail to the above tree.
The above records do not tell us enough for that. The [https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-lenen-van-de-hofstede-teilingen/4486/ REPERTORIUM OP DE LENEN VAN DE HOFSTEDE TEILINGEN, 1258-1650] might help.

The #15 Willem and IJsbrand would be ...
<blockquote>78. 5 morgen land in de Croft.

..-.-1284: Willem Nagel en IJsbrand tesamen zoals van Teilingen, LRK 5 fol. 88.

Het leen 78 gesplitst in 78A en 78B.

78A. Een stuk land in Voorhout bij Katharina Niesendr., jaarlijks 40 s. waardig, (1348: zijnde 3 morgen, waarvan een stuk, oost: heer Jan van de Wateringe, west: Jan Keremare, een kamp, oost: Jan Brabant, west: Gerard Kimmenz., een stuk land op de geest, oost: Armgard Folpertsdr., west: Nikolaas Brune, en een stuk, oost: Dirk Immenz., west: Willem Vaak Jan Nagelsz.).

9-10-1333: Willem Hugo Nagelsz. zoals van Teilingen, LRK 2 fol. 82 nr. 557.
12-6-1348: Hugo Jansz. bij overdracht door Willem Nagel IJsbrand Coxz., LRK 5 fol. 60.

78B. 2 morgen in Voorhout, west: Filips Machteldenz., oost: Willem Nagel met 3 morgen, zijnde nr. 78A.

9-3-1348: Lijftocht van Margaretha, dochter van heer Floris van Warmond, gehuwd met Nagel Jansz., LRK 47 fol. 41v.</blockquote>

The #22 Simon would be...

<blockquote>76. Zijn morgens naast nr. 75, die 30 s. jaarlijks waardig zijn, (1329: zijnde 1396: Dirk van Delf; oost: Hugo Nagel; 1396: zuid: Dirk van Delf, noord: de leenheer, uust: Willem Nagel, zuid: Daniel Jansz., west: Koenraad; 1346: zijnde 3 morgen, oost: Simon Nagel; 1371: zijnde 4 morgen, west: de leenheer, oost: Willem van Velsen, en 2½ morgen, west: erven Simon Nagel; 1396: Dirk van Delf; oost: Hugo Nagel; 1396: zuid: Dirk van Delf, noord: de abdis van der Lee).

..-.-1284: Simon Nagel zoals van Teilingen, LRK 5 fol. 88.

..-.-1329: Dirk Nagel van Voorhout zoals zijn ouders hielden van Teilingen, LRK 2 fol. 65v nr. 431</blockquote>

The #43 Gerart would be...

<blockquote>74. De woning, waar de leenman in woont, (1442: hofstede; 1447: en huizing; 1354: in Voorhout), en de Croft, waar hij eveneens in woont, en een kamp ten noorden van zijn woning, (1301: zijnde 12; 1354: 10; 1447: 4; 1452: 8 morgen hij ’s-Gravendam bij de Lee), enerzijds (1354: de leenheer; 1452: zuid: met de wildernis), anderzijds (1354: de abdis), (1447: strekkend binnen de heerweg zuid tot de wildernis), (1447: noord: Jan van de Boekhorst, west: ’s-Gravendam; 1452: en oost: Gerard Albout), (1410: verminderd met 2 morgen, enerzijds: Gerard Albout, anderzijds: de leenman).

..-.-1284: Gerard Nagel te Voorhout zoals van Teilingen, LRK 5 fol. 89.
9-10-1301: Daniel Nagel, LRK 50 fol. 71 nr. 375.</blockquote>

The #50 Jan would be...

<blockquote>79. 4½ morgen land, waarvan 1 tussen Vloedorp en Anghenvord, en 3½ morgen voor het huis van Jan uten Houte en een stalhuis van drie valken en de halve molen.

..-.-1284: Jan Nagel zoals van Teilingen, LRK 5 fol. 89.

Het leen 79 gesplitst in 79A, 79B en 79C.

79A. 1 gaarde met haar uitland, (1390: zijnde 1½ morgen), in Voorhout, west: Willem Voet, oost: Kerstant Hobbe.

79B. 1½ morgen in Voorhout, oost: Jan Remburgsz., west: Dirk Hugenz., (1353: zijnde 1 hont in de Zuidbroek gemeen met Floris van Alkemade, west: Gerard Kathatienz., zuid: Arnout Notke, noord: de geest, 1 hont ten noorden van de geest in Rudolf Wermboutsz. werf, beiderzijds: Rudolf Wermboutsz., noord en zuid: de heerstraat, ½ morgen gemeen met kinderen Meeus Rieland op Hoog Langdorp, west: de kerk, oost: kinderen Nikolaas Penninc, noord: de heerstraat, zuid: kinderen Meeus Rieland).

79C. 1½ (1390: 2) morgen met woning in Voorhout.</blockquote>

So ...
* W&S: 5 morgen
* Simon: ?? in 1329, 3 in 1346 and 4 in 1371
* Gerart: 12 morgen in 1301.
* Jan: 4.5 morgen, split in 3 equal parts of 1.5, together 4.5, in the list of loans there was another morgen somewhere else.

Do the math... would the parts of W&S and Jan be roughly equal, and their father a brother of Jan?
Would their parts, together with Simons, be roughly equal to Gerarts?

===How many Willems?===
In an attempt to propose a tree, I'll assume all Nagels are a single family and try to tie them all together, often based an almost nothing at all.
Adding as many sources as I can find, pin that to people, trying to 'invent' as little people as possible: only what contradicting facts require it, creating another person.

Good start would be the Willems.

* 1344 [https://archive.org/details/werken11nethgoog/page/132/mode/2up?q=Naghel Item van der gruyte ter Nuwerkerke Willem Naghel 10 $$], Rotterdam
* 1358 [https://archive.org/details/bijdragenvoordeg03haaruoft/page/364/mode/2up?q=%22Willem+Naghel%22] Pastoor (priest) in Noordwijk
* 1419 In "Beleg en verovering van Leiden 1420" there is a '''[https://books.google.nl/books?id=DdwAAAAAYAAJ&vq=willem%20naghel&pg=PA218#v=snippet&f=false Uittreksel uit de Thesauriers Rekening van Holland], gedaan door Floris van Borsselen van 14. Febr 1419 tot 14. Febr 1420''', that contains several mentions of a Willem Naghel. He seems to have been carpenting to repair a bridge. Gouthoeven has him [https://archive.org/details/doudechronijckee00gout/page/433/mode/2up?q=%22Willem+Naghel%22 Schildknaap], welgeboortige man.
* 1426 He fought (led?) in the [https://archive.org/details/haarlemschebijd21unkngoog/page/324/mode/2up?q=%22Willem+Naghel%22 battle of Alkmaar against Hoorn].

===IJsbrant===
IJsbrand

===Jan===
Naar Johannes?

===Gerard===
Ook Gerrit, Gherid
Maybe also Ghibe?

* 1316 afterstal van [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1130173 renten in Delfland]: van landhuur in Delfport, '''Nelle, Ghibe Naghel's weduwe''' 30 sc.
* 1344 [https://archive.org/details/werken11nethgoog/page/150/mode/2up?q=Naghel Gheret Naghel 8 sc.], Grote Bede, Rijnland, Marendorp

==Delft Nagels==
From 1326 to 1333 we see an IJsbrand Nagel in Delft, sometimes [https://www.onsvoorgeslacht.nl/wp-content/plugins/typify-databank/download.php?item_id=1710 as schepen (Regest 14)]. Could he be the same IJsbrand as the one holding land in Voorhout in 1284 ([https://books.google.nl/books?id=mqxBAQAAMAAJ&pg=RA1-PA291#v=onepage&q&f=false 15.]) and 1333 ([https://www.onsvoorgeslacht.nl/genealogische-databank/leenkamers/repertorium-op-de-grafelijke-lenen-in-rijswijk/4332/ 55.])?

From 1358 to 1362 we see a Willem and an IJsbrand working for a convent in Delft, and also as monks for Egmond Abbey.
Would they be sons or grandsons of the above IJsbrand, who might have had a brother Willem (1284)?

De heren van Teijlingen

2026-01-06T09:03:01Z

Geneanvdp: /* Nagel family in the list of loans */

My [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/rel/I1611/I8358 greatgrandfather was a grandson of Jeanette van Tol], who in a long line Van Tol, descends from Floris van Tol, son of Floris van Teijlingen, who built het Huis van Tol, giving his descendants their name.
There are different stories about his lineage, and when questions rose, I decided to dive in a bit.

==Main Sources==
I started out with this article:

===Nederlandse Leeuw, 1926===
Main other source is te [https://www.knggw.nl/raadplegen/de-nederlandsche-leeuw/1926-44/103/ Nederlandse Leeuw] article from 1926, NL26 in short.
It reference several other studies/sources which I have not all read. It references primary sources, following:

===Primary source: Oorkonden van Holland en Zeeland===
Primary source would be the transcriptions in [https://books.google.nl/books?id=l4UMxvtnJRUC#v=onepage&f=false Oorkonden van Holland en Zeeland], Oorkonden in short.
Some might be fakes according to de Nederlandsche Leeuw.

===Batavia Illustrata, 1685===
I then combined it with data from [https://books.google.nl/books?id=6nsxAQAAMAAJ&pg=RA1-PA1116#v=onepage&f=false Batavia Illustrata] 1685, BI in short, an earlier study, that names serveral other sources: "[https://books.google.nl/books?id=8ahMAAAAcAAJ&pg=PA1116#v=snippet&f=false most old chronicles]" take Simon as the first lord. It then mentions [https://nl.wikipedia.org/wiki/Pontus_de_Huyter Pontus Heuterus]. The same in 1584 [https://books.google.nl/books?id=6Oi9zJN1BIYC&newbks=1&newbks_redir=0&pg=RA1-PA70#v=onepage&f=false RERVM BVRGVNDICARVM].

===Pontus Heuterus===
In book VI of [https://books.google.nl/books?id=eB5DAAAAcAAJ&pg=PA70&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiGm-nO98KBAxXy_7sIHY1eBJoQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&f=false Genealogiae Praecipvarvm Aliquot E Gallia, Francica] from 1583 he describes the descent following the de Sicco-legend: Arnulf van Gent had sons Dirk, who succeeded as count of Holland, and a Simon (aka Sicco), from whom successively Gerard, Gerard and Hugo descended, the latter we find in a charter (#143). Hugo would have had sons Willem, Simon and Floris, and Willem was father of brothers Willem and Dirk.
He is referred to in 1667 by Petrus Scriverius in [https://books.google.nl/books?id=Vl5LAAAAcAAJ&newbks=1&newbks_redir=0&pg=RA1-PA12#v=onepage&f=false Oude en nieuwe beschrijvinge van Holland, Zeeland en Vriesland], as the author of ''Genealogica Teylingiorum''. That work also refers to Simon van Leeuwen, author of BI, and it states that Van Teijlingen lost their lands because of the [https://nl.wikipedia.org/wiki/Floris_V_van_Holland#Complot conspiracy against Floris V van Holland], that is repeated by Van Leeuwen in BI. Turns out it was the other way around: they lost their lands to the count when them male line died out in 1284 (kwade lenen), and the other families were very displeased about that, and that was likely part of the reason why they joined the conspiracy.

==Other sources==
Several were mentioned in NL26, I did not search, find or read all of those, just for reference/further study.
* [https://nl.wikipedia.org/wiki/Melis_Stoke Melis Stoke], [https://www.google.nl/books/edition/Hollandse_jaar_boeken_of_rijm_kronijk_va/rkxbAAAAQAAJ?gbpv=1&pg=PP7&printsec=frontcover Rijmkroniek] voor Willem II
* Spaen
* ca 1480 Dirk Pauli (Paulszoon), [https://books.google.nl/books?id=KodBAAAAcAAJ#v=onepage&f=false this might be] some of his work, he described the Sicco-myth.
* [https://www.google.nl/books/edition/Bijdragen_voor_vaderlandsche_geschiedeni/mfRTAAAAcAAJ?pg=PA17&printsec=frontcover Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidskunde]
* [https://www.dbnl.org/titels/tijdschriften/tijdschrift.php?id=_kro004kron01, Bijdrage Hist. Gen. Utrecht], [https://books.google.nl/books?id=Dy_jAAAAMAAJ&q=kroniek+%22historisch+genootschap%22+utrecht+teijlingen&dq=kroniek+%22historisch+genootschap%22+utrecht+teijlingen&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi5ntuJh4KBAxXOh_0HHULNDiwQ6AF6BAgFEAI Maybe this one].
* Oud en Nieuw II
* T.a.p.(?), partly reprinted as Verspr(eide?). Geschr(iften?) -> Robert Fruin 1903
* author J. Craandijk, [https://books.google.nl/books?id=EDscAQAAIAAJ?pg=RA1-PA88#v=onepage&f=false Rotterdams Jaarboekje II (1890)], [https://books.google.nl/books?id=sgZWAAAAcAAJ&newbks=1&newbks_redir=0&pg=PR3#v=onepage&f=false Wandelingen door Nederland met pen en potlood, 1875].
* author Mr. Hendrik Jacob Koenen, Willem Snikkerieme en zijne magen, Wapenheraut VII, 1904. Not found. [https://www.familysearch.org/search/catalog/810409?availability=Family%20History%20Library 1906]
* author D. J. M. Wüstenhoff
* location of Teijlingen and its fiefs in Lisse and Sassem are briefly described in [https://data.oudlisse.nl/ltr/2019/voorpublicatie_sporenvansix_final_8jan18.pdf Sporen van Six].
* [https://www.dbnl.org/tekst/aure001cron02_01 Die cronycke van Hollandt, Zeelandt ende Vrieslant, met die cronike der biscoppen van Uutrecht] (Divisiekroniek), 2011, Cornelius Aurelius. In [https://www.dbnl.org/tekst/aure001cron02_01/aure001cron02_01_0358.php?q=teylingen#hl1 chapter XV], he mentions the most important knights of "this time", and that is right after the page on the death of Floris IV in 1235. He mentions:
''Willem stedehouder van Hollant; dese grave Floris broederen. Dirck, drossaet van Hollant ende heer van Bredenroede; Alfert, sijn zoen ende oec here van Brederoede; Willem, here van Teylingen, heere van der Lecke; [...]; Willem ende Dirc van Teylingen, broederen;''. That would mean Dirk Drossaet was not the brother of W#202.

NL92, the article ''Het riddermatige geslacht Van Tol'' mentions in footnote 20:

* R. Fruin ('[https://www.dbnl.org/tekst/frui001vers09_01/frui001vers09_01_0018.php De jongere tak der Van Teylingens]', in [https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/bvgo/#page=319&accessor=toc&source=03_10&size=967&view=imagePane Bijdr vad gesch en oudheidk 3e R, X (1899), 78-99])
* Hans Toll (zie eerder)
* J. Craandijk ('[https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/bvgo/#source=03_10&page=302&view=imagePane Wat leert ons Van den Berghs Oorkondenboek van Holland en Zeeland omtrent de Teilingens in de 13de eeuw?]', in Bijdr vad gesch en oudheidk 3e R, X (1899), 1-77),
* Craandijk refereert aan de [https://www.google.nl/books/edition/Oud_en_nieuw_uit_de_vaderlandsche_geschi/-dtSAAAAcAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Oud+en+nieuw+uit+de+vaderlandsche+Geschiedenis+en+Letterkunde&printsec=frontcover Verhandeling van M.L. d'Yvoy 'Onderzoek naar den oorsprong van het geslacht der Heeren van Brederode'] in Oud en Nieuw van de Vaderlandsche Geschiendenis en Letterkunde, 1847.
* H J Koenen ('De Sicconidenlegende', in De Wapenheraut 1905, 465-496 en 1906, 1-39) en
* D J M Wustenhoff ('De geslachten van Teylingen', in De Wapenheraut 1904, 265-280, 289-304, 401-416, 433-448)
* De Ned Leeuw van 1926, H Obreen, 'De heeren van Teylingen en Brederode', kol 193-207, 234-243, 258-266, 290-299, 354-361

===Rijmkroniek, by [https://nl.wikipedia.org/wiki/Melis_Stoke Melis Stoke] (1235-1305)===
[https://www.google.nl/books/edition/Hollandse_jaar_boeken_of_rijm_kronijk_va/rkxbAAAAQAAJ?gbpv=1&pg=RA1-PT47&printsec=frontcover Mentions Willem van Teylingen], Simonszoon, who took part in conspiracy and murder on Floris V.
It [https://www.google.nl/books/edition/Hollandse_jaar_boeken_of_rijm_kronijk_va/rkxbAAAAQAAJ?gbpv=1&pg=RA1-PT47&printsec=frontcover mentions] Jan, son of the lord of Teylingen, who must be the son of Dirk Willemsz who had died in 1283 en Dirk son of Simon, who were both involved in the peace that was made after that rebellion.

===Willem Procurator===
1322-1332 [https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_Procurator Wilelmus Procturator], in accordance with Oorkonden. A partial translation (missing pages) by [https://books.google.nl/books?id=VDGqhHGXaocC&lpg=PP1&hl=nl&pg=PA49#v=onepage&q&f=false Marijke Gumbert-Hepp], 2001. [https://books.google.nl/books?id=LJyKan4-QEgC&newbks=1&newbks_redir=0&pg=PR317#v=onepage&f=false Another one] with missing pages. [https://books.google.nl/books?id=VDGqhHGXaocC&lpg=PP1&hl=nl&pg=PA49#v=onepage&q=Teylingen&f=false Chronicon Egmundanum] has more on Teylingen (try Teijlingen and Teilingen too).
There also exists a [https://www.boekwinkeltjes.nl/b/179765003/Willelmus-Procurator-en-zijn-Chronicon/ translation by A.J. Vis], haven't found it online.

The Loon War, WvT plays a part in, fighting on the side of Willem van Holland, brother of the deceased count, is described on p [https://books.google.nl/books?id=VDGqhHGXaocC&lpg=PP1&pg=PA93#v=onepage&f=false 93] and [https://books.google.nl/books?id=VDGqhHGXaocC&pg=PA93#v=onepage&q=teylingen&f=false 105] (and likely on inaccessible odd pages in between) of the translation by Gumbert-Hepp.

===[https://resources.huygens.knaw.nl/kroniekbeke Johannes de Beke]===
''[https://resources.huygens.knaw.nl/pdf/beke/bekeNL02deel1.pdf De kroniek van Jan Beke] (Johannes de Beke of Beka) is in de late Middeleeuwen een van de populairste Nederlandse verhalende bronnen geweest. Beke, zeer waarschijnlijk een geestelijke van het klooster Egmond, beschreef de geschiedenis van de bisschoppen van Utrecht en van de graven van Holland (en Zeeland) en van hun territoria vanaf de Romeinen tot aan 1346. Zijn werk was voornamelijk een compilatie uit de toen bestaande annalen en kronieken, zoals de Rijmkroniek van Holland van Melis Stoke en andere auteurs.''

Beke based his work mainly on the works of Procurator. After his death, his kroniek was continues by another unknown author. Soon after it was translated in Dutch.
It describes Willem van Teylingen during the Loonse Oorlog in chapter LIX, p98.

<blockquote>Ende alse grave Willam dit vernam, makede hi Wouter van Egmonde ende Aelbert Barard hooftmans van den Kenemars, Philips van Wassenaer ende Willam van Teylinge makede hi hooftmanne van den Rijnlanders ende hi voer selver in Zeelant, daer hi alle dat ingheboren volc in sine hulpe omboet. Philips ende Willam, dese voerscreven ridders, makeden sonder merren ii vesten rnit starken wijchusen. (p100, 55) </blockquote>

''And when '''count William''' heard of this, he made '''Wouter van Egmond and Albert Barard''' leader of the Kennemers, Philips van Wassenaar and William van Teylingen he made leaders of th e Rijnlander, and he went (sailed) himself to Zeeland, where he bade all inhabitants to assist him. Philips and William, described knights, made without ado 2 fortifications with strong shelterhouses.''

On page 102, line 1116

<blockquote>Ende alse grave Willam dit vernam, so dede hi alle dese ghescienis in heymeliken brieven te weten Wouter van Egmonde, Aelbert Barard, Willam van Teyling ende Philips van Wassener ende bat hem oetmoedelijc also vele als hi mochte, dat si op enen benoemden dach te Leiden comen wouden mit also vele ghewapender lude als si mochten ende dat si ghenen strijt en begonsten tieghen grave Lodewike, hi ne waer daer bi.
Grave Lodewijc, die vernam dattie Zeelanders hem versetten tieghen hem ende dattie Kenemaers in die wapen liepen, quam rnit heervart binnen
Leiden, opdat hi die Kenemars ierst ghemoete mit wapencracht ende daerna tieghen die Zelanders strede. Die Kenemars, die hem sere haesten hiertieghen ende liepen onsedelike elc voer anderen sonder oordinancie te stride, waerom si haeste testoert worden van denghenen die hem orlochs verstonden, ende vele dootgheslaghen. Ende die andere, die te scepe niet co-
men en conden, die liepen optie brugge ende wouden hem daer van nywes (verweren) ende versamenden daer een versch heer. Mer als de brugghe so sere verladen was rnit alsoe vele wapentuers, brac si ende viel neder ende daer verdrencte ene grote menichte van den Kenemers in den Rine. Philips van Wassenaer, Wouter van Egmonde ende Albert Barard sijn snellike ghelopen overt laghe velt ende so ontgaen, mer Willam van Teyling, die den vianden wederstont so hi langste mochte, wart daer ghevanghen.
Grave Lodewijc, als hi desen zeghe ghewonnen heeft, voer hi weder tot Voerscoten in groter eren ende sloech sine tenten daer opt groene velt. In desen quam grave Willam rnit starker heercracht uut Zeelant ende sette sine pauwelioene in Tol, opdat hi des anderen daghes sonder vertrec striden mochte tieghen grave Lodewike ende verdriven verre uut sinen vaderliken erve. Grave Lodewike, die dese mare vernam, sende om den hertoghe Willam van Lymborch om te proeven, of hi enighe soene of vrede daertusschen dadinghen mochte. Mer dese selve hertoghe, die hem oorlochs verstont, quam weder zonder vrede ende sonder soene ende seide, dat hi ghesien hadde ende dat hem gheantwert was, ende gheboet sine tenten op te breken ende en woude des heers niet verbeiden, mer sonder merren rumede hi Hollant. Ende grave Lodewijc liet daer staen tenten ende pauwelioenen ende pijnde hem tutrecht te comen so hi alre haestelicste mocht, ende gaf den bisscop die ghevanghene ridders voer sijn soudie. Ende sulke van Lodewijcs ridders, die van groter haest van lopen vielen in den Zijl buten Leiden, ende verdrencten daer. Ende zom ander verdwaelden in den onweghen ende sijn vermoyt van groter moetheden dootgebleven. Ende sulke van den vlienden scoten uut haer platen, hoer pansiere ende worpen van hem hoer helme, hor scilde, ende sijn al vliende doofghesleghen of ghevanghen. Grave Willam, die den vlienden neernstelike ghevolghet is, heeft vele ridderscap ghevanghen ende ghewonnen haer pauwelioene, hoer provande ende manigherhande cleinoet. Ende aldus is grave Lodewijc van Loen uut Hollant verdreven, nemmermeer weder te keren.</blockquote>

''And when count William heard of this, he wrote an account of all that had happened in secret letters to Wouter van Egmond, Albert Barard, Willem van Teylingen and Philips van Wassenaar and bade them as much as he could to immediately come, on the appointed day, to Leiden with as many armed men as they could and that they would not engage in battle or conflict with count Lodewijk if was not present.
Count Lodewijk, who heard that the Zeelanders were resisting him and that the Kennemers were taking up arms, came to Leiden with his army by ship, in order to counter the Zeelandser with arms and would battle the Kennemers next. The Kennemers, who hurried to prevent this, went into battle in disarray, causing them to be defeated quickly by their enemies, and many were slain. The others, who did not make it back to the ships, regrouped on the bridge in order to put up resistence a new army formed. But because the bridge was so laden with so many armbearers it broke and collapsed, and a great many Kennemers drowned in the Rhine. Philips van Wasenaar, Wouter van Egmond and Albert Barard quickly withdrew over the lower fields and escaped, but Willem van Teilingen, who opposed the enemy as long as he could, was taken prisoner.
Count Lodewijk, winning this battle, returned to Voorschoten with great honour, and put up his tents there in the green field. To there came count Willem, with a stronger army from Zeeland and put up his pavilions in Tol, so he could the next day could lay battle against count Lodewijk without marching, and drive him out of his fatherly inheritence. Count Lodewijk, who heared of his intent, sent for duke Willem van Limburg, to see if reconsiliation or peace were possible. But this duke, who was at war with him, returned without peace, and without reconciliation and said he that he had seen, and that had received anwwer, and told him to break camp, and unless the lord forbode, to vacate witout ado the lands of Holland. And count Lodewijk left his tents and pavilions, and urged him to come to Holland, as quickly as he could, and gave the bishop the captured knights for his ? (soudie: hostages, prisonsers, compensation, safeguard?). And such of Lodewijks knights, in they hurry to flee, fell into the Zijl outside Leiden, and drowned. Some others got lost on the area and died of fatigue. And some fleeing discarded their armor and threw away their helmets and shields, and were captured or killed on the run. Count Willem, pursuing the fleeing enemy, captured many knights, and conquered there pavilions, their provisions and other possessions. And thus count Lodewijk was driven from Holland, never to return again.''

It mentions Dirk van Teijlingen in 1252 (p128, line 288).

It mentions around 1345 (caput 87b line 3) [https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/beke/#source=1&page=362&view=imagePane Symon en Dirk van Teylingen]. That would have been the sons of Simon.

===Divisiekroniek, [https://nl.wikipedia.org/wiki/Cornelius_Aurelius Cornelius Gerardi Aurelius], 1517===
The [https://www.dbnl.org/tekst/aure001cron02_01/aure001cron02_01_0611.php?q=Teylingen#hl1 2011 version] describes, right after chapter XIV about the death of [https://nl.wikipedia.org/wiki/Floris_IV_van_Holland Floris IV] in 1234, ''Dirck, drossaet van Hollant ende heer van Bredenroede; Alfert, sijn zoen ende oec here van Brederoede; Willem, here van Teylingen, heere van der Lecke;'', the latter likely W#149, and also ''Willem ende Dirc van Teylingen, broederen'', likely W#202 and his brother we see appaer in several charters.

[https://www.dbnl.org/tekst/aure001cron02_01/aure001cron02_01_0409.php?q=teylingen#hl1 W#202 and his son Dirk] in chapter 21.
[https://www.dbnl.org/tekst/aure001cron02_01/aure001cron02_01_0387.php?q=teylingen#hl2 Willem and Simon] are mentioned in chapter 28, shortly after 1261.

===Johannis a Leydis===
Aka Jan van Leiden ([https://nl.wikipedia.org/wiki/Johannes_a_Leydis Joannes a Leydis]). He wrote the [https://www.google.nl/books/edition/Kronyk_van_Egmond_of_jaarboeken_der_vors/sfdoAAAAcAAJ?pg=RA3-PA246&printsec=frontcover Kronyk van Egmond]. Henrik van Wijn mentions in [https://www.google.nl/books/edition/Huiszittend_Leeven/gqk6AAAAcAAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=brederode&pg=PA2&printsec=frontcover Huiszittend Leeven] he wrote ''[https://books.google.nl/books?id=PIlbAAAAcAAJ&hl=nl&pg=PA604#v=onepage&q&f=false Oorsprong en Daaden der Heeren van Brederode]'', aka ''De origine et Rebus gestis Dominorum de Brederode''. Part of it is disccused in [https://www.dbnl.org/arch/_nav001189401_01/pag/_nav001189401_01.pdf#page=1 De Navorscher 1894, Geslacht- en Wapenkunde, p182].

He invented a great looking stamreeks, but is [https://noviomagus.info/johaleydis.htm not to be trusted (lightly)], he also found how they descended through Pharamund from Priam of Troy and in the end of Adam and Eve. Reminds me of [https://en.wikipedia.org/wiki/Snorri_Sturluson#Legacy Snorri Sturluson], who told us how all Vikings descended of Odin, son of Thor, who was actually Troianus and a descendant of Priam. Medieval historians. Anyway.
[[File:Stamreeks_Teijlingen_volgens_Joannes_a_Leydis.gif]]

====Before Teijlingen====
He starts with Adam and Eve, but I skipped ahead. Trying to identify the people he mentions.

* Chapter VII: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Childerik_III Chilperik], king of the Franks, died 754.
* Chapter VIII: Had a son [https://nl.wikipedia.org/wiki/Theuderik_(V) Diderick], duke of Aquitanië. [https://en.wikipedia.org/wiki/Pepin_the_Short Pepin (guess the Short)], gave him new heraldry, that had come from [https://en.wikipedia.org/wiki/Troy#Classical_and_Hellenistic_Troy_(Troy_VIII) Troy]. Right, you can find Troy's Book of Heraldry in every library. That [https://en.wikipedia.org/wiki/Count_of_Holland of Holland], from the description. Others say [https://en.wikipedia.org/wiki/Floris_III,_Count_of_Holland#Family_and_children Floris III van Holland] got its coat of arms trough his wife, who was from [https://en.wikipedia.org/wiki/Coat_of_arms_of_Scotland Scotland].
* Lived 30 more years, wife from Italy. Had a son (the above did not) called Lotharius. Lived in the times of Pepin and [https://en.wikipedia.org/wiki/Charlemagne Charlemagne], duke of Aquitania, married the daughter of the Duke of Samson of Burgundy. Cant be this [https://nl.wikipedia.org/wiki/Lotharius_I#Huwelijk_en_kinderen Lotharius I] then. This [https://nl.wikipedia.org/wiki/Lotharius_van_Frankrijk Lotharius III] had a wife from Italy This [https://nl.wikipedia.org/wiki/Lotharius_II_van_Itali%C3%AB Lotharius II] married a daughter of the king of Burgundy. His father wasn't Dirk, and he born 110 years after the death of Charlemagne. A Leydis seems to have been more interested in making a nice chain with famous people, than a correct one. In the end he was a descendant of Adam and Eve anyway.
* I'll skip to Sicco's father, p 608, [https://nl.wikipedia.org/wiki/Arnulf_van_Gent Arnulf van Gent]. Arnulphus (van Gent) had 2 sons, Dirk who succeeded him as count, en Syfridus viscount of Kennemerland (area west of Haarlemmermeer, between the castles of Brederode and Teijlingen). Afterward the first became the first lord of Bredero and Teijlingen. ''.... as found in ancient writings, manifests, old letters, and in memoires, of which a lot and many have been researched''.
* It continues: Sifridus, his other son and Dirks brother, when he was young, and his father still live, he hit a man at court that his father loved, and his father became angry. He was banished. He left to Friesland, and ended up with Goswijn van Staveren (Stavoren, heathen Frisia holy city and seat of their kings). That must be [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gosse_Ludigman Gosse Ludigman]. He was a so called [https://nl.wikipedia.org/wiki/Potestaat potestaat of Friesland] (fake, fiction, myth).
* Goswin descended of [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I19352.php Gondebald], that had fought for Charlemagne, and defeated the [https://en.wikipedia.org/wiki/Saracen#Medieval_usage_of_the_term Saracens] ([https://en.wikipedia.org/wiki/Moors Moors], muslims in Spain). The mythical grandson of King Radboud of Frisia, who would have established the heraldry of Friesland. Gondobaldus had a grandson [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I20116.php Goswin Ludigman] according to Frisian myths, who might have had a lot of likewise named grandsons to fill the >250 gap to the time of Sifridus.
* Well, long story short, Sigried, named after his [https://en.wikipedia.org/wiki/Lutgardis_of_Luxemburg mother]'s father, married Goswins daughter [https://nl.wikipedia.org/wiki/Thetburga Tetburga], and in Friesland, he was called Sicco. They had 2 sons, Dirk and Simon.
* Then in 988 [https://nl.wikipedia.org/wiki/Dirk_II_(graaf) Dirk of Holland] died, and Arnulf became count. Then Arnulf had his son [https://nl.wikipedia.org/wiki/Dirk_III_(graaf)#Huwelijk_en_kinderen Dirk] marry Witilda, the daughter of emperor Otto van Saksen. Maybe this [https://nl.wikipedia.org/wiki/Keizer_Otto_I_de_Grote#Voorouders_en_kinderen Otto], holy roman king, no daughter Witilda though. More likely this [https://nl.wikipedia.org/wiki/Otto_I_van_Saksen Otto], no Witilda though, and his children were long deceased by 988. [Some say], referencing Geni and Wikitree, she was ''Ote''hilde, daughter of Bernhard I, grandson of the legendary [https://de.wikipedia.org/wiki/Billung Billung], and [https://de.wikipedia.org/wiki/Bernhard_I._(Sachsen) Wikipedia] confirms that.
* For the wedding, Arnulf lifted Sicco's banisment. At the wedding he gave Syffridus the castle of Bredero and surround villages and gold, etc, etc, and Teylingen (p 610). He became very rich. ''And what of that one will believe, can anyone who reads this, judge by himself.'' He also replaced his brother as vice-count in his absence.

====Simon, first lord of Teijlingen, and his offspring====
* Skip to chapter XIII, his death. His brother died 1039 and was succeeded by his [https://nl.wikipedia.org/wiki/Dirk_IV_(graaf) son Dirk] as count. Sicco was also succeeded by his son Dirk for Brederode, and Simon for Teylingen. No year.
* Dirk vB, his heraldry, Banner-heeren, sprote Van der Lecke, Aldrichem, ''by marriage or by bastardry, I do not know, but they carry the heraldry''. Married Alverardis, daughter of Boudwijn van Heusden, had a son Willem that became heer van Lecke.
* In 1048 Dirk van Holland was defeated. No wife, no kids. Brothers Dirk and Simon returned his [https://nl.wikipedia.org/wiki/Floris_I_(graaf) brother Floris] of East-Frisia and made him count of Holland.
* Dirk van Brederode dies 1063, son Willem succeeds. Not much there on what happened.
* Simon, the other son of Sicco, had a son Gerrit, banner-heer, was in Egmond klooster in 1143, already an old man. He had sons Hugo, third of Teijlingen, and Willem (0) van Teijlingen, ridder.
* This Hugo ''won'' (gained, acquired, had... in Dutch landwinning, is getting land from the sea, extracting minerals is also winning) Willem (#149), fourth of Teijlingen. This fourth Willem helped the first Willem of Holland greatly against Lodewijk van Loen in the year 1203, ''as we can read in the Croniken van Holland''.
* This Willem won Willem fifth (#202), and Dirk (Drossaard). These brothers ''floruit'' in 1252 in the times of [https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_II_van_Holland#Kroning king Willem], count of Holland, king of Rome.
* Willem 4th died 1244. Willem 5th won Dirk, 6th lord (DW), who won Willem, 7th lord (WDW)
* Dirk died 1282. Willem 7th won Simon, 8th lord, and Dirk, knight.
* Willem 7th died 1284.
* Brothers Simon and Dirk were defeated with Willem van Holland, by the Frisians in 1346.

Let's make a tree:
<pre>
Dirk II van Holland (?-988)
\
Otto van Saksen Arnulf van Gent #28 Goswin Ludigman
\ / \ /
Witilda x Dirk III (?-1039) Sigfried (Sicco) x Thetburga
| / \
Dirk IV (-1048) Dirk van Brederode Simon van Teijlingen
(?-1063) |
x Alverardis van Heusden Gerrit #124 (?->1143)
| / \
Willem van Lecke Hugo #143 Willem #0
|
Willem #149 (?-1244)
/ \
Willem #202 Dirk Drossaard
|
Dirk #413 (?-1282)
|
Willem (?-1284)
/ \
Simon, lord Dirk, knight
</pre>
(born-died) as mentioned by A Leydis, # referring to first attested in Oorkonden, see below.

====A Leydis stamlijst====
About the stamlist in the image above, from NL26, that was supposed to be based on A Leydis:

* Syfridus x Terburga that died in 1030. See above.
* Son Dirk, who was not Dirk Drossaard (NL26). A Leydis did not say that he was, he has Drossaard in the list as well, in the proper time. The earlier Dirk was called lord of Brederode. That is not the Teijlingen branch.
* The Willem that died 1103, was probably the Van Lecke then, and it is the Brederode, not the Teijlingen list.
* The Dirk that died 1139 might have been grandson of Dirk that died 1063. Married to Van Heusden... would that be [http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-teylingen-en-brederode/ John Ooms (2a)]? Then we are 150 year off, but besides that, it fits.
* He has a son Willem, who could not have died in 1154. Three generations in 51 years? Possible, but pushing it. He is cathing up maybe. Catharina van Salm... what if she were a daugther of ''emperor'' [https://de.wikipedia.org/wiki/Stammliste_des_Hauses_Salm#Bis_Ende_des_14._Jahrhunderts Otto van Salm (1.2)]? His daughter Sophia married Dirk VI van Holland, she is also called Van Rheineck. Could a sister Catherina have married Willem Dirkszoon van Brederdode?
* Floris that died in 1198. W#202 had a son Floris, but he was likely not yet born in 1198, let alone having become a lord and died. The Dirk that was (2a) had a son Floris (3b) with John Ooms, but a bit more than 100 year difference.
* The Willem that died in 1221 could have been W#149, he is said to have marrie Margaretha van Lippe, but he was brother not father of Dirk Drossaet. That follows.

Mweh.

===[https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/10733324 Opera historica], Theodoricus Pauli Gorcomiensis===
Aka ms. 17303-19. Aka [https://www.geschichtsquellen.de/werk/4478 Theodericus Franconi Pauli]. [https://uurl.kbr.be/2046596 Image 25] starts the lords of Brederode. The author is [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005191401_01/_bij005191401_01_0010.php described here].

===[https://utrechtuniversity.on.worldcat.org/oclc/965406513 Chronica dominorum de Brederode usque ad a. 1482], Johannes Gerbrandi de Leidis, 1504===
In Latin and about the lords of Brederode, who where believed to be a different branch and not sprouted from Teijlingen back then. [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-338616&lan=en#page//46/59/58/46595885825400866098813849048718435288.jpg/mode/1up Willem], who's might have been the same person as the son Dirk Drossaart, brother of W#202.

===[https://books.google.nl/books?id=gepak0oX8SQC&newbks=1&newbks_redir=0&printsec=frontcover&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false D'oude chronijcke ende historien van Holland], 1610, W. van Gouthoeven===
His work ''D'oude chronijcke ende historien van Holland (met West-Vriesland) van Zeeland ende van Wtrecht'' was an important source for BI.
Like in BI, there were [https://books.google.nl/books?id=gepak0oX8SQC&newbks=1&newbks_redir=0&pg=PA120#v=onepage&f=false lords of Brederode before Dirk], brother of W#202, and their descent from Sicco, basically the Sicco-legend, is described first.
After a short section on Van der Lecke, [https://books.google.nl/books?id=gepak0oX8SQC&newbks=1&newbks_redir=0&pg=PA125#v=onepage&f=false Teylingen] follows. He has Simon, Gerrit, Gerrit, Hugo, but his sons are Willem, Simon and Floris van Tol. W#149 was captured in the Loon War, married Halewijn daughter of Wouter I van Egmond and died 1244. Son and grandson Willem, latter father of Dirk that followed as lord.

===[http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-teylingen-en-brederode/ John Ooms]===
John names severals modern sources, that name sources, etc.

* He has a [http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-teylingen-en-brederode/stamboom-heren-van-brederode/ familiy-tree]
* He references [https://www.rijnlandgeschiedenis.nl/documenten/sassenheim-stichting-oud-sassenheim/willem-van-teylingen-x-agniese-van-bentheim.pdf Rijnland Geschiedenis], which in turn references [http://www.genealogie-stamboom-schrama-gravenmade-bollenstreek.nl/Aschpotter%2038%20Teylingen%20PDF-3.pdf Aschpotter], see Rijnland Geschiedenis above.
* And ''Geographische namen in Deutschland, Dieter Berger, Duden Verlag 1993''
* And ''Verschillende genealogieën van het oude geslacht Van Teylingen'' on [https://nl.wikipedia.org/wiki/Van_Teylingen_(I) Wikipedia]
* [https://www.kastelen.link/kin-ontw/publicatiedetails.php?id=2019 De archeologie van Teylingen en Brederode], Jaarboek 2004, Kastelenstichting Holland en Zeeland.
* [https://www.kasteleninnederland.nl/publicatiedetails.php?id=2712 De ruïnes van Teylingen en Brederode verbeeld], Jaarboek 2005, Kastelenstichting Holland en Zeeland.
* [https://www.bol.com/nl/nl/p/middeleeuwse-studies-en-bronnen-80-oorlog-om-holland-1000-1375/1001004002530456/?s2a=#productTitle Oorlog om Holland 1000-1375], Ronald de Graaf 2004.
* [https://issuu.com/westerheem/docs/2015 Over de datering van middelleeuwse baksteen uit Holland] (from slide 197), EHP Cordfunke, in Westerheem jaargang 64, nr. 4 augustus 2015. (only mentions an estimate year the castle was built)
* [https://books.google.nl/books?id=YpVafqQRpMoC#v=onepage&q&f=false Ridderschap in Holland , Antheun Janse 2001].
* [https://www.amazon.com/Teylingen-M-Hulkenberg-Holland/dp/9064711410 Teylingen, A.M. Hulkenberg 1984].

===[https://nl.wikipedia.org/wiki/Van_Teylingen_(I) Wikipedia]===
names sources
* [https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.833780220.html/de-ru%C3%AFne-van-teylingen/ Moerman, I.W.L. De ruïne van Teylingen], Deel XXVI uit de serie Nederlandse Kastelen, Nederlandse Kastelenstichting, ANWB, 1976
* Hartog, E. den & H. Koopmanschap Teylingen Bezoekergids, Kastelenstichting Holland en Zeeland, 2004
* [https://www.dbnl.org/tekst/frui001vers09_01/frui001vers09_01_0014.php Robert Fruin (1903), Verspreide geschriften]. Deel 8. Kritische studiën over geschiedbronnen. Deel 2. Historische schetsen en boekbeoordeelingen. [https://www.dbnl.org/tekst/frui001vers09_01/frui001vers09_01_0018.php Deel 1 - De jongere tak der Van Teylingens] (1898).
* Coenen, J.M.A. (1996). Graaf en grafelijkheid: een onderzoek naar de graven van Holland en hun omgeving in de dertiende eeuw, proefschrift Utrecht, p. 74-76.
* Fannee, M. (2014). tlant te Waremunde, een studie over Warmond in de middeleeuwen (1100-1400), Lisse: Druno en Dekker Drukkers, p. 51 e.v., p. 83 e.v.
* Janse, A. (2009). Ridderschap in Holland, portret van een adellijke elite in de late Middeleeuwen, Adelsgeschiedenis 1, tweede herziene druk, Uitgeverij Verloren, p. 400.

===Rijnland Geschiedenis===
Aad van der Geest writes mainly about the archeology of the castle, but also sets the background, and discusses scenario's.
* [https://www.rijnlandgeschiedenis.nl/documenten/sassenheim-stichting-oud-sassenheim/teylingen-van-het-begin-tot-aan-de-brand-van-1676.pdf Teylingen van het begin tot aan de brand van 1676], Aad van der Geest
* [https://www.rijnlandgeschiedenis.nl/documenten/sassenheim-stichting-oud-sassenheim/willem-van-teylingen-x-agniese-van-bentheim.pdf Willem van Teylingen en Agniese x Bentheim], Aad van der Geest

In the latter he describes how a first son of Hugo was supposed to be called Gerard, who might have died young, leaving a daughter that might have married Willem. It might explain the introduction of the name Willem in vT, but Hugo's wife might have had father Willem, and it might explain why there never was a Hugo afterwards: likely Gerard van Heemskerk was a son by the first W of Willem, N. Gerardsdr, who died young, maybe giving birth, and the second son, Willem, might have been preferred and fasttracked by Willem's second wife.

===Oorkondenboek van Holland en Zeeland===
In Oorkonden I searched for spelling variants:
Teilinge, Teylinge, Teilingen, Teylingen, Teijlinge, Teijlingen, Teiling, Teyling, Teilinc, Teylinc, Theylingen, Theylinge, Theilingen, Theijlingen, Theijlinge, Thelingen, Thelinge, The-, Tei-
Te- yielded also "te", too many.

No signification relation to time and spellingvariants was observed.

Results, standardized spelling, order by #, dates in d-m-yyyy
# - date name - role
[https://www.wikitree.com/photo/jpg/Arkel-34-3 #124] - 7-10-1143 '''Gerard'''
#143 - 1162 '''Hugo''' - witness
#149 - 3-10-1174 '''Willem''' - witness
#177 - 1198 '''Willem''' - witness
#182 - 21-8-1200 '''Willem''' - witness
#188 - 20-2-1201 '''Willem''' - witness
#202 - 1205 '''Willem and Dirk''', brothers
#203 - 1205 '''Willem''' - witness
#208 - 21-5-1226 '''N.N. Thelingen and Dirk Dapifer''' - sign a treaty
#214 - 1207 '''Willem''' - witness
#227 - 1212-1214 '''Willemn''' - witness
#229 - 13-1-1213 '''Willem''' - witness
#235 - 21-9-1213 '''Willem''' - witness
#237 - 23-12-1213 '''Dirk''' - witness
#247 - 28-8-1215 '''Willem''' - witness
#271 - 7-1220? '''Willem and Dirk'''
#281 - 6-1223 '''Willem''' - cosigns
#283 - 22-7-1223 '''Gerard''' - witness
#321 - 2-5-1230 '''Dirk''' - witness
#333 - 1231 '''Willem''' - witness
#361 - 8-1-1237 '''Willem''' "scilicet" (named, by the name of) van Theilingen.
#380 - 5-6-1241 '''Willem''' - witness
#382 - 1241 - '''Willem''' - witness, nobilis vir (noble man)
#564 - 18-6-1252 '''Dirk''' - witness, and aparently not a ridder/milites

====More Oorkonden (van den Bergh, De Fremery 1866)====
There is more where that came from: [https://books.google.nl/books?id=6CjPmeXIivsC#v=onepage&f=false Oorkondenboek van Holland en Zeeland, Volume 1-2, 1866, Laurent Philippe Charles van den Bergh, James De Fremery]

Numbers seem the same in the beginning but seem to differ in the end, did not compare and I will use alt#143 to refer to this list:

#143 - 1162-08-28, graaf Floris III geeft aan Egmond de kerk te Vlaardingen terug, onder de laici: '''Hugo''' de Teylingen
#149 - 1174-10-03, getuige voor graaf Floris II: o.a. '''Wilehums''' de Theylingen
#177 - 1198, graaf Dirk VII schenkt land te Poeldijk aan zijn kapel in de St Mariakerk te Utrecht, acta sunt hec apud Lis[se], onder de getuigen: '''Wilhelmus''' de Teillinga, Arnoldus dapifer meus, Henricus, frater ejus
#182 - 1200-08-21, 188, graaf Dirk VII en zijn vrouw Alyd bevestigen een schenking aan de abdij Rijnsburg van land te Schie, Rijswijk, 's Gravesande en Warmond, door gravin Sophia gedaan; onder de getuigen: '''Wilhelmus''' de Teylinge;
#188 - 1201-02-20: zij bevestigen schenking aan het klooster door zijn vader Floris III gedaan, onder de getuigen: '''Willem''' de Teiling
#183 - 1200-11-03, verdrag tussen Brabant en Holland, onder de getuigen homines comitis: '''Wilhelmus''' de Thelinghe
#202 - 1205, Ada, markgravin van Brandenburg (zuster van Dirk VII) verkoopt aan de kerk te Rijnsburg twee hoeven in Poel, onder de getuigen: '''Wilhelmus''' de Teilinge en zijn '''broer Theodricus''' (van Brederode)
#214 - 1207, gravin Aleid schrijft over het huwelijk van haar dochter met de graaf van Loon, gesloten in tegenwoordigheid van o.a. '''Wilhelmus''' de Teylingen
#227 - 1212-1214, verklaring van graaf Willem over de dijk tussen Bergen en Schoorl, die tijdens het leven van zijn vader gemaakt is; 1e getuige: '''Wilhelmus''' de Theilinke;
#229 - 1213-01-13: getuige voor keizer Otto IV te Nijmegen: o.a. '''Wilhelmus''' de Thelinge;
#234 - 1213-09-21: '''Willelmus''' de Theylingen;
#237 - 1213-12-23: onder de getuigen '''Theodericus''' de Theilingen [van Brederode];
#247 - 1215-08-28: 1e en 2e getuige '''Wilhelmus''' de Teylinge, '''Theidricus''' dapifer (van Brederode)
#12 - 1217: testes affuerunt [...] Baldwinus comes de Bentheim, '''Willelmus''' de Teylingen, '''Theodericus dapifer''', Hubertus de Wlvinne, Gerardus de Martem.
# 1215 Oppermann: Fontes Egmundenses p 245, Lubbert, abt van Egmond, schenkt aan Dirk, physicus de Aelsmeer en zijn vrouw Ermengardi, 2 hoed tarwe en twee hoed gerst uit zijn tienden in Sassenheim in leen, en nog land in Alesmare, bestemd tot lijftocht voor Ermegarde, uit te reiken in Sasnem in mensura ejusdem ville, per '''dominum Wilhelmum''' de Theylingh
# (? I#270 = 1274 and II#270 = 1290) 1217 v.d. Bergh II Nal no12; Bijdr Hist Gen Utrecht 1913 dl 34 p 487; v.d. Bergh I no 270, 277
# (?) 1220-02: getuige voor graaf Willem te Antwerpen: Willelmus de Teiling;
#270 1220-07: '''Willelmus en Theodericus''' [van Brederode] de Thelinghe;
# (?) 1222-10: '''Wilhelmus''' de Teylinghen en zijn '''broer Theodericus''' (van Brederode)
#281 - 1223-06, Maria, weduwe van graaf Willem schenkt 50 £ Holl aan de abdij Rijnsburg, onder de getuigen '''Wilhelmus''' de Thelingen;
#283 - 1223-07-22: getuige voor graaf Floris IV, '''Gerardus''' de Theilingen;
#287 - 1224-12-06: getuige is o.a. '''Theodericus''' de Theylinghe (van Brederode);
#294 - 1226-01-26: beweringen van de graaf onder ede bevestigd door o.a. '''Wilhelmus''' de Teylingen;
#298 - 1226-05-21: zegel van Theilingen
#13 - 122-09-21: Testes hujus facti sunt '''Willelmus''' de Theilingen, Jacobus castellanus de Leithen, '''Gerardus''' de Theilingen, Gelekinus et Symon de Riswic
#305 1227-04-16: verdrag over Zeeland, onder de getuigen''' Wilhelmus''' de Theilinghe en zijn '''broer Theodericus dapifer''' (van Brederode);
#(?)331? 1228-11-11 v.d. Bergh II Nal no 14; v.d. Bergh I, '''Wilhelmus''' de Teilinc getuige voor de bisschop van Utrecht;
#325 1230-01-14 (1231), Arnoldus, abt van Egmond, ontslaat enige keurmedigen, onder de getuigen: '''Wilhelmus''' de Teylingen en zijn '''broer Theodericus'''
#321 1230-05-02: '''Theodericus''' de Teyling getuige voor graaf Floris IV;
#328 1231-03-30: '''Th''' de Teylingen;
#333 1231: '''Willelmus''' de Teiling
#(?) 1233-03-01: De Fremery no 70, Ghisekinus uter Liere verkoopt land in de Liere aan de abdij Marienweerd, onder de getuigen '''Wilhelmus''' de Teylinc
#344 - 1233-04-20: v.d. Bergh I en II, getuige voor graaf Floris IV o.a. '''dominus Willelmus''' de Teylinghen;
#353 - 1235-04-01: Raad '''W''' de Teylinghe, Theodoricus de Wassenaer, Jacobus burggraaf van Leiden;
#361 - 1237-01-08: schenking aan de abdij Rijnsburg, zegel o.a. van '''Wilhelmus''' de Theylingen;
#380 - 1241-06-05: '''Wilhelmus''' de Teilingen;
#382 - 1241: getuige voor Nicolaas van Putten is '''Wilhelmus''' de Teylingen;
#397 - 1243-08-17: getuige voor graaf Willem o.a. '''Wilhemus''' de Thelinga;
#413 - 1245-11-23: stadsrecht aan Haarlem, onder de getuigen '''Theodericus''' de Teilig;
#437 - 1247-05-28: getuige voor bisschop Otto o.a. '''Wilhelmus''' de Teylinghe;
#537 - 1251-02-03: getuigen voor graaf Willem: Theodericus de Brederode en '''Theodericus''' de Theylinghe;
#564 - 1252-06-18: '''Theodoricus''' de Teylingen;
#II#13 1256-10-15 v.d. Bergh II, idem
#II#26 1257-06-06 v.d. Bergh II, Lubbert, abt van Egmond, geeft zijn monniken enige renten, sigillis virorum nobilium: o.a. '''Theodericus heer''' van Theylinghe
#II#47 1258-09-21 v.d. Bergh II, ruil van goederen tussen de abdis van Rijnsburg en Willem van Steenhusen van 10 corenvennen en 5½ akker geestland gelegen tussen Poelgeest en Oestgeest tegen tienden van Wilhelmus in Rijnsburch, die hij van heer '''Dirk''' van Teylinge in leen hield; hij wordt weer met de genoemde goederen beleend.
#II#51 1259-02-22 v.d. Bergh II, Aleid voogdes van Holland bevestigt de abdij Rijnsburg in het bezit der goederen haar vroeger door gravin Petronella en anderen geschonken, benevens de vermangeling met '''Dirk''' heer van Teilingen aangegaan.
#II#148 1266-11-19 v.d. Bergh II, S van Haerlem, baljuw van Kennemerland en '''Th van Teilingen''', baljuw van Holland, ridders, maken het voorgaande privilegie van Delft aan de tollenaars bekend.
#II##151 1266-12-19 , Acta sunt hec apud Teylingen dominica proxima post Lucie ex consilio et amonitione nobilium virorum videlicet domini Symonis de Herlem '''domini Theoderici''' de Teylingen domini Ghiselberti de Aemstele
#II#181 1269-02-08 v.d. Bergh II, '''Dirk''' heer van Teilingen verkoopt aan heer Willem van Brederode ten vrijen eigen het goed Gravenbroek onder Voshol, mits deze de tienden van hem en zijne erven te leen houde.
#II#182 1269? v.d. Bergh II, '''Symon''' van Teilingen verkoopt heer Willem van Brederode eenig land bij 's Gravensloot.
#II#191 1269-11-03 v.d. Bergh II,'''Symon van Teilingen''' baljuw van Noordholland, verkoopt eenige veenen onder Waddingsveen en Polien aan IJsbrand Ever c. s.
#II#202 1270-06-23 v.d. Bergh II, Testes sunt ... Verdensis electus dominus '''Theodoricus''' de Teilingen dominus '''Willehelmus''' de Bredenrodhe
#II#207 1270-12-08 v.d. Bergh II, Graaf Floris V en '''Dirk''' van Teilingen verklaren dat zeker van de abdy van Egmond gekocht land na den dood der bezitters aan de abdy zal terugkeeren.
#II#225 1272-02-17 v.d. Bergh II, Testament van Arnoldus plebuan van Haarlem ten behoeve o. a. der abdij Leeuwenhorst, ''presens scriptum sigillo domini '''Theoderici''' militis domini de Teilinga''
#II#226 1272-02-17 v.d. Bergh II, ''Isti collationi interfuerunt dominus '''Theodericus''' de Theylinghe [...] '''Wilhelmus''' de Teylinghe''
#II#240 1272-09-25 v.d. Bergh II, '''Diederik''' van Teilingen belooft alle hulp aan vrouwe Aleid van Henegouwen.
#II#246 1273-01-29 v.d. Bergh II, Graaf Floris V en '''Diederik''' van Teylingen doen uitspraak dat Hugo Koenraadszoon geen regt heeft op de kerkgift van Monster.
#II#289 1275-03-26 v.d. Bergh II, Testes hujus facti sunt ... dominus '''Theodoricus''' de Teilingen ... dominus '''Wilhelmus''' de Brederode milites qui presentibus sigilla sua appenderunt
#II#291 1275-04-26 v.d. Bergh II, '''Diederik''' heer van Teilingen, ontslaat vrouw Aleidis van Henegouwen van de verbintenis, hem gegeven op het bosch van Haarlem enz.
#II#303 1276-01-05 v.d. Bergh II, '''Dirk''' heer van Teilingen verklaart, dat Gheerlant van den Rijn eenig land te Koudekerk van hem te leen houdt.
#II#322 1276-11-20 v.d. Bergh II, '''Diederik'' heer van Teilingen bekent aan Floris van Henegouwen opgedragen en weder te leen ontvangen te hebben zijne woning te Warmond, met bekrachtiging door Floris van Henegouwen.
#II#323 1276-11-20 v.d. Bergh II, '''Diederik''' heer van Teilingen belooft trouw en hulp aan Floris van Henegouwen.
#II#407 1280-09-24 v.d. Bergh II, Graaf Floris V bevestigt den verkoop van het ambacht van Alblas, door '''Dirk''' van Teilingen aan Nicolaas van Subburgh gedaan.
#II#416 1281-03-20 v.d. Bergh II, Graaf Floris V verklaart aan Dirk heer van Teylingen verkocht te hebben het ambacht van Waddinxveen en Polien etc. met uitzondering van het hooge geregt.
#II#449 1282-04-13 v.d. Bergh II, dat van den prior, in bruine was, zeer beschadigd, even als het ridderzegel van Dirk van Teylingen in witten was.
#II#616 1287-08-12 v.d. Bergh II, '''Dirk heer Symonszoon''' van Teilingen verklaart dat de kinderen des heeren van Teilingen afstand gedaan hadden van zekere aanspraken huns vaders.
#II#71 1287-08-12 v.d. Bergh II, Gerrit van de Wateringe, ridder, doet afstand van alle aanspraak op het land van Johan Leder, hem aangekomen van zijnen zwager, '''den heer''' van Teilingen.
#II#802 1292-02-06 v.d. Bergh II, '''Dirk heer Symonszoon''' van Teilingen blijft borg voor zijnen neef heer Dirk van Brederode.
#II#803 1292-02-06 v.d. Bergh II, Gelijke borgtogt van '''Jan''' van Teylingen.
#II#873 1294-03 v.d. Bergh II, Dieric Willems zoen hevet opgheghe ven '''Dieric heren Symons zoen''' van Teylinghe vijf morghen lands daer siins selves husinge op staen, die legghen tuisken '''Jan''' van Teylingen an die een side ende siins selves lant an die ander zide
#II#887 1294-06-25 v.d. Bergh II, Gijsbrecht heer van Aemstel belooft '''Jan''' van Teilingen schadeloos te houden wegens de som van 1000, waarvoor deze zich borg gesteld had jegens heer Lambrecht de Vriese.
#II1016 1297-10-12 v.d. Bergh II, '''Jan''' van Teylingen

====Missed quite a few====
Assuming that everything from 1205 to 1244 I missed and is about Willem or Dirk/Theoderic would just be W#202 or his brother.
No need for additional people. Some notes.

* 1235 (#353) is interesting for my own familyhistory.
* 1245 (#413) would be the same as D#564, the son of W#202, same goes for every Dirk up to 1283.
* 1247 (#437) cannot be W#202, because he died 1244. W#202 had a son Willem, that did not succeed him (but maybe that Willem succeeded his brother Dirk).
* 1251 (#537), Dirk van Brederode would be Dirk Drossaert, Dirk van Teylingen would be son of W#202.

Still, there should be more source material from 1251 to at least 1284, with rapid successions (there is, v.d. Bergh II).

====Even more Oorkonden, van den Bergh/De Fremery, 1873 edition====
Even more source material, the [https://books.google.nl/books?id=mqxBAQAAMAAJ&pg=RA1-PA294#v=onepage&f=false 1873 edition] (aka v.d. Bergh II) has many additions and annotations, I'll refer as frem#5.
In 1282 Dirk, son of W#202 died, was succeeded by his son Willem, who died a few weeks later, in 1283. Because he had no son, the ''lenen'' returned to the count.

De Fremery Nal no 3; Bijdr Hist Gen jg 1901 p 264, 265/Reg EL 5 fol 88v, 89
lijst van lenen van Teylingen 1283:

* frem#5 Didderic heer Symonsz de tiende van Rijswikerbroec, zoals zijn vader hield;
* frem#9 Wilhelmus filius Theoderici tertiam partem decimae te Hemestede ex parte domini de Thelinghe;
* frem#42 Florentius frater domini [Wilhelmi] de Telynghe 40 sc de precaria hyemali apud Voerhout;
* frem#45 [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190226 Janne] zoon van de heer van Teylingen, hield van hem in leen (nu van de graaf): - ½ tiende van Warmond, behalve des papendele, - 27 (72 ?) £ per jaar uit de visserij van Warmond, - de tiende van Coudekerke, die de vrouwe van Thelinghe kocht van Ever van Lisse, - 5 hoet rogge uit de tiende van Hadewartswoude, - het land te Boschuysen, waar de steenoven op staat, 12£ per jaar [in de Boschuizerpolder onder Zoeterwoude], - de tijns te Warmond

According to NL26, in 1283 Dirk, son of W#202 dies, and his son Willem who succeeds, dies weeks after.

Need to do some drawing first:
Birth* and death+ are wild guesses, # are first "vermelding", reference.
<pre>
Willem (#149) *1150-+1205
|
Willem (#202) *1175-+1244
/ / \ \
Dirk (#562) Symon Florens Willem
*1200-1282 *?-+c1280 *?-+1284
| \
Willem (-+1283) \
Dirc
(*?-+>1305)
|
Willem
</pre>
According to NL26 ''(III B) Symon's son Dirc (III B 1) posseses Teylingen.''
Had to read several times, but the children of Symon (II 2), son of W#202, are III B 1-4, Dirc, Symon, Willem and Ada

* frem#5 is about our Dirc at the bottom.
* frem#9 tells us that Dirc had a son Willem in 1283.
* frem#42 if also 1283, dominus Willem can only be the son of Dirk that only ruled a few weeks. He did have a brother Florentius (II 3 in NL26).
* frem#45 Jan would be (III A 2) in NL26, brother of the Willem that only ruled a few weeks.

[https://books.google.nl/books?id=6nsxAQAAMAAJ&pg=RA1-PA1021#v=onepage&f=false BI] mentions a Sophia Dircsdr van Teilingen that marries Willem van Naaldwijk. His grandfather was Willem Boudijnsz, that would have been the son of [http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/voorne-3/heren-van-naaldwijk/ (8)]. Born around 1280, his sons around 1310, grandson 1340, and Sophia ca. 1335, putting Dirc around 1300. Could have been Dirc Symonsz. [https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_II_van_Naaldwijk Wikipedia] states she is his niece. Most likely her mother was a Van Naaldwijk then.

===[https://www.collectiegroesbeek.nl/zoek?q=Teylingen Groesbeek collectie]===
J.W. Groesbeek created a cardsystem from the notes he took when studying documents. He used the same source material, but his notes are valuable as well.

* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190174 18-9-993], Arnulfus comes peremptus est in bello, sepultus in Egmundensi monasterio; anderen genoemd: zijn vrouw Lutgardis, filia regis Grecorum, Hugo Arnulfi, en Lutgairda dochter van Theodericus et Syfridus Sicco, zijn vrouw Thetburga (after #27 and before #28) [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005191401_01/_bij005191401_01_0006.php]
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190175 1030<], Sifridus, cognomento Sicco, frater comitis Theoderici IV, dedit sancto Adalberto pro anime sue remedio terram super Gheest, nominatam Northorpe, Smithe, Adgeringelant, Hildebrandislant, Siccurdingeland, 5 fiertelen Lantlosamade, in Ekerslato 12 libras, in Banez [onder Assendelft] 2 libras; door graaf Dirk V op 1083-07-26 bevestigd. Goederenlijst abdij Egmond 1083-1105~: de Gheest in Northorpe 8£ 2 sol; Smithen 17£; Gestichin 10 uncias; Athelhilt 10 uncias; Brocchingelant 7 uncias; Adgeringelant 2£; Magchanchelant 8 uncias; Tiegerdesmade 3 uncias; in Quinque fiertelen 2£ 6 uncias; in Lantlosmade 3£ 6 uncias
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190176 5-6-1030], Sifridus Sicco preses, filius Arnulfi et Lutgarde comitisse stierf 5 juni is in het Egmondse klooster begraven, met conjuge Thetburga (after #28 and before #30)
* #124 [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190177 7-10-1143], wijding van de kerk te Egmond, aanwezig viris clarissimis o.a. Gerhardus de Teilinc
* #143 [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190178 28-8-1162], graaf Floris III geeft aan Egmond de kerk te Vlaardingen terug, onder de laici: Hugo de Teylingen
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190179 1167] annales Egmundenses: slag bij Schoorl, ex his nobiles et probi milites corruerunt: o.a. Gerardis dapifer [van Teylingen ?]
* #149 [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190180 3-10-1174], getuige voor graaf Floris II: o.a. Wilehums de Theylingen
* #177 [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190181 1198], graaf Dirk VII schenkt land te Poeldijk aan zijn kapel in de St Mariakerk te Utrecht, acta sunt hec apud Lis[se], onder de getuigen: Wilhelmus de Teillinga, Arnoldus dapifer meus, Henricus, frater ejus

A blank of 113 years between 1030 and 1143.
1167 Gerard dapifer, that is after Hugo 1162. BI had a Gerard and a Gerrit, could be two different people.

There is a lot more, also after 1252. Symon is mentioned in 1269. Dirk died before 18-11-1281.

===[https://www.dbnl.org/arch/_nav001190401_01/pag/_nav001190401_01.pdf#page=438 De Navorscher 1904]===
by Hans Toll, I'll refer as NV04. Part 1 p434-450. Part 2 p473-533

* I. Sicco in 1083, brother of Dirk III
* II. His son Simon, no contemporary source
* III. Gerrit 1143 (#124)
* IV. Hugo 1162 (#143)
* V. Willem 1174 (#149). Father of Dirk and Willem
* VI. Willem found from 1198 to 1235 (#353). "Must have" died before 1236. A Willem 2.5 then?
* VII. Willem found 1236-1247. Not sure why Willem after 1235 (#361, #380, #382, #397) is a different person than before. Lives after 1244, assumed dead because of #413 (but Willem lives 1247, #437). "Must have" died before 1257 (II#26) because Dirc is lord.
* VIII. Dirc, found 3-2-1251. Seems to contradict the previous 1257. Mentioned as ridder first 21-9-1258 (II#47) and last 13-4-1282. Two sons, Willem (IX) and Jan (X), but no Florentius. Willem, found 17-2-1272, 20-11-1276 and 3-5-1283 (not in my list).
* XI. Simon son of Willem (VII), brother of Dirk.
* XII. Dirk son of Simon. Often confused with VIII.

Now the interesting bit (p 436).
* XIII. Simon, son of Hugo (IV). Would be a brother of W#149. That's a new one. He died on crusade before Coeverden in 8-1237. No kids mentioned.
* XIV. Floris van Teilingen (de Tolne), son of Willem 1236-1247 (VII). He is the "frater domini".
* XV. Floris I van Toll, ridder, leenman of Holland and Teijlingen (so that would have to be before the death of Willem son of Dirk). Found 1284-1306. x Marcelia van Rijn.
* XVI. Dirk van Brederode "de oude", dapifer, brother of Willem (1213, 1215), ridder (1224). Sometimes confused with a Dirk Drossaet "de jonge". They are not the same person because: "a) de oude is already ridder in 1224 (#287), de jonge is baljuw, not yet schildknaap, in 1251 (#537), and schildknaap in 1256 (frem#130), b) de oude died before 1252, was never lord of Teijlingen, because during his live it belonged to his father W(V, #149), brother W(VI, #202) and his nephew W(VI, ?). De jonge succeeds W(VI) and was lord.". x Alveradis van Heusden.
Van Brederode follow.

The Willem that has sons Dirc, Simon and Floris, W#202 in my lineage, but here that Willem had another son Willem, and he was the father of the other three. Could be.
He would be mentioned in 1274 as Florentius de Tolne (#282), together with Dirk.
Then he is identified with 'Florentius frater domini' from frem#42. Brother of the lord. This author dates it 1280. Dirk was lord then, and son of Willem.
In 1280 the brother of the lord would be Dirk a son of W#202 (or his son W 2.5). Dirk died 1282, his son Willem died 1283, and because he had no heir, the lordship return to the count.

The article mentions Melis Stoke, who mentioned Sicco, as stamvader van Teijlingen. He is not convised, because the descendants of Sicco could have made claims, and they didn't. There is no mention that Sicco had a son Simon. There is no mention Simon had a father Sicco. Gerrit is the first found in a chater of 1134 (#124) mentioned by Van Leiden.
No proof for Van der Lecke. Falsifications at the time of Pontus Heuterus.
He mentions that M. Koenen hypothesized that W#149 might have been a bastard son of Willem I van Holland. The author is not convinced.
He does mention:
"En 1222 une charte de Floris IV : Parmi les témoins : Willem et son père Theodericus van Teilingen. Pourquoi ne les nomme-t-il pas: fratres mei"?"
There was a mention in 1222 I haven't been able to put a number on yet, but there they were brothers. What Dirk had an adult son in 1222 then?

By p447 he described Ponterus Heuterus, who gave 3 sons to Hugo (#143): W(#149), Simon (XIII) and Floris van Teijlingen genaamd Van Toll.
That's the same as in BI, and in Russisch Alg. Wapenboek according to Groesbeek. BI and the author both point to Gouthoven, who apparently messed things up, and then Hugo de Sluter, gatekeeper?, of Teilingen enters again, as Groesbeek mentioned, but over 100 years later. Not the same Hugo, and probably not the same Floris. A mistake made by a Van Leeuwen in BI p740? BI followed Heuterus, but made mistakes itself aswell about Hugo and Floris.
With Procurator, Ada Simonsdr called Floris her uncle, but that Ada was not a sister of the older Simon so Floris had been as brother to the younger Simon. Dirk Willemsz was their brother. Frater domini. Just like Jan was son of the same lord, Dirk Willemsz.

'''Part 2'''

Hans Toll references
* M.M. Craandijk, ''"[https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/bvgo/#page=0&accessor=toc&view=imagePane Wat leert ons Van den Berghs Oorkondenboek van Holland en Zeeland omtrent de Teilingens in de 13de eeuw]?", (Fruin : Bijdragen. Derde reeks, tiende deel, pag. b. 61-77.)
* [https://www.dbnl.org/tekst/frui001vers09_01/frui001vers09_01_0018.php Fruin, ''"De jongere tak der Van Teylingens"''] (ibid. 1899, pag. 78-99)
* Muller Hzn, ''"Het oude Register van Graaf Florens"'' (Bijdragen van het Historisch Genootschap, Amsterdam 1901, XXII, pag. 90-357)

He praises Procurator, and says he revealed that the Willem that was 'parent' (cognatus) to Ada in 1203, was named Teijlingen.
I'd say he was a relative, surely not her father.

On [https://www.dbnl.org/arch/_nav001190401_01/pag/_nav001190401_01.pdf#page=481 p477]
<blockquote>
Je place la mort du dernier nommé a l'année 1311, date, qu'avec confusion de personnes, [https://wiki.nvdp.net/wiki/index.php?title=De_heren_van_Teijlingen#D'oude_chronijcke_ende_historien_van_Holland,_1610,_W._van_Gouthoeven Gouthoven] et d'autres inscrivent pour un autre Dirc van Teilingen et qu'ils n'ont pas pu indiquer sans motif. Qu'on ne s'étonne pas que „l'erfzoen" pour sa mort ne fut payé qu'en 1326 et 1329 ! Ou voit de l'assassinat de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wolfert_I_van_Borselen Wolfert van Borselen] * et de la vengeance, faite [https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_heren_en_markiezen_van_Veere a Vere], qu'il était possible de faire ce payement après un délai beaucoup plus long.
Après ce qui a été dit, on sera naturellement libre de juger s'il faut référer a Dirc, fils de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Oud_Teylingen#Geschiedenis Simon van Teilingen] ** les chartes suivantes : en [https://www.google.nl/books/edition/Groot_charterboek_der_graaven_van_Hollan/12JUAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA500&printsec=frontcover 1330 comme tuteur] des enfants de Langerak ; en 1333 l'installation d'un „bewaardrechter" dans l'ambacht de ce nom de la part de Dirc van Teilingen. Enfin on a le loisir de choisir entre eux et Dirc heer Simonsz. van Teilingen, quand it est question d'une copie faite par Margriete de Haghenstein *** pour : „Dierike, onzen neve" 2).

Nous arrivons maintenant a la branche ainée de Teilingen. Je rencontre dans les registres de M. Muller deux fils naturels de Willem Dirkz,van Teilingen,a savoir 1) [https://www.knggw.nl/raadplegen/de-nederlandsche-leeuw/1914-32/188/ Willem de Gouwe] ****. Ce nom ne m'a pas été inconnu, mais je n'y avais pas fait beaucoup d'attention, comme le siècle qui a été désigné 3) ne parait pas avoir été exact. Ii a eu une fille qu'on rencontre dans une [https://www.google.nl/books/edition/Regesta_Hannonensia/Lrlv4A_-ZncC?gbpv=1&dq=Gouwersdr&pg=PA239&printsec=frontcover charte de 1336]: Machteld Willem des Gouwersdr. 2) [https://www.genealogieonline.nl/en/kwartierstaat-jacobus-johannes-van-rijn/I32727.php Hugo de Gouwer van Coudekerk] *****. Ce n'est pas fondé. Celui-ci est issu de la famille van Voorn et a eu entre autres une fille, [https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Aelman Justine] {marriage with Jan Aelman (3rd, cause he remarried?)}, mariée en secondes noces a [http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-van-cuijk/ Dirk van Cuyck] ******, burgrave de Leide. 4 ) J'espère être en état d' en parler plus en detail à une autre place.
</blockquote>

#* "werd hij in augustus 1299 gelyncht in Delft"
#** Simon had a brother and a grandson Dirk, maybe also a son
#*** Castle H belonged to [http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/lichtenberg/ Uten Goye], and Ghiselbert (7) had a daughter Margriet [http://johnooms.nl/graven-en-gravinnen/uten-goye/ (8a)], that married Jacob van Lichtenberg ([http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/lichtenberg/ 3]). Her brother Wouter was lord of Langerak, unclear how she would have related to vT
#**** footnote 1 in NL14, unclear what Willem vT. The WSvT involved in the conspiracy against F5vH might have had children. [https://www.google.nl/books/edition/Bijdragen_voor_vaderlandsche_geschiedeni/T5zH7cT4aoYC?gbpv=1&pg=RA3-PA97&printsec=frontcover He survived]. [https://www.google.nl/books/edition/Robert_Fruin_s_verspreide_geschriften_Kr/9s87AQAAIAAJ?gbpv=1&pg=PA173&printsec=frontcover Fruin explicitly calls] him a bastard son of WDW, the main branch. [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1071174 Adult in 1306], alive in [https://www.google.nl/books/edition/Regesta_Hannonensia/Lrlv4A_-ZncC?gbpv=1&dq=Gouwe&pg=PA96&printsec=frontcover 1321]
#***** son of [https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_III_van_Renesse Jan van Renesse] according to some. "Jan III was rond 1280 getrouwd met de erfdochter [https://nl.wikipedia.org/wiki/Van_der_Goude Sophie van der Goude] († 1299). Ze hadden een dochter, Margriet"
#****** possibly 7b, son of [https://www.geni.com/people/Diederik-II-van-Cuijk/6000000032830733881 Hendrik], no offspring says JO, @geni a bastard son Simon

Pardon my French.

DSvT died 1311, given that Gouthoven and other authors put the date on another Dirk, but do not give a reason.
The ''erfzoen'' (son, or compensation) wasn't paid till 1326-9, he wouldn't have been able to make the payment because of the murder of WvB, and the vengenance (reconsiliation/compensation?) in Vere, he wasn't able to make the payment until after a very long delay. That said, one is of course free to decide for oneself, if Dirc is a reference to the son of SvT: in 1330, in 1333.
In the end one awaits the task to decide between those and DSvT, concerning a copy made by MvH, calling him "our cousin" (or nephew).
We now arrive at the elder branch of vT. I find in the registers of M. Muller 2 natural sons of WDvT: 1)WdG. The name wasn't unknown to me, but I never paid much attention to it, because the century he was put in did not seem to have been exact (it wasn't clear when he lived, so hard to put him context/place?). He had a daughter Machteld the one encounters in a charter of 1336.
2) HdGvC. That is unfounded. He comes from the Van Voorne family and had a.o. a daughter Justine, that married secondly to DvC, viscount of Leiden. I hope to be able to speak in more detail of this elsewhere.

===[https://www.dbnl.org/tekst/_bij005191401_01/_bij005191401_01_0005.php De oudste goederenlijsten der Abdij van Egmond], Mr. S. Muller Fz., 1914===
===Sicco legend===
Dirk Paulszoon wrote about the Sicco-leggend. Johannes a Leydis might have expanded on it.
These transcripts, altough they maybe forgeries, confirm more Teijlingers:

Syfridus Sicco x Thetburga lived in 993 and must have been adults. The Sifridus also called Sicco of 1030 is likely the same person, an old man by then (at least 55 if at least 18 in 993), he died june 5 of that year. He is brother of count Theoderic IV.
Then #124 and #143 follow.

That could be [https://nl.wikipedia.org/wiki/Dirk_IV_(graaf) Dirk IV], graaf van Egmond, altough he only became count in 1039. It is said [https://nl.wikipedia.org/wiki/Dirk_III_(graaf)#Pelgrimstocht_naar_Jeruzalem:_Hierosolymita_(ca._1030) his father] was on pilgrimage that year, it possible his son took care of thing during his absense. His parents were Arnulf x Lutgarde, also mentioned in 993.

That doesn't work though. The only way for Sifridus to be son of Arnulf, brother to Dirk IV, son of Dirk III, would be if Lutgarde married both fathers.

Dirk III though, was son of [https://nl.wikipedia.org/wiki/Arnulf_van_Gent Arnulf van Gent] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Lutgardis_van_Luxemburg Lutgardis van Luxemburg]. Dirk III ''was'' count in 1030. And he had a son [https://nl.wikipedia.org/wiki/Arnulf_van_Gent#Familie Siegfried van Holland] (985 - 1030), die huwde met [https://nl.wikipedia.org/wiki/Thetburga Thetburga] (985 -). Bingo. Someone missed a Dirk then somewhere, because in 1030 they counted 4.

If Willem I descended of this Siegried that would also explain the coat of arms, the same as the graven van Holland, but with a barensteel (John Ooms), indicating a younger branch. At the time of Willem I the house of Holland descents from the older brother Dirk III. More on then [https://nl.wikipedia.org/wiki/Thetburga#Sicconiden-legende Sicconiden-legend with Thetburga].
According to that legend, Siegfried and Thetburga had sons Dirk and Simon, Dirk being Dirk Drossaert, and Simon would be first lord of Teylingen. But that was disproved because Dirk Drossaert is first mentioned in 1205 (#202 together with Willem van Teijlingen). Just because it is a different Dirk? No, he was not the father of Dirk Drossaert.

If Siegfried was born in 985 (only 8 when he was first mentioned), his children yould be born... around 1005, succeeding their father in 1030.
According to [https://fmg.ac/Projects/MedLands/HOLLAND.htm#_Toc482446630 Medieval Lands] (2.1.a.ii), only a son Baldric was recorded, but by the age of his burial he must have been of 1 or 2 generations earlier.

Could be Gerard #124, lord of Teylingen in 1043. Maybe also Dirk and Simon.
Gerard begat Hugo, who begat Willem, who begat Dirk (Drossaert) and Willem, the latter begat Dirk, Willem, Simon, and Floris, to emphasis his Van Holland descent.
On GO [https://www.genealogieonline.nl/en/kwartierstaat-dietz/I13080.php Dietz], without naming sources, makes him have a son Simon, Gerard, and Gerrit, apparently following BI.

===[https://books.google.nl/books?id=IIlyxnCjGz0C&pg=PA171#v=onepage&f=false Egmundensia], Bakhuizen van den Brink, 1857===
Een beschrijving, transcriptie en interpretatie van de archieven van de abdij van Egmond, die mede de bron geweest zijn van Johannes a Leydis.

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB05:000033941 Historia dominorum de Teysterband, Arckel, Egmonda, Brederoede, Ysselsteyn etc.], W.F. Andriessen, 1933===
This thesis describes several old manusscripts aboud noble houses and there differences and similarities. Teijlingen [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB05:000033941:00173 starts at 106], in Latin.

===[https://en.wikipedia.org/wiki/Europ%C3%A4ische_Stammtafeln Europäische Stammtafeln]===
On [https://www.graafschap-middeleeuwen.nl/genealogie/getperson.php?personID=I10124&tree=DGidME_01 Graafschap Middeleeuwen] I found Margaretha, daughter of Willem van Teylingen en Geertrud, married Giselbert uten Goye. She died 1333. That would be the Willem, son of Dirk, son of W#202. See also [[De_heren_van_Teijlingen#Geertruid_van_Woerden|Geertruid van Woerden]].
It gives as source "ES-VIII_1980, D. Schwennicke", and those are the Europäische Stammtafeln. No results in [https://www.klostermann.de/epages/63574303.sf/de_DE/?ObjectPath=/Shops/63574303/Categories/Buecher/Stammtafeln/Gesamtregister/T Klosterman]. The are not free to read, but I found some clips.

* [https://books.google.nl/books?id=EQxOAQAAIAAJ&q=%22Europ%C3%A4ische+Stammtafeln%22+teylingen&dq=%22Europ%C3%A4ische+Stammtafeln%22+Teylingen 28: Zwischen Maas und Rhein, 4], 5 matches, one about Uten Goye, one about Duvenvoorde.
* [https://books.google.nl/books?id=gGo-AQAAIAAJ&q=%22Europ%C3%A4ische+Stammtafeln%22+teylingen&dq=%22Europ%C3%A4ische+Stammtafeln%22+teylingen Die deutschen Staaten], 1 match about the Earl of Grantham
* [https://books.google.nl/books?id=AHE-AQAAIAAJ&q=%22Europ%C3%A4ische+Stammtafeln%22+teylingen&dq=%22Europ%C3%A4ische+Stammtafeln%22+teylingen Zwischen Maas und Rhein], 3 matches, 1 the index, the others about Borssele, likely Katharina then, and the other about Burggraven (Viscount) of something
* [https://books.google.nl/books?id=EQxOAQAAIAAJ&q=%22Europ%C3%A4ische+Stammtafeln%22+teijlingen&dq=%22Europ%C3%A4ische+Stammtafeln%22+teijlingen 28: Zwischen Maas und Rhein, 4], 5 matches, mentions Wassenaer.

Sometime some text can be made out from the search results, but hard to put it in context: "N van Teylingen Maria uten GOYE", " Eleonora v Teylingen", "Bergerota v Teylingen".
That volume 28 might be very interesting is confirmed by the [https://johnblythedobson.org/GFA/ES/contents.html#XXVIII index].

==Scenario's==
Around 1200 Teylingen and the area around switched hands several times, the land being owned by church, than the lords, back and forth. It was the time where the graven van Holland established themselves, who centuries before that were just a side branch of the graven van Friesland according to [https://books.google.nl/books?id=PDJlAAAAcAAJ#v=onepage&f=false Winsemius].
So Teylingen might have switched hands several times. From at least 1198 Van Teylingen was very close to Van Holland. According to their coat of arms, seal, they were a younger branch (wapen of Van Holland with a barensteel, see [http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-teylingen-en-brederode/ John Ooms]). Van Teylingen is usally among the first mentioned as a witness, right after the family.
It is unclear how they got their lands, NL26 points out that is why in earlier times an earlier dynastie was invented, that could explain how they descended from Van Holland and/or how the got in possion of their lands.

What we do know is the [https://nl.wikipedia.org/wiki/Loonse_Oorlog Loonse Oorlog] that started in 1203. Count Dirk VII van Holland died without male heirs, and only his [https://nl.wikipedia.org/wiki/Ada_van_Holland_(gravin) daughter Ada] remained. She could not inherit-and-pass-on the countship, as she could the property (zwaardleen vs. spilleleen). [https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_I_van_Holland Dirk's brother Willem] would inherit it, but [https://nl.wikipedia.org/wiki/Aleid_van_Kleef Dirk's wife Aleid] quickly arranged a marriage of Ada with [https://nl.wikipedia.org/wiki/Lodewijk_II_van_Loon Louis II van Loon]. Willem, most likely W#149, sided with Dirk's brother. The conflict ended in 1206, spoils were divided, the brother got Zeeland, and Holland went to Van Loon. De facto, Willem ruled Holland though, and later Louis gave up his claims in return for his wife Ada.
How W#149 got through all that we don't know. It seems his sons take the stage not long after that.

That is why NL26 starts with N.N.: "we don't know". We don't. So it wise.
BI does go before. Jan van Leiden was not (entirely) proven wrong by then.

===Before Willem I===
BI has Hugo before Gerard, and some of Van Leiden's list, that are at the least doubtfull.
NL26 states #124, #143, #149 could be fakes.
NL26 explains that some 19th century authors "invented/needed" a "dynasty of regents" to make Teylingen/Brederode descent from Van Holland. That would make them "lords of", but not family/ancestry.

I choose to go with Oorkonden, assuming there were no fakes, assuming Teylingen was a familiy thing from 1143 on. No proof. Just a hunch.
If Gerard and Hugo were grandpa and pa of Willem...
Gerard prepared the stage, Hugo helped Van Holland to get in the saddle, Willem and Dirk got everything going for them when they enter the stage.
Finish what dad started and take it home! Sounds glorious, and it was, wasn't it?

====Ben de Keijzer====
In ''[https://www.hogenda.nl/wp-content/plugins/hogenda-search/download_attachment.php?id=316&type=genealogy Stamreeks van der Duyn (Verduyn), Keijzer, B. de]'', some interesting points are made.
* The coat-of-arm/heraldry (CoA) of #149 is the same as that of the counts of Holland, but with a barensteel, indicating 'younger brother'. Like [http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-teylingen-en-brederode/ John Ooms].
* Van Voorne uses a similar CoA too, but without barensteel, so their descent must be older, ''preheraldic age''.
* Thus, Theylingen split from Holland after Van Voorne did, but before Dirk VI.
* Because of the positions of the lands of vV and vT, and the order in, and period over which, those lands were gained (diked, and made dry), the timeframe during which a 'younger son' would have established house vT would be 1080-1157
* Naming: there was no Willem in vH (yet, W1vH was named after an ancestor of Ada van Schotland), so it would have come from mother's side
* If WvT came from vH, then he would have married the erfdaughter vT

It leads to the hypotheses that:
* WvT was a son of Floris de Zwarte, who married a daughter of possibly Willem van Isla-et-Lake, after whom #149 was named.
* WvT married a daughter of GvT #124, who was a sister of Hugo #143, thus becoming vT. She would have been mother of G v Heemskerk and died young, maybe in childbirth.

I like the argumentation, and it seems to me a better explanantions of WvT CoA than the Sicco-legend. It also fits all mentions of vT in Oorkonden.
Let's plot it:
<pre>
F2 vH (-1122) x G/P vS W v Lekke (->1122)
/ \ /
D6 vH (1114-1157) x SvR F de Zwarte (?-1133) x N.N. Willemsdr van Lekke GvT #124
/ \ | / \
D Pelgrim vH F3 vH x Ada v Scotland W vT #149 x N.N. Gerardsdr vT HvT #143
(1138-1151) / \
| D7 vH W1 vH
N vV (1160-) |
| Ada vH x van Loon
F vV (-1203)
|
H? vV (1035-1108)
</pre>

Van Voorne seems obscure:

Well, [http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/voorne-3/ JO] has H3 marry Hadewich vH, bastard daughter of [https://nl.wikipedia.org/wiki/Floris_II_van_Holland F2 vH]. But then he names [http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/voorne-3/voorouders-heren-voorne/ possible ancestors] of H1 vV as FvV, who died 1203, grandson of [http://johnooms.nl/graven-en-gravinnen/graven-van-holland-2/graven-van-holland/ Dirk Pelgrim], son of [https://nl.wikipedia.org/wiki/Dirk_VI_van_Holland D6 vH].
BI also has Pelgrim, then Floris, son not grandson, and then Hugo, @BI that Hugo dies 1245, and @JO that Hugo (1) died 1108.
The Hugo son of (4b) Dirk comes closest looking at years, but he did not descend from Pelgrim, but was instead grandson of F2 by bastard daughter Hadewich.
Not sure where and how to fit those early H?vV then...

Either way, a Van Voorne was a grandchild of F2 vH, and that agrees (barely) with an 'earlier split'.

But what about the heraldry?
So WvT had a barensteel, because his father was not count, because his older brother D6 was?
But did D6, and/or his father F2 have the CoA, without barensteel then? I do not know my sources on that one.

But... [https://en.wikipedia.org/wiki/Ada_of_Scotland Ada], wife of F3 would have had the Scottish [https://en.wikipedia.org/wiki/Coat_of_arms_of_Scotland royal CoA]...
The same CoA as her husband? Can't be a coïncidence. Where did she [https://en.wikipedia.org/wiki/Royal_Banner_of_Scotland get if from]?
Apparently from brother [https://en.wikipedia.org/wiki/Malcolm_IV_of_Scotland Malcolm IV], son of [https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_of_Scotland Henry], son of [https://en.wikipedia.org/wiki/David_I_of_Scotland David I], son of Malcolm III.

''"Its use in Scotland [https://en.wikipedia.org/wiki/Royal_Banner_of_Scotland#History originated] during the reign of Malcolm III (1058–1093), The Lion rampant motif is used as a badge by those Irish clans that have lineage in common with Malcolm III"''

So the CoA had been in use for a while, but in Scotland, and it looks like [https://nl.wikipedia.org/wiki/Floris_III_van_Holland F3] adopted it at or after his marriage in 1162, not combining it with any of his own, if he had those. Seems not, because we do not know of any, do we? That does not fit 'strict heraldic rules'.
That means that Dirk Pelgrim, D6, FdZ never could have had any heraldry based on that of the counts vH.
It seems that it was WvT then, that decided to take on a CoA too, the prestigious one of his cousin the count, using a barensteel because his father was the younger brother of the counts? That does not seem to fit strict rules, but at least some rules. They were related, and he used a barensteel. Possible he did not do so until Loon War, to show his loyalty to the house vH, as apposed to Van Loon.

And [https://nl.wikipedia.org/wiki/Heren_van_Voorne Van Voorne]? A Rampant Lion too, reverse colors.
Maybe H3vV married to Hadewich adopted it? Because his wife was an aunt of Ada's husband? He died only 6 years after the marriage of F3xAda. Maybe it was his son H4, and maybe the same occasion as WvT, the Loon War?
Or was it Floris vV, grandson of Dirk Pelgrim who adopted it. Did he die in the Loon War (1203)?

So the heraldic argument, and the Van Voorne being 'preheraldic' do not seem very convincing. To me it seems they all adopted their heraldry at roughly the same time, and not bound by any strict rules. It could reflect their lineage in some way, and it seems to support the hypothesis, that has more going for it than just a CoA.
Maybe BdK just says that "before 1100" is when the (vV) familiy "split", and because it split from the branch of oldest sons, it did not use a barensteel when it, or seemingly the entrire and broad familiy, adopted the CoA in one form or anthor over a century later.
Hey, it was a royal CoA, they all must have wanted it.

It does seem that the later "strict rules" of the "heraldic period" led to wrong assumptions. It led to stories about vT CoA going back to Troy.
It made [https://nl.wikipedia.org/wiki/Dirk_V_(graaf) illustrators use] the CoA on older generations too.

Even wikipedia nowadays seemingly assoicates the [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gerulfingen Scottish CoA with 9th century Gerulf].
Besides strict heraldic rules, he also postulates strict [[naming rules]], at least for the vH family, and points to [https://www.google.nl/books/edition/Gravinnen_van_Holland/7LNWAAAAYAAJ Cordfunke].

===How many Willems?===
If I try to put it al together, trying to "invent" as little people as possible (how many Willems in 1174-1241? Could have been, must have been there?)...
...it get about the same tree as the one in NL26. Talking about I, II and III gets confusing quickly.
I need a different nomenclature to distinguish between Willems, lets use the numbers of the Oorkonden they first appeared in.
So we start with W#149. He is N.N. in NL26.

The Willem (#149) of 1198, was most likely born before 1180, around 1170 even, possible even 1160, to become first noble mentioned in 1198?
Stuff must have happened to get him where he was in 1198. Having established his position, he might have had two adult sons already who he brings into play.
If that was the case, and those sons were around 20 in 1205, born in 1185, their father would have been born not later than 1165... then 1205 would be a good time to have them spread their wings. Father established position with Van Holland, and his sons soar from that.
So I'd like to call W#202, the brother, son of W#149.
It just happens that's what [http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-teylingen-en-brederode/ John Ooms] writes too, Dirk was born around 1180, W#202 must have been the oldest son.

The Willem from #182 and #188 could be about either, I'd say W#149 was still the main man, and died or took the back seat somwhere between 1201 and 1205.
He would have been in his 40's or 50's, not the youngest anymore.

From 1205-1220 they are several time explicitly named as brothers (#202, #208, #271). Why was that important enough to write down? Because they were from the same, well known, important father? I think 1205-1220 the sons take over center stage.

NL26 attributes to Willem Procurator
"„dat de eerste, die te Brederode heer was, een broeder van den heer van Teylingen, Dirk Drossaet heette; zijn echtgenoote was vrouw Alveradis, een dochter van den heer van Heusden.".
That is our Dirk #202 #271 and his wife, nothing about his brother or father though.

Of course all could have been the same Willem, W#149 and W#202 could have been the same person.
But the Willem brother of Dirc died in 1244, would have been over 64 if born before 1180, over 75 is he ware a made man in 1198 that actually shaved.
Old, especially for the time, but possible. That Willem that died in 1244 was son of Willem 1198 would fit better.

According to BI, there was another Willem in between. There might have been, not much is said about him.
Ignoring the other sons of Hugo, W#149 would have been the one captured "in den Oorlog tegen den Grave van Loon" and would have been married to "Halewijne van Egmont".
Could be the dynasty theory speaking. The "in between" Willem does not really fit anything, he'd only be the father of the brothers Willem and Dirc, but he is not needed for that, his father Willem could be that as well, we don't need another Willem.
Sources would help.

In De Navorscher 1904, see below, there is also a third in row, after Hugo and before Dirk. First W#149, then W#202, who is supposed to have died in 1236. The Willem of 1236 would be a different Willem, and he dies "before 1257", because Dirk succeeds then (6-6-1257 he is explicitly called heer), but that Dirk appears in 3-2-1251 already (#537). Another Willem ''is'' needed to explain #437, but that could be the Willem son of W#202 that dies in 1284.

===Willem 2½===
So, Willem gets first mentioned in 1174 (W#149). He would be the same as #177, #182, #183, #188. Born around 1156 according to some.
Probably a father around 1170-1180, to W#202 and his brother Dirk. W#202 taking over from his dad from 1205 on.

W#202 had at least 4 sons, Dirk, Symon, Florens and Willem, according to NL26. W#202 must have been old enough to be a father around 1205.
Most of his sons (Dirk, Symon, Willem) seem to die around 1280-1285, making them very old if born in 1200-1210.
Being children of a marriage around 1220-1230 would fit better. That could fit a marriage with Agnes van Lynden is she were born ca 1203. Other sources state that there is discussion about here death being 1203 or 1230.
That would leave room for an 'in between Willem' like in BI. W#202 born around 1175, a son W born around 1205, that could be W2½, and him being the father to the sons that die around 1280-1285. It could be that Willem son of #202 was the one in #437. He doesn't seem to succeed Dirk, because after that we see Dirk again, assuming it is the same one as before.

===Post Willem===
The death of Willem (W#202) 5-3-1244, according to NL26
''"25) Zie de 16e eeuwsche kroniekschrijvers Theodericus Paul i (Bijdr . Vad. Gesch . 4e reeks , VIII, bl . 379) en Joannes a Leydis (bij Matthaeus , Analecta , 2e uitg. I , bl . 616). Hij wordt niet vermeld in het Necr. Egm.;"''
Wife unknown, sons Dirc, who succeeds him, Symon, Florens en Willem.
That would have been the Dirk #564.

Then, according to NL26:
(II) Dirc first mentioned 1251 (#562 is 1252, might have missed one), ridder, died 19-11-1282.
(III A 1) son Willem (grandson of W#202) succeeds but dies 1-1-1283 x [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190227 Oda] van Wassenaer (frem#9, frem#42), no offspring. Easily to confuse him with his nephew.
Unclear who succeeded him, his other son Jan (frem#45) would be logical. Jan [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190231 lived in 1292], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190232 knape], [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190237 esquier]. It seems that [https://www.dbnl.org/tekst/frui001vers09_01/frui001vers09_01_0018.php Teylingen reverted back to the count], and Jan only succeeded partly. That would fit Catharina van Durbuy receiving it from the count. Also ''[https://www.dbnl.org/tekst/frui001vers09_01/frui001vers09_01_0018.php] Janne des heren sone van Teylinghen'' points in that direction, he was not lord, only son of the lord.

(III B) Symon's son Dirc (III B 1, frem#5) posseses Teylingen, according to NL26, possibly just the house/castle itself.
That would be Simon, brother of Dirc (also grandson of W#202). Jan had no offspring and [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190246 died 1304], unclear whether he succeeded.
Dirc is [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190241 alive in 1303]. If also lord, than also miles. Jan was miles though, and might have succeeded his brother.
Symon, maybe not the same, is [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190243 alive in 1304]. He is probably [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190260 Symon Willemsz], and still alive in 1320. He has an [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190262adult son Dirk in 1327]
A [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190247 Willem "de Gouwe" Willemsz van Teylingen in 1306].

To many footnotes to mention, many sources have been noted already.
It continues in a different issue of NL (search).

By 1223 Gerard pops up, 1230 it is Dirk, possibly the brother, 1241 Willem one last time, probably W#202, who died in 1244 according NL26.
That is because the book ends, there were other Willems.

==Spouses==
===Margaretha van der Lippe===
On [https://www.genealogieonline.nl//kwartierstaat-jacobus-johannes-van-rijn/I31545.php GO] Chrstina van Brederode is daughter of a Willem van Teylingen and Margaretha van der Lippe. No sources. Born around 1180 she would be sister to brothers Willem and Dirk, so daughter of W#149.

According to the same author, again no sources, her daughter Agnes van Lynden, who follows, would mary W#202 (who was not born in 1198, his father was mentioned then).
So W#202 marries his (maybe half)sisters daughter...

She is in the tree of Johannes a Leydis, married to a Willem that died in 1221, most likely W#149.

===Agniese van Bentheim===
She is mentioned by John Ooms and others, married to W#149. Unknown source.
She appears in [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080260 1203 as a witness], possibly representing her husband who might have been away on the 4th crusade.
She is mother of Dirk, W#202 and Machteld. That Dirk, probably Drossaard, died in 1236
([http://johnooms.nl/graven-en-gravinnen/graven-van-holland-2/graven-van-holland/ 9b]), ([http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-teylingen-en-brederode/ 1])
ca 1174 volgens ([http://web.archive.org/web/20140226102615/http://www.de-paula-lopes.nl/01c2c49ccb11ca87e/01c2c497571483c01/01c2c49ccb0fe6c64/index.html 112231329])
Source: Gens Nostra 1995 bl,249 according to [http://www.droogleever.com/stambomen_webpage/adrichem.pdf]. Issue [https://www.familysearch.org/search/catalog/182117?availability=Family%20History%20Library not found]. According to the [https://www.gensnostra.nl/wp-content/uploads/2022/06/GN-1995-inhoud.pdf ToC] on p244 is an article ''D.F. GOUDRIAAN, De boerenfamilie Poes tussen IJ en Meer 244'', and the next would be ''H. VAN FELIUS, 'Van wege zijne majesteit den koning' 257'', no entries found in between. That article is a source on [https://www.hogenda.nl/wp-content/plugins/hogenda-search/download_attachment.php?id=375&type=biography HoGenDa], that also mentions source ''J.C. Kort, Repertorium op de lenen van de hofstede Teilingen 1258-1650; in: Ons Voorgeslacht, jrg. 40 (1985), blz. 718'', that mentions ''-.-1284: Floris, broer van de heer van Teilingen, zoals van Teilingen, LRK 5 fo. 88v'', that would be II#42, Florentius frater domini.

===Maria van Castricum===
First wife of W#149, [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-de-jaeger/I7554.php mother of Gerard] van Heemskerck van Teijlingen.
Source: [https://cbgbibliotheek.nl/zoeken?view=detail&id=4a4b0211-c6df-4dff-b88f-1c0322569bc5&tmpl=print Kw.Statenboek Nr IX bl 36 Prometheus Delft]
According to [http://www.droogleever.com/stambomen_webpage/adrichem.pdf this parenteel] N.N. Gerardsdr maried W#149 in 1199, she might have died in childbirth, because W#149 remarries in 1200 to Agniese.

===Agnes van Lynden===
A Willem marries to Agnes Willemsdr. van Lijnden some write, born in 1203 according to some (source?).
John Ooms writes about an Agnes, second wive after a marriage to the erfdochter van Gerard of W#149, but she is Van Bentheim and 1203 was the year she ''died''.

If W#149 had sons W&D between 1170-1180 mothers death in 1203 would fit well. Her birth in 1203 would make her way too young for W#149.
W#202, around 25 in 1205 in my story, would have married by that time, wanting to produce a male heir to succeed him.

Because she would have been the daughter of W#202's sister, she must be (a lot) younger than W#202. About 28 years in my book.
Marriage at 12, in 1215, and motherhood at 15 was normal at the time in those circles would have been 1218.
Her marriage wouldn't have produced offspring untill around 1220, fitting what Pieter says.

That W#202 did not become a father until 1220 would not fit, it is likely that W#202 was married already in 1205, maybe even had young son Willem already, that would marry Agnes and make W#202 grandfather for the first time around 1220. It is therefor likely Agnes was a second or third marriage, she was not the mother . According to the GO author, Dirk, Simon and Hadewich where hers, born in 1225, 1228 and 1230. But Dirk succeeded him, so he was probably the oldest surviving son at the time.
Florens and Willem would not have been sons of an earlier marriage then. According to GO Agnes outlived W#202, making it unlikely there would have been a later spouse.

Gilles Schotel, [https://books.google.nl/books?id=S6YDAAAAcAAJ&pg=PA243#v=onepage&f=false Abdij van Rijnsburg], 1866 mentions an Agnes van Lijnden, wife of Willem van Teylingen, becoming a nun and 25-11-1211. I assume W#149 died around the time sons W#202 and Dirk Drossaard appeared. His widow could have entered the convent after that, and could have died in 1211.
That can't have been a 8yo widow, so she is either a different person, or was not born in 1203, but that contradict the GO statement.

===Halewijne van Egmont===
According to BI a Willem was married to Halewijne van Egmont, daughter of [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wouter_van_Egmont kwade Wouter van Egmont].

Halewijne van Egmont was married to [http://johnooms.nl/heren-en-vrouwen-van-adel/heren-teylingen-en-brederode/ Arend van Egmond (2d)] aka Van Rijswijck aka Van Teijlingen , son of W#149, brother of W#202. She might be the Hadewig van Teijlingen that is a [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1080260 witness in 1203], possibly representing her husband. He might have been away on the 4th crusade.

===Geertruid van Woerden===
According to BI a Willem was married to Geertruyd van Woerden, daughter of Herman. She is likely the same as the Gheertrudis from NL26.

The Willem that married Geertruyd must be the one that died in 1283, and was possibly a son or a grandson of W#202. If the son was married to Agnes van Lijnden and did not marry twice, the grandson would be more likely, and in accordance with NL26.
The wikipage about Kwade Wouter references Jan van Leiden, whom according to NL26 should not be trusted.
There have been several Herman van Woerden, if the Willem that married her was the son of the Willem that got children around 1220, she could have been a daughter of [https://nl.wikipedia.org/wiki/Herman_V_van_Woerden Herman V].

She is mentioned by Thomas Salmon in [https://books.google.nl/books?id=TMgWAAAAQAAJ&pg=PA58#v=onepage&f=false Hedendaagsche historie ... der Vereenigde Nederlanden], 1749. He seems to have written numerous books about numerous countries.
This is what his story tells:
<pre>
Herman (V?) van Woerden
\
Geertruid van Woerden x Willem van Teilingen
|
Katharina van Teilingen x Aalbert van Voorne
x Floris V (van Holland?) \
/ x Willem van Brederode Gerard van Voorne
Dirk x Wolfaart van Borsselen
</pre>

On Groesbeek I found Katharina van Teijlingen running Voorne around 1327 (source?).

Wikipedia confirms a "[https://nl.wikipedia.org/wiki/Floris_V_van_Holland#Huwelijk_en_kinderen possible Dirk]"
This [https://nl.wikipedia.org/wiki/Albrecht_van_Voorne Albrecht], son of Hendrik, only a marriage to Aleyd van Loon

Salmon also calls her [https://nl.wikipedia.org/wiki/Catharina_van_Durbuy Van Durbuy], and she was Vrouwe van Teilingen, but not daughter of Willem x Geertruid.
Her husband links to the first Albrecht, where she is not mentioned.

She must have been his second wive. The [https://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/Durbuy Huygens Institute] mentions
"Na de dood van Albert van Voorne schonk Floris V (1254-1296) aan Catharina de heerlijkheid Teylingen, onder de voorwaarde dat zij deze zou teruggeven indien zij opnieuw trouwde."

So Teylingen a [https://en.wikipedia.org/wiki/Heerlijkheid heerlijkheid] (an independant lordship), and a gift from Floris.
Probably somewhere after Dirk Symonsz the lordship had fallen to the count. But not a ''daughter of Willem'' then.

No mention of the marriage with [https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_I_van_Brederode this Willem], no mention of the marriage with [https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_van_Brederode_(1380-1451) this Willem].

[https://nl.wikipedia.org/wiki/Wolfert_I_van_Borselen Wolfaart] married her in 1297. Lover of Floris V. His daughter Heilwig married Katherine's son Gerard van Voorne.

Wikipedia contradicts Geertruid being her mother, that does not rule out Geertruid was married to a Willem.

==Floris van Teijlingen van Tol==
Let's look at primary sources first.

* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1042063 #282] 1274 graaf Floris V bevestigt de abdij Leeuwenhorst in haar bezit, presentibus: Theodericus de Thelingen, Clara de Nordeke cum omni familia sua, Florentio de Tolne, Baldwino de Nordeke, Th. De Waremonde; sigilladomini Th. De Theilinge predicti , Symon de Harlem, W. de Brederoede, Johannes Persyn, Arnold de Hemskerke
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190750 #228] 11-1282 no 4) leen van heer Florens van der Tolle: al die scouwinghe van Tedingherbroeke tot 10 sc, en in heer Ghisebrechts land 17£ waardland [buitendijks]; no 120) Jacob en Arnoud, de twee stiefzoons van heer Florens van der Tolne, houden in leen 4 morgen en een huis daarop {Voorburg ?}
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1183183 #228] 11-1282 no 174) Hughe de Sluter van Telinghen, in Voorhoute, 12 sc gelds aen manscap {stamvader familie van Toll}
* [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190751 frem#46] 1283 heer Florens van der Tolne 2½ hoet haver uit de tiende van Rijswijc, nu leen van Holland

There seems to be agreement on Floris being the stamvader of Van Tol. But which one is that Floris?

[https://books.google.nl/books?id=8ahMAAAAcAAJ&pg=PA1121#v=onepage&f=false BI] tells us that Floris van Teijlingen was son of Hugo, younger brother to W#149. It mentions ''Gouthoven'' called him Hugo by mistake. [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190748 Groesbeek] refers to a Russich Alg. Wapenboek I haven't been able to find, that Van Toll springs from Hugo van Teylingen.
According to #174 above, it would be a different Hugo than #143, who lived in 1162. Hughe de Sluter van Teilingen lived 120 years later. It is just a note from Groesbeek that appoints him stamvader, but BI does not have anything more going for it. Let's draw again:

<pre>
Hugo (#143) *?-+>1162
/ \
Willem (#149) *1150-+1205 Floris?
| (BI)
Willem (#202) *1175-+1244
/ | \ \
Dirk (#437,#562) Symon Florens Willem
*1200-1282 *?-+c1280 *?-+1284
/ | \ \ ?\?
Willem Florentius Jan \ Hughe de Sluter (#228)
(-+1283) (frem#42) (frem#45) Dirc \
(*?-+>1305) Floris? de Tolne?
| (#228, #282, frem#6)
Willem
</pre>
Shall I name them Floris, Florens, Florentius and FdT?
That last one is our ancestor for sure, unsure whether he is son of Hughe de Sluter, only a note of Groesbeek.
Also hard to say if it is the father Floris van Teijlingen, or the son Floris van Tol.

===Father or son===
Floris (van Teijlingen van Tol) married N.N. van Poelgeest, and was the first lord/owner of [https://www.kasteleninnederland.nl/kasteeldetails.php?id=1086 Huis van Tol] [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/23807]. He lived around 1250. No sources. If he ''became'' Van Tol, he was born Teijlingen and that could explain the double name.

With his wife Van Poelgeest Floris van Teijlingen had Floris I van Tol, who married Marcelia van Rhyn, who begat Gerrit Ramp van Tol and Floris II van Tol x Odilia van Lewen, who begat Floris III van Tol, according to BI.
''Ons Voorgeslacht 1989'' mentions in Oudshoorn:
''"308. Het goed in het ambacht Oudshoorn, (1405: zijnde 91/2 morgen met tiende, waarvan oude Floris van Tol met nr. 309 de andere helft houdt)."''
In 1405... if the first Floris lived 1250, Floris I would live 1280, Floris II 1310, Floris III 1340, that would be around Floris V. Haven't looked that far yet.

A slightly [https://web.archive.org/web/20050321085614/http://home.tiscali.nl/~kastelenzuidholland/Pages/Tol.htm different story] tells us that the son Floris I van Tol moved into the house that was built by his father-in-law:
''Geehrlant van Rhijn bouwde hier ongeveer in 1276 een kasteel. Zijn dochter Marcelia huwde met Floris van Tool.''
''Tot 1471 blijft het goed in handen van de familie van Toll, waarna het overgaat aan Jacob Coppier. Deze werd opgevolgd door zijn zoon Hendrick. Deze overlijdt na een val van zijn paard in 1532.''
They would live there untill the generation that could have seen a Floris VII.

That would mean the Floris that lived in 1250 and married Van Poelgeest did not become "Van Tol", but his son did.
If the castle was build in 1276 Floris must have moved in aftwards. He must have lived there by 1282/1283 because he was named Van Tolne in the sources. That makes it higly unlikely #228, #282, frem#6 refer to the father, he would not have been named Van Tolne yet.
It is still possible the Floris that became Van Tolne in 1283 already lived in 1250. But he would not have owned Van Tolne, his son would have, through his wife.
Maybe the son was born ca 1225, married in 1250, his father-in-law started built in 1276 and died soon after, and he moved in around 55 yo.

===Floris brother of W#149===
If W#149 was born around 1155, his brother must have been very old to be alive in 1250, even he were a lot younger than his brother.
It seems more likely that de Floris that lived in 1250 was either the same Floris as the one in #228, #282, frem#6, or even more likely, his father.
Johannes A Leydis mentions a Floris that died 1198, haven't seen him mentioned anywhere else.
So Floris could be a brother to W#149, as BI states, born around 1160 or even 1170, but it would be unlikely the he would be the same Floris that fl. 1250. I haven't seen him mentioned anywhere either.
Floris could be a son of W#149, but he is ficticious for now. W#149's sons Willem and Dirk are assumed to have been born 1170-1180, and W#202 died 1244. Even when born 1180 he would have been 70 when 'living 1250'.

===Florens, son of W#202===
According to NL26 W#202 had a son Florens that little was known about. He might be born between 1200-1220, and have lived in 1250 and thus be the same that married Van Poelgeest. He is the most likely to be ''floruit 1250''.
If his son was born around 1250, this Florens would have been quite old when he moved into the castle. His grandson Floris II would likely have been born already.

===Florentius, son of Dirk and grandson of W#202===
frem#42: Lord Dirk that died 1282 had a son Willem that died 1283, and sons Florentius and Jan. Dirk might have been born later than 1200, or he would have been very old. His sons could have been born 1230-1240 or even a little later, Dirk dying old, his soon dying young soon after. Florentius would have "lived" in 1250, but most likely not an adult yet. Tight fit.
He might have married Van Poelgeest and begat a Floris that was an adult arond 1280 and moved into Van Tolne.

===Floris, son of Hughe de Sluter===
If Florentius (frem#42) did ''not'' sprout Van Toll, Floris and Florens most likely being to old, where would this Hughe fit in? He would be of about the same generation, maybe a son of one of Dirk's +1282 brothers (Symon, Florens or Willem)?

It all hinges on the castle being built in 1276 by the father-in-law, and there is no source.
For now I will asume Floris van Teijlingen, floruit 1250 was a son of W#202.
That Floris van Teijlingen might have been the first that lived in the house Van Tolne, if that was built in 1276 by Geehrlant van Rhijn, his son would be the first to live there.

===Floris Florisz van Tolne===
He would have been the son of Floris van Teijlingen, whatever Floris that might have been.
He would have been the lord of Van Tolne, maybe after his father.
Everything seems to agree he married Geehrlant's daughter Marcelia.

Putting years to some of the Florissen, to Gheerlant or Van Poelgeest, finding more on Hughe de Sluter van Telinghen, all would help substantiate things. Groesbeek adds
[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190224 adds] Navorscher jg 1904 p 447 as a reference, and that proves an interesting source.
A few [https://www.dbnl.org/arch/_nav001190401_01/pag/_nav001190401_01.pdf#page=438 pages before that], it is about Van Teijlingen and Van Toll. In French.
It refers to a previous article in june, likely also 1904, added to [[#Other_Sources]].

===List of loanes===
The source is a list of ''lenen'', that De Fremery dates 1283.
If that was before the death of Willem, and Willem was lord... then there could have been confusion about 'frater domini', and one would expect his name would have been given. If it was after the death of Willem, there was no lord anymore, and it doesn't make sense.
Just a bit earlier, and Dirk would still have been lord, had been for long, no need to specify his name.
One the other hand, the death of Willem, and the returning of the lenen to the counts, was most likely the reason to create the [https://play.google.com/books/reader?id=mqxBAQAAMAAJ&pg=GBS.RA1-PA290&hl=nl list]. The list is partly in Latin, partly in old Dutch. Let's [[Lijst der lenen van Teylingen|translate]].

Reading the list, assuming it is a list and all entries belong together cause style and language seems to differ between entries, I get the impression all the "tennants" have been asked to give an account of their loans, and their replies have been compiled into this list. The list does mention Willem as lord, and is dated to be from the year of death of Willem, that caused those loans to return to the count, and that is also what I read between the lines [#7 "a domino de Thelinghen et hoc jus feodale movetur a comite": to the lord of T, by feudal law moves to the count]. On the other hand, the list names Willems' part, so he cannot be dead yet [#9 Wilhelmus filius Theoderici], and he seems to have succeede his father [#17 tenuerunt a Wilhelmo de Thelinghen].
That would make the lord of Teijlingen not Dirk for sure, he had died weeks/months before that, probable his son Willem. Or had he died too, and is that why the list was compiled, and although his heir was no longer ''leenheer'' of the count, he would have been living in the castle. So there would still be a lord of the castle, and thus domini might also refer to the one that had inherited the castle. Most likely Jan, and when he died without children around 1304, Simon, or maybe directly Dirk Simonsz.
Confusing, because it is unclear what lord of Teijlingen Florentius is a brother of.
So Willem #202, Willem II, could be 2 different persons, II and III, like BI. That would help explain that children of W#202 could have been born around 1200-1210, but seem to die around 1280-1285, making them rather old.
I'd say if the list is indeed a list, a compilation of smaller parts of similar date (same couple of weeks), that it seems that at the time, Willem Dirksz was dominus. Then Florentius was son of Dirk too.
Florens van der Tolne is also in the list, #46, and unlikely the same person as #42. Florens was already de Tolne in 1274, when Dirk was still lord.

Then Dirk, Symon and Florens were his (2.5 or III) sons. He might or might not have had a son Willem (that died 1284, source?).
Florentius could have been son of Willem Dirksz as well, because he was lord in 1283. But then he would have succeeded, and the lenen would not have returned to the count.
If at the death of Willem in 1283 the castle went to his Willem's brother Jan, ''he'' would have been lord (of the castle, not of the lenen). But Jan died without heirs, and there is nothing that points to Florentius being a brother of lord Jan.
Maybe the castle went to Dirk's brother Simon after the death of Willem Dirksz, maybe after the death of Jan. Then Simon might have been lord. Then Florentius would be the same person as Florens, brother of Symon (frater domini). Maybe it skipped Simon entirely, and Dirk Simonsz succeeded/inherited from Jan.
But it one of those seem likely, because Dirk Simonsz possesed the castle later on (according to NL26).
Maybe his broter got the castle next to it, through his father-in-law (#2 in [[Lijst_der_lenen_van_Teylingen|Lijst der lenen van Teylingen]], that seems to confirm the ''different story'' under [[#Father_or_son|Father and son]])

His son Floris is first lord of Toll. Or was his father, lenen #2? The father/son thing again. He was, accoriding to Navorscher ridder. Vassal of Holland and Teijlingen (but that had befallen to the count in 1283).
Found 1283-1306, married to Marcelia van Rhyn, daughter of Gheerlant, had a son Floris. All agree on that.

It then continues on Brederode.

==[[Nagel family]] in the list of loans==
There seem to be 5 different people named Nagel, holding 4 plots:

* 15 '''Willem Naghel ende Ysebrant''' , met ghesamender hant , v marghen lants in die crofte , van des heren halven van Thelinghen .
* 22 '''Symon Naghel''' ibi juxta jugera valentia XXX s . annuatim .
* 43 '''Gerart Naghel''' te Voerhoute die woninghe , daer hi in wonet , ende die croft , daer hi oec in wonet , ende enen camp die leghet benorden sire woninghen . Dit hevet hi ontfaen van des heren weghen van Thelinghe .
* 50 '''Jan Naghel''' vijftehalf morghen lants ; des leghet 1 morghen tusscen Vloedorp ende Anghenvort , ende vierdehalf morghen voer Jans huus uten Houte , ende een stalhuus van drien valken , ende ene halve moelen

How would they be related to eachother, and to the Nagels found in Delft?

==Foycken==
Florens, son (grandson) of W#202 founded House van Tol. Seems to fit, his brother became lord Van Teijlingen.
He also might have had a bastard son [https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190224 Foyke], mentiond 1281-1284. There, Huge die Sluter van Telinghen is suggested to be the first Van Tol.
[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190253 Florens Foykinsz] (van Teylingen) is alive in 1316.
[https://www.collectiegroesbeek.nl/doc/1190254 Foykin had brothers Willem en Gherid] in 1316. Or were Willem and Gherids sons of Foyken, and thus brothers?

==Agree and disagree==
A: NL26 gives W#202 a son Willem, that supposedly died 1284 (source?). NV04 and BI agree on him having a son Willem.

D: According to BI and NV04 Dirk is a grandson of W#202 by that son Willem, and not of #202.

A: All agree on Simon and Florens being brothers to Dirk.

D: Most unclear is Florentius ''frater domini''.
Was he a brother of Dirk Willemsz and thus Florens son of W#202? That Florens is attested elswhere. He would not have succeeded cause the lordship had passed down and could not go back up again (kwade lenen).
Or was he brother of Willem Dirksz, who was the last ''dominus'' for only a few weeks? He is not attested elsewhere. He would not have succeeded his brother, the lordship only passed down (kwade lenen).
Unlikely that he was a son of Willem Dirksz, cause the line would not have died out then, there is no mention of any ''frater'' that was ''dominus''.

If son of Hughe/Hugo, most likely not #143, what brother was dominus then?

After reading NV04, I say Floris is brother of the last leenheer Willem Dirksz van Teijlingen, also Floris van Tollne, so #228, #282, frem#6, frem#42, altough some may also refer to his (Floris Willemsz) son (Floris Florisz).
If Dirk was son of W#202 he died old, maybe up to 80. If grandson he might have been 60.
Willem Dirksz died young, and was born around 1230 in the first case, arond 1250 in the latter. The first Floris ''floruit'' in 1250, so must have at least been adult by then. Might have been a father already in 1250, so the son Floris could have been married to Marcelia already, and a mention around 1283 could refer to either.

Het ontstaan van de vrije heerlijkheid Ameland

2025-12-28T17:20:01Z

Geneanvdp: /* Middelseeuwse bronnen aangaande Ameland */

= Hoofdstuk 1 – Ameland vóór en tijdens de opkomst van de Jelmera’s =

Dit hoofdstuk beschrijft de bestuurlijke en juridische situatie van Ameland vóór het optreden van individuele hoofdelingen, en reconstrueert vervolgens de omstandigheden waaronder Ritske Jelmera en zijn familie zich tot machthebbers op het eiland konden ontwikkelen. Daarbij wordt nadrukkelijk onderscheid gemaakt tussen contemporaine bronnen en latere historiografische interpretaties.

== 1.1 Ameland vóór de hoofdelingen (tot ca. 1405) ==
Tot ver in de veertiende eeuw kende Ameland geen centraal bestuur onder één hoofdeling. In de oudste bekende oorkonden wordt het eiland vertegenwoordigd door collectieve aanduidingen als ''die goede luden van Aemlant''. Dit wijst op een bestuurlijke structuur waarin de afzonderlijke dorpen – vermoedelijk via burgemeesters en volmachten – gezamenlijk optraden, zonder dat sprake was van een erfelijke heer.

In 1396 sloot hertog Albrecht van Beieren een overeenkomst met de vertegenwoordigers van Ameland, waarin wederzijdse vrede en neutraliteit werden vastgelegd. De formulering van deze overeenkomst laat zien dat de hertog zich richtte tot de gemeenschap als geheel, niet tot een individuele machthebber.<ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA257&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg #257, 1768 ], 10-6-1396; [https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ Ameland en de Van Cammingha's (2), Amelander Historie]</ref>

Vergelijkbare bevestigingen van neutraliteit en vrijgeleide volgden in 1404 en 1405 <ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1794 1794. Akte van neutraliteit en vrijgeleide van hertog Jan van Beieren aan de heren van Ameland in zijn gebieden, 10 december 1405]</ref>. Ook hierin blijft de collectieve aanduiding van de Amelanders gehandhaafd. Deze bronnen maken aannemelijk dat Ameland rond 1400 geen hoofdeling kende die het eiland als persoonlijk machtsgebied bestuurde. Daarbij dient te worden opgemerkt dat graaf Albrecht van Beieren in 1398 de heerlijkheden Ameland en De Bilt toekende aan Arend van Egmond <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_charterboek_der_graaven_van_Hollan/Cyr5Bd-jefsC?gbpv=1&pg=PA686&printsec=frontcover Groot Charterboek der Graaven van Holland, van Zeeland en Heeren van Vriesland, deel III, Van Mieris, 1755 #686], 11-8-1398</ref>, als beloning voor diens militaire steun. In de contemporaine bronnen uit 1396, 1404 en 1405 treedt Van Egmond echter niet op als vertegenwoordiger of bestuurder van Ameland. Dit wijst erop dat deze heerlijkheid in de praktijk geen feitelijke uitwerking heeft gehad.

In 1404 overleed Albrecht, en zijn zoon Willem VI [https://nl.wikipedia.org/wiki/Arend_van_Egmond#Levensloop leefde in onmin] met Van Egmond. Dat kan verklaren waarom de graaf zich 'de goede luden' van Ameland richtte, en niet tot de door zijn vader aangestelde leenheer.

== 1.2 De betekenis van 1405: juridisch precedent, geen machtswisseling ==
Het jaar 1405 wordt in latere historiografie vaak genoemd als een keerpunt in de geschiedenis van Ameland. In contemporaine bronnen betreft het echter geen instelling van een nieuwe heer, maar een herbevestiging van eerdere afspraken over neutraliteit en vrijgeleide.

In latere eeuwen werd een verklaring die aan een landsdag te Hartwerd (1405) werd toegeschreven, door de Cammingha’s gebruikt als juridisch fundament voor de zelfstandige status van Ameland. Deze verklaring is slechts overgeleverd in latere vertalingen en afschriften; het originele stuk is verloren gegaan. Modern onderzoek heeft aannemelijk gemaakt dat de tekstinhoud betrouwbaar is, maar dat met de datering mogelijk is gemanipuleerd om de ouderdom en daarmee het gezag van het document te vergroten.<ref>Oebele Vries, ''[https://www.bol.com/nl/nl/p/ferdban/9300000004184530/ Ferdban. Oudfriese oorkonden en hun verhaal]''</ref>

Het belang van 1405 ligt derhalve niet in de vestiging van een Jelmera- of Cammingha-heerschappij, maar in het ontstaan van een juridisch precedent dat later door opeenvolgende machthebbers strategisch werd ingezet. In 1405 trad er nog geen hoofdeling namens de Amelanders op: zij spraken zelf. Eventuele hoofdelijke machtsvorming op het eiland behoort tot een latere fase en kan niet rechtstreeks aan deze gebeurtenissen worden gekoppeld.

== 1.3 Veranderingen rond 1420: crisis, heroriëntatie en macht ==
Secundaire bronnen noemen 1424 als het jaar waarin Ritske op Ameland verscheen, daarmee een bron implicerende. Die heb ik niet kunnen vinden, maar in 1424 is [https://nl.wikipedia.org/wiki/Jacoba_van_Beieren#Volgende_huwelijken Jacoba van Beieren], kleindochter en erfgenaam van Albrecht, in oorlog met Jan van Brabant, haar tweede ex-man. Mogelijk verklaarde Ameland opnieuw zich afzijdig te houden aan de strijdende partijen, en mogelijk is die verklaring gedaan door Ritske, of iemand die zich heer van Ameland noemde.

In 1428 richt Philips van Bourgondië zich tot de 'heren van Ameland'. <ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>, wanneer Jacoba is verslagen.
Secundaire bronnen melden ook dat Ritske in 1429 optrad als woordvoerder of vertegenwoordiger, mogelijk in een antwoord op die brief.

De eerste decennia van de vijftiende eeuw vormden een periode van ingrijpende veranderingen. De [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Elisabethsvloed_(1421) Sint-Elizabethsvloed van 1421] had grote gevolgen voor de Waddenregio, waaronder Ameland. Tegelijkertijd verscherpten de politieke tegenstellingen in Friesland zich, onder meer in het kader van de Schieringer- en Vetkoperstrijd en de bemoeienis van Hollandse en Bourgondische machthebbers.

In deze context lijken zich nieuwe machtsverhoudingen te hebben gevormd. Waar Ameland eerder collectief werd bestuurd, ontstond nu ruimte voor individuele hoofdelingen die hun positie ontleenden aan grondbezit, militaire bescherming en externe connecties. Het is in deze overgangsfase dat leden van de families Jelmera en Cammingha op Ameland verschijnen. Waarom juist Ameland in deze periode aantrekkelijk werd voor Friese elites, en welke politieke spanningen daaraan voorafgingen, wordt in een later hoofdstuk nader onderzocht.

Deze ontwikkelingen vormen geen breuk, maar een overgang: zij markeren het moment waarop externe druk, ecologische ontwrichting en regionale machtsverschuivingen het collectieve bestuursmodel kwetsbaar maakten en ruimte schiepen voor individuele machtsconcentratie.

== 1.4 Oudere machtsstructuren en aanknopingspunten vóór Ritske Jelmera ==
Hoewel Ritske Jelmera de eerste persoon is die met zekerheid als zelfstandige machthebber
op Ameland kan worden aangewezen, wijzen verschillende aanwijzingen erop dat de wortels
van deze positie verder teruggaan. Het betreft hier geen sluitend genealogisch bewijs,
maar een samenhang van geografische, juridische en politieke factoren.

Reeds vóór het optreden van Ritske zijn er op Ameland tekenen van:
* afzonderlijke rechtsruimten;
* lokale elites met bezit zowel op het eiland als op het vasteland;
* een bewuste positionering ten opzichte van machtsvorming in Friesland.

In de veertiende eeuw maken delen van Friesland een proces van schaalvergroting en
machtsconcentratie door, waarbij hoofdelingen hun positie versterken via oorlog,
bondgenootschappen en bezit van stinsen. Ameland lijkt zich in dit proces steeds
afzijdig te houden. Dit wijst op een strategie waarbij het eiland zich niet als
onderdeel van Friesland presenteert, maar als een eigen rechtsruimte.

Daarnaast zijn er aanwijzingen dat families die later een centrale rol spelen
(Jelmera, Camminga, Heringa) reeds vóór 1400 beschikken over:
* landbezit op Ameland;
* connecties met kloosters (zoals Ferwerd/Foswerd);
* verwantschappen met Friese hoofdelingen.

Het is aannemelijk dat deze combinatie van factoren een institutionele continuïteit
vormde, waarop Ritske Jelmera kon voortbouwen. In dat licht moet zijn optreden niet
worden gezien als een beginpunt, maar als een moment waarop bestaande structuren
zichtbaar en juridisch herkenbaar worden.

== 1.5 Van Jelmera-stins tot Camminghaslot ==
Rond 1424–1425 werd nabij het huidige Ballum een stenen residentie gebouwd, later bekend als Jelmerastate. Deze bouw markeert een fundamentele verandering: de vestiging van een permanente, versterkte machtszetel op Ameland. De stins fungeerde als centrum van bestuur, rechtspraak en economische controle.

Chronologisch kan deze ontwikkeling als volgt worden samengevat:
* ca. 1424/1425 – bouw van een stenen residentie (Jelmera-stins) op Ameland;
* ca. 1450 – Ritske Jelmera beschikt aantoonbaar over de state en draagt deze over aan zijn nakomelingen;
* tweede helft 15e eeuw – via huwelijk en erfopvolging komt de machtspositie in handen van Hayo, kleinzoon van Ritske;
* vanaf deze periode wordt de naam Cammingha dominant, en raakt de residentie bekend als het [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot].

Via erfopvolging, huwelijkspolitiek en bestuurlijke consolidatie komt deze machtspositie uiteindelijk terecht bij Hayo Cammingha, die haar weet te legitimeren door erkenning van Bourgondische en later keizerlijke zijde. Daarmee wordt een lokale hoofdelijke machtspositie geleidelijk voorzien van dynastieke en externe legitimatie, een proces dat pas in de tweede helft van de vijftiende eeuw zijn formele beslag krijgt.

== 1.6 Afbakening en onderzoeksvragen ==
Dit hoofdstuk laat zien dat de opkomst van de Jelmera’s en later de Cammingha’s niet het gevolg was van één enkel besluit of document, maar van een proces waarin collectief bestuur plaatsmaakte voor hoofdelijke macht. Open vragen blijven onder meer:
* de precieze wijze waarop Jelmera- en Cammingha-bezit op Ameland werd verworven;
* de rol van externe machthebbers bij deze machtsvorming;
* de mate waarin latere bronnen oudere gebeurtenissen hebben hergeïnterpreteerd.
* de vraag of en in hoeverre deze machtsvorming kan worden begrepen als een bewuste strategie van Friese elites, of als een pragmatische reactie op veranderende omstandigheden.

Deze vragen vormen het uitgangspunt voor de volgende hoofdstukken.

= Hoofdstuk 2: Parallelle elites en gedeelde belangen (ca. 1390–1458) =
== 2.1 Inleiding: twee families, één machtsveld ==

De opkomst van hoofdelijke macht op Ameland in de eerste helft van de vijftiende eeuw laat zich niet herleiden tot één enkele persoon of familie. Zowel Ritske Jelmera als leden van de familie Camminga verschijnen in deze periode op het eiland, aanvankelijk zonder duidelijke hiërarchie tussen hen. Pas later, door erfopvolging en huwelijkspolitiek, vloeien deze lijnen samen. Om deze ontwikkeling te begrijpen, is het noodzakelijk beide families niet geïsoleerd, maar als parallel opererende elites te beschouwen.<ref>Analyse op basis van OFO I–III en latere historiografie; synthese van verspreide vermeldingen.</ref>

== 2.2 De Cammingha’s: beloning voor hertogelijke steun? ==
Van de familie Camminga is bekend dat zij zich aan het einde van de veertiende eeuw schaarde aan de zijde van de hertog van Beieren. In 1398 werd Gerrit van Cammingha door de graaf van Holland beleend met de stad Leeuwarden en omliggende gebieden, maar ook Ferwerd, een uitzonderlijk teken van vertrouwen en beloning.<ref>Zie o.a. literatuur over Camminghabuer en de belening van 1398; secundaire samenvattingen bij Stinsen in Friesland.</ref>

Hoewel Ameland in deze periode formeel buiten directe Friese rechtsmacht stond en aanvankelijk collectief werd vertegenwoordigd door de ''goede luden van Aemlant'', is het voorstelbaar dat delen van het eiland of eraan verbonden rechten in dezelfde context als Leeuwarden aan hertoggezinde elites werden toegewezen, daar het klooster te Ferwerd rechten op Ameland had. Dat een belening van Ameland aan Arend van Egmond tussen 1398 en 1409 nauwelijks werd geëffectueerd, laat ruimte voor alternatieve machtsvorming op lokaal niveau.<ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ Ameland en de Van Cammingha's (2), Amelander Historie]</ref>

Uit onderzoek van Noomen<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p60</ref> blijkt dat Peter Camminga tot de Ferwerder tak van de familie behoorde, een geslacht dat reeds generaties lang regionale machtsposities en goederen bezat. De Ferwerder-tak en de Cammingabuur tak zouden afsplitsingen zijn van familie uit Blija 250 jaar eerder. Blija en Ferwerd liggen naast elkaar, en tegenover Ameland, en behoren tot hetzelfde klooster gebied.
Tegen deze achtergrond is het aannemelijk dat Camminga-belang op Ameland voortbouwde op oudere relaties en rechten, ook al ontbreken daarvoor directe schriftelijke getuigenissen.
Het testament van Peter Camminga uit 1440, zoon van voornoemde Gerrit, vormt het vroegste expliciete bewijs voor Cammingha-bezit en -belang op Ameland, het is echter aannemelijk dat dat al veel ouder is.

== 2.3 Jelmera en Unga: een oudere Friese elite ==
De naam Jelmera behoort ook tot een oudere Friese elite, met wortels in Franekeradeel en omgeving. Ook de naam Unga duikt in deze context op als verwante of parallelle hoofdelingenlijn. Over de precieze herkomst van Ritske Jelmera bestaat geen zekerheid, maar zijn optreden vanaf de jaren 1420 wijst op iemand die reeds vóór zijn vestiging op Ameland over aanzien en netwerk beschikte.<ref>OFO I–II; genealogische reconstructie op basis van verspreide vermeldingen.</ref>

Het is aannemelijk dat ook deze familie — net als de Cammingha’s — zich in de spanningen tussen Friesland en Holland strategisch heeft gepositioneerd. Ameland bood daarbij een unieke combinatie van afstand tot het vasteland, economische mogelijkheden en juridische ambiguïteit.<ref>Contextuele analyse; vgl. O. Vries, ''Ferdban''.</ref>

Hoewel hun banden met Dongjum, en Unga en Donia, erop wijzen dat ze oud zijn en van verder weg komen, zijn zij wel degenen die zich als eerste manifesteren op Ameland.

== 2.4 Waarom Ritske, en niet Camminga, als woordvoerder? ==
Een opvallende vraag is waarom Ritske Jelmera in de bronnen verschijnt als vertegenwoordiger of woordvoerder van Ameland, terwijl de Cammingha’s aantoonbaar eveneens aanwezig en invloedrijk waren. Hiervoor zijn meerdere verklaringen denkbaar.

Ritske kan de oudste of meest gevestigde van de twee zijn geweest, of hij kan namens een collectief van belanghebbenden hebben gesproken. Het is ook mogelijk dat hij primair een politiek-juridische rol vervulde, terwijl de Cammingha’s hun machtsbasis vooral in Leeuwarden hadden.<ref>Hypothese; gebaseerd op rolverdeling zichtbaar in OFO-bronnen en stedelijke context Leeuwarden.</ref>

In dat geval fungeerden beide families niet als rivalen, maar als complementaire bondgenoten.

== 2.5 De alliantie vóór het huwelijk ==
Het huwelijk van Hayo Jelmera met Dodonea Camminga in 1458 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref> markeert geen plotselinge toenadering, maar lijkt eerder het formele sluitstuk van een al langer bestaande alliantie.

Dat Hayo op dat moment nog niet de primaire erfgenaam van Ameland was, maakt het huwelijk des te betekenisvoller: het verbindt twee machtsposities die reeds decennia naast elkaar bestonden. De latere fusie van Jelmera- en Camminga-erfenissen kan daarom het best worden begrepen als de institutionalisering van een bestaande samenwerking, niet als haar beginpunt.<ref>Analyse op basis van erfopvolging Jelmera/Camminga, OFO III–IV.</ref>

== 2.6 Conclusie ==
In de eerste helft van de vijftiende eeuw ontstaat op Ameland geen geïsoleerde heerschappij, maar een gedeeld eliteveld, waarin Jelmera- en Camminga-belangen parallel lopen. Hun gezamenlijke optreden, vermoedelijk geworteld in hertoggezinde netwerken en bevestigd door bezit, huwelijk en erfopvolging, vormt de voedingsbodem voor de latere dynastieke eenheid. De vraag is niet waarom zij samensmolten, maar hoe zij dat zo lang naast elkaar konden blijven zonder open conflict.<ref>Synthetische conclusie.</ref>

= Hoofdstuk 3: Van hoofdeling tot “heer” – Ameland tussen Fries recht en externe erkenning (1428–ca. 1430) =
== 3.1 Inleiding: een titel met twee betekenissen ==
Wanneer in 1428 in Bourgondische stukken wordt gesproken over de ''heren van Ameland'', lijkt dat op het eerste gezicht te wijzen op een feodale heerlijkheid in klassieke zin. Die lezing is echter misleidend. De betrokken machthebber(s) waren in oorsprong Friese hoofdelingen, geen leenmannen in Hollandse of Bourgondische dienst. De titel “heer” weerspiegelt hier primair een externe, diplomatieke aanduiding, geen interne rechtsverandering.<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>

== 3.2 De akte van 21 maart 1428 ==
Op 21 maart 1428 bevestigde Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, eerdere brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant, gericht aan de ''heren van Ameland'', betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door hun gebieden.<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>

Deze akte is van bijzonder belang omdat zij:
* ondubbelzinnig aantoont dat Ameland extern werd benaderd als een territoriale eenheid;
* impliciet veronderstelt dat er een herkenbaar gezag bestond dat het eiland vertegenwoordigde;
* voortbouwt op eerdere neutraliteitsverklaringen uit 1396, 1404 en 1405, toen nog gesloten met de ''goede luden van Aemlant''.<ref>Amelander Historie; [https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ neutraliteitsaktes 1396–1405].</ref>

Het verschil is subtiel maar wezenlijk: waar eerder een collectief werd aangesproken, suggereert 1428 een meer geconcentreerde machtsstructuur.

== 3.3 Hoofdeling, geen leenheer ==
Ondanks deze externe erkenning bleef de machtsbasis van de Amelander leider Fries van karakter. Zijn gezag berustte niet op leenrecht, maar op:
* bezit van land en rechten;
* controle over een versterkte woonplaats (stins);
* erkenning door lokale elites en verwanten;
* testamentaire erfopvolging, niet feodale successie.<ref>Vergelijking Fries hoofdelingenrecht en feodaal leenrecht; [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450, 1486.</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref>

De “heer van Ameland” was daarmee functioneel een hoofdeling met een eiland als machtsbasis, geen vazal in een leenhiërarchie.

== 3.4 De stins als rechts- en machtsruimte ==
In het laatmiddeleeuwse Friesland functioneerde de stins niet alleen als versterkte
woonplaats, maar ook als centrum van rechtspraak, bestuur en machtsuitoefening.
Wie een stins bezat en bewoonde, oefende daarmee feitelijk gezag uit over de
omliggende goederen en personen. <ref>Algemene literatuur over Friese stinsen; Stinsen in Friesland.</ref>

Ook op Ameland moet de aanwezigheid van een stins in dit licht worden begrepen.
De stins was:
* plaats van bewoning van de machthebber;
* locatie waar geschillen werden beslecht;
* fysiek symbool van zelfstandige rechtsmacht.

Dat Ameland als rechtsgebied herkenbaar was, blijkt onder meer uit:
* het voorkomen van Ameland in zelfstandige akten;
* het optreden van zoenlieden en wrmannen in Amelander geschillen;
* het ontbreken van directe onderwerping aan Friese landsrechtbanken.

De machtspositie van Ritske Jelmera en zijn opvolgers berustte daarmee niet uitsluitend
op persoonlijke invloed of bezit, maar op het beheersen van een institutionele kern:
de stins als drager van recht en gezag.

Dit verklaart tevens waarom huwelijken, erfenissen en testamenten zo’n centrale rol
spelen in de machtsgeschiedenis van Ameland. Overdracht van bezit betekende
overdracht van rechtsmacht.

== 3.5 Ritske Jelmera als vertegenwoordiger ==
Wanneer Ritske Jelmera kort daarna, in 1429, optreedt als vertegenwoordiger of woordvoerder van Ameland, sluit dat logisch aan op de situatie van 1428. Hij verschijnt niet uit het niets, maar treedt naar voren in een reeds erkende machtsstructuur.<ref>Secundaire bron: Stinsen in Friesland; als 'heren van Ameland'</ref>

Of hij in 1429 reeds de enige machthebber was, valt niet met zekerheid vast te stellen. Het testament van Peter Cammingha uit 1440, opgesteld op Ameland, toont aan dat ook andere hoofdelingen daar resideerden en aanspraken hadden.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 OFO II #215], 8-5-1440</ref>

== 3.6 Kinderen van Ritske Jelmera ==
Ritske huwde tweemaal, volgens Ferwerda <ref>[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&dq=ferwerda%20wapenboek&pg=PA33#v=onepage&f=false Adelyk en Aanzienelyk wapen-boek], A. Ferwerda, 1760</ref>, in 1430 was hij getrouwd met ene Hylck, en in 1450 met Ayl <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref>.
Daarin worden ook zijn kinderen genoemd:

* Sasker die de stins erft, zie hoofdstuk 6
* Jouck
* Jelts
* Wisk
* Anske, zij zou huwen met Sjuck Dekema, die een dochter had uit zijn eerste huwelijk. Zij kregen samen een kind, dat jong stierf. De dochter van Sjuck, Dodonea, erft van Anske <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #218], 6-5-1454</ref>. Zij zal later trouwen met Hajo, de derde zoon van Sasker

Ritske had ook een bastaardzoon, Hannyke, die niet in zijn testament voorkomen. Hannyke was tweemaal gehuwd. Hij verschijnt in een akte uit 1439<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00249 OFO II #214], 1439</ref> , waarschijnlijk in het kader van huwelijkse voorwaarden of een boedelscheiding na het einde ervan (is Thiede overleden?), en werd genoemd in latere testamenten, waaronder dat van Hajo. Zijn weduwe Doedt maakte een testament in 1485<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00261 OFO I #342], 13-7-1485</ref>.

== 3.6 Overgangsfase: van collectief naar dynastie ==
De periode 1428–ca. 1430 markeert daarmee een overgangsfase:
* van collectieve vertegenwoordiging (''goede luden'');
* naar individuele hoofdelijke dominantie;
* zonder dat dit al een exclusieve, erfelijke heerlijkheid in feodale zin was.

Pas in de daaropvolgende decennia, door erfopvolging, huwelijkspolitiek en het verdwijnen van parallelle lijnen, zou deze positie uitgroeien tot een vrijwel onbetwiste dynastieke heerschappij.<ref>Vooruitwijzing naar hoofdstukken 4–5.</ref>

== 3.7 Vooruitblik ==
De vraag is nu niet meer ''of'' er een machtscentrum op Ameland bestond, maar ''waar'' het vandaan kwam. Om dat te begrijpen, moeten we terug naar de oudere Jelmera-stins op het vasteland en nagaan hoe deze zijn betekenis verloor toen een nieuwe machtszetel op Ameland werd gevestigd. Dat vormt het onderwerp van het volgende hoofdstuk.<ref>Structurerende vooruitblik.</ref>

= Hoofdstuk 4 – De oude Jelmera-stins en het verschuiven van de machtsbasis (ca. 1300–1430) =
== 4.1 Stamhuis, machtsruimte en identiteit ==
In het laatmiddeleeuwse Friesland was politieke macht niet uitsluitend verbonden aan afstamming, maar in belangrijke mate aan het bezit en de effectieve beheersing van een adellijke residentie of stins. Het stamhuis fungeerde daarbij als juridische, sociale en symbolische kern van een machtspositie. Wie het huis bezat en bewoonde, kon aanspraak maken op de bijbehorende rechten, ongeacht of deze via mannelijke lijn waren verkregen.

Deze constellatie verklaart waarom in de vijftiende eeuw patrilineaire afstamming regelmatig werd doorbroken door feitelijke machtsverhoudingen. Wanneer een volwassen man het stamhuis beheerste, ondersteund door bezit, lokale netwerken en geweldspotentieel, woog dat in de praktijk zwaarder dan abstracte erfregels. Het bezit van een stamhuis was daarmee niet slechts een gevolg van macht, maar ook een instrument om macht te legitimeren en te bestendigen.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

Voor de familie Camminga was Camminghaburen bij Leeuwarden het centrale stamhuis. Dit huis fungeerde al eeuwenlang als ankerpunt van adellijke status en familie-identiteit. In de vijftiende eeuw blijkt echter dat deze identiteit niet exclusief verbonden bleef aan één patrilineaire lijn. Zowel de Eminga’s als de Jelmera’s, die niet in mannelijke lijn van de oorspronkelijke Cammingha’s afstamden, namen de naam Camminga aan op basis van hun verwerving van het huis en de daarmee verbonden rechten.

Deze ontwikkeling laat zien dat ‘familie’ in deze context niet uitsluitend genealogisch moet worden opgevat, maar ook als een huis- en machtsverband. De naam Camminga werd een vehikel voor legitimatie: wie het huis bezat, kon zich als Camminga presenteren, zelfs wanneer de afstamming via vrouwelijke lijnen liep of geheel ontbrak. Dat sommige takken daarbij het oude Cammingha-wapen volledig overnamen, terwijl andere — zoals de Jelmera’s van Ameland — slechts elementen ervan incorporeerden, onderstreept het onderscheid tussen symbolische continuïteit en feitelijke macht.

Binnen dit kader krijgt ook de positie van Ameland betekenis. De Jelmera’s beschikten daar over een eigen machtsbasis, die losstond van het Camminghaburen-complex, maar er door huwelijk en vererving geleidelijk mee werd verbonden. De Amelander stins en het latere Amelandhuis in Leeuwarden fungeerden als aanvullende machtsruimten, waar bestuur, rechtspraak en representatie werden uitgeoefend. Het bezit van deze huizen stelde de Jelmera’s in staat zich zowel lokaal als regionaal te positioneren.

De combinatie van Amelander macht en verwerving van Cammingha-goederen leidde tot een hybride identiteit: Jelmera van oorsprong, Camminga in naam en traditie. Deze constructie was geen toevallig bijproduct van erfopvolging, maar een bewuste strategie om aanspraken te legitimeren, met name ten aanzien van goederen en rechten die verbonden waren aan het klooster Foswerd. In dit proces werd het verleden niet alleen doorgegeven, maar ook actief vormgegeven en, waar nodig, heruitgevonden.

Het begrip ‘stamhuis’ moet in dit licht worden begrepen als een dynamisch knooppunt van macht, herinnering en recht. Niet de bloedlijn alleen, maar de controle over huis en land bepaalde wie zich heer mocht noemen. Deze logica vormt de sleutel tot het begrijpen van de latere consolidatie van macht op Ameland en de rol die Hajo Jelmera daarin zou spelen.

== 4.2 De oudste Jelmera-stins (ca. 1300) ==
De Jelmera-stins wordt in de bronnen aangeduid als een van de oudere adellijke versterkingen in het gebied ten zuiden van Dongjum, in de terpbuurschap Bootwerd. De bouw wordt doorgaans rond het jaar 1300 geplaatst, en in 1410 wordt zij expliciet vermeld als ''dae alda stins, hieten Jelmersma''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #18, 1410]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm plaatsvermelding Dongjum].</ref>

Deze formulering maakt duidelijk dat het hier om een reeds lang bestaande machtszetel ging, die haar betekenis ontleende aan zowel bezit als rechtsuitoefening. De stins fungeerde niet alleen als woonplaats, maar ook als juridisch ankerpunt binnen de rechtsomgang van Franekeradeel.

== 4.3 Bootwerd en Dongjum als rechtslandschap ==
Bootwerd was in de late middeleeuwen geen dorp in moderne zin, maar een samenstel van staten en stinsen met eigen rechtvoerende functies. Tot deze rechtsomgang behoorden onder meer:
* Jelmersma state;
* Lyomawrdstra state;
* Bootwerd state.

Deze staten lagen in elkaars onmiddellijke nabijheid en vormden gezamenlijk een lokaal machtscluster binnen het aester fiarndel van Franekeradeel. Het recht werd er niet permanent door de eigenaar zelf uitgeoefend, maar doorgaans door aangewezen rechters, die optraden namens de bezitter van de stins.<ref>Algemene rechtspraktijk in Westergo; vgl. OFO II, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00041], [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037] diverse rechtsomgangen.</ref>

== 4.4 Rechters namens afwezige eigenaren ==
In 1410 treedt Tjalling Rodmersma op als rechter ''van Donghum van dae alda stinse hieten Jelmersma''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00041 OFO II #18], 1406-1438 [https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA504&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg
, 1768] 1433, [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1410] en [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00034 OFO II #17], 1-4-1433</ref> Rodmersma woonde zelf niet op de stins, maar in het nabijgelegen Kitzelum. Zijn optreden moet dan ook worden begrepen als het voeren van het recht namens de eigenaar, niet als bewijs van eigendom.

Dit patroon herhaalt zich in latere jaren. In 1423–1425 wordt Tjaerd Jonga (ook: Junga, Unga) meerdere malen genoemd als rechter in het aester fiarndel. <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #17], 1-4-1433</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #18], 1406-1438</ref> (1423–1425).</ref> In 1429 voert hij expliciet het recht ''voor Jelmera staeten, der ma hat alda stins''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00040 OFO II #17], 1429?, [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1429].</ref>

De formulering laat weinig twijfel: Tjaerd Jonga trad op namens de eigenaar van de Jelmera-stins, niet als zelfstandige machthebber.

== 4.5 Tjaerd Jonga als sleutelpersoon ==
Tjaerd Jonga is een centrale figuur in deze fase. Zijn optreden is steeds gekoppeld aan staten in de directe omgeving van Bootwerd en Dongjum, wat erop wijst dat hij lokaal verankerd was. Tegelijkertijd draagt zijn naam (Jonga / Unga / Unia) bij aan het vermoeden van een familieverband met Ritske Jelmera, die zich later expliciet ook ''Wnga'' noemt.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref>, <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Wngha OFO IV].</ref>

Het is aannemelijk dat Tjaerd Jonga een verwant was — mogelijk een broer of neef — die als vertrouwenspersoon het recht uitoefende zolang de eigenaar zelf elders resideerde. Dit sluit aan bij een situatie waarin het zwaartepunt van bezit en bewoning reeds begon te verschuiven.

== 4.6 Het verdwijnen van de Jelmera-stins uit de bronnen ==
Na 1433 verdwijnen expliciete vermeldingen van de Jelmera-stins uit de rechtsbronnen.<ref>Laatste vermelding: [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037 OFO II #18], 1433, item w [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1433]</ref> Dit betekent niet noodzakelijk dat de stins fysiek werd verlaten of afgebroken, maar wel dat zij haar centrale juridische functie verloor.

Later bronnen spreken nog van een ''zaete te Doengium, hietende Boetwert'', die in de zestiende eeuw in handen is van kerkelijke fondsen.<ref>FC2, 1511–1543.</ref> De oude Jelmera-stins lijkt dan reeds te zijn opgegaan in een breder goederencomplex, zonder zelfstandig stemrecht.

== 4.7 Gelijktijdige opkomst van een nieuwe stins ==
Parallel aan het verdwijnen van de oude Jelmera-stins uit de bronnen, verschijnt op Ameland een nieuwe machtszetel. Rond 1420–1425 wordt daar een stenen huis gebouwd, later bekend als Jelmera-stins en uiteindelijk als het Camminghaslot te Ballum.<ref>[https://www.canonvannederland.nl/nl/page/204061/camminga-s-en-nassau-s Canon van Ameland]; Stinsen in Friesland, Ballum. [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Wikipedia] [https://www.amelanderhistorie.nl/products/jelmera-state-cammingaslot-te-ballum/ Camingaslot, Amelander Historie], [https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false Wapenboek, Ferwerda], [https://camminghaslot.nl/ Cammingha-slot]</ref>

Deze gelijktijdigheid is opvallend: juist in de periode waarin de oude vasteland-stins haar juridische rol verliest, ontstaat op Ameland een nieuwe residentiële en bestuurlijke kern binnen dezelfde familiekring.

== 4.8 Geen breuk, maar verplaatsing ==
De beschikbare bronnen wijzen niet op een abrupte overdracht of verlies van bezit, maar op een geleidelijke verplaatsing van de machtsbasis. De oude Jelmera-stins bleef vermoedelijk nog geruime tijd als goed bestaan, terwijl het bestuurlijke en politieke zwaartepunt verschoof naar Ameland.

In deze context kan de Jelmera-stins bij Dongjum worden gezien als de ''moederstins'', waaruit een nieuwe machtszetel voortkwam. De verplaatsing markeert geen einde van de Jelmera-lijn, maar juist haar transformatie — een proces dat uiteindelijk zou leiden tot de opkomst van de Cammingha’s als Vrij- en Erfheren van Ameland.

= Hoofdstuk 5 — Ritske Jelmera en de Amelander machtsbasis =

== 5.1 Ritske Jelmera: afkomst en hoofdelingenpositie ==
Ritske Jelmera, geboren ca. [https://books.google.nl/books?id=AQ1VAAAAcAAJ&pg=PA72#v=snippet&f=false 1383]–[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false 1385], behoort tot de Friese hoofdelingenelite. In de bronnen wordt hij verbonden met meerdere invloedrijke geslachten, waaronder de [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=%22Ritska%20Ielmera%22 Jelmera]- en [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=%22Ritska%20Wngha%22 Unga]-lijn. Beide families waren oorspronkelijk gevestigd aan de Friese wal en beschikten daar over stinsen die waren ingebed in de Friese rechtsstructuur en stemrecht verleenden in regionale vergaderingen.

Dat Ritske in latere bronnen ook als Unga wordt aangeduid, wijst op het samenkomen van deze familielijnen in zijn persoon. In de loop van de eerste helft van de 15e eeuw verschuift echter het zwaartepunt van deze familie geleidelijk van Franekeradeel naar Ameland. Deze verplaatsing laat zich niet herleiden tot één moment of beslissing, maar vormt het resultaat van een langer proces.

== 5.2 Vestiging op Ameland en de stins te Ballum ==
Op Ameland bevindt zich in de 15e eeuw een [http://stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm stins te Ballum], die in latere bronnen wordt verbonden met Ritske Jelmera en bekend zal worden als het [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot]. Of deze stins door Ritske zelf is gebouwd, dan wel door zijn vader of een eerdere generatie is gesticht en later herbouwd of versterkt, is niet met zekerheid vast te stellen. In de literatuur worden verschillende dateringen genoemd ([https://www.amelanderhistorie.nl/products/jelmera-state-cammingaslot-te-ballum/ ca. 1400], [https://www.amelanderhistorie.nl/news/beschermvrouwe-van-ameland/ begin 15e eeuw], [https://www.amelanderhistorie.nl/products/geschiedenis-van-het-wapen-van-ameland/ 1424/1425], [https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false versterkt huis]). Een herbouw na de Sint-Elisabethsvloed van 1421 behoort tot de mogelijkheden.

Ritske is niet de enige hoofdeling die zich in deze periode op Ameland vestigt. Uit het [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 testament van Peter Kammingha] blijkt dat ook hij er in 1440 resideerde, vermoedelijk al geruime tijd. Opvallend is dat in dat testament getuigen uit Leeuwarderadeel (Cammingabuur) worden opgeroepen, terwijl Ritske zelf daarbij afwezig is. Dit suggereert dat beide hoofdelingen op Ameland naast elkaar opereerden, zonder gezamenlijk op te treden in juridische zin.

Van belang is dat de stins te Ballum geen deel uitmaakte van de Friese rechtsstructuur en geen stemrecht verleende. Daarmee onderscheidde zij zich fundamenteel van de stinsen aan de wal. Juist dit ontbreken van institutionele inbedding maakte Ameland tot een bijzondere machtsruimte, waarin gezag kon worden uitgeoefend zonder directe onderwerping aan Friese instellingen.

De vestiging van Ritske Jelmera op Ameland valt samen met een bredere politieke context. Na het overlijden van graaf Albrecht van Beieren in 1404 wijzigde het beleid van zijn opvolgers ten aanzien van perifere gebieden, wat onder meer blijkt uit de herbevestiging van afspraken met de ‘goede luden’ van Ameland in 1404 en 1405. Deze koerswijziging creëerde ruimte voor lokale machtsvorming buiten strikte feodale structuren.

== 5.3 Ritske als woordvoerder zonder formele titel (1428–1429) ==
In latere literatuur wordt gesteld dat Ritske Jelmera reeds vanaf circa 1424 als vertegenwoordiger van de Amelanders optrad. Voor deze vroege datering bestaan echter geen rechtstreeks overgeleverde primaire bronnen; zij lijkt te berusten op een interpretatie achteraf van zijn feitelijke machtspositie in de jaren daarna.

Een concreet aanknopingspunt vormt een [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 akte van 21 maart 1428], waarin Philips van Bourgondië zich richt tot de ‘heren van Ameland’ inzake vrede, neutraliteit en vrijgeleide. Hoewel Ritske Jelmera daarin niet met naam wordt genoemd, weerspiegelt de formulering het feodale begrippenkader van de Bourgondische kanselarij. De term ‘heren’ hoeft niet te betekenen dat de aangesproken personen binnen een vastomlijnde leenstructuur formeel waren benoemd, maar duidt eerder op het bestaan van erkende lokale machthebbers.

In de literatuur wordt daarnaast herhaaldelijk melding gemaakt van een overeenkomst tussen Ritske Jelmera en de graaf van Holland in 1429, waarbij hij als woordvoerder of vertegenwoordiger van Ameland zou zijn opgetreden <ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/galg-van-ameland/ overeenkomst met de graaf]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm woordvoerder van Ameland]</ref> <ref>[https://camminghaslot.nl/ vertegenwoordiger]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/jelmersmaStinsDongjum.htm woordvoerder, 1429]</ref>. Tot op heden is echter geen zelfstandige akte uit het grafelijk archief bekend die deze afspraak expliciet bevestigt. Het is daarom mogelijk dat het hier ging om een mondelinge regeling, een onderdeel van bredere vredesafspraken, of een later geconstrueerde interpretatie.

Dat Ritske zich in deze periode ‘heer van Ameland’ noemde, moet in dit licht vermoedelijk worden opgevat als een aanduiding van feitelijk leiderschap, niet als het resultaat van een formele titelverlening of een juridische zelfuitroeping.

== 5.4 Bezit, gezin en opvolging ==
Het testament van Ritske Jelmera uit 1450 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref> biedt inzicht in zijn bezit en prioriteiten. Daarin wordt de [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Remmeka Jelmera-state stins op Ameland] als kernbezit behandeld en vererfd door zijn oudste zoon Romke. Dit wijst erop dat Ameland tegen het midden van de 15e eeuw de primaire machtsbasis van de familie was geworden.

== 5.5 Twee stinsen, twee rechtsruimten ==
Gedurende Ritskes leven bestaan gedurende enige tijd twee machtscentra naast elkaar: de oudere Jelmersma-stins bij Dongjum aan de Friese wal en de stins te Ballum op Ameland. Deze stinsen vertegenwoordigen niet alleen verschillende locaties, maar ook verschillende rechtsruimten.

Aan de wal betekende bezit deelname aan de Friese rechtsorde, met bijbehorende verplichtingen en stemrecht. Dat Ritske daar niet permanent aanwezig was, blijkt onder meer uit het feit dat in 1410 Tjalling Rodmersma (OFO II #10, #17, #18) en in 1429 Tjaerd Jonga het recht voeren over de [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm Jelmera-stins]. Deze rechtvoering door derden wijst op afwezigheid of terugtreding van de eigenaar.

Ameland daarentegen stond buiten deze structuur. Juist dit ontbreken van inbedding in het Friese recht maakte het eiland tot een bijzondere machtsruimte, waarin gezag kon worden uitgeoefend zonder directe onderwerping aan Friese instellingen. Het verdwijnen van de Jelmersma-stins uit de bronnen van Franekeradeel en het ontbreken van verdere uitbouw van die machtspositie wijzen erop dat het zwaartepunt van de familie definitief werd verlegd.

== 5.6 Ameland als autonome machtsruimte ==
In de loop van de 15e eeuw ontwikkelt Ameland zich onder Ritske Jelmera tot een autonome machtsruimte. Externe machten als Holland en Bourgondië benaderen de lokale machthebbers vanuit hun feodale denkraam, terwijl de interne verhoudingen op het eiland blijven aansluiten bij Friese gebruiken, zoals blijkt uit testamenten en erfopvolging.

Dat deze machtspositie in de praktijk functioneerde, blijkt uit het conflict met het klooster van Foswerd over land en rechten op Ameland, dat in 1483 wordt beslecht. In deze akte wordt het klooster gedwongen zijn aanspraken te begrenzen, wat erop wijst dat wereldlijke machthebbers inmiddels voldoende positie hadden opgebouwd om zelfs kloosterbezit te herdefiniëren <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref>.

Hoewel sommige moderne overzichten stellen dat Ritske zich reeds in 1405 <ref>1794 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1794 Akte van neutraliteit en vrijgeleide van hertog Jan van Beieren aan de heren van Ameland in zijn gebieden], 10 december 1405</ref> op Ameland vestigde, ontbreekt daarvoor directe contemporaine onderbouwing. Aannemelijker is dat zijn machtspositie zich geleidelijk ontwikkelde in de jaren na 1420, parallel aan de opkomst van andere hoofdelingen in de regio. In 1428 richt Philips van Bourgondië zich expliciet tot de [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 heren van Ameland], hoogstwaarschijnlijk aan de feitelijke machthebbers op het eiland, onder wie Ritske Jelmera en mogelijk zijn vader, zonder dat daarmee noodzakelijkerwijs een formeel-juridische titel als ‘heer’ was verbonden.

== 5.7 Van Jelmera naar Camminga ==
De voorstelling van Ritske Jelmera als een reeds vroeg formeel benoemde ‘heer van Ameland’ heeft in de historiografie een bijna canoniek karakter gekregen. Deze lezing lijkt mede het resultaat van een achteraf aangebrachte feodale interpretatie van een machtspositie die zich aanvankelijk buiten vaste rechtsstructuren ontwikkelde.

Na Ritske Jelmera gaat de machtspositie op Ameland over op zijn nakomelingen en verwanten, waarbij de Camminga-lijn een steeds prominentere rol speelt. Deze overgang verloopt geleidelijk en zonder scherpe breuk, wat wijst op een vroege compatibiliteit tussen beide geslachten.

De bevestiging van Ritskes kleinzoon door Karel de Stoute in 1469 <ref>bevestiging door Karel de Stoute, [https://www.ameland.info/cultuur/cultuur-2000/cultuur4/ secundair]</ref> als erfheer van de vrije heerlijkheid Ameland vormt daarmee geen beginpunt, maar het sluitstuk van een ontwikkeling die zich in de voorafgaande decennia al in de praktijk had voltrokken.

= Hoofdstuk 6: Familie en erfgoed van Sasker Heringa en Dodonea Kammynga =
== 6.1 Sasker Heringa en zijn eerste huwelijk ==
Sasker Heringa (gestorven voor 1450) was in zijn eerste huwelijk met Hylck, die circa 1431 overleed. Uit dit huwelijk werden drie kinderen geboren: twee zoons en een dochter. Het huwelijk duurde ongeveer zes jaar. De erfelijke aanspraken van Hylck op Ameland gingen via haar kinderen door, en bij haar overlijden werd haar inbreng in de familie verdeeld volgens de toenmalige erfrechtelijke regels. Mogelijk bracht Hylck goederen of aanspraken in die later via haar kinderen, zoals Romke en Kempe, relevant werden.

== 6.2 Sasker Heringa en zijn tweede huwelijk ==
Na Hylcks overlijden trouwde Sasker met Idt van Aylva, weduwe van een Heringa. Idt bracht eigendommen en aanspraken van haar familie (ouders Aylva en Juwsma, mogelijk de ouders van Eelco Heringa) in dit huwelijk. Sasker had uit dit huwelijk geen overlevende kinderen vermeld in de akten, maar de nalatenschap van zijn eerste huwelijk bleef van invloed op de erfenis.

== 6.4 Doede Kammynga en de nakomelingen van Anske Ritska ==
Doede Kammynga was de zoon van Dodonea Kammynga uit haar eerste huwelijk met Sicco. Hij erfde goederen en aanspraken via zijn moeder. Romke en Kempe, de oudere broers van Hajo, hadden samen met Hayo Sasker aanspraak op bepaalde nalatenschappen van Anske Ritska. De verdeling van deze goederen en de regeling van schillen en schulden werd officieel vastgelegd in een baer (gerechtelijk akkoord) van 14 juni 1458 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref>, getuige de betrokkenheid van lokale notarissen en scheidslieden.

Anske Ritskes was de tweede vrouw van de vader van Dodonea, die ook van haar stiefmoeder geërfd had <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #218], 6-5-1454</ref>. Die erfenis, komt ook haar zoon Doede aan. Bij het huwelijk van Hajo en Dodonea in 1458 vrezen de broers mogelijk dat kernbezit op Ameland zo kan vererven op nakomelingen van Doede, wanneer hij zich bijvoorbeeld op de wal zal vestigen, terwijl die geen deel uitmaakt van de kernfamilie.
Opmerkelijk is dat bij deze regeling tevens wordt verwezen naar eerdere verplichtingen van Peter Camminga, hoewel deze reeds omstreeks 1440 was overleden. Dit wijst erop dat het hier ging om oud kernbezit, waarvan de rechtstitels en verplichtingen langdurig doorwerkten. Wat die betrokkenheden waren is niet duidelijk, Sicco werd ca 1422 geboren en was 18 toen zijn vader overleed. Als hij toen nog niet getrouwd was met Dodonea, gaan de verbindingen dus verder terug.

De context waarin deze regeling tot stand kwam, suggereert dat het behoud van dit bezit binnen de Amelandse machtskring een rol speelde. Met name gezien de positie van Doede, als erfgenaam via Dodonea, kan niet worden uitgesloten dat huwelijks- en erfstrategieën mede bepalend waren voor de totstandkoming van deze soen.

== 6.5 Dodonea Kammynga en haar testament ==
Dodonea Kammynga stelde haar testament op 22 maart 1499 op. Zij overleed na Hajo, die al vóór 1499 was overleden. In haar testament regelde zij de verdeling van haar goederen onder haar kinderen en kleinkinderen, inclusief:

* Pieter Kammynga en zijn dochter Gratiana, die in Leeuwarden woonde en een aanzienlijke erfenis had. Gratiana was vernoemd naar een dochter uit het eerste huwelijk van Dodonea.
* Doede Kammynga, haar zoon uit het eerste huwelijk, met de verdeling van zowel roerende als onroerende goederen op Ameland.
* Sjouck (dochter van Dodonea), met specifieke verdelingen van huizen en goederen, inclusief de statta in Kaminghabuer en andere landerijen.

Het testament van Dodonea was zorgvuldig opgesteld met getuigen, waaronder priester Mammo (zie ook de baer van 1483), her Fedde, Pieter persona, en de broers Jan van Tirns en Gysbert van Boelzwerd, die de inhoud bevestigden en de executie van het testament ondersteunden. <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00329 OFO I #440] (testament Dodonea Camminga, 1499)</ref>

Het testament van Dodonea toont een uitzonderlijk niveau van rijkdom. Legaten omvatten onder meer:
* gouden rijnsgulden;
* tonnen bier;
* tonnen ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Kuit_(bier) koyts]'';
* omvangrijke kerkelijke schenkingen.

Dit wijst erop dat de vervlechting van Jelmera- en Camminga-bezit niet slechts juridisch, maar ook economisch van groot gewicht was. Zo verwierf Hayo het Camminga-huis, dat daarmee bekend werd als het [http://www.stinseninfriesland.nl/AmelandsHuis.htm Amelandshuis of Heringahuis]. Hij treedt in deze periode ook bestuurlijk op in Leeuwarderadeel.

Deze materiële basis vormde een essentiële voorwaarde voor de latere erkenning van de Cammingha’s als Vrij- en Erfheren van Ameland.
<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00122 OFO II #82], 13-7-1476</ref>

== 6.6 Conclusie erfstructuur ==
Het geheel van deze akten en testamenten toont een complexe erfstructuur:

* De aanspraken van Sasker Heringa’s eerste huwelijk gingen door naar zijn kinderen Romke, Kempe en Hajo, waarbij de moeder Hylck waarschijnlijk goederen inbracht.
* De tweede vrouw Idt van Aylva bracht familiebezittingen in het huwelijk, maar had geen directe invloed op de Amelander erfenissen.
* Bastards en halfbroers, zoals Hannyke, kwamen incidenteel voor in testamenten en akten, maar hun aanspraken waren beperkt.
* De verdeling van goederen van Dodonea Kammynga na 1499 betrof zowel haar kinderen als kleinkinderen, waarbij Leeuwarder takken zoals Gratiana een rol speelden in de verdeling van het vermogen.

Deze herziene weergave legt de basis voor een correcte interpretatie van de latere hoofdstukken 7 en 8, waarin de verdeling van nalatenschappen en de juridische afwikkeling van Amelander goederen centraal staan.

= Hoofdstuk 7 – Consolidatie van de macht (ca. 1460–1499) =
In de periode tussen circa 1460 en het overlijden van Dodonea Kamminga in 1499 vindt de feitelijke consolidatie plaats van de heerlijkheid Ameland. Onder Hajo Heringa, gehuwd met Dodonea, komen bestuurlijke, juridische, economische en ideologische elementen samen die de eerder verworven machtspositie niet alleen bestendigen, maar ook legitimeren.

== 7.1 Consolidatie door huis, naam en traditie ==
De machtsconsolidatie onder Hajo en Dodonea is niet uitsluitend het gevolg van erfrechtelijke overdracht, maar berust tevens op het bewust cultiveren van een adellijke identiteit. Zoals Noomen heeft aangetoond, speelden daarbij huisbezit, naamvoering, wapen en overlevering een centrale rol. In de vijftiende eeuw waren de Cammingha’s verdeeld over meerdere families, waaronder de afstammingsfamilie op Dokemahuis en twee zogenoemde “huis-families”: de Eminga’s op Camminghaburen en de Jelmera’s alias Cammingha op Ameland.

De Jelmera’s, hoewel niet patrilineair afstammend van de oudste Cammingha-lijn, namen de naam Cammingha over en cultiveerden actief een Cammingha-identiteit. Daarbij werd teruggegrepen op oude tradities, maar ook nieuwe narratieven ontwikkeld. Zo werd beweerd dat reeds in de vroege middeleeuwen Cammingha’s het klooster Foswerd op Ameland zouden hebben gesticht en dit later naar het vasteland zouden hebben verplaatst. Noomen typeert <ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', in: Leeuwarder historische reeks 6 (1997), p63-64</ref> deze voorstelling van zaken expliciet als een ‘invented tradition’, bedoeld om aanspraken op kloostergoed en rechten te legitimeren, voorbijgaand aan de feitelijke Jelmera-afstamming. Ze lijken daarmee terug te verwijzen naar de oude rechten die de oude familie uit Blija mogelijk via Foswert gehad heeft. Ze claimen daarmee oude wortels uit het gebied.

Hoewel de heren van Ameland niet het volledige Cammingha-wapen voerden, maar het wapen Jelmera, gevierendeeld met één kam van de Cammingha’s <ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref> <ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/geschiedenis-van-het-wapen-van-ameland/ Jelmera-wapen]</ref>, is duidelijk dat zij zich nadrukkelijk als deel van de Cammingha-traditie presenteerden. Deze ideologische component vormt een wezenlijk onderdeel van de machtsconsolidatie in deze fase.

== 7.2 Geestelijk recht en jurisdictie: de verklaring van 1466 ==
In 1466 verklaart Hajo Heringa zich bevoegd om het geestelijk recht op Ameland toe te staan en te handhaven, los van de dekens en kerkelijke jurisdictie van Ferwerd (Foswerd) <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00098 OFO II, #64, ], 27-5-1466</ref>. In deze verklaring stelt hij dat er reeds vijfentwintig jaar geen effectief geestelijk gezag vanuit Ferwerd op Ameland is uitgeoefend.

Deze termijn voert terug tot omstreeks 1440–1441. Hoewel niet met zekerheid is vast te stellen welk concreet moment of welke gebeurtenis Hajo hiermee bedoelt, valt deze periode samen met het overlijden van Peter Camminga en de daaropvolgende overgang van rechten via Sicco en diens zoon Doede naar Dodonea. Indien het geestelijk recht of de feitelijke zeggenschap daarover vóór die tijd door Peter Camminga werd uitgeoefend, dan kan Hajo’s verwijzing worden begrepen als een claim op een recht dat volgens hem reeds een kwart eeuw oningevuld was en dat hij zich nu, als echtgenoot en erfgenaam van Dodonea, bevoegd achtte te herstellen en af te dwingen.

Deze interpretatie blijft noodzakelijkerwijs hypothetisch. De bron biedt geen expliciete onderbouwing voor de herkomst van het recht waarop Hajo zich beroept. Wel is duidelijk dat hij zich in 1466 als hoogste autoriteit op Ameland presenteert, ook ten opzichte van kerkelijke instellingen op het vasteland.

== 7.3 Economische rechten: sefang en gedeelde inkomsten ==
De machtspositie van Hajo blijkt eveneens uit de regeling van economische rechten, met name die verbonden aan zee en visserij. In het geschil met het klooster Foswerd, vastgelegd in de baer van 1483, worden inkomsten uit onder meer sefang (zeevangst) en aanverwante rechten expliciet genoemd. De opbrengsten daarvan worden tussen Hajo en het klooster gedeeld, terwijl de feitelijke zeggenschap en handhaving in belangrijke mate bij Hajo berusten.

Deze regeling bevestigt enerzijds het voortbestaan van oudere aanspraken van Foswerd op Ameland, maar maakt anderzijds duidelijk dat het klooster genoegen moet nemen met een gedeeld economisch belang zonder bijbehorende bestuurlijke macht. De heerlijke rechten – waaronder rechtspraak, handhaving en feitelijke controle – liggen bij Hajo en zijn erfgenamen.

== 7.4 De baer van 1483: bevestiging van gevestigde macht ==
De baer van 1483 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref> vormt het sluitstuk van deze fase van consolidatie. Formeel betreft het een bindende uitspraak door een college van geestelijken en notabelen, maar de samenstelling van dit college – met personen uit Leeuwarden, Ferwerd en Camminghaburen – weerspiegelt het netwerk waarbinnen Hajo opereerde. De uitspraak bevestigt zijn positie als dominante heer op Ameland, waarbij het klooster Foswerd zijn rechten behoudt voor zover zij economisch van aard zijn, maar geen zelfstandige macht uitoefent.

Hiermee is de overgang voltooid van een situatie waarin verschillende externe machten aanspraken konden doen gelden op Ameland, naar een toestand waarin Hajo Heringa, handelend vanuit zijn huwelijk met Dodonea en ingebed in de Cammingha-traditie, de feitelijke en ideologische controle uitoefent.

De gebeurtenissen van 1466 en 1483 bereiden daarmee de weg voor de erkenning van Ameland als een in hoge mate zelfstandige heerlijkheid, culminerend in de politieke constellatie van 1469 en de daaropvolgende periode.

= Hoofdstuk 8: Bestendiging van de heerlijkheid (ca. 1466–1499) =
== 8.1 Van erfpolitiek naar institutionele macht ==
Met de akten van 1466 en 1483 treedt Hajo Heringa niet langer uitsluitend op als erfgenaam of partij in conflicten, maar als gevestigde heer die rechtsmacht, inkomsten en bevoegdheden structureel naar zich toe trekt.

De verklaring uit 1466, waarin Hajo het geestelijk recht op Ameland opeist en handhaaft los van Ferwerd, markeert een verschuiving van gedelegeerde of betwiste rechten naar een door hemzelf afgedwongen jurisdictie. Dat hij daarbij terugverwijst naar een periode van vijfentwintig jaar zonder effectief geestelijk gezag, onderstreept dat deze claim niet als een innovatie wordt gepresenteerd, maar als een herstel of formalisering van een reeds bestaande situatie.

== 8.2 Consolidatie binnen bestaande verhoudingen ==
De baer van 1483 tussen Hajo en het klooster Foswerd laat zien dat deze machtspositie inmiddels breed wordt erkend. De uitspraak bevestigt niet alleen zijn rechten op inkomsten (waaronder visserij en andere opbrengsten), maar erkent ook zijn rol als bepalende partij in de verdeling en handhaving daarvan.

Van een eenzijdige machtsgreep is daarbij geen sprake: Hajo opereert binnen het bestaande juridische instrumentarium van baeren, zoenlieden en kerkelijke betrokkenheid, maar weet deze consequent in zijn voordeel te benutten. Zijn macht is daarmee niet revolutionair, maar institutioneel verankerd.

== 8.3 Het proces Egmond–Camminga (1527) ==
In 1527 komt het tot een juridisch geschil tussen het huis Egmond en de heren van Ameland uit het geslacht Camminga <ref>1818 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1818 Dagvaardiging van George Schenk van Tautenburgh, stadhouder-generaal in Friesland, aan Wytzo van Cammingha in het geschil met het huis van Egmond in de persoon van Magdalena van Wierdenburgh, douarière van Egmond, voogdes van Johan van Egmond, inzake de aanspraken van Egmond op Ameland], 20 november 1527 1 stuk, [https://www.canonvannederland.nl/nl/page/278111/de-camminga-s-en-de-nassaus. secundair]</ref>. Dit zogenoemde proces Egmond–Camminga vormt geen opmaat tot de machtsvorming op Ameland, maar een late, juridische toetsing van een positie die in de vijftiende eeuw feitelijk al was gevestigd.

Het geschil moet worden gezien tegen de achtergrond van oudere grafelijke aanspraken op Ameland, die door het huis Egmond werden geacht te zijn blijven bestaan. Deze aanspraken sluiten aan bij veertiende- en vroeg-vijftiende-eeuwse machtsinterventies in Friesland en op de Waddeneilanden, waarbij Ameland herhaaldelijk als inzet of bondgenoot verschijnt. Dat dergelijke aanspraken ruim een eeuw later nogmaals juridisch worden gearticuleerd, wijst erop dat zij nooit volledig zijn uitgekristalliseerd, maar evenmin effectief zijn geëxerceerd.

Voor de Camminga’s daarentegen was Ameland sinds het midden van de vijftiende eeuw geen betwist randgebied meer, maar een geïntegreerde heerlijkheid, waarin zij zowel wereldlijke als – in toenemende mate – geestelijke rechten uitoefenden. De machtsopbouw van Hajo Heringa, gehuwd met Dodonea Camminga, had tussen circa 1440 en 1483 geleid tot een situatie waarin externe aanspraken geen praktische betekenis meer hadden. De verklaring van 1466, waarin Hajo het geestelijk recht op Ameland losmaakt van Ferwerd, en de baer van 1483 met het klooster Foswerd tonen aan dat deze positie niet alleen werd geclaimd, maar ook werd afgedwongen.

Het proces van 1527 maakt duidelijk dat deze machtspositie achteraf nog juridisch werd aangevochten, maar tegelijk bevestigt het impliciet dat de heren van Ameland inmiddels als zelfstandige rechtsdragers werden beschouwd. Het geschil raakt niet zozeer aan de dagelijkse uitoefening van gezag op Ameland, maar aan de legitimatie daarvan binnen een breder feodaal en grafelijk kader. In die zin weerspiegelt het proces een spanningsveld tussen oudere, formele aanspraken en een inmiddels bestendige feitelijke situatie.

Daarmee vormt het proces Egmond–Camminga geen breukpunt in de ontwikkeling van de vrije heerlijkheid Ameland, maar veeleer een laat echo van eerdere machtsconflicten. Het onderstreept dat de consolidatie onder Hajo en zijn directe opvolgers zodanig was, dat externe aanspraken alleen nog langs juridische weg konden worden gearticuleerd, zonder dat zij de feitelijke autonomie van Ameland wezenlijk aantastten.

== 8.4 Dynastieke continuïteit na Hajo ==

De dood van Dodonea in 1499 markeert het einde van de persoonlijke vereniging van de Jelmera- en Cammingha-lijnen, maar niet het einde van de dynastieke constructie die door haar huwelijk met Hajo Heringa tot stand was gebracht. Alle bekende nakomelingen van dit huwelijk presenteren zich voortaan als ''Camminga'', waarmee zij expliciet aansluiting zoeken bij het oudere en breder erkende adellijke geslacht.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

Opmerkelijk is dat deze naamskeuze niet gepaard gaat met het overnemen van het volledige Cammingha-wapen. De heren van Ameland blijven het wapen Jelmera voeren, gevierendeeld met één kam van de Cammingha’s. Daarmee onderscheiden zij zich heraldisch van zowel de Ferwerder als de Dokkemahuis-tak van het geslacht Camminga, terwijl zij zich genealogisch en politiek wel als zodanig profileren.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63</ref>

Deze combinatie van naam en wapen weerspiegelt de uitkomst van de fusie: de Cammingha-identiteit verleent historische diepte en legitimatie, terwijl het Jelmera-wapen de verbondenheid met Ameland en de daar gevestigde machtsbasis blijft benadrukken. In Noomens terminologie gaat het hier om een typische ''huis-familie'', waarin bezit, traditie en machtsuitoefening zwaarder wegen dan zuiver patrilineaire afstamming.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

== 8.5 Epiloog: Ameland als territoriale identiteit ==

Dat juist het Jelmera-wapen – en niet het volledige Cammingha-wapen – verbonden bleef aan de heerlijkheid Ameland, is veelzeggend. Het wapen raakt daarmee los van een specifieke familie en groeit uit tot een territoriaal symbool. In deze vorm blijft het wapen verbonden aan Ameland, ook wanneer de heerlijkheid later in andere handen overgaat.

Na de Amelander tak van het geslacht Van Cammingha komt de heerlijkheid via vererving in bezit van het geslacht Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, waarna zij in [[De_verkoop_van_Ameland_aan_de_Oranjes|1704 wordt verkocht]] aan Johan Willem Friso van Nassau-Dietz. Via Willem IV en Willem V blijft Ameland onderdeel van het Nassause domein. Dat de huidige koning nog altijd de titel ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Titels_van_de_Nederlandse_koninklijke_familie#Historische_titels_van_de_Koning vrijheer van Ameland]'' voert, vormt de laatste schakel in een ontwikkeling die in de vijftiende eeuw, onder Hajo en Dodonea, haar beslissende vorm kreeg.

=Open vragen en vervolgonderzoek=
==Ritske genoemd als Jelmera?==
==Goederen te Unga==
1439: ''sauwenteen flamschem toe recknyen in Uwingha guede a Hwe en [de st]eet in Ritzeka guede to da heer wey en de foert mit dae guede deer Ritzeka vp bert had van Broer Aeylsem''. Hannyka krijgt van Ritske 17 Vlaamsen uit het Unga goed 'a Hue'? dat staat in Ritske's goed bij de heerweg en voort met het goed dat Ritske daar op verbeurd/gebeurd had van Broer Aylsem.

==Doede Siccosz. <1466?==
==Betekenis van 1441 (na Peter Camminga)==
==Vroege akten 1396–1429 en externe machtsinvloeden==
==Hypothese: Ritske geboren op Ameland==

=Bronnen=
==Secundair==
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Donia-oorlog Donia-oorlog]
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot]
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Ritske_Jelmera_Cammingha Ritske Jelmera]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA28&printsec=frontcover Vaderlands Woordenboek, Jacobus Kok, Vol 9-10, 1788], p28. Ameland zou al voor 1180 in het bezit zijn van de Cammingha's.
* [https://www.google.nl/books/edition/Kerkelijke_historie_en_outheden_der_zeve/N6NaAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA210&printsec=frontcover Kerkelijke historie en outheden der zeven Vereenigde Provincien, Vol. 5, Hugo Franciscus Heussen, Hendrik van Rijn, 1726], p210
* [https://books.google.nl/books?id=pYNMAAAAcAAJ&pg=RA2-PA37#v=onepage&q=jelmera&f=false De Geschiedenissen Kerckelyck ende Wereldtlyck van Friesland Oost ende West, Christianus Schotanus, 1658]
* Houwink
* [https://www.mpaginae.nl/Simon/WierstradeWalle.htm Adelsboek Friese adel], Op basis van de oorspronkelijke opzet van Simon Wierstra. Redactie Hessel de Walle & al. Volgens #80 bezat Ritske Donia te Hallum, en schonk hij dat aan Sasker bij zijn eerste huwelijk.

===[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA29#v=snippet&f=false Adelyk en Aanzienelyk wapen-boek van de zeven provincien, Abraham Ferwerda, 1760]===
Bronnen: Burmaniaboek, Petrus Camminga, Van Adelen van Cranenburg

Cammingha en Jelmera:
<blockquote>
De schakel der personen van deeze adelyke en oude Familie is eens begonnen opgemaakt te worden van '''Doctor Petrus Camminga''', die zynen Oorspronk had van eenen Ernst Camminga, die een Zoon had Bennert Camminga en een Kleynzoon Kempo Camminga, deeze zyn Zoon was Sids Camminga, alle oorspronkelyk '''van het Slot nog hedendaags Cammingabuur genoemd, gelegen onder Leeuwarden'''. De laatstgemelde Sids liet eene Dochter na met naame Hac, gehuwt aan eenen '''Gerraut van Camminga die gewoont heeft aan de noordkant van de Kerk van Ferwerd''', alwaar schoon er geen steen meer gevonden word van een oud Camminga Slot, de plaats echter daar dit Slot gestaan heeft, heeft altyd de naam van Camminga behouden. Doch dewyl het my wat deeze vier, namelyk Ernst, Bennert, Kempo en Sids Camminga aangaat, niet genoegzaam uit brieven en andere oude stukken tot noch gebleeken is, en de naam en roem van Gerraut wel het meest bekent zyn, is het my niet kwaad voorgekomen, van deezen als de zeekere en ontwyfelbaare Stam de Geslagt lyst te beginnen, hoewel ik echter de nakomelingen van Sids Camminga door zyne andere Zoonen zo als ik ze hebbe gevonden hier ook heb opgegeven. de zaak koomt my duister en laat het aan verstandigen hier over wel te oordeelen. Deeze '''GERRAUT CAMMINGA''' is een dapper en stoutmoedig man geweest en van een zeer groot gezag niet alleen by het gemeen maar zelfs by Albert Hertog van Beyeren Grave van Holland en toen ter tyd Heer van Friesland. By deeze stond hy zo hoog in de gunft dat hy hem Leeuwarden de Hoofd stad van geheel Friesland en drie treffelyke Dorpen Wirdum. Steens en Ferwerd als een Leengoed schonk, op deeze voorwaarde dat hy ten dienste van den Hertog op zyne eygene kosten altyd gereed zoude

hebben en voeden twintig paarden, ter verdediging van het Vaderland: doch indien men buiten het Land oorloogde, en ook wanneer het anders de zaak vereyschte, op kosten van den Hertog: gelyk het breeder is in het Diploma hem van den Vorst, gegeven in den Haag den 18 July 1399, (vid. Gab. p 25) onder het zegel van Hertog Albert, en zyne Zoonen Willem en Jan, in præsentie der Heeren van Arkelen en Philip van Wassener. Dit zal genoeg zyn aangaande het eerste gedeelte deezer Genealogie.
Wat het andere gedeelte dat van '''Ritske Jelmera, Heere van Ameland''' af geleyd word aangaat, deeze Ritske is geboren in 't jaar 1385, en naar het afsterven zyner Ouderen, '''gevolgd in het erfregt der Baronye van het Eyland Ameland''', dat geen hooger erkent en onafhankelyk is. Alhier heeft hy een '''Slot gehad Jelmera genoemd, sterk genoeg tot zyne verdediging tegens de stroperyen der Zeerovers''', waar van hy dan ook de naam van Jelmera ontleend heeft, daar hy eerst '''Ritske Unga''', naar een Landgoed in het Dorp Wierum in Dongerdeel gelegen, genoemd wierd: hy stierf in t jaar 1450, na dat hy een weinig te vooren, by Testament, aan zyne Dogters zeekere porties toegekend, en tot erfgenamen zyner overige goederen, waar onder was de Heerlykheyd Ameland, aangesteld had Kempo en Romke Donia, dus genoemd naar een '''Landgoed Doninga-state in Hallum''' gelegen, en '''Hajo Heringa''', die deezen toenaam naar het voorbeeld zyns Vaders ook heeft behouden. Dus is de Heerlykheyd Ameland van Ritske Jelmera eerst by voorregt vervallen op '''Romke Donia''', Ritskes oudste Kleyn-zoon, uit Sasker reeds te vooren gestorven. Romke, twee dochteren en geen manlyk kroost nalatende, kwam Ameland aan Kempo, zynen Broeder. Deeze ook zonder kinderen na te laaten overlydende, is dit Eyland gekomen aan Hajo Heringa, de jongste broeder, waarin hy ook door Karel Hertog van Bourgondien bevestigt is, gelyk blykt uit het getuigenisse van den Hertogh in dato 1469, schoon hy daar in '''Hajo Camminga''' genoemd word: de reden hier van is om dat hy gehuwd zynde aan '''Dodonea Dekama, Wed van Sicco Camminga''' en zyn Vrouw en zich zelven heeft laaten noemen '''Heringa van Camminga''', oorzaake dat het '''Slot Cammingaburg'' en ''Cammingahuis oppe Hueck'' aan deeze Dodonaa, by de dood van Gratiana, dieze by Sicco Camminga had vervallen waaren. Twee kinderen zyn er by deeze '''Hajo en Doed of Dodonea Camminga''' voortgesprooten naamelyk '''Petrus en Siouck'': aan Petrus is na de dood zyns Vaders by voorregt het Eyland Ameland te beurt gevallen, by wien en zyne Nakomelingen, altyd de naam van Camminga behoudende, het een zeer langen tyd gebleeven is. Doed, stervende in t jaar 1500, liet aan haaren Zoon Petrus Cammingahuis oppe Hueck, en aan haare Dogter Siouck, die reeds gehuwd was aan Rienck Eminga, Cammingaburg buiten Leeuwarden, waarvan ook deeze de naam van Camminga heeft aangenomen, en tegelyk met Cammingaburg, aan zyne Nakomelingen naargelaten. Deeze Naamveranderingen moeten iemand niet vreemd voorkoomen, nadien ze reeds voor de aankomst der Vorsten in Friesland in gebruik waaren; de meeste Edelen die voor die tyd haare eygene Jurisdicties hadden, en te hals en hoofd rechteden wanneer het gebeurde dat zy, of by trouw of door koo,p of op eene andere manier hare woonplaatzen veranderden, en in een ander Regtsgebied overgingen, veranderden ook hunne Namen en Waapens, maar na dat al het Regtsgebied op de Prinsen overging, en deeze over al der zaaken en regtsplegingen magtig wierden, is ook de verandering van Naam en Wapens als zynde nu de oorzaak weggenomen opgehouden om
</blockquote>

===[https://books.google.nl/books?id=AQ1VAAAAcAAJ&pg=PA72#v=snippet&f=false Stamboek van de vroegere en latere Frieschen adel, vol I, Hettema & Hamael, 1846]===
Bronnen: Burmaniaboek, Petrus Camminga, Van Adelen van Cranenburg
<blockquote>
Wanneer wij het Wapen van CAMMINGHA van JELMERA op Ameland ontleeden, vinden wij dat het eerste en vierde veld nieuw CAMMINGHA, het tweede en derde HERINGA vertegenwoordigen. Het vijfde is zegt men gewoonlijk JELMERA, het zesde Ameland. Dit laatste beteekent niets, want onbetwistbaar is het dat het eiland Ameland geen Wapen gehad heeft toen het nog geene Heeren had, en dat het het Wapen van die Heeren of een gedeelte van hetzelve tot zijn Wapen heeft aangenomen. Daaruit volgt, dat zes een Kwartier moet zijn van het Wapen der JELMERAAS en dat dezen het niet in hun Schild genomen hebben, omdat het het Wapen van Ameland was. Nu neme men in overweging dat het bedoelde zesde veld het gewone Wapen der UNIAAS is, en dat men verhaalt dat Ritscke Jelmera eerst is genaamd geworden Ritscke Unga, naar een Landgoed van dien naam, zijn eigendom, en dan zal men veellicht zijnen bijval niet weigeren, aan onze gissing dat Ritscke Jelmera eene UNIA tot vrouw gehad en met haar een Landgoed van dien naam behuwelijkt heeft, of wel dat hij Ritscke tot moeder gehad heeft eene UNIA, die een Landgoed van dien naam ten huwelijk gebracht heeft aan Ritsckes vader, en naar welk Landgoed Ritsche nadat het op hem verstorven was goedgevonden heeft zich altoos voor eenigen tijd te noemen. UNGA is wel is waar geen UNIA, maar voor het laatste schreef men oudtijds UNYA, en voor eene Y wordt allicht eene G gelezen, altoos bij mindere oplettendheid waaruit vergissing zoo gemakkelijk voortvloeit. '''Ritske Jelmera''' nu tot vrouw of tot moeder eene UNIA gehad en het Landgoed Unia bezeten hebbende, heeft toen hij den naam dier vrouw of dier moeder heeft aangenomen, ook zijn Wapen met het hare vermeerderd, en men zegge alzoo vijf en zes is JELMERA UNIA, en late Ameland daarbuiten. Even zoo heeft waarschijnlijk Sascker Jelmera eene DONIA tot vrouw bekomen, en met haar ten huwelijk het Landgoed Donia te Hallum, hetwelk zijn zoon Romcke geërfd heeft, weshalve deze dan ook, zegt men, tenminste behalve het gewone Jelmera ook het oude en echte Doniawapen, den klimmenden leeuw van sabel op een veld van goud, nevens hetzelve gevoerd en zich wel Sascker Donia genaamd heeft. Wie nu ook eenig geloof wil hechten aan de navolgende reeds van ouds bestaan hebbende overleveringen te doen te weten en het is billijk dat te doen.

I Dat er lang vóór Ritscke Jelmera Heeren van Ameland bestonden, die den naam van CAMMINGHA droegen, immers in de Kronijken wordt al op 876 van HAYO CAMMINGHA Heer van Ameland gewag gemaakt, zie: Winzemius fol. IIIa, en wat wij in de inleiding tot BOTNIA gezegd hebben.
II Dat die CAMMINGHAAS eigentlijk CANGHA geheeten hebben en dat eerst in of omtrent 1245 VALERIUS WATZE CANGHA dien naam met het oude Familiewapen veranderd heeft, Winsemius fol. 167a, dan zal men om het een met het ander en vooral de heerschappij der JELMERAAS met die der CAMMINGHAAS overeen te brengen, met ons veronderstellen moeten dat van die oude Heeren van Ameland eerst CANGHA en later CAMMINGHA genaamd, mede afstamden. Ritscke die zich Jelmera geschreven en een ander Wapen aangenomen heeft, en SICKE CAMMINGHA wiens weduwe hertrouwde aan Haye Jelmera zich genaamd hebbende Heringa, uit wiens dochter alle de latere CAMMINGHAAS gesproten zijn. Die HAYE was alzoo en zelf uit de CAMMINGHAAS gesproten en tevens de echtgenoot van de weduwe van den laatsten mannelijken afstammeling van een der takken van dat Geslacht, en eindelijk door het sterven van zijne twee broeders zonder zoons Heer van Ameland; waarlijk voor hem redenen te over om de namen CAMMINGHA en JELMERA en beider Wapenen op Ameland te doen herleven, en het oudste Wapen der CANGHAAS eene ster van goud eerst op lazuur later op keel op CAMMINGHA HERINGA ''sur tout'', te voeren.
Bij Ferwerda leze men in zijne inleiding tot de Genealogie van deze Familie op bladz 30 van zijn Wapenboek regel 9 in plaats van 1385, 1383 op het gezag van Burmaniaboek, en voege ingevolge dat boek achter de woorden na de dood zijns vaders vóórkomende op bladz 30 regel 16, v. o. in: 1486.
</blockquote>

=Goederen=
==Camminga==
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot te Wirdum]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot te Arum]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot ten NO van Ferwerd]
* [http://www.stinseninfriesland.nl/CamminghaStateFerwerd.htm Cammingha State te Ferwert]
<blockquote>De state of stins is al vóór 1400 gebouwd.
Cammingha te Ferwerd werd als gebouw voor het eerst in 1468 genoemd: als een slotken dat beheert is van een geheeten Ticke. In 1511 heette het Kammyngen guedt to Ferwert. Deze Ferwerder stins was een van de huizen van de Cammingha's, een der aanzienlijkste en ook vroegst vermelde Friese adellijke geslachten.
In de 12de eeuw worden verschillende edellieden, waaronder een Kempo, in Blija, een dochterparochie van Ferwerd, genoemd. In de 16de eeuw werden zij door Sibrandus Leo als voorouders van de Cammingha's van Cambuur en van die te Ferwerd beschouwd.</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/ThiarchiaEnCamminghaBlija.htm Thiarchia Stins en Cammingha Stins te Blije]
<blockquote>In Blija worden in de Abtenlevens van Mariengaarde in de 12de en 13de eeuw verschillende edele, danwel aanzienlijke leken genoemd, van wie de exacte woonplaats niet is te bepalen. Zo trouwde Menold Thiarchia aan het eind van de 12de eeuw met een dochter Rembrechta van de Rembrechta-stins in Marrum.
Twee broers, Asego en Kampo van Blija, die in de latere historiografie als Cammingha's werden beschouwd, leefden aan het begin van de 12de eeuw. Hun nageslacht en aanverwanten worden als nobiles aangeduid, ze waren betrokken bij veten, en ze gingen op pelgrimage naar het Heilige Land en naar Santiago. Abt Sibrandus van Mariengaarde (1230-1238) behoorde tot deze familie. Volgens de traditie stamden de Cammingha's van Camminghaburen bij Leeuwarden af van de Blijaër Cammingha's; mogelijk was er ook een relatie met Cammingha-state te Ferwerd. </blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm Camminghaslot bij Ballum]
<blockquote>Het dorp Ballum was vroeger de belangrijkste plaats van het eiland Ameland. In 1429 trad Ritske Jelmera op als woordvoerder van Ameland. Hij wordt beschouwd als de stamvader van de Van Cammingha’s, de latere Vrij- en Erfheren van Ameland. Of hij toen al de enige hoofdeling was op Ameland is niet bekend. Er wordt aangenomen dat de bouw van het kasteel aan het begin van de vijftiende eeuw plaatsvond maar dat is niet zeker. Gezien de hoogte van de terp is de oorsprong mogelijk enkele eeuwen ouder.
Naar Ritske Jelmera werd het huis een tijdlang Jelmera State genoemd maar dat zal oorspronkelijk we Jelmera Stins geweest zijn. Later stond het gebouw bekend als het Cammingha-slot.</blockquote>

==Donia==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniaStateHallum.htm Donia State te Hallum]
<blockquote>
Waarschijnlijk was Donia in Hallum één der oudste goederen van de familie Jelmera van Ameland (zie Camminghaslot). Volgens het Burmaniaboek gaf Ritscke Jelmera (1385-1451) de agrum Donianum aan zijn zoon Sasker bij diens huwelijk. Sasker ging zich sindsdien Donia noemen. Op het vasteland werd de familie Jelmera vaak Donia genoemd. Zo sloot bijvoorbeeld in 1444 Remko Doynge voor zichzelf en namens Sasschert zijn vader en Ritseko Doynge zijn grootvader samen met andere hoofdelingen een verbond met de stad Groningen. In 1450, 1452 en 1458 was Remka Doyngha betrokken bij verschillende erfeniskwesties.
Peter van Thabor vermeldt in zijn historie: "Ende in Ferwerderdeel wasser groote twijdragt tusschen die partije die duert tot noch toe, ende sint vele hovelinghen omme gheslagen (gedood - JL) onder welke die laetste was Tzaling Sitthijma. Ende die laetste van die vetkoopers was Runka Doijngha, die wordt ghebrant in die kercke toern in ’t jaer 64 omtrent Sinte Marten". Deze Remke Donia, aanvoerder van een groot contingent Vetkopers, werd aangevallen door Lieuwe Jellinga uit Britsum en zijn krijgsvolk. Die belegerden de Doniastins en na enige tegenstand wisten ze het huis te veroveren en "vernietigden het tot de grond toe" zoals Cannegieter schrijft. Rienk ontkwam in eerste instantie en vluchtte in de kerktoren van Hallum.

Lieuwe Jellinga belegerde hem ook daar en stak de kerktoren op 7 november 1464 in brand. Remke Douma kwam in de vlammen om, "waardoor," schrijft Occo Scharlensis, "de voorgaande moedigheid van ’t geslachte Donia gans te niete ging". Remke Donia volgde zijn grootvader op als heer van Ameland en noemde zich daarna ook wel Jelmera. Hij was gehuwd met Catharina Adeelen met wie hij twee dochters had, Hilck en Jetske.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniahuisNijland.htm Doniahuis en Doniastins bij Nijland]
<blockquote> Deze stins bestond mogelijk al voor 1424.
In het testament van Benedictus Donia, die eerst in Oosterend en later te Burgwerd woonde, wordt in 1424 melding gemaakt van goederen in Nijland. Benedictus was waarschijnlijk de grootvader van Haring Donia, die in 1458 op Nijland woonde.
Volgens Worp van Thabor lag het "sterck steenhuis" van Haring niet ver van de Hottinga State. In het eerder genoemde jaar 1458 wordt het Doniahuis door Goslick Juwinga en de Bolswarders, waarbij ze ook nog hulp kregen van Douwe Siaerdema, ingenomen en "verdurven". Vier jaar later, in 1462, deed Haring een tegenaanval en veroverde hij Hiddama steenhuis in Nijland, en ging daar zelfs wonen. Haring behoorde oorspronkelijk tot de vetkopers, maar treedt nu toe tot de Schieringers en in 1463 vindt er een gevecht plaats met Jancke Douwama, en wordt hij in Irnsum doodgeslagen.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniastinsAkmarijp.htm De Doniastins te Akmarijp]
<blockquote>De Doniastins stond ten noorden van de kerk te Akmarijp, gemeente De Friese Meren. </blockquote>

==Unia/Unga==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniastinsFranjumerburenMarssum.htm Uniastins op Franjumerburen bij Marsum]
<blockquote>
Zo'n honderdvijftig jaar later, rond 1420, staat er nog wel een kapel, maar deze wordt dan door de Schieringers onder leiding van leden uit de familie Siaerdema van Franeker verbrand. In 1575 waren de fundamenten van de kapel nog te zien.
Keimpe Unia te Wirdum heeft meerdere zonen, en één daarvan was Feye of Feicke Kempes Unia: "houelingh tot Marssum; deese Feicke heeft syn stins gehadt op Freniumerbuyren, de staten van Unia toebehorende alsnu jr. Oene Andries van Albada in den dorpe Marssum"
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniaStateAkmarijp.htm Unia State te Akmarijp]
<blockquote>
Van der Aa schrijft het volgende over deze State:
UNIA, voormalige state, provincie Friesland, kwartier Zevenwouden, grietenij Utingeradeel, arrondissement, kanton en 2 1/2 uur ten noordwesten van Heerenveen, te Akmarijp.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniaStateWirdum.htm Unia State te Wirdum]
<blockquote>
De “Tegenwoordige Staat” schrijft: “Het Slot van Unia, ’t welk de eerste stem te Wirdum heeft, was reeds door dat geslagt gesticht in de veertiende eeuw, en strekte tot eene veilige wykplaats voor Auke Keimpes Unia, toe hy in 1498, verzeld met veele huislieden uit Idaarderadeel, Rauwerd en Wirdum, de Leeuwarders, die uit de Wouden naar huis keerden, wilde aantasten, doch door hen geslagen werd.
</blockquote>

==Jelmera==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm Jelmersmastins te Dongjum]
<blockquote>
De stins werd waarschijnlijk rond het jaar 1300 gebouwd en werd reeds in 1410 de oude stins genoemd.
De terpbuurschap Bootwerd met de rechtvoerende staten Bootwerd, Jelmersma en Lyomawrdstera lag ten zuiden van Dongjum aan de weg naar Franeker.
De ligging van de stins van Jelmersma is onzeker. De oudste vermelding van deze stins dateert van 1410. Hij wordt dan vermeld als dae alda stinse, hieten Jelmersma; in 1429 en 1433 aangeduid als Jelmera staeten, der ma hat alda stins, en als Jelmera dat alde stins.
Vanwege deze stins was in 1410 Tjalling Rodmersma rechter. Deze woonde zelf in het naburige Kitzelum (zie aldaar).
In 1429 voerde Tjaerd Jonga het recht voor deze stins; zes jaar eerder deed hij dat ook voor Lyomawrdstra state in Bootwerd. Of hij zelf ook in Bootwerd woonde, is niet bekend. Goed mogelijk is dat echter wel, omdat de andere keren dat hij als rechter optreedt dit steeds is vanwege staten in de directe omgeving.1) In 1420 en 1422 wordt hij genoemd onder de Schieringer hoofdelingen in Franekeradeel die een verdrag met de Oostfriese hoofdelingen Ocko tom Brok en Focko Ukena sloten.

Jelmersma state en stins wordt na 1433 niet meer genoemd.
</blockquote>

=Middelseeuwse bronnen aangaande Ameland=
==Uit: OFO I==
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00137 #183] - 03-07-1466 Wigla Kmastra belooft Haya Heringha , zijn zwager, te Franeker te zullen verblijven totdat de baer inzake hun geschillen is uitgesproken===
<blockquote>
Ick '''Wigla Kamstra''' hly ende bythioge mey disse epena genwerdighe brewa hoe dat
ick '''Haya Heringha myn swager''' ontheet fan stonden an to Fraenker to tyaen ende
deer op myn sykerheed toe gaen ende wt Fraenker naet tho scheden wt myn sykerheed eer dyo seeck by compromisset barreth wtseyd schiowd schaet ende eyntlick
seend is Ende hatter in dat compromis ende inder baer fan penym wert bygrypen ende
foer peend dat steed ende fest toe halden ende weer dat zeek dat ick Wigla off ymmen
fan myn fryonden dyt inbreek ofta den ferd in breek den eerfseth deer Sytya myn
broer fan mynra weyna onder seth haet foerleryn ende wonna seeck ende dath eerfschyp deer '''my Wigla ende Eelka myn wyff fan moeder Ida''' an falla mey wrlern ende
wrschalt to habben to Haya off sin eerfnammen by hoeff sonder aller handa jen zidzen
by da eerlos troulos filos ende mynneed ende nymmermer beth neen gueden maen toe
andrien ende by da fyoerten beeth sonder allerhanda eerghalist ende nya infindingha
deerma hir in finda thyaen ofta bringha mey In een weerhed dissis brewis soe hab ick
Wigla foer sartonen myn seluis sigil tracht opt spacium dys breuis Int jea ons Herens
M° CCCC LXVI op den tondersdei ney ws lyaue Frouue dei wisitcionis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig.? pap., ongezegeld.''
</blockquote>
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00187 #252] - 09-09-1474 Botta Lioynghia en Syola Syds zn Buwyngha erkennen de bij baer gemaakte scheiding van het erfschap hunner vrouwen aan Haya Heryngha===
<blockquote>
Wy '''Botta Lioynghia ende Syola Sydszen Buwyngha''' hlyet enda bykannit mey dit
j enwirdich breeff ende quytancie hoe dat wy Haya Heryngha bytanckiet fuldeda ende
gueder layengha ende wtwysingha fan ws wyuena wegena als '''Hylke enda Jetthie Zaliga Romka Doynghia dochtera''' fan hiara an lauweda gueden enda eerwenschyp als
hiarem da fan hyara foer firderen an leten enda laughet sint hya sint '''lidzende in Ferwerderadeel in Dongeradeel jeffta op Aemland''' in pennynx heer in steden enda den
helffta fan dae steden in Jelmera trimdeel op dae dwnen fan dissen soe tanckia wy
Botta ende Syola fors. '''Hayen''' forbynaemd fuldeda ende gueder wtuisinge ney inhauld
ws baeris Ende al hiir toe jenst soe staed wy Botta enda Syola foerseyd foer ws enda
ws neykommen als fan ws enda ws wyuena wegana forser, ende hiare neykommen
Hayen fors. enda syn neykommen euwelick ende erflick '''toe Jelmera stata op Aemland'''
enda dae lytika meed ende een pennynx heer toe forrendeel ende des gelyke soe schil
'''Haya''' forbynaemd habba syn pennynga heer enda steden als Hayen dae toe deel f allen
sint inder delinge fors. ney wtuysinge der baer mit eer enda mit feer enda mit '''dae heerlicheed op Aemland'''. Als dat riucht, sefond enda sefang profyt fan peynthien dae jacht
den exzys ende allen dat '''deer zaliga Romka''' fors. by syn tydem brwckt enda bysghet
hath ende an '''Jelmera stata mey goed ende mey riuchta berra''' mey Soe dat wy ner ws
neykommen ner nemmen fan wser wegena nen meer saen ner spreeck schillit habba
ner meckia op Hayen fors. ner op syn kynden enda neykommen om disse forbinameda
lauwa gueden ende heerlicheden in enige riucht jefta buta dae riucht hemelick jefta
oppenbeer sonder enigherhanda falykant enda quade byhyndicheit wt seyd
a In een weerheit dissis breuis enda quytancie fors. soe hab ick Botta fors. beden
'''Hetta Hemmama''' dat hy syn sigel hat hwinsen benya ant spacium dissis breuis om
myn bede wille enda ick Siola fors. hab beden Syds Buwynga myn f ader syn sigel om
myn bede wille toe hwaen ant spacium dissis breuis want wy Botta enda Siola fors.
selff naet sigel leren sint Ende in een mara festicheed disser schecünge fors. soe habbet
wy wran ende zoen hoed deer wse nemmen buppa wse syglem scrionen staed jeffta
deer oeder lioed om wsen willa bysiglet habbet wse syglen mey hwinsen ant spacium
dissis breuis hwant wy by disser schedinge ende layenge ende quytschioldinge fors. wr
enda an habbit wessen ney wt wisinge der baer fors. Int jeer ws Heren thusen fiouwerhondert fyouwer ende tzanchtich op sinte Laurencins jownd martyr

ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de zeven aanh. zegels alleen fragmenten van het tweede, derde, vierde en zevende over.
Boven de zegels staat: 
1. S. Hettonis Hemmama. 
pro solo(?) Bottone; 
2. S. Sidzonis pro solo(?) Ziolone; 
3. S. Jellonis curatï in Rauwerd scilicet super arbitri; 
4. S. Dodonis curati in Nassen arbitri s.; 
5. S. Hermanni in Bergum curati; 
6. S. domini Tzalingi vicarij in Mersem arbitri elecxi; 
7. Sigillum dommi Hernumi in Ferwert curati ob rogatum Takonis Vnama
</blockquote>
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00219 #295] - 09-03-1479 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00242 #320] - 28-04-1482 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00244 #322] - 04-07-1482 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 #326] - 21-02-1483 Soenlieden maken een baer in een gesschil om Ameland tusschen het convent van Forswert en Haya Heringha===
<blockquote>
Wy '''Henricus by der nede Goedis, abbet thoe Aedwert, Sibodus thoe Lyouwerd, Mamrao thoe Wirdum''', '''Hermawnus thoe Ferwert''', presteren ende personnen '''Lollo vicarius toe Kamminghabuer''' duaeth kwd alle lioedem mith disse epena breue hoe datter waes enerhanda scylinghe twischen den abt ende conuent thoe Forswert fan der ener syda ende Haya Heringha fan der oedera syda rysende fan Aemland Huelke scylinghe
disse igghen voers. claecklos vp ws habbet bysprttzen ende wy habbetse ontfensen barred ende wthseyd in maneren neyscriouen

a Int aerst soe scil mijn hera dy abt mith dae conuentts '''lyoed haulda bruka ende verheera ende landsetten setta ende ondsetta ende al hiara renten berra fan al dae landen deer hiae habbed vp Aemland''' hiae sint Udsen hueerse Udsen sint sonder Metten Hayens jeff sijn effterkommen. Item foer dat '''riucht deer Haya mocht habba toe dae ''Suarta wald''<ref>[https://www.canonvannederland.nl/nl/page/324484/oerd-en-swartwoude Swartwoude]</ref> deer foer scilled hy ende sijn aeffta effterkommen als hiae kommed offte wawnied vp Aemland moegha gheyja wrt land fan Nes twischen dae ''Rijd ende den Sculbalgh''<ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/skutegat-bij-ameland/ 'De Riet' en 'Skûtegat']</ref> om hiaeren toe voermeytiuen'''. Mer jelkers scil dy abt int land fors. als '''twischen dae ''Rijd ende den Sculbalgh'' ''' dat riucht fan jeyjen selff haulda offte toe des claesters profijt verheera ffoerdmaer '''alla renthen deer kommed fan dae pijnken als foer dae fiskenye offte dae bischiirmenisse''' dae scilled dy abt ende dat claester fan der ena syda ende Haya ende sijn eerwen thoe lijka deela. Ende dae fijngueden desghelika alsoe fulla alse deer mey goed ende riucht halda moeghen aeck toe lyka deela bysonder deer f aeled twischen dae Rijd ende den Sculbalgh vors. Jelkers scil Haya dae fijngueden allenna vp riucht haulda Ende offt dy abt ende dat claester vorscrn yn den helfft fan '''dae pijnken ende fijngueden yn Nesse''' mochten wessa bihaenghed deer foer scilled '''Haya ende sijn effterkommen''' gvnstich ende helplick wessa den claester hiara gueden ebde riuchten toe bischijrmen Ende aeck dae riskeren pijnken ende sciplioeden ney hiara moeghen foer alla lioden als haedlinghen fan dae land verandrya. Item om dae nyoeghen steeden willa wy dat myn hera dy abt ende dy claester scilled hiara willa
bihaulden habba offse dae sinte Barbara leta bihaulda ende Haya sijn guede wille dwaen off hy sijn tree steeden sinte Barbara wil toe staen Hijr ney om den font thoe
Nesse scill Haya wield ner ontanck den claester thoe keera mer wil hijt ende dy personna off dioe meent naet consenteria soe moeghen set mith riucht wr andrya Toe
lesta sidza wy mith disser vorser, baer al hiara scylingha deer eer datum dissts breeffs wessen habbed daed toe wessen alsoe dat elck oerum al aulda scijlden wth gueder herte deer voerglijden sint scilled qwijtscijlda ende alla toe kommende riuchten ney inhauld ws baers voers. foer God ende dae wrald jaen ende consenterya Altingh sonder arghelist

b In orkunde des weerheeds soe habbed wy baerlioed vors. wse sigelen hijr onder henghed Ende om een maera festicheed habbed wy Hermannus abt ende meena conuentis lyoeden ws abdye sigel en* des conuentts sigel hijr mey aen henged Ende ick Haya voers. hab desghelika disse baer mith myn sigel bisigeled Int jeer ws Herens twsen fyonrhondert trya ende tachtich feria sexta post dominicam in albis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 19313 (Ameland). Orig. perk., van de acht aanh. zegels slechts kleine fragmenten over, iets meer van het derde, zesde en zevende. 
In dorso: Baer twiska Forswerde(r)a ende Haya om Aemland''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00260 #341] - 26-03-1485 (Hajo treed op, alderman)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00261 #342] - 13-07-1485 Testament van Doed, vrouw van Hantya Heringha===
<blockquote>
In den namma Godis amen Item dit is '''saligha Doed Hantya''' lyaefs leste willa ende testament dier hijo op her lest bygerret haet vaa Hantya tho folbringhen in teghenwirdicheits her Pieters her byriuchters ende bijchtfaers ende folie oer lyoden bede wrif ende mannen alhoe wol dat hijo fwajes cranck van licham nochtans soe waes hyo sterk ende wijs Van sennen in manieren is hijr ney volghet

a Item int aerst soe haet tejo bijspriteen her edele seel Godman hymelrijck ende Maria sim lyaue moder mey al dat hymelsche heerschip 
Item her leijgher stoed haet hyo bygerret by sinte Barbera 
Item vse lyauwe Vrou tho Hollum haet hyo tho leijd her een schote thoen stsijlck 
Item dyo oer schotte haet hyo tho leyd sancta Barbera tho Ballum teek tho en stzijlck 
Item dy personna tho Hollum haet hyo tho leyd .I. rinsgolden 
Item siin caplaen en hael rinsg. 
Item '''her Pieter tho Ballum''' een rinsg. 
Item her Pieter tho haet hyo tho leijd en hael rinsg. 
Item da berfote bruren ende da Jacopinen tho Lijouwerth elkerlyck en rinsg. 
Item da frouwe bruren ende da Augustinenses elkerhjck en hael rinsg. 
Item da cruus broren tho Franeker en riinsg. 
Item soe haet hyo byspritsen da armen .XXX. paer schoen 
Item '''Hantya Heringha her man''' haet hyo tho leyd ende byspritzen tho lijaefgeften .X. schielden ranten in '''Bernser goed''' tho ewijghe tijdern 
Item voert oen soe haet hyo tho leyd Hantya her selueren rieme mey al da oer seluer wirekim ende din schil Hantia vorscr, her edele seel weer bytinse mey offerhande tyden delen eerliken ney dis landts manieren fyaertich jer langh 
Item '''Tyaerd her broer''' haet hyo tho leyd .VI. schyldench ranten voer vt her gueden 
Item '''her audste suster''' haet hyo tho leyd her blauwe claen mey her rada tabert 
Item '''her jonxste suster''' haet hyo tho leyd her boxhoern claen mey her blawe rock 
Item om en maerre festicheit disser vorscr. ponten soe hab ick her Peter tho Ballum mey Somnnghe van myn ondersetten beden her Pieter tho Nes dit vorscr. testament tho bysighelijen want ick selm nyn syghel fyeren bin Ende ick her Pieter vorscr. hab dit brief bysighelt om disse vorscr. lyoed beda willa Int jeer als ma scrijoen M° CCCC° LXXXV° ipso die Mergarete virginis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Oude copie, pap.''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00329 #440] - 22-03-1499 Testament van Dode Kammingha===
<blockquote>
In nomine domini amen
Int jeer ws Heren tusen fyouwer hondert ende nyoghen ende nyoghentich is commen dyo eerwirdighe frow Dode Kammingha, des freeds foer Palme als deys ney sinte Benedictns, foer '''ws maister Mammo''', her Fedde persinnen thi Aldehow, ende her Pieter, personna thi Nyahow, broer Jan van Tirns, prior der Jacopinen in Lyoewrd, ende broer Gysbert fan Boelzwerd, fesmaester aldeer, ende haet her testament ende laeste wille mecka in manieren ney scroyu

a Int aerst soe beuelt Dode vorsn den almachtighen God her siel. ende dat lichaam der eerde dier dat fan commen is ende byarret her legerstoel thi da Jacopinen in Sicka greff ende byspreckt aldier XII gouden rynsche gownen 
Item so bysprectze tho Graetthia lien, jeffta pronda in sinte Katherine tzercka twien alda schilda dier ghaen schilla wt Ghercka ende Haetthia steeden 
Item so bysprectze sinte Katherine, her haedfrow, ende dio kapelle tho Kamynghabuer, dat gyen dat dae twa steden voernaemdt meer tho heer gielden tho lycke tho delen 
Item so bisprectze thi da tzeercke, jeefta capella tho Kaminghabuer, tho help tho tymmeringha X rynsche gownen 
Item den personna tho Kaminghabuer, een gouden rynsche gounen, ende her Cornelius ende den pronda prester op Graetthia, hen elcx een rodolphns postulaet 
Item so bifestighet, hyo dae freeds bollen dyr fan aldis brocht sint van Kamynghabuer, ende Doede voerd an by her tyden brocht haet ende byswierget dier mey tria pondameta terpland tho Harmswird, ende jeff dis trie pondameta naeth foldwaen mochten so leyt hyo dier tho een brieff fan een gowden rynsche gowne jeff schilde rentha dyer hyo kaped haeth in Popkama goed, hockera her Feddo schil weer in lossen mey al socke payment als dat brieff in haut dyermen oer renthen schil weer om kapia om dae freeds bollen tho voldwaen om sillicheit der sielen dyer dis landen fan commen sint

b Item sinte Cecilie, haedfrow tho Leckum, een gouden r. g., ende her Albert personna aldier, een rodolphns postelaet, ende den jongher prester aldyer een hoerntgis postelaet 
Item tho Medum een hael gouna ende den prester aldyer een hael gowna Item sinte Vyt een gouden r. g. ende den tween personnen maester Mammo ende her Feddo elckx een gouden r. g. 
Item ws lyaeff, Frow tho Nyahow, een gouden r. g., ende den personna mayster Pieter een gouden r. g. 
Item dae oer presteren binna Lyowerd, elckx een ½ postelaet 
Item dae baervoete broeren in Lyowerd V gouden r. g. 
Item sinte Anthonins ende sinte Jacob gasthusen elckx een gouden r. g. tho hyarra needdrufticheyt 
Item den personna tho Raerd, een gouden r. g. ende her eyn prester op her lyen aldyer, een hael gouden r. g., ende dae oer presteren aldyer elckx een hael postelaet 
Item elcka tzercka in Lyowerderadeel, een stoeter ende elcka personna, een stoeter ende jongher prester twyn stuueren 
Item her nifften tho Syon, elck een hael g. r. g. 
Item tho Syon ende Werd elckx '''twae tonne koyts''' 
Item tho Foswert tho Ghenaerd ende Beetlehem 1), '''elckx twe tonne koyts''' 
Item tho Dockum Clircamp ende tho Sinte Marie gaerda, elckx een dauids g. 
Item her myegh tho Gerckis claester, een hael g. r. g. 
Item dae sisteren tho Angwird, een hael gouden r. g. 
Item tho Bwingha claester, een dauids g. 
Item tho Aedwert, een gouden r. g. 
Item dae sisteren tho Wiswert, '''een tónna Hamburgher byer''' jeff '''twa tonna koyts''' 
Item dae oer claesteren in Aestergoe ende in Westergo, tha farra naet bynaemd, elckx een gouden pennich 
Ende dae twa oer biddende oerda, elck een hael gouden r. g.

c Item Syouck her dochter, bysprectze her huys dyer hyo nu selm in wennith tho farra wt mit den steed dier dat huys op steet mey dat haele tilber goed 
Item Graetthie Pieters dochter, bysprectze Graetthien Kamingha scotte ende Sieke Pieters zoen Sicka Kamiwgha riemma billert ende Wythia Pieters zoen, XXX g. r. g. des (ghelyckes) tho een riemma 
Item so schil Pieter tho farra wt habba, den statta in Lyowerd, ende dat silueren schinckffet Kamminghaburch 2), ende Syouck des ghelyckes de statta tho Kaminghabuer, ende Watthia ende Wythia Syoucke soenen, elckx XXX gouden r. g. jeeldis elck tho een riemme 
Item so maecket hyo ende set eerwen al her gueden replyck ende onreplyck her kynden, als Pieter Kammingha her sin, den twadeel ende Syouck her dochter, den trimdeel ney inhoudinghe her meckbrieff ende foerd oen alle oer schyllingha dyer twiscke hyarrum sin jeeff te vallen mochten, om Haya ofte Doede alter letena gueden, Pieter ende Syouck dat claeckloes tho bliuuen by ffyower iefte fyff eerbere mannen dier Haya fan beda syden hier tho schille tziesa, ende hwa dat naet dwaen wil fan Pieter ende Syouck dy schil verbert habba fyfftich gouden r. g. tho profyt tho dae trye perrochi tzereken ende Jacopinen in Lyouwerd 
Item soe set hyo executoren her testamentis Pieter Kammingha her sin, ende Syouck her dochter, ende wil dit voersn testament habbe halden ney alle ryochten eens testamentis offte oer lesta willa

d Meckit is dit vorsn testament fan Doede vorsn int jeer ende dey vorsn, in jeenwirdicheit maester Mammo ende her Feddo personnen thi Aldehow, ende maester Pieter personna tho Nyahow, broer Jan van Tirns prior der Jacopinen in Lyowerd, ende broer Gysbert lesmeester aldyer, ende aeck oerkenen dyer tho roepen. Hanthia smit Hans scroer, ende Gherbren tapper burgeren bywnen Lyowerd, orkenen dyer tho baeden ende roepen des tho oerkonde, siglet mey myn sygel mayster Mammo vorsn, foer my selm, ende mayster Pieters weyna personna tho Nyahow, om syn beda willa. Ende her Feddo vorsn foer my selm, ende Hanthia ende Hans ende Gerbren vorsn beda willa ende van my broer Jan fan Tirns, foer my ende broer Ghysberts vorsn beda willa mey dat sighel myns prioerscip

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de drie aanh. zegels het eerste en derde iets beschadigd, het tweede geheel bewaard. Een geauth. copie, pap. hiervan Fr. Gen. Arch. Burm. Eys. 53.''

Onder dit stuk staat: 
Item disse copie ys dyo riuchte copie deer dat principael testament deer bysiglit ys wt screwen ys dat byly ick her Fedde meijn hawntscrift
Ego frater Petras de ordine /ratrum minornm de obsexuancia testificor scriptura manus proptie de licencia wewerabi/is patris
Mostri gardiani Lewerdensis qnod Aaec copia testamenti concordat
in sensu cum suo origina(li) in presenaa mea dum adhuc eram
in seculo et ecclesie beate Marie i>irginis nov e curie curatns confecto demptis addicionibus postea in maxgine cum minori colamo
consciiptis quave rogo vewerabilem patrem fratxem Johannem de
Tirns /ratrum predicatomm in Lewerdia priorem et magistrum
Mammonem ecclesie sanctt Viti cutatum ut hanc in publicam
redactam suis sigillis communiant vice et nomine meis pro ut
</blockquote>

==Uit: OFO II==
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00034 #17] - 01-01-1433 Rechtsomgang van Franekera deel I===
<blockquote>
Dits dat register en de dioe ordinancie van Fraenkera dele, hoema dat riucht seel fera, ende seel om gaen in dat deel

In nomine domini, amen.
In Fraenkera dele soe sinter fiouwer fiaemdel, ende dae habbet elck iers acht riuchteren, ende dij achtenda is dij grietman,

a Int aerste als van Fraenkera fiaerndel, dat is Fraenkera ghae ende Donghum is een
fiaerndel, ende dat soe deeltma an fiouwer. Dat aerste is Zijaerdama, Edeghum, ende
Erdenze. Dat letter is Ztalwert, Lollegum, ende Dodeghum, Dat tredde is dae Buren,
Witzense, Wlanckum, Werum, Gatswert, Wrdsettra, ende Werringa. Dat fiarde sint
Doraiinga. Ende des fiouwer fiamdel habbet elck ieris tweer eden, ende hiae deles aldus.

b Int aerste soe ferath Zijaerdama, Eddeghama, ende Erdenzera dat halue riucht
toe ienst Ztalwerdera. Lolleghum ende Dodeghum elck syn ieer een eed, ende dat halff
en halff. Zyardama dat oer ieer, want hiae nu Edeghama ende Erdenzera riucht
aghen; Ende Ztalwerdera, Lollegama, ende Dodeghama dat other ieerscher, elck
buurschap zijn ber, lijck om toe gaene, want elck buren habbet tria riucht ferende
stathen, Lollegum Intisma Tijaertha ende Jellingha stathen, Item toe Dodeghum
thria, als Heslinga statha op tha aestere terpe, ende Hildarda, en de Fertsa bij dae
grata were dae twa huusew,

c Item int wester eijnde, ende Downinghama delet hiara riucht als wel an twa, elck
sijn berre eenen eedt. Ende dijne so delet hiae aldus bij tarnen. Int aerste int wester
eijnde soe sinter nu tre tarnen. Dij aerste sint, Witzensera, en de Rossinga toe gader,
Dij lettera sint Lijolama, Wijbranda, ende Doijkinga 1) [Item tredda taem Gaetswerdera ende Sibranda] toe Wlanckum, ende disse tree tarnen dae ferath dine eed alser compt, Int wester eijnde elck sijn ber, Witzensera aller aersta, Gaetswerdera deer nei, ende deer efter Lijola 2) dat sint Lioelama 3), Wijbranda, elck sijn ber 4)

d Item in Downinghama ghae 5) sent is wel thre tarnen, Dij aerste taem is Wrdsittra,
Aijluffisma, ende '''Heringa''', ende in dissen 6) taem soe compt dioe gretenije 7) al tyda '''als dioe compt toe Donghum''', want dae in Fraenkera ghae int wester eynde ferath
nene gretene. Item dij lettera taem is Botwerdera, '''Jelmera dat alde stins''', ende Lijomawrdstera 8), Item dij tredda taem sint Kitzelama “), ende deer sint alsoe wel houwer riucht ferande stathen, als ick vernymen habbe s ), Roedmersma thria, ende Lijuwama een, ende disse thre tarnen ferat dine eed alser compt toe Donghum, dij aerste 10)
taem, neij taem, ende ford elck sijn ber in dae tame u 11)
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037 #18] - 1406-1438 Rechtsomgang in Franekera deel II (item w)===
p37
<blockquote>
Item nu weetstu hoe dae tarnen sint van riucht ferande stathen, nu sceltu wita dat
bi fortidem 83) soe wast graet ena 84) grietman toe wessen deer nu graet bemte is, ende
deerma nu naet jern habba wil, Ende deerom soe scheltu wita, dat on mawnigha tarnen ferath dae gretene, ende deer deer 85) bij mijner tijd feerd habbet, ende dae
gretene ferath dae thria fiarndel, ende dat fijaerde feert nijwmermeer nene 86) gretene dat sint Ztungha 87). In hiara tarnen ferath hiae tweer eden, ende nene gretene bij langher tijd,

a Item

[...]
</blockquote>

p38
<blockquote>
f Inden jere wzes Herens M CCCC ende X op Aller hyllingen dey.
Item Siurd Hesselinga grietman van Hitzum van Sicka weijna ende staeten Welgripsma der hioe heden thoe Hitsum.
Item Sibet in Kee ruychter van Kee in dat wester fiaerndel.
Item in Franikera fiaerndel.
Item Hilla Intissma ruychter van Intisma huyse.
Item '''Ztaelinch Rodmersma ruychter van Donghum van dae alda stinse hieten Jelmersma'''.
Item in dae aester fiaerndel.
Item Tako Witzens ruychter van Schalsum van Sybets weyna in Stunga.
Item Sycka Syaerda ruychter van Coygghum van Hildarda staten,

</blockquote>

p41

<blockquote>
w Inden jere wzes Herens '''M CCCC ende XXXI'''.
Item '''dioe gretene thoe Heed op Luygga staeten''', ende '''Jelmera op Aydelen Ferdese, ende dae hoede van zynder weyna, als Tzalingh Rodmersma dat aersta fiae(r)ndel''', Brontich in Jerum ende dat letter, Hilla in Eslum dat tredda, Peter Campstra dat leste; ende ena thoe tree terde den eed als een ruychter.
Item di eed '''thoe Tampterp op Bolta staeten, Peter Campstra ruychter''' in Franikera fia(r)ndel.
Item di eed ''thoe Doedeghum, Sicka ruychter''' van her Yntes weyna.
Item di ora eed '''thoe Dongum op Kytzelama staeta, Tzalingh Rodmersma ruychter''' int wester fiaerndel.
Item dy ena eed thoe Fingia, Douwa Herbadeghum ruychter.
Item di ora eed thoe Midlum op Laus staeten, Remer Lioula ruychter in Tzummu fiae(r)ndel.
Item Broutich in Herum berde den ena eed.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00098 #64] - 27-05-1466 Hayo Heringha, hauschyp op Aemland, staat geestelijk recht toe op Ameland===
<blockquote>Ic '''Hayo Heringha hauschijp op Aemland''' bekenne met disse brefue ho dat ic to
stand disse decken en de ors deckennen deer hijr ney come mochten to riochten en de
herra riocht to forfolgheen in riochtferdighe secken op Aemland en de naet to Ferwert
vt da yenne op Aemland ney ''dam datter nen decken riocht haet to Ferwert benna
XXV jeer''' Ende ick stand die decken to hiara ban op Amland fanda mysdedigha op
gueder lyoede kennygha En de weer dat secke datter emmen weer deer dy decken naet
fol dwaen wolde by guede hoede reed op Aemland en de des decken ban naet achten
wolde ner God of herra aeynd seel sellicheed naet schyaen wolde oen en de lickwol deer
to buppa gaen wolde to tzerka en de God naer menscha frochte wolde deer dy decken
syn fol riocht fan to nymen want ick nemmen wol sterkya in herra sonden mar datse
hemmen by kan en de by kera ende libba als crysten hoeden schildich se[nt t]o dwaen
a weer dat secke, dat hijr toe buppa en fan horra wegenna, deer
[scjhildich se[nt] dae decke[n].... to for folie.... mysdwaen wolde in lyf of [guet]
dat 1) wol ick halda op [herjra lijf en de [guet] en de for folya mey riocht wee[r] dat ick
mey of kan In orkonde dissfs vors. waerheft so '''hab ick Hayo Heryngha vors. dyt
breef by sygella mey myn selues sigel''' Int jeer ons Heren M° CCCC° LXVI opden
tysdey ney Pynxteren

''RA. Lw. KI. F 4. Orig. pap., het opgedrukte zegel bijna geheel ver dwenen. Ch. I, p. 614.''

1) Hierachter is ,ick’ doorgehaald.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00122 #82] - 13-07-1476 Grietman en mederechters in Leeuwarderadeel doen uitspraak inzake geschillen over het slaaten der Ee tusschen het zuider en het middelste trimdeel ter eenre en het noorder trimdeel ter andere zijde===

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00249 #214] - 1439 Voogden bevestigen de boedelbeschikkingen ten gunste van Hannyka Ritzeka zn van Ameland en Thide Doeka dr Hemmema===
<blockquote>
Wy '''Peter Kamyngha, Menna Thietza en de Gherreth Kamyngha''' bi thiogeth en de bi kannet mit desse eppena br eue dat wy deythingis liode in een meen foer garinghe
des aftmonddes wessen habbet als twiska '''Hannyka Ritzeka soen fan Aemland''' en de '''Thiede Doekka dochter Hemmemma''' deer in alducka manere bigripen is als hier ney fulget Int aerste soe jaet en de reket '''Ritzeka en de Sascher sij soen Hannyken vors.''' toe frier wt ieftigez birndlinze des jeres hondert klinekerda to rente den klinekert '''bi sauwenteen flamschem toe recknyen in Uwingha guede a Hwe en [de st]eet in Ritzeka guede to da heer wey en de foert mit dae guede deer Ritzeka vp bert had van Broer 1) Aeylsem''' Ende hoet des[e] vorser, guede meer draggat toe rentte dan honddert
klinekerda Ritzeka dat vp to berran E nde hoet se myn dwaet to rente Ritzeka en de ascher dat toe foer f uilen Enig '''Ritzeka en de Sascher Hannyken''' desse vorser, guede
fu en de qwnt to lywerien 2) van al oen spreke van hiara weyna iefta Hannyken oders aldus fulla friis guedes to liwerien als vors. is En de Hannyka desse vorser, guede to
leten en de to lauwigien hweer dat se God en de dij daed brincht Enie weert secke dat '''Ritzeka Sascher en de Hannyka vors.'' enygher handda hemelike eer forwarth mackad hede iefta after forwerth mackia wolde deer desse vors. bimdlentze mey muchte bi kriinst wirda dat hio naet wth kome iefta naet foelie alst God ende dij daed brincht dae al to mael alheel daed en de wanmachtich toe wessan

a Item soe schil Thiedde Doekka doechter vors. lick ney wessa Ende lick fyr tasta to her faderlika guede en de to her moders guede en de to ielkers lauwem als een knappa kynd fan Doekka kyndem.
Item soe schil '''Thiede int arste habba oen herren broders deel Broechtsma statta en de dat land akat aldeer to bi heert toe Berdlikum''' en de '''Hannyka schil vp Hemmemma statthem to Bessem wannya vnt Doekka sennan to buck westa komat'''. En de is Doeka sennan to buck westa kommen synt Hawnyka hemmen da stattha to remen en de des naet [to wjeygerien En de Hawnyka Doekka kynden mit bihaldena guede toe halden vnt hia to buck westa kommat En de Hannyk[a]....
[vo]rscr. kyndenna renten vp barra en de fri habba foer thanck en de foer vn thanck sonde/' aller handa deelschip w.... [buck wejsta kommen synt als vors. is
Item soe schillet tweene froede mane kanna twiska Hawnykan en de Wobben hoe n.... soe fulla renten dat Wobba vpberra schil vnt dae kynden to buckwesta kommat Ist secke dat se selff n.... ghe al argelist en de nye fundenisse wt seid in disse vorser, forwerth

b In een weerheit des briewes so habb[a wy '''Peter Kamm]yngha Menna en de Gherieth''' vors. deytingis liode wse sighelen oen spacium des briewes hwentzen En de wy ....
Doyngha vors. habbet ws sighelen hier mey on spacium des briewes hwentzen Ende om een marra festichei[t soe habba w]y Wobba Poppyngha Renyck Poppa zin en de Schelta Liaukengha deer mondden en de foer warren desse vorser, [kynden syn]t wse sighelen hier mey on spacium hwentzen Int jeer vns Heren M CCCC en de nyogenew tliritich vp sunte .... dey

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de acht aanhangende zegels niets over.''

''1) Hs. hiervoor ,broder’ doorgehaald.
2) Hs. ,bywenen’.</blockquote>''

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 #215] - 08-05-1440 Testament van Peter Kammengha van Ameland===
<blockquote>
Int jeer vsis Herens thusend fiowerhundez/ en de fiowertich vp sente Wironis dey zo had '''Peter Kammengha''' froed en de wys van zenne al was hy krank van lichama
maecked zyn leste testament en de lesta willa en de welde dattet fest machtich scille blywa in aldus dena manere als hir ney scriowen steth

a Int arste zo maecke/ hy to eerwa alzynes guedes tilber en de on tylber wth zeid jeffta en de bokengha zyne fiower kyndan in aldus dena manere dat '''Sicko ende Zywych scillet habba da twene delan'' ende Thiamke ende Zacke den threndel zynes guedis''' ende '''da stattha to Kammenghabuer scille/ Sicko ende Sywich to forendele habba''' Ende Thiamke ende Sacke scillet by frionda rede ende by da maerra dele der mondena bostegia zo scille/ hia den thremdel habba Ende Sick zyn lya scil habba da bi hielde der statthena to Kammengha buer ende scil bruka ende regeria alla da guede
ond tha kynden to bueckwesta kommeth 1) by rede der mondena der hy da kynden da guede by feilen had als Menno layama Gerrard Kammengha Renyck Kampstera ende Syko Mirtena
Item zo habbe/ Peter ende Zyce onder hemman maecked ende by grypew dat th et ene kynd scil vp dat ore lawghia hu danne da friondaw Zyca naeth
moye en de myth frede vp da huze en de in da guede lete zitta zo hat hio ther nyes
consent to racht dat th et ene kynd vp dat ore scil lawghia Item zo had Peter Zyca to
hir lyff stonde to leid alda stethan vppa dyke wth on dath dyap wth zeid Vbele
steede 2) Kammengha den scil Vbelo by halda zonder here to zyner lyff stonde en de
Garrerd scil aldeer fore weer vp baerra vppa Hoecke alzo fule als hem blyka mey

b Item zo had hy '''zyne legher stoe by jared''' to da Jacopinen by vser Frowa tot Noed
Item zo had hy hoecke hundek klencarda da scelma dela by her Hoytfs en de her Reynerdfs en de der mondena rede
Item da spreke der hy had vp Edo kyndan kampes da by feld hy da monden
Dit testament is maecked in fule gudera lioda andword als her Hynricks zyn persona to Kammeghabuer brodcr Thomas Kraen her Hoytis her Renerdfs to Liowerd presteran en de Syko Mertena Renich Campstera Garrerdw
Kammengha en de Vbeles Kammengha der aldeer to ropen en de beden weren Jowen en de scriowen des jeris en de dis deis als vorsc. is etc. etc. etc. In ene kenneze disser
wirde zo habb et wy Hynrich Hoyt en de Reynerd presteran en de Menno layama Gerrard Kammengha Syko Mertena ende Renyck vse zygele on dyt breeff hanghet
Datum als vorsc. is etc.

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., de zeven aanhangende zegels op een paar kleine fragmenten na verloren.
In dorso: Peter Kammyngha testament.''

1) Hs. koneth met verkortingsstreep op de o. 2) Er schijnt te staan: Vbeld steode.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 #216] - 24-06-1450 Overeenkomst tusschen Haye en Rumka Sasker znn inzake het erfschap door Sasker Doeynga aan Ritska op Ameland nagelaten===
<blockquote>
Wij '''Yde Heringhe ende Haye Sasker zoen''' ende miin hlieth ende bekanneth mit
disse jenwirdige compromis ende epena breue det '''Rumka Sasker zoen voor hem ende
voor Keympa zyn broer my Hayen''' hath ontheten ende to steedth den trimdeel van
det eerffschip deer '''Saesker Doeijnga ws vader Ritska op Aemlawd ws aldvader ende
Ael ws aldmoeder''' deer God nedich moet wessa leten ende lauwegeth habbeth hit se in
gold in seluer in quic in claed in land in sand in huijsingha in stinsinga in stoedim in
stattim in replyck in onreppelijck het ze in hoedena goedim het se det '''staeth Rumka
ende Keijmpa mij Hayen''' fan toe den trijmdeel wtseyd den foorndeel deer Ritska myn
aldvader Rumken hath toe wijsd neij vuijtwijsinghe Ritska testament
Ende dyn foorndeel schillet fiowr noegelijcke maen kanna tweer van elcker syda, har dij foorndeel
redelyck jefta toe graet se den naet Ende ist det hiae dijn foorndeel onredelyck fyndeth jefte to graet zoe schilleth disse fiowr deer hiae deer to nymath den foerndeel
meetghia jefta mijndria neij hiarra goed tynsen in zoenlicheed ief in ducht ende ist det
frov 1) naet eens moegen zoe schillet hia een wra tzesa eendrachtelycke jefte to
hloethie 2) hockera oerm volgeth om dyn wra disse kanninga dis foorndeels
forscen schilma kanna en de scheya als ic Haija forsc en to bwekwesta kom en de wij
Haija, Rumka, ende Keijmpa Aijlen ende Eelcken wse sisteren to lijke wt to jaen ende

to bijreden, en de dat bij manda vrionda reed, alting hijr op to resten, ende een goeden
ferd ende friondschip mit mannick oerm te balden sonder eergelist In een weerheed
diss is zoe habbeth wij Ide ende Haija foersc en om det wij neen sigel leren sint baden
Douwa Siaerda ende Scelta Roorda dat hia dit hreej wr ws wille bi siglia ende wij
Douwa ende Schelta forsc en habbet om beede willa Ydens en de Hayens vors. wse
siglen vp spatium sbreuis tracht om det wy hier wr ende aen habbeth wessen, Int jeer
ws Heerens M. CCCC ende vyfftich ipso die natiuitatis sancti Johannis baptiste et domini precursons.

Tprincipael van deesen was gescreuen in papier beuesticht met twie opgedruckte
zegelen van groenen was een weenich gebroecken. Onder doriginale een copie van
deesen, in pampier geselen zynde stonde gescr. deese nauolgende acte: Gecollt.
tegens doriginale beuesticht als bonen in absentie van mr. Jan Versteueren aduocaet
van partye aduerse die daer inne geconsenteert heeft is daer mede beuonden taccorderen behaluen heeft woordt hier bonen gesubreguleert te weeten frov— en was inden
principael niet wel leesbaer zoe tselue van ouderdom vergaen was Bij mij, ende ondergeteickent: P. Eemskerck.

Gecollt. jegens doriginale copie van desen gesc n ondergeschreuew, ende geteekewt
zoe uoeren verhaelt, is beuonde» daer mede taccorderen d en XXlew Octobris anno XV c . acht en de tzestich Bij mij P. Eemskerk

Fr. Gen. Arch. Sminia, coll. Cammingha. Copia copiae, pap.,
behoorende tot een aantal processtukken inzake het bezit van de heerlijkheid Ameland.
Hierbij nog een tweede copia copiae, pap., in het onderschrift iets verschillend.
Vr. Fr. 2g, p. 299.

1) Dit woord is onderstreept. Lees ,fiowr’ (aldus in de andere copie). 2 ) In de andere copie .hlotijen’.</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 #218] - 06-05-1454 Getuigenverklaring inzake het vervallen der nalatenschap van Anske Ritska dr op Ameland===
<blockquote>
Alle dae jenne deer dit breef schilleth syaen jefta hera lessen soe dwa wij Hentia
Tadingha en de Gerrluf Wyggama ende Sypka Jatiama kuud ende vppenbeer mit disse
epena brewe dattet ws wiitlick ende kuud is inder tiit dae '''sellighe Anske Riitska vp
Amlant dochter''' stoer dat hij o lyoud en de leet enew aften seen bij '''Syuck Dokama'''
heren afta maen deer hyo al heer gued vp lawijgeth ende dat kint is neij storen ende hath '''al sijn gued lawighet vp Syuck sijn fader foerscreuen''' ende Syuck hath aek al sijn gued foerd lawijgheth '''vp Doden sijn dochter''' Sijcka Kamywgha wiif dat dit dijo riuchte Godis wird is dat nyrama wij foerscreuen hjode vp ws syel ende consciencia
In een weerheed disses breuis vm dattet ws wiitlick ende kettich is als foersc.is soe habba wij
Hentia Tadingha ende Gerluf Wyggama dit breef mit ws sygelem bij sygeleth ende
ick Sypka Jatiama habbe beden Johannes Ydses seen dat hij dit bree/ vm myn beda
willa bij sygeleth hath ende ick Johannes habbe dit breef vm syner beda willa bij
sygheleth Int jeer ws Heren M CCCC° ende LIIII vp sinte Johannes dey ante portera latinara etc.

''ARA. ’s-Gr. Nass. Dom. 10313 [Ameland). Orig. pap., de drie opgedrukte zegels gedeeltelijk bewaard.''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 #219] - 16-06-1458 Zoenlieden maken een baer in geschillen tusschen Dode Kammynga ter eenre, Romka, Kempo, en Haya Sasker znn Doynga ten andere zijde===
<blockquote>
Folkerus byder nede Goeds apt te Lidlura wrmaw Sythia Mertna, Renick Kampstera,
Sybrew Hiddaraa, Yde Heraenga 1) soenlioede inder secke ney screuen dwaet kwd ende
oppewbeer datter ene schillinge ende twistenge weren twisken '''Doede Karamywga fander ene syda''' ende '''Romka, Kempo ende Haya Sasker Doyngha sennen fander oeder'''
sydae rysende '''fan Anzke Ritskens fan Aemlant dochters''' belenze deer mit riuchta
lauwa weren bystoren an Doede vors. fan foerwerden ende fan leenda jelde deer '''Romka, Kampa ende Haya''' weder van sprecken an Doede hucke vors na schillinge disse vors na
igghen habb et byspritzen ende bylouwef op wse vors. wrman ende soenloede aeleng
en de klaecklos te rede te riuchte of toe soenlyker soen steed en de fest te halden hath
wy te bare bringhet En de wy vorser, wrman en de soenlioed habbet disse secke schioed
en de schaet berrit en de wtseyd eendrechtlyke in al dus dena maneer

a Int aerst schillit ''' Romka, Kampa en de Haya vorser. Doede vors.''' wt wysa vyff en de
trytich pondismete yn notfestiga lande de dioe powdismeta mey jelda toe heer IIII
schillingen sonder dyken of vyff schilling ranth mey dyken oenbykommereth fan alle hand en te werrien ende te liwryen en de wtuisinge te dwaen eer sancte Micheels dey nest kommende bider wonnana secke.
Item hiir ney soe berriet wij dae efter stalliga pacht fan dae lande deer Anzken was te bedense jouwen fry en de quyt daed te wessen destelyka dat leende jeld deer silliga Ritska leend heed ende deer silliga Peter Kammynga
breef en de sigel foersteed schil wessa daed en de wtdeen.
Item ist seck dat '''Romka Kampa en de Haya Doeden''' se wth wysen dat foerbynaemeda land guedelick en de gued ertyrlick als hiir to ferra scriouen steed soe byhaldet wy Folkerws wrman dat sidzen an
wse om disse jenwerdiga jeers heer een hoer wyse Doeden aen of toe sidze ende Doede toe gongen op den aeyndom disse vors na landis fan stonden aen ney der wtuisinge
En de te jeers dey nest kommen 2) op dae ranten te gongena

b Hiir mey schillit schiouwet en de schaet wessa alle schille en de twyspan deer disse
vors na iggen habbet hauwen by twiska en de thiens mawkorem ont dissen dei Hucke
vors. baer disse vors. iggen habbet cowsentereth ende aen nemmen mid monde spritzen
mid handen louwet steed en de fest toe haulden in aller maneer als toe ferra
scriouen steed sonder alle ergh ende list des te teyken der 3) weerhede habbet wy Folkerws apt wr maen Sytia Renick en de Sybrand soenlioede wse sigelen tracht op dissen
breef En de ick Yde Herynga hab beden Aesege en Mantegum dat hy disse baer bysigelet haeth. Datum int jeer ons H(er)ens M CCCC LVIII op sancte Vitis jownd

''ARA. ’s-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Oude copie, pap.
In dorso: cuppya fan een baer.''

1) Hs. ,henga’, waarboven ae met afkortingsteeken aan de e.
2) Hiervoor is ,to gongen’ doorgehaald
3) Hierna is ,wirde’ doorgehaald.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00277 #244] - 21-10-1510 Testament van Sasker Heeryngha te Mersum===
<blockquote>
Inden naema Goedis amen Int jeer van fijftyen hondert en de tyen op alua tusen
maechda dey soe haet dy '''eerbera Sasker Heeryngha''' tho Mersun hoe wel datter waes
cranck van lichaem nochtan machtich en de ghesond van synnen oenmerkende datter
naet sykera is dan dy tijtlijka daed en de naet onsykera dan dy wra dis daeds syn testament jef lesta willa ordineret als hyr ney screnen steet in manieren aldus

a Int aerst byfelt hij God syn siel en de bijgezet sy n leegersteed tho Mersum indae
tzerka by syn patroen sancte Ponciaen Item hij byspreckt al dyer twijntich hoernthfs
golden toe een ny coercappa Item dat heylic sacrament een hoemthys golden Item
sancta. Maria een pond waex Item sancta Anna een pond wax Item sancta Katherina
Itm sancta Barbara en de sancta Margarita tho gaera een pond waex Item sancte
Peter en de Paulws syn apostel een pond waex Item sancte Nicolaws een eynter ryer
Itm dae fyouwer biddend oerda elx een tomia coyt en de dae predicawten en de mynre broren dyer to elx een encke/ goldena Item dae broerthys toe Franiker een hoemtWs
golden Item Aengu m Item Aelsu m Item Wyswirt Item Sygerswald en de tclaester toe
Tijoemaerum elx een hoernthijs golden Item soe macket hij een ewich aedeel to Mersum en de als Tyets syn wyf sterft dan Tietia deel tsy n op toe nymmen en de een ewich
deel foer hyra twa bee tho blyuuen en de dyr mey byhlestiget hy Hessama staeta toe
Mersum oen dae noerd aestera ig van dae tzerka lidsenio haet dae vors. staeten
jef dij steed bettera is dat sel gaen tho een sacraments missa dae renten dyr van

b Item hij byspreckt dy persynna een encko/ golden Item her Donna een enck el golden
Item her Renick een hael enck el golden Item dy coster sex st uueren toe miswyn oflaeten
Item hij byspreckt wrt deel eelck prester een stoetor ende elck tzerck also fulla
Item her Wopka toe Enghun een hoemthijs golden Item dij patroen tho Aesterwijrum
een enck el golden Item her Johannes dy persynna al dyer een hael enckeZ golden Item
her Gielt een oert golds Item her Claes toe Eelaerd caplaen sex st uueren Item her Claes
op Aemland sex st uueren Item aeck byspreckt hij Tietia sy n wyf toe liaefiefta Syorda
gued to Mantgum en de afis] hyo lyfs bylywot sy n sex kynden dat dan toe lyka toe
deelen Item soe macket hy eerwen van sy n gueden sy n sex ney screuena kynden in
dusdanich manier als dat Eelck syn sin sel habba dae staten tho Mersum toe forndel
hieteno'e Aesgna ende Haring syn jonxta sin dae stata to Aesterwijrum hieten de Gar-
baeda aec toe fomdel en de foerd dae oer fijouuer kynden als Abba syn jeldersta sin:
ende Hys syn dochters kynden : dae toe gaera staenda in hyra moers steed: Doed en de
Ysck sijn twa dochteren mey syn twijer synnen Eelck en de Haring vors. dissen sex
vors na bynaemda kynden sella mey mencoeren to lij ka eerfscip jef renten taesta
wtseijd dae vors na staeten alst vors. is

c Orkenen hyr toe roepen en de baeden als her Sybryn persynna toe Mersrnn her
Renick prebendarins: Feya Oenija Pijba Hetta zoen: Sipka coster en de her Donna toe
Mersuw als syn testamentoer En de om maera festicheft ende wyerheed van dit vors.
testament soe hab ic her Sybryn vors. foer mij self als een toe roepen orkena myn
sig el set opt spacium dis breuis en de wy her Renick Feya Sipka ende Pyba wy vors na
orkenen habbet baeden den eerbaeren her Egbert persynna to Deynum dat hij dit
testament foer ws woe sig ilia dijr ic Egbertns hab dijen om hyra vors na beeda willa
opt jeer en de dey alst vors. is. ic her Donna hab dit br eef jef testament onder-
screnen mey myn seluis hand al opt jeer en de dey alst vors. is etc.

''RA. Lw. Arch. Eys. Oude copie, pap.
In dorso: Copia fan silleghe faers testament
Idem met andere hand: Saskar Heringha testament''
</blockquote>

==Uit: [https://books.google.nl/books?hl=nl&id=aREvAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Doynia OFO III]==
p6
<blockquote>
liode, dwaet kuud, kanlick, ende oppenbeer mit disse epene brewe ende baer, dat deer was ene schylige '''twiska Haya Heringa, ende Yde sin moder, fan ene side; ende Wyggla Renicks zoen Kamstra, fan de ora syda''', rijsende fan Wygla berlinze ende Eelke berlinze, ende fan '''sillige Saskeris Doynia''' lauwen ende erruschip, in elke loege, hwer dat dit lidezen is, '''hit zee op Aemland, jeff in Ferwerdera-deel, jeff in Donerradeel ende inder Aestringa''', ende aeck fan '''sillige Keimpa Doiniga''' lauwen en erru-

p7
hyt bewijsd hat fan Garbada gued als forscrjoen is;
e Item om sillige Keimpa lauwen, zoe sidzet wy, alle da guede deer him aen kommen weren fan faer en faen aeld-faer, deer schillet Rimka jeff syn kynden ende Aert habban da twa deel, om dat Keimpa hiaer fulbroer was, ende Haia ende Eelk den tremdeel om dat Keimpa hael-broer was, in alle logum deerze lidzen sint, ende hatze wrasckia 4) mogen '''wtseyd Jelmera stins stoe ende staten mit dat forndeel 5) ende heerneneed? op Amland''', dat schei? Haya habba a) int een ende int feer?.
f Item da '''tien pondameten deer mit Saskerts testament byhlestigen sint in Onga gued''', da bute da deelschip to bliuven, ontertijds daat Saskers buckinga bystellet;
g Item so sidzet wy '''Doeden to fijff ende twintiga pondameta to in Enge gued''', ney inhald deer baer twisak Doeden ende Saskers kynden;
h Item on Reinck Her Juusma fangenschip ende raeff ende schade, deer Wigla deer fan hoed den schada enbata, schel Wigla selm habba, ende Haya ende Romka
</blockquote>

p23
<blockquote>
</blockquote>

==Uit: [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Wngha OFO IV]==

p9
<blockquote>
13-3-1483

Broer Tijmen te E. en Lijwa Bolta vidimeren het testament van '''Ritska Ielmera'''
Wy broder tijmen nuteryt woenheftich toe E. ende Lijwa Bolta bij kennit
ende bytioeget mit dessne Ieghenwoordigen breue hoe dat wy jabbet zijn een testament ende Leste willa dir '''Ritska Ielmera''' 1) 'den' god nedich zee In vortyden hat mackit ende Is bysegelit met v segelen/ hwelck Testament voorscreuen hault In van werd to werd als hyr ney screuen steet/

In nomine domini Amen/ Dit Is '''Ritschen Ielmera''' Testament of zyn Lesten willa al was hij cranck van Lichame hij was toch wytlyck ende gesunt van sinne In alsulcke forma ende maniere als hijr hae staet/ Item In dat erste dat hij mackit toe rechte erffnamen al sins gueden '''Remmeka/ Kempa ende h...''' 2) wt ...3) iefte almisse ende buk ... 4) ende zie tre broders hoer twe susteren als aeijle ende elcken wt toe beraden by vrende rade/ Item van diss voorscreuen guden zoe zal '''Remmeka'' vor die bernth der zelen '''Ielmera state''' to bisitten ende penningen hure als sie '''Ielmera steede''' gadelicx Liggnede Is nae Ritschen doot. Item zoe Legget '''Ritska Ioucken''' zynre doch-
</blockquote>
p10
<blockquote>
dit testament toe verbeteren/ ende met to vorargeren bij der peene die voorschreuen
Is als '''Remmeka ende kempa''' gelouet hebben/ In zijn handt als hij legghede was In zyn cranckheijt In heere Frederick persone op Ammelandt heere vbele to Blije heere Ropka to merrim ende tgeert zytgijma iegenwerdicheyt wat 13) wij voorscreuen Luden sonderlinge zijn daertoe gebeeden ende geroepen van '''Ritschen''' ende op een mera vasticheyt ende waerheyt disse voorscreuen ponten zoe hebben wij soorscreuen Luyden onse segelen vpt spacium disses thiegenwerdigen testaments gedruckt om '''Riska Remka ende 14) kempa''' beede willa/ ende Ick '''Ritsche''' voorscreuen In mere getuuch des waerheijts/ heb seluve mijn zegel op spacium disses breues gedruckt. Int Iaer ons heeren dusent vierhundert ende vijfftich ghescreuen vp sinte Anthonis dach confessoris.
</blockquote>

[https://frisian.eu/corpus-frontend/frysk/docs/1588?field=contents&searchfield=contents&query=%5Bword%3D%22ielmera%22%5D#0 Andere bron], OFO IV, #11
<blockquote>
Wy broeder tijme{n} nutertyt woenheftich toe E. ende Lijwa Bolta bij kennit ende bytioeget mit dessen Ieghenwoordige{n} breue hoe dat wy habbet zijn een '''testament ende Leste willa dir Ritska Ielmera 1)''' `de{n}' god nedich zee In vortyden hat
mackit ende Is bysegelit met v segelen/ hwelck Testament voors{creuen} hault In
van werd to werd als hyr ney screuen steet/

In nomine domini Amen! Dit Is '''Ritschen Ielmera Testament of zyn Lesten wille'''
al was hij cranck van Lichame hij was toch wytlyck ende gesunt van sinne In
alsulcke forma en{de} maniere als hijr nae staet/
Item In dat erste dat hij mackit toe rechte erffnamen al sins guede{n} '''Re{m}meka/
Kempa ende h...''' 2) wt ... 3) iefte almisse ende buk ... 4) ende '''zie tre broders hoer twe suste{re}n als aeijle ende elcken''' wt toe beraden by vrende rade/
Item van disse v{oor}s{creuen} guden zoe zal Re{m}meka vor die bernth der zelen
'''Ielme{r}a state''' to bisitten ende en penningen hure als sie Ielme{r}a steede gadelicx
Liggende Is nae Ritschen doot Item zoe Legget Ritska '''Ioucken zynre dochter'''
to tijen schelden renta{n} op Amelant ende een stall koen ende een gued bedde
mit zyn toebijhoeren ende dit v{oor}sc{reuen} gued nae Ioucken doet weder to vallen
als dat recht Inholdt nae vreschen rechte Item zoe Leyt Ritschen voors{creuen}
zijn drie dochteren als Ieltigen wijtgen ende '''Anschen dat selue gued toe''' dat hij
hoerluden ontheten heft als sijt bywijsen moegen ende niet geboerdt en hebben/
dat zullen bijtalen zyn erffnamen ende hijleka hoer suster alzoe veele als
een van 5) de drie dochteren der onberaden Is/
Item zoe wil Ritschen buken sinte magnus zyn patroen/ 6) `hir' ter kercken iiij
schilden/
Item zoe wil hij buken In Donghe{r}a deel in{de} ferwerdedeel 7) tot '''elcken conuent twe tonnen biers'''
Item vort 8) `oen' zoe wil hij buken tuschen E. ende zee hijama maer ende de Lauw{er}se als sede ende plege Is
Item to tonnauwert der hij In de fonte ghewest heft een schilt/
Item elck bidden oirde een haluen schildt
Item zoe wil hy hebben dat zijn erffnamen zullen wijen Laten die Capelle In de . goden en{de} sunte Barbare ende vort an wil hy dat zij zul... 9) holden tot dess{e} voors{creuen} Capelle en ... teedigen 10) preest{er} In dat ewich op horen cost buten emder Li... de om alle v{er}ghetene sal ... - siele pijne van hebben mochte/
Item zoe wil hij Ritska .... betal ....
Item zoe begeert hij nae zijnen doot dertich swa. .. missen/
Item vor al vergetenen zie... 11) Leyt hij toe abert conuent buinghekerke 12) ende nijecloest{er} ellenlyck een olde schildt
Item vort an . . e wil hy de buken v{er}gueden bij zyn persoen rade en{de} ander guede Luijden alst redelijck ende godlixt Is
`It{em}' alle disse voors{creuen} punten wil hij holden hebben/ stedelick ende vast van zyn erffnamen by een peene des erffschips toe voorliesen
Item disse voors{creuen} ponten begeer Ritschen `ock' van '''Re{m}meka kempa ende haija vol to brengen''' zoe zie alre eerst moegen nae zijne doot sunder vertoch altoes dit testament toe verbeteren/ ende niet to vorarg{er}en bij der peene die voors{creuen}
Is als Re{m}meka en{de} kempa gelouet hebben! In zijn handt als hij legghede was In zyn cranckheijt In hee{re} Frederick p{er}soen op Ammelandt hee{re} vbele toe Blije hee{re} Ropka to merrim ende tgeert zytgijma iegenw{er}dicheyt wat 13)
wij voors{creuen} Luden sonderlinge zijn daertoe gebeeden en{de} geroepen van Ritschen en{de} op een mera vasticheyt ende waerheyt disse voors{creuen} ponten zoe hebben wij voors{creuen} Luyden onse segelen vpt spacium disses thiegenw{er}digen testaments gedruckt om Ritska Remka ende 14) kempa beede willa/ ende Ick Ritsche voors{creuen} In mere getuuch des waerheijts/ heb selue mijn zegel op spacium
disses breues gedruckt Int Iaer ons heeren dusent vierhu{n}dert ende vijfftich ghes{creue}n vp sinte Anthonis dach confessor{is}

Item dat wij broeder tijmen ende Lywa bolta voors{creuen} aldulcken Testame{n}t
en{de} Lesta willa habbit zijnde van werd to werd In hauden als voors{creuen}
Is dat bij orkenghija wij mit vnsen segelen In dat Ieer M. cccc ende Lxxxiij vp den
donners deij neij sunte g{r}egori{us}/.

Tprincipael van deesen In papier gescreuen was met twe opgedruckte segelen
van groenen wasse beuesticht van welcke teene al meest/ vermits olderdom/ gecorrumpeert
was/ En{de} Stonde onder 15) `doriginale' Copie van deesen In pampier
geschreuen zijnde/ gescreuen de nauolgende acte Inhoudende aldus:/
Gecolla{tio}n{eert} Iegens zyn principael Dwelck tot diuersche 16) plaetsen was vergaen
van ouderdom zoe dat die woorden en{de} Letteren daer dit marck ...
staet niet Leesbaar en waren Is andersins daer mede beuonden taccorderen In
absentie van m{eeste}r Ian versteueren Aduocaet van partije aduerse die geconsenteert
heeft dat tselue geschien zoude In zyn affweesen Bij mij/. Ende ondergeteijckent
S. nicolai/

Gecoll{ationeert} jegens doriginale copie van desen ges{chreue}n/ ondergeschreue{n}/
ende geteeckent zoe voere{n} verhaelt/ js beuond{en} d{aer}mede taccordere{n} d{en}
xxjd{en} Octobris anno xvc acht en{de} tzestich Bij mij
P. Eemskerck s{ub}s{cripsi}t

''In dorso: Minute{n} vant proces vande heerlicheit van Amelandt 
tusschen Hette va{n} Aebingha en{de} Peter va{n} Ca{m}mingha''
</blockquote>

p15
<blockquote>
'''ene syda Remka oftha kampa fon der oer syda''' eerloes trouloes ende meenedich
</blockquote>

p39
<blockquote>
'''Haija Heringha''' aan de ene en Zioela Siidtzen Buwyngha vanwege zijn
vrouw '''Jetthie''' aan de andere kant brengen hun geschillen op zoenlieden

[Wy haija heringha fander eene]r sydae Ende zioela siidtzen buwyngha jet- 
this syn liaw '''zalige Romcka dochter doijnghia''' weyna fander oeder sijdae/ hly- 
et] ende [bijkannet] m[eij disse Ienwirdige] breue ende compromis hoe dat wy al wse 

5 
[...] 
10 
oeder syda Rysende fan '''zalige Ritska wngha''' Testament eerwenschyp ende lauwa 
ende '''zaligha sasker doynghia''' eerwenschip ende lauwa Ende foerd dae lauwa deer 
Romka ende kempa lauwiget habbat Ende allen dat fan hiara gueden ende lauwa 
is wtspritzen dat hya al hiara schylinga hit zee fan land fan sand fan lydzende 
15 eerwe of fan staende hwsen land renten hwsis her hit zee fan gold fan sel- 
uer fan wee fan bodele wan quyck fan klaede Ende fan alle gueden litick 
Ende Hin haere ende in cum? in ?ge Kempa .... omepnck? sonderinghe om son? 
ende stata stenze ende weynnynghe in balnera 4) buren mith hiara landen ende toe 
byherende landen ende land ende renten 5) op Aemland also dene als hiara renten 
20 in alle loegen deerse in freesland lydzen sinth. 
Item om da sanne fan lande ende landsrenten deer doede kammyngha hath to 
sprecken op zalige Romka Eerwen ney wtwisinge der baer ende baerbrewinge deer 
doede kammyngha deer op haed ende mey om dae waldede fan breck ende brand 
</blockquote>

p41 
20
<blockquote>
bruken soe bid ick her herman personne to ferwerth dat hy dit breeff om myne 
bede wille wold byseglie ende ick her herman vverscreuven om wybrandts bede wille 
dyt breef habbe bysegheleth Ende om een mara festicheet hwant wy her 
syurd broer benna ende jeppa to foldeghum in disse seck habbet jenwerdich 
25 weysan ende self nen syghel synt feren soe hab ick her syurd verscreuen beden 
her herman pers[s]onna to yeslem dat hy dit breef wolde byseglie ende ack her 
herman verscreuen om her syurds beda wille dit breef habbe bysegliet ende
</blockquote>

p42
<blockquote>
25 Item soe schilleth '''zalige romka kynden foersreuen doede kammyngha haya''' liaw 
forsreuen wtwisa in nowlike Rantha in ferwerda deel jeffta '''op Aemland''' Hweer 
dat hya liawest willet toelf beyers goldena rantha fan dae tritich deer her by foer- 
tiden toe seyd weren Inder baer twisken doeden foerscreuen ende '''Romka keympa 
Ende haya saskers sennen''' Ende hath doeden forscreuen hyr an ontschurt dat schil 
30 haya doeden forscreuen forfulla mit syn gueden Ende disse iggen foerscreuen doeden 
foerbynaemd wthwisinghe al hyr fan toe dwaen hwanneer dae soenlioed forcreuen
</blockquote>

Zelfde stuk, [https://frisian.eu/corpus-frontend/frysk/docs/1600?field=contents&searchfield=contents&query=%5Bword%3D%22wngha%22%5D#0 ander bron], OFO IV #40, 1473:
<blockquote>
[Wy '''haija heringha''' fa{n}der eene]r sydae Ende zioela siidtz{en} buwyngha 1) jetthie
syn liaw zalige Ro[mcka dochter doijnghia weyna fand{er} oed{er} sijdae/ hlyet]
en{de} [bijkannet] m[eij disse Ienwirdige] b{re}ue en{de} {com}p{ro}mis hoe dat wy al wse
schylinge en{de} twispan fan aers[te bijghen mith Ielckers nije schilinghe d{eer} hyr] in
ko{m}me{n} synt jeff [ko{m}men moegen] wessa claecklos en{de} bylouwet 2) en{de} bysprytze{n}
habbet steed en{de} fest toe hald{en} [als op den Eersamen h{er} folkeru{m} byd{er}
gnade] goedis 3) aulde apt wan lidlum hetta he{m}ma{ma} J[ellardus p{er}so{n}na
to Rauw{er}th Ieff h{er} Tza]ling p{re}benda{r}i{us} toe mersu[m van] haya heringha
wege{na} Ende op broeder worp kelner toe fursw{er}th Taecka wna{ma} h{er} Gabba
toe [tho naew{er}th] jeff h{er} Tzialla toe blya fan ziola en{de} jetthie v{or}scr{euen} fander
oeder syda Rysende fan '''zalige Ritska wngha''' Testame{n}t eerwenschyp en{de} lauwa
en{de} '''zaligha sasker doynghia''' eerwe{n}schip en{de} lauwa Ende foerd dae lauwa deer
Romka en{de} kempa lauwig{et} habbat En{de} allen dat fan hiara gued{en} en{de} lauwa
is wtspritze{n} dat hya al hi{ar}a schylinga hit zee fan land fan sand fan lydze{n}de
eerwe of fan staende hwsen land rente{n} hwsis here hit zee fan gold fan seluer
fan wee fan bodele wan quyck fan klaede Ende fan alle gued{en} litick
En{de} graet Jn haege en{de} in lege Replick En{de} onreplick sonderlinghe om stoe
ende '''stata stenze en{de} we{n}ny{n}ghe jn balne{r}a 4) buren mith hi{ar}a landen en{de} toebyhe{re}nde
land{en} en{de} land en{de} re{n}ten 5) op Aemland''' also dene als hi{ar}a rente{n}
in alle loegen deerse in freesland lydzen sinth
Jt{em} om da sa{n}ne fan lande en{de} landsrente{n} deer doede ka{m}my{n}gha hath to
sprecke{n} op zalige Ro{m}ka Eerwen ney wtwisinge der baer en{de} baerbrew{in}ge deer
doede ka{m}my{n}gha deer op haed en{de} mey om dae walde{da} fan breck en{de} brand
Raeff en{de} Reynd deer in disse jeer sint schyn van lxxiii twiska disse igge{n} v{or}scr{euen}
En{de} alle{n} dat deer wtspruten is En{de} dae re{n}ta op Aemlaend jn ferwerde{r}a deel
op sonliodena ka{n}ny{n}ga v{or}scr{eue}n disse v{or}scr{euena} secka en{de} schylinge
habb{it} wy igge{n} v{or}scr{euen} alinge en{de} al claecklos louwet en{de} wtsprytze{n} 6)
{com}p{ro}missit steed en{de} fest toe hauld{en} hath disse foerscr{eue}na soenlioede
toe baer bringhit ney r{iuch}ta riuchte of toe zoenliker soene En{de} dae zoen lioede
hi{ar}a ker to habbe{n} enthera dat riuchte ofte dae seena hya 7) foer he{m}me{n} ne{m}ma
willit wy igge{n} aldeer ne{n} sydze{n} in toe habbe{n} En{de} wy igge{n} v{or}scr{eue}n dit
steed en{de} fest toe hauld{en} hath disse foerbynaemde baerlioede toe baer bringh{it}
sonder allerleye jenspreke wsis v{or}scr{euen} by pena vand{er} wo{n}nen secke En{de}
dae degge{n} toe hauld{en} deer so dae soenlioede lydze{n} sint by liker pena v{or}scr{eue}n
Ende weert dat disse v{or}scr{eue}na soenliode disse foerscr{eue}na seck naet en
ena muchte{n} hya dan to manda hand{en} een wra toe tziesen of to hlottie{n} om een
wra een fan twam toe tziesen off toe ne{m}me{n} En{de} dio seck een eynd to habben
eer maye dey nest ko{m}men Ten weer secke dat dae soenliode en{de} wra om needtrefftlyke
secka den dey foerlensden En{de} weer dat enthe[re] fan ws sonliod{en} aff liiwich
waerd een oere{n} in syn steed toe sette{n} Hyr mey disse foersc{reue}na igge{n}
hya en{de} hy{ar}a ma{n}nyngha help{er}n en{de} help{er}s help{er}n een frye{n} fest
feerd toe hauld{en} jn lyff en{de} jn gued sond{er} allerhanda ond{er}reed
Jn Orkund diss{is} b{re}uis en{de} {com}p{ro}miss{is} v{or}scr{euen} hab ic haya v{or}scr{euen} myn
sigel op dat br{eef} tracht En{de} als ic syds v{or}scr{euen} fan syola my{n} zens wegena
machtich ben soe hab ic my{n} sigel mey op dit br{eef} tracht Jn dae jeer ws he{re}n
thusent fiouwerhu{n}dert tryaentzanchtich op s{an}c{t}e barb{ar}a dey wirg{ini}s
</blockquote>

==Uit: Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, 1768]</ref>==

===10-0-1396: De Graaf vergunt die van Ameland onzydig te mogen zyn tusschen hem en die van Oostergoo en Westergoo <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA257&printsec=frontcover Charterboek van Friesland p257]</ref>===
<blockquote>
''Den 10 Juny 1396''

Elbrecht & c doen cond dat '''die goede luden van Aemlant''' in Oestvrieslant mit ons overdragen hebben '''rustelic ende vredelic te ſitten ende te bliven''' tusschen ons ende den Oiſtvriesen van Oeſtergoe ende van Westergoe voir ons ende voir allen onse hulperen ende des hebben sy ons weder geloift in alre manieren ende vormen alse die van der Scellinge mit ons gedadinct hebben ende onſe brieven die wy den selve luden van der Scellinge dair of gegheven hebben inhouden ende begrypen ende hier voir hebben sy ons selve also vele gedaen so dats ons wail genucht In oircunde & c Gegheven in den Hage x dagen in Julio anno XCVI Item desgelicx hebben sy enen brieff mit ten clenen Segel

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BD 1351 1396 Cas R Fol 155 verfo 257''
</blockquote>

===11-08-1398: Arent van Egmond beleent met het Eyland Ameland en het Bild gelegen tusschen Minnertsga en Mariengaarde <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA284&printsec=frontcover 284] </ref>===
<blockquote>
''Den 11 Augusty 1398''

Elbrecht & c ende Willem van Beyeren & c bi derselver ghenade Grave van Oistervant doen cond allen luden want ''onse lyeve ende ghetrouwe Heeren Aernt Heer van Egmonde ende van Yselsteyn'' ons Mairscale ende Bil als voirscreven is van ons ende is tusschen Meynaertsga ende Sinte Marien gaerde mit '''synre vriër heerlicheit in hoghen ende in laghen ghelyc van Aemlant voirgescreven''' is te houden '''beyde Aemlant''' ende beleder van onsen Heer gheweeft heeft op ons lant ende luden van Oistvrieslant doe sy bedwongen worden ende in handen ghingen dair hi meninghen zwaren arbeit ende truwen dienst ons in ghedaen ende bewyst heeft die wy ymmer aenzien willen ende niet en staet te vergheten dair om dat wy hem ghegeven hebben ende gheven om al ſulk weldoen ende truwen dienst wille als voirscreven is ende hi ons mede voirtyts al toes bewyst heeft ende noch bewisen sal '''Aemlant mit alſinen toebehoren dat ghelegen''' is aen die Scellinge dats te verstaen put te ende galghe in hoghen ende in laghen als een vrye heerlicheit toebehoert '''wtgeſeit die zeevont ende die tollen die houden wy aen ons selven'''. Item so hebben wy hem mede ghegeven een wtlant gheheten Bil dat aengheworpen is buten dycs ende ghelegen onsen nacomelingen, Heeren Aernt Heer van Egmonde ende van Yselsteyn ende ſinen nae comelingen ten erflien. In oirconde & c Ghegeven tot Staveren Sonnendages na Sinte Louwerens dach Anno XCVIII

''Jussu Dominorum Ducis & Comitis 
Presentibus Dno Burchgravio & Wilhelmo de Couster archidiacono 
S ex Coff 
S de Couster præpofitus Ecclefiæ Montenfis Hannoniæ''

''Register en Leenkamer van Holland
Liber V 1390 1401 Cas E Fol 291 verso
Zie Mieris Charter Boek 3de Deel pag 686''
</blockquote>

===29-08-1405: Uitspraak of Staatsgewyze verklaringe over de vryheit van de Heerlykheid Ameland <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA351&printsec=frontcover 351]</ref>===
<blockquote>
''Den 29 Augusty 1405''

Ali jene theer thit brieff schellet sjaen jefta herra lese so dwaet wy '''Riogt und Reed ther Landen und ther Steden und deelen van Oostergoo und van Westergoo nu voergaderet tho Hartwerdt''' kundt und oepenbaer met thisse oepene brieffe that wy t habbe fun then anthe wysd anthe begrypen in that you wech stethe anthe feste tho haldene that '''tha van Amelanthe schellet wesa vry anthe qwyt anthe onbehleſst van alle riochten anthe fan alle bernthe in Ferwertheradeel jefta in eenige deele in onse lanthe fan Oostergoo anthe fan Westergoo anthe by hemna selven schillet riochta anthe hiarra riocht by hemma selve schillet fera''' alsoe alsse tha fanthe Schylige dwaeth alle thing sonder argalist In eene Allen weerhed voor alle tha jene the thit brieff schillet syaen jefta herra lese habben wy Ste den anthe Delen fan Oostergoo anthe fan Westergoo voorſz the ouse naemen by ou se syg len jefta secreten schrieun staet thit brief besyglet in tha ieer onses Herren Jeſu Chriſti thousent fiouwer hondert anthe vyf Sinthe Johannis Dey decollatio

Aan den Principalen zyn geweest zeven uythangende Zegels doch tegenwoordig so als het noch onder den Heere van Amelandt berustet hangen er vyf zegels aan de twee plaatsen door langheyt des tydts zynde leedig geworden

'''VERTAALING'''

Allen den genen die defen brief zullen zien ofte horen lesen Soo doen wy Recht en Raden der Landen en der Steden sampt deelen van Oostergoo en Westergoo nu tot Hartwerdt vergadert kondt en openbaar dat wy t hebben gevonden en geweesen en be grepen in het eeuwig stede en vast te houden dat die van Amelandt sullen vry en quyt en onbelast zyn van alle rechten en van alle jurisdictie in Ferweradeel of in eenige Deelen van onse Landen van Oostergoo en van Westergoo en dat zy by haare selven ſullen rechten en haar recht by haar selven ſullen voeren gelyk die van der Schelling doen alle ding ſonder arghlift In eene waarheyt voor alle de gene die dit brief sullen zien ofte hooren lesen hebben wy Steden en Deelen van Oostergoo en van Westergoo voor schreven die onze naemen by onze zegelen of ſecreten geschreven staan dit brief bezegelt in t jaer onses Heeren Jeſu Christi duysent vier hondert en vyf op St Jans onthoofdinge dagh.

''Huberi Opera Minora Tom II pag 5 & 6 Dog in de Vertaaling verbetert''
</blockquote>

===07-10-1405: Die van Ameland hun beraad genomen hebbende op de aan hun gegevene Vreede en veyligheid zoo geeft Graaf Willem vrygeleyde aan Claas Dey van Harderwyk om derzelver antwoord aan hem over te brengen <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA352&printsec=frontcover 352]</ref>===

<blockquote>
''Den 7 October 1405''

Willem & c doen cond allen luden '''die goede lude van Amelant mit ons gedadingt hebben dat sy van ons onsen landen luden ende hulpers vry ſullen sytten up Amelant ende veilich wesen sullen over all in den onſen ghelikerwys als die brieven die ſy van ons hebben dayr off inhouden ende begripen up welker dadinge ende veylicheit voirscreven ſy noch hoir beraet ghenomen hebben''' ende ons gheloift dat ſy ons een antwoerde daer off fenden ſullen Soe heb ben wy gegeven ende geven mit desen brieve Claes Dey van Harderwyck een goet vry vast en seker geleide veylich up Amelant te trecken ende weder van daenen te comen over all duer den onsen te water ende te lande om ons een antwoirde te brengen van den goeden luden voirscreven In oirconde & c Gegeven in onsen bezitte van Hagensteyn ende Eversteyn zeven daghen in Octobri Anno M CCCC ende vyve

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale B Н 1404 1406 Cas R Fol 38''
</blockquote>

===21-05-1409: Vrygeleyde aan die van Ameland gegeven <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA368&printsec=frontcover 368]</ref>===
<blockquote>
''Den 21 May 1409''

Item op ten selven dach a '''heeft myn Heer geleide gegeven den goeden luden van Amelant die by hun comen ſullen''' om hoir gebreck te thonen dat sy meynen dat sy hebben ſouden an myns Heeren ondersate Ingevolge het voorſz Register is die zelve dag den 21 May 1409 tot negen personen toe duerende tot Sint Jans daghe toe te midsomer naistcomende off daer en binnen achte dagen lang na myns Heren wederseggen

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BC 1408 1410 Cas R Fol 55 verſo''
</blockquote>

===27-02-1421: Vrygeleyde voor de afgezondene van Ameland <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA425&printsec=frontcover 425]</ref>===
<blockquote>
''Den 27 February 1421''

Up ten xxvijsten dach van Februario (a) '''gaff myn Heer den goeden luden van Amelant wt Vriesslant geleyde tot X personen''' toe off dair onder duerende die iiij Paescheilige naestcomende wt ſonder arglist om dair en binnen by mynen Heer te comen ende mit hem te spreken & c

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BL 1420 1421 Cas R Agter 
aan het 4de ongenumert blad''

(a) Te weten volgens het meergemelde Register van den jaare 1420 ſecundum stilum curiæ dus 1421
</blockquote>

===03-04-1421: Die van Oostergoo Westergoo en Stavoren maaken een Verbond van Vreede met Hertog Jan van Beyeren Voogd van Holland enz ingevolge van den brief des Hertogen van den 4 November 1420 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA427&printsec=frontcover 427]</ref>===
<blockquote>
''Den 3 April 1421''

[...]

Ende alle dese puncten ſullen bruken ey ande ende ommelande die den lande voorschreven toe behooren ende mit hem in deser dadinghe voirschreven besoent willen wesen '''wtgheset Amelant a ende die Schellinghe.'''
Datum Medenblick tertia die Aprilis an no M CCCC XXI

''Mieris Charter Boek 4de Deel pag 574 
Leenkamer F.L. 10. Fol. 10. by Bockenberg MS.''
</blockquote>

===p614, is gelijk aan OFO II #64 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA614&printsec=frontcover 614] = OFO II #64</ref>===

==Uit: [https://www.academia.edu/19550619/G_Verhoeven_en_J_A_Mol_ed_Friese_testamenten_tot_1550_Leeuwarden_1994_ Friese testamenten tot 1550, G. Verhoeven en J.A. Mol, ed., 1994]==
===09-03-1486: #50 Haya Kammingha, p97===
<blockquote>
In den namma Goedis, amen.
Int jeer Uus Heren twsen fyourhondert sex ende tachtich, des tonnersdeys farra Sinte Gregorius, dae macked '''silge Haya Kammingha, aulderman thoe Lyouwerd''', cranck fan lichaem men scerp fan sinnen ende wytlick fan foerstand, syn testament off lesta willa ende en scheedinghe twische syn kynden, yn jenwirdicheed gueder mannen, als orkenen deerthoe beden ende roepen, als her Menna, personna thoe Kamminghabuer, her Jella Jwisma, decken thoe Lyouwerd, her maester Mamma, personna thoe Aldahow, her Wybren, personna thoe Nyahow, ende Boetha Houwengha, in maneren neyscryowen.

Int aerst soe wolder dat ''Peter ende Syoeck, syn kynden''', alla lyoedem deer spreeck mochten habba offte hauwen habba aen synre persoene offte gueden ney riucht ende reeden, scolden fuldwaen by gueder lyoedena reed.
Foerdmaer soe macked hy ende seth syn kynden eerwen all synre gueden, repplick ende onrepplick, ende wold datse dat eerwenscip scolden deela yn maneren neyscr.
Int aerst soe scil '''Peter habba yn syn deel eerwenscips Heringha stins ende staetha, mith dae landen deer aldeerthoe byhered ende mith all syn thoebyheer'''.
Item deerthoe scil '''Peter habba Scerweerstera gued, deer Menna nu ter tyd up wanned''', soe graet alst Haya aldeer heed, ende '''aldeerthoe Heringhe auld gued''', soe graeth alst is.
Item soe willer dat '''Syoeck, syn dochter''', yn hir deel eerwenscips scil habba Gerliffsma gued toe Rauwerd, alsoe graet als dat is.
Item deertoe Jowcka gued toe Berns, soefulla als Haya deer leten ende lauwighed hath. Foerdmeer wold silge Haya voers. dat Peter ende Syoeck scilled thoelycka habba ende deela '''Hebba gued uppa Kraecka''', deer jelt
fyortich klinckarden jeers, byhaulden dat dyoe tzierck toe Rauwerd offte dy patroen deeruuth scil jeerlicks habba ende barra tween rynschg., deer silge Haya dae tziercka aldeer byspritzen hath, ende scil dae kynden thoelycka aeff ghaen.
Item foerdmeer scil '''Peter habba yn syn deel eerwenscips Jelmera staetha up Aemland mey hyara thoebiheer, ende acht pennyaheer thoe Ballum'''.
Item '''Syoeck scil habba fyff pennyaheer thoe Hoelum ende dae huussteeden thoe Ballum altoeghaera''', uuthseyd Copthiens steed.
Foerd soe hath hy byspritzen '''Hanthia, syn natuerlicka zen, thoe dae gueden deer Hanthia yn foertyden ontfinsen hath ende Haya hem jouwen hath, een penninghsheer thoe Hoelum ende Copthiens steed voers. Hyrtoebuppa om dae gunst ende lyaeffte deer silge Haya toe Hanthia heede, soe jowth Doed Kammingha Hanthia voers. sauwen gouna renta thoe Hallum fan dae nyoeghen deer hyoe aldeer hath.
Dit foers. testament off lesta willa ende scedinghe wold silge Haya dat Peter ende Syoeck, syn kynden, scolden haulda sonder weersidsen hyaerens offte emmens fan hyara weyna.
Sonder arghelist. In orkund der wird ende foer sterckinghe dissis testamentis soe habbed wy, Menno, Jellardus, Mammo, Wybrandus ende Boetha voers., oerkenen hyrtoe beden ende roepen, uuse sigelen bynya aen dit testament hanghed.
Scrn anno, die etc.

''Origineel: A. ARA, Archief Nassause Domeinraad, Hoofdarchief, inv. nr 10313.17. Perkament.
Met vijf uithangende zegels: 1 (83), 2 (59), 3 (75), 4 (123), 5 (10).
In dorso: Haya Kammynga testament.''

''Vertalingen in het Nederlands: B (17de eeuw, door F. Baardt, secretaris Ameland, naar A). Niet voorhanden. - C (1663, geauthentiseerd door H. Scherhagen, naar B). RAF, Archief Hof van Friesland, inv. nr EEE 2, f. 520v-521v. - D (1664, geauthentiseerd door H. Scherhagen, naar C). RAF, Archief familie Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, inv. nr 940.
Druk: a. OFO I, 346''
</blockquote>

==Uit: Verslag aangaande een onderzoek in Duitschland naar archivalia belangrijk voor de geschiedenis van Nederland], Pieter Johannes Blok, 1888 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Verslag_aangaande_een_onderzoek_in_Duits/yEpi1aB9fFMC?gbpv=1&printsec=frontcover Verslag Blok]</ref>==

===1444-14445: Bremischer Urkundenbuch, Verslag aangaande een onderzoek in Duitschland naar archivalia belangrijk voor de geschiedenis van Nederland, Pieter Johannes Blok, 1888 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Verslag_aangaande_een_onderzoek_in_Duits/yEpi1aB9fFMC?gbpv=1&pg=PA219&printsec=frontcover p219]</ref>===
<blockquote>
*23. 11 Juli 1444. Groningen vraagt '''schadevergoeding voor die van Ameland''' bemoeilijkt door Bremer uitleggers.
*24. 12 Juli 1444. Groningen vraagt de teruggave van een door Bremers genomen schip toebehoorende aan Reynke Meckens te Groningen.
*25. 6 Sept 1444. Groningen vraagt op nieuw om '''recht voor die van Ameland en zendt tevens het traktaat tusschen Bremen en Ameland over''' dat door de Bremers niet erkend werd.
*26. 23 Nov 1444. Harderwijk vraagt vergoeding voor schade aan een burger van de stad toegebracht
*27. 22 Dec 1444. Herhaling van dezen eisch.
*27. 1 Aug 1445. '''Wy Rytzeko Ungha, hovetlijng, unde ghemenen landlude und inwoners des landes Ameland, sluiten vrede met Bremen'''. Zegels van Rytzeko, Frederijck, kerkheer van Ameland, en de Oldermans en Raad van Dockum.
</blockquote>

==Uit: Archief voor vaderlandsche, en inzonderheid Vriesche geschiedenis, oudheid- en taalkunde, H. W. C. A. Visser en H. Amersfoordt, vol 1, 1824 <ref>[https://books.google.nl/books?id=ooY7AAAAcAAJ#v=onepage&f=false]</ref>==

===Historie van Vriesland door [https://nl.wikipedia.org/wiki/Peter_van_Thabor Peter Jacobsz. van Thabor] <ref>[https://books.google.nl/books?id=ooY7AAAAcAAJ&pg=PA19#v=onepage&f=false p16-21]</ref>===
<blockquote>
1463

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii nam Doyngha oerloch een ommeslach van dese broeren ende swagheren; eerst teghen '''Gaela to Coldum''', ende nae teghen '''Jancka Douwma'''; soe dat, nonis Septembris wort gheuanghen '''Syrick Doyngha''', ende daer nae op sinte Anthonys auent wort gheslaghen '''Kempa Doyngha''' van '''Ygha Gaelasz''. Daer nae began '''Haring, Jancka Douwma landsaten te berowen toe Yrnsem''', ende branden '''Jancka huys'', ende sloghen hen volc af, voer ende nae, ende hielden open oerloch teghen '''Jancka, van Botta huys toe Yrnsem'''.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii nae Paesschen, wan '''Haring, Jancka stins toe Yrnsem''', ende worpet om, ende dreef '''Jancken alheel van Yrnsem'''. Doe waren Doyngha noch meer ontsien, dan sy ye te voren, beyde in Oestergo ende Westergo, ende in den Seuenwolden, ende ten was niet te sien dat yemant solde teghen hoer fetten dorren. Doe branden sy, ende roueden '''to Ackrum, toe Born, ende toe Wommels''', ende deden vele luden groten onwille.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii worp dat rat van auentueren weder omme, ende viel Doyngha teghen. Want '''Jancka ende Gaela toe Coldum''', mit hoer soldye, ende mit die Woldlueden, beley den '''Agga in Ackmaryp''', ende hongherden hen af, ende Agga quam by nacht of, ende sie creghent stins, en de worpent om. Corts daer nae toech '''Jancka voer Renicks huys to Ackerum''', ende creech dat oeck, ende '''nam Renick gheuanghen'''; want hyt mit Agghen hielt. Nae onser Vrouwen dach assumptie, toech Jancka an die Gheesten, ende wan '''Kempa Doyngha stins toe Hemelem''', ende worpet om; ende daer worden ix of x mans van die droefen doet gheslaghen.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii, ind' octave onser Vrouwe dach nativitathen, wort gheslaghen '''Tyard Meckum''', ende '''Runka Doyngha''' huys wort omme gheworpen.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiiii, quinto Idus Octobris, was '''Jancka Douwma toe Aylsem''' int cloester, mit vele volckis, ommet huys toe Yrnsem te winnen, alsoe dat '''Haring Doyngha''' teghen hen quam mit '''Hetta Dekema, ende, Werp Tyarda opter Gheest, Douwa Abbama van Stiens ,Tyebba Onasz, Ona Wytghasz, Doecka Soudens''', mit vele volcks, veel meer dan Jancka hadde, ende oeck beth ghewapent, ende toghen des daghes nae sinte Gereoen ende sinte Victoers dach, ouer die Born tot Jancka, ende ghinghen te stryde alsoe datter een swaer slach toghinc. Daer worden vallich ende gheslagen Hetta Dekama, '''Haring Doyngha''', ende Ona Wynthyasz mit weyních ander volckes. Ende ander houelinghen ontliepen, ende die mient. '''Doecka Soudens''' wort ghevanghen. Daer bleef vele wapens: oeck peerden ende clederen; niet vele volckes. Des daghes daer nae vloghen die ruters van '''Hiddama stins opt Nyelant''', van anxt, ende lietent ledich staen. Mer '''Goslic Juwinghe''' quam daer op, ende '''Jancka creech Donthya stins to Yrnsem'''; ende twie daghen daer nae creech Jancka, '''Watthya Mennasz stins''', daer Botta voerfcreuen op woende, mit ghewelde. Vele meer oerloghe isser gheweest, beide in Oestergo ende Westergo, ende oeck omtrent '''Saske Groninghen, ende om Leewerden'''; ende in Ferwerderdeel wasser grote twydracht tusschen die partye; die duert tot noch toe, ende sint vele houelinghen omme gheslagen, onder welcken die laeste was '''Tzaling Sitthyma'''. Ende die laeste van die Vetcopers was '''Runka Doyngha'''; die wort ghebrant in 1463 die kercke toern, int iaer lxiii omtrent sinte Marten.
</blockquote>

==Uit: Het eiland Ameland, Montanus Hettema, 1855<ref>[https://www.google.nl/books/edition/Het_eiland_Ameland/5AJSAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA38&printsec=frontcover p38]</ref>==
<blockquote>
Uit eene copia brief van 20 Junij 1469, te vinden in den ''Amelandiae Status Genuinus, 1666 bl. 27'', zien wij dat Hertog Philips van Bourgondien den '''21 Maart 1428''' de brieven heeft geconfirmeert door zijne oomen, Hertog Willem van Beijeren en Hertog Jan van Braband, aan die van Ameland gegeven, en dat Karel van Bourgondien bij dien brief '''die van Ameland vergunt om met zijne onderdanen van zijne Landen vrij en onbeschadigd te zijn''' en te zullen handelen naar inhoud der brieven die zij van de bovengemelde zijne voorvaderen hebben, mits dat zij jaarlijks ten zijnen behoeve zullen geven acht schilden tot 28 ponden vlaamsch 't stuk, en zulks zoo lange tot dat hij zijne onderdanen van Oostvriesland, die hem nog rebel zijn tot gehoorzaamheid en on derdanigheid zal hebben gebracht. Dat die van Ameland hem ook daartoe zullen dienen naar alle vermogen, en alles zullen doen hetgeen goede onderdanen haren rechten Landsheer schuldig zijn te doen. In dezen brief vindt men van geenen Heer van Ameland melding gemaakt
</blockquote>

==Uit: De staatkundige en rechtsgeschiedenis van Ameland tot deze eeuw, Jan Houwink, 1899 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover De staatkundige en rechtsgeschiedenis van Ameland tot deze eeuw, Jan Houwink, 1899]</ref>==

===Hoofdstuk 1, p28-29 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA28&printsec=frontcover p28-29]</ref>===
<blockquote>
Sasker vóór hem was overleden benoemt hij tot erfgenamen zijne kleinzonen Remmeka, Keimpe, en Haye, en vermaakt den oudsten, Remmeka, Jelmera State, door hem zelf waarschijnlijk daar gebouwd vor die bernthe der zelen 1). '''Remmeka, of Romke, zich noemende Donia of Doynghia en zijn broeder Keimpe zijn gewikkeld in den Donia oorlog en worden beide in 1463 gedood 2). Keimpe kort na Romke, zooals blijkt uit een stuk van 9 Augustus 1466''', waar gesproken wordt van Keimpe's nalatenschap, en Jelmera State hieronder wordt genoemd, en uit een stuk van 10 Augustus 1474, waar Haye's eigendom van Jelmera State wordt vergeleken met die van Romke. Keimpe's eigendom had dus te kort geduurd om een vergelijking daarmede toe te laten.
Keimpe is dus een korten tijd na den dood van zijn broeder eigenaar van Jelmera State geweest, en wordt daarin opgevolgd door Haye, die zich naar een state van den eersten man van zijne moeder, welke state in zijn bezit was, Heringa noemde en later, toen hij door zijn huwelijk met Doedt Dokema, weduwe van Sicke Camminga, Cammingahuis te Leeuwarden en Cammingaburg ten oosten van die stad had, verkregen Haye Camminga. Het duurt niet lang, of hij krijgt o. a. over de erfenis van Keimpe Donia, waaronder Jelmera State, geschil met den echtgenoot zijner zuster Eelck, Wigle Camstra, welk geschil 9 Augustus 1466 (St Laurentius jound) door zoenlieden wordt beslist, en Haye toegewezen "Jelmera stoe en staten, mit dat frondeel

''1) Copiae Testamenti: fam. archief v. Sminia, Vrije Fries XIX, 296.
2e fideicomm. registr. boek v Fr. fol. 519.
2) Petrus Thaborita I, 16-20
Arend II, III, 213-218''

p29

ende Heerlicheed op Aemland" 1)

[...]

''1) Schotanus. De geschiedenissen kerckelijk ende wereldtlijck van Friesland-[https://books.google.nl/books?id=pYNMAAAAcAAJ&pg=RA2-PA84#v=onepage&f=false brieven en documenten, blz. 84.]''

[...]
</blockquote>

===Hoofdstuk 2, p100-102 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA100&printsec=frontcover p28-29]</ref>===
<blockquote>
[...]

Een derde factor die tot de tot standkoming van een alge meen bestuur had kunnen bijdragen het optreden tegenover den vreemde, was evenmin zeer krachtig. De onderhandelingen met den Hollandschen Graaf kwamen weinig voor en aan verdragen met andere grietenijen namen de Amelanders nooit deel, terwijl de vredebrieven van de Friezen met de Graven van Holland in welken vrede Ameland en Terschelling begrepen zouden zijn, nooit door afgevaardigden der Amelanders werden onderteekend. Zoo zien wij dan ook dat in 1409 en in 1421 door den Graaf van Holland vrijgeleide werd verleend den gueden luden van Amelant,tot negen personen toe in 1421 tot X personen toe 1). Zoo waren dan de Amelander dorpen in hun gebied oppermachtig en leidden geheel hun eigen leven. Door zich op gepasten tijd van de goede gezindheid van den Graaf van Holland te verzekeren en tegelijk goede vrienden met de Friezen te blijven, wisten zij zich zeker voor den een de relaties met den ander verborgen houdende buiten den strijd en hunnen handel in Friesland 2) en Holland 3) onbelemmerd te houden.

''1) Chb v Fr I 368 425
2) 16 Febr 1400 permissie van de Noordel. grietenijen van Oostergoo aan de Amelanders om handel te drijven tot Goinga toe (RA den Haag)
3) Brieven van den Graaf van 6 Oct 1405 (Chb v Fr), 21 Maart 1429 (RA den Haag), [https://books.google.nl/books?id=RkRHAAAAcAAJ&vq=jelmera&pg=PA150#v=snippet&f=false 20 Juni 1469 (Huber, Opera minora II 150)] dat sij veilich varen comen merren ende keren sullen overal in den onsen''

p101

Met het optreden van Ritske Jelmera treedt een nieuw stadium in. Hij en zijn opvolgers wisten zich door hunne hooge positie eene groote macht op het geheele eiland te verschaffen, en Ameland te maken tot een eenheid, tot één staat onder hun bestuur. Ritske Jelmera wordt het eerst vermeld in de rekeningen der Graaflijkheid van Holland 1). '''Omstreeks 1424 'dadinegde' hij 'mit miins genad. Here raide dat hij met dien van Amelant onder die graeflicheyt bescutt soude wesen ende soude geuen siin Huysgelt jairlicx daeraf' en betaalde dit huisgeld ook later, gelijk uit de quitanties 2) daarvan blijkt.''' Waarschijnlijk was hij kort te voren op Ameland gekomen, en had hij daar Jelmera State gebouwd. Waarschijnlijk is dit omdat wij vóór dien tijd niets van deze state of haren bewoner bemerken, wat als zij eerder had bestaan, bij de onderhandelingen met den Graaf van Holland wel het geval geweest zou zijn, immers de bewoner daarvan ware dan de aangewezen persoon geweest ook dan de eilanders te vertegenwoordigen. Bovendien is Ritske volgens zijn testament 3) gedoopt en dus waar schijnlijk geboren te Ternaard, en werd hij in lateren tijd voor den stichter van Jelmerahuis gehouden. Zeker is dat hij in 1429 op het eiland woonde en eene boven allen verheven positie innam daar hij genoeg aanzien bezat om de inwoners alléén te vertegenwoordigen. In den vredebrief van Bremen van 1445 up sunte Peters

''1) 1428-30 fol. 24 verso <ref>3.01.27.02 Grafelijkheidsrekenkamer of Rekenkamer der Domeinen van Holland: Afgehoorde en Gedeponeerde Rekeningen, (1425) 1446-1728 (1793), 01 GRAFELIJKE TRESORIERS- EN KOSTENREKENINGEN, 01.5.6 Philips van Bourgondië, 127-130 Rekeningen van Boudewijn van Zwieten, tresorier. 1425 okt. 27 - 1430 okt. 1 5 delen, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.27.02/invnr/%4001~01.5~01.5.6~127-130~130 130 1428 aug. 9 - 1430 okt. 1 1428 aug. 9 - 1430 okt. 1], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.27.02/invnr/130/file/NL-HaNA_3.01.27.02_130_0026?eadID=3.01.27.02&unitID=130&query=3.01.27.02 afbeelding 26/128], linkerbladzijde, derde item </ref>
2) RA den Haag
3) Copie (c1564) van een vidimus van 1483 in het fam. archief v Sminia (Fr. Genootschap), gedrukt Vrije Fries XIX 296.
Copie in het 2e fid. comm. registr. boek 519. (RA Leeuwarden)''

p102

dach ad vincula 1) wordt hij genoemd Rytzeko Ungha hovetlyng, en hieruit kunnen wij wel eenigszins opmaken welke zijne positie op het eiland was. 't Woord hoveling zegt weinig, de edelen in Friesland worden dikwijls zoo genoemd. Het woord beteekent geene macht, maar de hovelingen, de aanzienlijksten in de dorpen en grietenijen, hadden als zoodanig, en ook als de grootste grondbezitters, veel invloed. In de stukken in het Charterboek van Friesland vindt men ze zeer dikwijls genoemd en wel na de grietmans, mederechteren en prelaten. Zoo was Ritske ook, als eenige hoveling, daarbij als groote grondbezitter, iemand van zeer grooten invloed in Ballum, het dorp zijner inwoning, maar ook in de weinige zaken die het geheele eiland betroffen, en hiervan uitgaande wisten hij en zijne opvolgers hunne macht gestadig uit te breiden. Wanneer in krachtige steden, als vooral Franeker, Bolsward, Sneek één hoveling zich alle macht kon verwerven 2), hoeveel lichter dan hier waar de bevolking betrekkelijk arm en onontwikkeld was en hij geen mededinging had te vreezen!

[...]
</blockquote>

= Familie- en erfenisoverzicht Kammynga/Heringa =
== Stamboom en huwelijken ==
<pre>
Ritske (c1383-1450)
├─ Eerste huwelijk: Tjemck († >1430)
│ ├─Sasker Heringa († <1450)
│ │ ├─ Eerste huwelijk: Hilk († c.1431)
│ │ │ ├─ Romke Donia
│ │ │ ├─ Kempe Donia
│ │ │ └─ Ael
│ │ └─Tweede huwelijk: Idt van Aylva (weduwe van Heringa)
│ │ ├─ Hajo Heringa († <1499)
│ │ │ └─Eerste huwelijk: Dodonea Sjucksdr Dekema († 1499)
│ │ │ ├─ Siouck Camminga
│ │ │ └─ Peter Camminga
│ │ └─ Eelck x Camstra
│ ├─Jouk
│ ├─Jeltse
│ ├─Wits
│ └─Anske x Sjuck Dekema
├─ Tweede huwelijk: Ayl (x <1450)
└─ Buitenechtelijk: N.N.
└─ Hannyke
├─ Eerste huwelijk: Thiede Doekes Hemmema (†? 1336)
└─ Tweede huwelijk: Doedt († c1485)

---
Dodonea Kammynga († 1499)
├─ Eerste huwelijk: Sicco
│ └─ Gratiana Kammynga († c1476) x
│ └─ Peter Kammynga (†<1458)
│ └─ Doede Kammynga (†? <1466)
├─ Tweede huwelijk: Hajo Heringa
│ ├─ Pieter Kammynga (vernoemd naar zoon uit eerste huwelijk)
│ │ └─ Gratiana (dochter van Pieter, vernoemd naar Dodonea's dochter uit eerste huwelijk)
│ └─ Sjouck (dochter) krijgt trimdeel
</pre>

Het ontstaan van de vrije heerlijkheid Ameland

2025-12-28T11:17:43Z

Geneanvdp: /* Uit: De staatkundige en rechtsgeschiedenis van Ameland tot deze eeuw, Jan Houwink, 1899 De staatkundige en rechtsgeschiedenis van Ameland tot deze eeuw, Jan Houwink, 1899 */

= Hoofdstuk 1 – Ameland vóór en tijdens de opkomst van de Jelmera’s =

Dit hoofdstuk beschrijft de bestuurlijke en juridische situatie van Ameland vóór het optreden van individuele hoofdelingen, en reconstrueert vervolgens de omstandigheden waaronder Ritske Jelmera en zijn familie zich tot machthebbers op het eiland konden ontwikkelen. Daarbij wordt nadrukkelijk onderscheid gemaakt tussen contemporaine bronnen en latere historiografische interpretaties.

== 1.1 Ameland vóór de hoofdelingen (tot ca. 1405) ==
Tot ver in de veertiende eeuw kende Ameland geen centraal bestuur onder één hoofdeling. In de oudste bekende oorkonden wordt het eiland vertegenwoordigd door collectieve aanduidingen als ''die goede luden van Aemlant''. Dit wijst op een bestuurlijke structuur waarin de afzonderlijke dorpen – vermoedelijk via burgemeesters en volmachten – gezamenlijk optraden, zonder dat sprake was van een erfelijke heer.

In 1396 sloot hertog Albrecht van Beieren een overeenkomst met de vertegenwoordigers van Ameland, waarin wederzijdse vrede en neutraliteit werden vastgelegd. De formulering van deze overeenkomst laat zien dat de hertog zich richtte tot de gemeenschap als geheel, niet tot een individuele machthebber.<ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA257&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg #257, 1768 ], 10-6-1396; [https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ Ameland en de Van Cammingha's (2), Amelander Historie]</ref>

Vergelijkbare bevestigingen van neutraliteit en vrijgeleide volgden in 1404 en 1405 <ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1794 1794. Akte van neutraliteit en vrijgeleide van hertog Jan van Beieren aan de heren van Ameland in zijn gebieden, 10 december 1405]</ref>. Ook hierin blijft de collectieve aanduiding van de Amelanders gehandhaafd. Deze bronnen maken aannemelijk dat Ameland rond 1400 geen hoofdeling kende die het eiland als persoonlijk machtsgebied bestuurde. Daarbij dient te worden opgemerkt dat graaf Albrecht van Beieren in 1398 de heerlijkheden Ameland en De Bilt toekende aan Arend van Egmond <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_charterboek_der_graaven_van_Hollan/Cyr5Bd-jefsC?gbpv=1&pg=PA686&printsec=frontcover Groot Charterboek der Graaven van Holland, van Zeeland en Heeren van Vriesland, deel III, Van Mieris, 1755 #686], 11-8-1398</ref>, als beloning voor diens militaire steun. In de contemporaine bronnen uit 1396, 1404 en 1405 treedt Van Egmond echter niet op als vertegenwoordiger of bestuurder van Ameland. Dit wijst erop dat deze heerlijkheid in de praktijk geen feitelijke uitwerking heeft gehad.

In 1404 overleed Albrecht, en zijn zoon Willem VI [https://nl.wikipedia.org/wiki/Arend_van_Egmond#Levensloop leefde in onmin] met Van Egmond. Dat kan verklaren waarom de graaf zich 'de goede luden' van Ameland richtte, en niet tot de door zijn vader aangestelde leenheer.

== 1.2 De betekenis van 1405: juridisch precedent, geen machtswisseling ==
Het jaar 1405 wordt in latere historiografie vaak genoemd als een keerpunt in de geschiedenis van Ameland. In contemporaine bronnen betreft het echter geen instelling van een nieuwe heer, maar een herbevestiging van eerdere afspraken over neutraliteit en vrijgeleide.

In latere eeuwen werd een verklaring die aan een landsdag te Hartwerd (1405) werd toegeschreven, door de Cammingha’s gebruikt als juridisch fundament voor de zelfstandige status van Ameland. Deze verklaring is slechts overgeleverd in latere vertalingen en afschriften; het originele stuk is verloren gegaan. Modern onderzoek heeft aannemelijk gemaakt dat de tekstinhoud betrouwbaar is, maar dat met de datering mogelijk is gemanipuleerd om de ouderdom en daarmee het gezag van het document te vergroten.<ref>Oebele Vries, ''[https://www.bol.com/nl/nl/p/ferdban/9300000004184530/ Ferdban. Oudfriese oorkonden en hun verhaal]''</ref>

Het belang van 1405 ligt derhalve niet in de vestiging van een Jelmera- of Cammingha-heerschappij, maar in het ontstaan van een juridisch precedent dat later door opeenvolgende machthebbers strategisch werd ingezet. In 1405 trad er nog geen hoofdeling namens de Amelanders op: zij spraken zelf. Eventuele hoofdelijke machtsvorming op het eiland behoort tot een latere fase en kan niet rechtstreeks aan deze gebeurtenissen worden gekoppeld.

== 1.3 Veranderingen rond 1420: crisis, heroriëntatie en macht ==
Secundaire bronnen noemen 1424 als het jaar waarin Ritske op Ameland verscheen, daarmee een bron implicerende. Die heb ik niet kunnen vinden, maar in 1424 is [https://nl.wikipedia.org/wiki/Jacoba_van_Beieren#Volgende_huwelijken Jacoba van Beieren], kleindochter en erfgenaam van Albrecht, in oorlog met Jan van Brabant, haar tweede ex-man. Mogelijk verklaarde Ameland opnieuw zich afzijdig te houden aan de strijdende partijen, en mogelijk is die verklaring gedaan door Ritske, of iemand die zich heer van Ameland noemde.

In 1428 richt Philips van Bourgondië zich tot de 'heren van Ameland'. <ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>, wanneer Jacoba is verslagen.
Secundaire bronnen melden ook dat Ritske in 1429 optrad als woordvoerder of vertegenwoordiger, mogelijk in een antwoord op die brief.

De eerste decennia van de vijftiende eeuw vormden een periode van ingrijpende veranderingen. De [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Elisabethsvloed_(1421) Sint-Elizabethsvloed van 1421] had grote gevolgen voor de Waddenregio, waaronder Ameland. Tegelijkertijd verscherpten de politieke tegenstellingen in Friesland zich, onder meer in het kader van de Schieringer- en Vetkoperstrijd en de bemoeienis van Hollandse en Bourgondische machthebbers.

In deze context lijken zich nieuwe machtsverhoudingen te hebben gevormd. Waar Ameland eerder collectief werd bestuurd, ontstond nu ruimte voor individuele hoofdelingen die hun positie ontleenden aan grondbezit, militaire bescherming en externe connecties. Het is in deze overgangsfase dat leden van de families Jelmera en Cammingha op Ameland verschijnen. Waarom juist Ameland in deze periode aantrekkelijk werd voor Friese elites, en welke politieke spanningen daaraan voorafgingen, wordt in een later hoofdstuk nader onderzocht.

Deze ontwikkelingen vormen geen breuk, maar een overgang: zij markeren het moment waarop externe druk, ecologische ontwrichting en regionale machtsverschuivingen het collectieve bestuursmodel kwetsbaar maakten en ruimte schiepen voor individuele machtsconcentratie.

== 1.4 Oudere machtsstructuren en aanknopingspunten vóór Ritske Jelmera ==
Hoewel Ritske Jelmera de eerste persoon is die met zekerheid als zelfstandige machthebber
op Ameland kan worden aangewezen, wijzen verschillende aanwijzingen erop dat de wortels
van deze positie verder teruggaan. Het betreft hier geen sluitend genealogisch bewijs,
maar een samenhang van geografische, juridische en politieke factoren.

Reeds vóór het optreden van Ritske zijn er op Ameland tekenen van:
* afzonderlijke rechtsruimten;
* lokale elites met bezit zowel op het eiland als op het vasteland;
* een bewuste positionering ten opzichte van machtsvorming in Friesland.

In de veertiende eeuw maken delen van Friesland een proces van schaalvergroting en
machtsconcentratie door, waarbij hoofdelingen hun positie versterken via oorlog,
bondgenootschappen en bezit van stinsen. Ameland lijkt zich in dit proces steeds
afzijdig te houden. Dit wijst op een strategie waarbij het eiland zich niet als
onderdeel van Friesland presenteert, maar als een eigen rechtsruimte.

Daarnaast zijn er aanwijzingen dat families die later een centrale rol spelen
(Jelmera, Camminga, Heringa) reeds vóór 1400 beschikken over:
* landbezit op Ameland;
* connecties met kloosters (zoals Ferwerd/Foswerd);
* verwantschappen met Friese hoofdelingen.

Het is aannemelijk dat deze combinatie van factoren een institutionele continuïteit
vormde, waarop Ritske Jelmera kon voortbouwen. In dat licht moet zijn optreden niet
worden gezien als een beginpunt, maar als een moment waarop bestaande structuren
zichtbaar en juridisch herkenbaar worden.

== 1.5 Van Jelmera-stins tot Camminghaslot ==
Rond 1424–1425 werd nabij het huidige Ballum een stenen residentie gebouwd, later bekend als Jelmerastate. Deze bouw markeert een fundamentele verandering: de vestiging van een permanente, versterkte machtszetel op Ameland. De stins fungeerde als centrum van bestuur, rechtspraak en economische controle.

Chronologisch kan deze ontwikkeling als volgt worden samengevat:
* ca. 1424/1425 – bouw van een stenen residentie (Jelmera-stins) op Ameland;
* ca. 1450 – Ritske Jelmera beschikt aantoonbaar over de state en draagt deze over aan zijn nakomelingen;
* tweede helft 15e eeuw – via huwelijk en erfopvolging komt de machtspositie in handen van Hayo, kleinzoon van Ritske;
* vanaf deze periode wordt de naam Cammingha dominant, en raakt de residentie bekend als het [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot].

Via erfopvolging, huwelijkspolitiek en bestuurlijke consolidatie komt deze machtspositie uiteindelijk terecht bij Hayo Cammingha, die haar weet te legitimeren door erkenning van Bourgondische en later keizerlijke zijde. Daarmee wordt een lokale hoofdelijke machtspositie geleidelijk voorzien van dynastieke en externe legitimatie, een proces dat pas in de tweede helft van de vijftiende eeuw zijn formele beslag krijgt.

== 1.6 Afbakening en onderzoeksvragen ==
Dit hoofdstuk laat zien dat de opkomst van de Jelmera’s en later de Cammingha’s niet het gevolg was van één enkel besluit of document, maar van een proces waarin collectief bestuur plaatsmaakte voor hoofdelijke macht. Open vragen blijven onder meer:
* de precieze wijze waarop Jelmera- en Cammingha-bezit op Ameland werd verworven;
* de rol van externe machthebbers bij deze machtsvorming;
* de mate waarin latere bronnen oudere gebeurtenissen hebben hergeïnterpreteerd.
* de vraag of en in hoeverre deze machtsvorming kan worden begrepen als een bewuste strategie van Friese elites, of als een pragmatische reactie op veranderende omstandigheden.

Deze vragen vormen het uitgangspunt voor de volgende hoofdstukken.

= Hoofdstuk 2: Parallelle elites en gedeelde belangen (ca. 1390–1458) =
== 2.1 Inleiding: twee families, één machtsveld ==

De opkomst van hoofdelijke macht op Ameland in de eerste helft van de vijftiende eeuw laat zich niet herleiden tot één enkele persoon of familie. Zowel Ritske Jelmera als leden van de familie Camminga verschijnen in deze periode op het eiland, aanvankelijk zonder duidelijke hiërarchie tussen hen. Pas later, door erfopvolging en huwelijkspolitiek, vloeien deze lijnen samen. Om deze ontwikkeling te begrijpen, is het noodzakelijk beide families niet geïsoleerd, maar als parallel opererende elites te beschouwen.<ref>Analyse op basis van OFO I–III en latere historiografie; synthese van verspreide vermeldingen.</ref>

== 2.2 De Cammingha’s: beloning voor hertogelijke steun? ==
Van de familie Camminga is bekend dat zij zich aan het einde van de veertiende eeuw schaarde aan de zijde van de hertog van Beieren. In 1398 werd Gerrit van Cammingha door de graaf van Holland beleend met de stad Leeuwarden en omliggende gebieden, maar ook Ferwerd, een uitzonderlijk teken van vertrouwen en beloning.<ref>Zie o.a. literatuur over Camminghabuer en de belening van 1398; secundaire samenvattingen bij Stinsen in Friesland.</ref>

Hoewel Ameland in deze periode formeel buiten directe Friese rechtsmacht stond en aanvankelijk collectief werd vertegenwoordigd door de ''goede luden van Aemlant'', is het voorstelbaar dat delen van het eiland of eraan verbonden rechten in dezelfde context als Leeuwarden aan hertoggezinde elites werden toegewezen, daar het klooster te Ferwerd rechten op Ameland had. Dat een belening van Ameland aan Arend van Egmond tussen 1398 en 1409 nauwelijks werd geëffectueerd, laat ruimte voor alternatieve machtsvorming op lokaal niveau.<ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ Ameland en de Van Cammingha's (2), Amelander Historie]</ref>

Uit onderzoek van Noomen<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p60</ref> blijkt dat Peter Camminga tot de Ferwerder tak van de familie behoorde, een geslacht dat reeds generaties lang regionale machtsposities en goederen bezat. De Ferwerder-tak en de Cammingabuur tak zouden afsplitsingen zijn van familie uit Blija 250 jaar eerder. Blija en Ferwerd liggen naast elkaar, en tegenover Ameland, en behoren tot hetzelfde klooster gebied.
Tegen deze achtergrond is het aannemelijk dat Camminga-belang op Ameland voortbouwde op oudere relaties en rechten, ook al ontbreken daarvoor directe schriftelijke getuigenissen.
Het testament van Peter Camminga uit 1440, zoon van voornoemde Gerrit, vormt het vroegste expliciete bewijs voor Cammingha-bezit en -belang op Ameland, het is echter aannemelijk dat dat al veel ouder is.

== 2.3 Jelmera en Unga: een oudere Friese elite ==
De naam Jelmera behoort ook tot een oudere Friese elite, met wortels in Franekeradeel en omgeving. Ook de naam Unga duikt in deze context op als verwante of parallelle hoofdelingenlijn. Over de precieze herkomst van Ritske Jelmera bestaat geen zekerheid, maar zijn optreden vanaf de jaren 1420 wijst op iemand die reeds vóór zijn vestiging op Ameland over aanzien en netwerk beschikte.<ref>OFO I–II; genealogische reconstructie op basis van verspreide vermeldingen.</ref>

Het is aannemelijk dat ook deze familie — net als de Cammingha’s — zich in de spanningen tussen Friesland en Holland strategisch heeft gepositioneerd. Ameland bood daarbij een unieke combinatie van afstand tot het vasteland, economische mogelijkheden en juridische ambiguïteit.<ref>Contextuele analyse; vgl. O. Vries, ''Ferdban''.</ref>

Hoewel hun banden met Dongjum, en Unga en Donia, erop wijzen dat ze oud zijn en van verder weg komen, zijn zij wel degenen die zich als eerste manifesteren op Ameland.

== 2.4 Waarom Ritske, en niet Camminga, als woordvoerder? ==
Een opvallende vraag is waarom Ritske Jelmera in de bronnen verschijnt als vertegenwoordiger of woordvoerder van Ameland, terwijl de Cammingha’s aantoonbaar eveneens aanwezig en invloedrijk waren. Hiervoor zijn meerdere verklaringen denkbaar.

Ritske kan de oudste of meest gevestigde van de twee zijn geweest, of hij kan namens een collectief van belanghebbenden hebben gesproken. Het is ook mogelijk dat hij primair een politiek-juridische rol vervulde, terwijl de Cammingha’s hun machtsbasis vooral in Leeuwarden hadden.<ref>Hypothese; gebaseerd op rolverdeling zichtbaar in OFO-bronnen en stedelijke context Leeuwarden.</ref>

In dat geval fungeerden beide families niet als rivalen, maar als complementaire bondgenoten.

== 2.5 De alliantie vóór het huwelijk ==
Het huwelijk van Hayo Jelmera met Dodonea Camminga in 1458 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref> markeert geen plotselinge toenadering, maar lijkt eerder het formele sluitstuk van een al langer bestaande alliantie.

Dat Hayo op dat moment nog niet de primaire erfgenaam van Ameland was, maakt het huwelijk des te betekenisvoller: het verbindt twee machtsposities die reeds decennia naast elkaar bestonden. De latere fusie van Jelmera- en Camminga-erfenissen kan daarom het best worden begrepen als de institutionalisering van een bestaande samenwerking, niet als haar beginpunt.<ref>Analyse op basis van erfopvolging Jelmera/Camminga, OFO III–IV.</ref>

== 2.6 Conclusie ==
In de eerste helft van de vijftiende eeuw ontstaat op Ameland geen geïsoleerde heerschappij, maar een gedeeld eliteveld, waarin Jelmera- en Camminga-belangen parallel lopen. Hun gezamenlijke optreden, vermoedelijk geworteld in hertoggezinde netwerken en bevestigd door bezit, huwelijk en erfopvolging, vormt de voedingsbodem voor de latere dynastieke eenheid. De vraag is niet waarom zij samensmolten, maar hoe zij dat zo lang naast elkaar konden blijven zonder open conflict.<ref>Synthetische conclusie.</ref>

= Hoofdstuk 3: Van hoofdeling tot “heer” – Ameland tussen Fries recht en externe erkenning (1428–ca. 1430) =
== 3.1 Inleiding: een titel met twee betekenissen ==
Wanneer in 1428 in Bourgondische stukken wordt gesproken over de ''heren van Ameland'', lijkt dat op het eerste gezicht te wijzen op een feodale heerlijkheid in klassieke zin. Die lezing is echter misleidend. De betrokken machthebber(s) waren in oorsprong Friese hoofdelingen, geen leenmannen in Hollandse of Bourgondische dienst. De titel “heer” weerspiegelt hier primair een externe, diplomatieke aanduiding, geen interne rechtsverandering.<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>

== 3.2 De akte van 21 maart 1428 ==
Op 21 maart 1428 bevestigde Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, eerdere brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant, gericht aan de ''heren van Ameland'', betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door hun gebieden.<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>

Deze akte is van bijzonder belang omdat zij:
* ondubbelzinnig aantoont dat Ameland extern werd benaderd als een territoriale eenheid;
* impliciet veronderstelt dat er een herkenbaar gezag bestond dat het eiland vertegenwoordigde;
* voortbouwt op eerdere neutraliteitsverklaringen uit 1396, 1404 en 1405, toen nog gesloten met de ''goede luden van Aemlant''.<ref>Amelander Historie; [https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ neutraliteitsaktes 1396–1405].</ref>

Het verschil is subtiel maar wezenlijk: waar eerder een collectief werd aangesproken, suggereert 1428 een meer geconcentreerde machtsstructuur.

== 3.3 Hoofdeling, geen leenheer ==
Ondanks deze externe erkenning bleef de machtsbasis van de Amelander leider Fries van karakter. Zijn gezag berustte niet op leenrecht, maar op:
* bezit van land en rechten;
* controle over een versterkte woonplaats (stins);
* erkenning door lokale elites en verwanten;
* testamentaire erfopvolging, niet feodale successie.<ref>Vergelijking Fries hoofdelingenrecht en feodaal leenrecht; [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450, 1486.</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref>

De “heer van Ameland” was daarmee functioneel een hoofdeling met een eiland als machtsbasis, geen vazal in een leenhiërarchie.

== 3.4 De stins als rechts- en machtsruimte ==
In het laatmiddeleeuwse Friesland functioneerde de stins niet alleen als versterkte
woonplaats, maar ook als centrum van rechtspraak, bestuur en machtsuitoefening.
Wie een stins bezat en bewoonde, oefende daarmee feitelijk gezag uit over de
omliggende goederen en personen. <ref>Algemene literatuur over Friese stinsen; Stinsen in Friesland.</ref>

Ook op Ameland moet de aanwezigheid van een stins in dit licht worden begrepen.
De stins was:
* plaats van bewoning van de machthebber;
* locatie waar geschillen werden beslecht;
* fysiek symbool van zelfstandige rechtsmacht.

Dat Ameland als rechtsgebied herkenbaar was, blijkt onder meer uit:
* het voorkomen van Ameland in zelfstandige akten;
* het optreden van zoenlieden en wrmannen in Amelander geschillen;
* het ontbreken van directe onderwerping aan Friese landsrechtbanken.

De machtspositie van Ritske Jelmera en zijn opvolgers berustte daarmee niet uitsluitend
op persoonlijke invloed of bezit, maar op het beheersen van een institutionele kern:
de stins als drager van recht en gezag.

Dit verklaart tevens waarom huwelijken, erfenissen en testamenten zo’n centrale rol
spelen in de machtsgeschiedenis van Ameland. Overdracht van bezit betekende
overdracht van rechtsmacht.

== 3.5 Ritske Jelmera als vertegenwoordiger ==
Wanneer Ritske Jelmera kort daarna, in 1429, optreedt als vertegenwoordiger of woordvoerder van Ameland, sluit dat logisch aan op de situatie van 1428. Hij verschijnt niet uit het niets, maar treedt naar voren in een reeds erkende machtsstructuur.<ref>Secundaire bron: Stinsen in Friesland; als 'heren van Ameland'</ref>

Of hij in 1429 reeds de enige machthebber was, valt niet met zekerheid vast te stellen. Het testament van Peter Cammingha uit 1440, opgesteld op Ameland, toont aan dat ook andere hoofdelingen daar resideerden en aanspraken hadden.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 OFO II #215], 8-5-1440</ref>

== 3.6 Kinderen van Ritske Jelmera ==
Ritske huwde tweemaal, volgens Ferwerda <ref>[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&dq=ferwerda%20wapenboek&pg=PA33#v=onepage&f=false Adelyk en Aanzienelyk wapen-boek], A. Ferwerda, 1760</ref>, in 1430 was hij getrouwd met ene Hylck, en in 1450 met Ayl <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref>.
Daarin worden ook zijn kinderen genoemd:

* Sasker die de stins erft, zie hoofdstuk 6
* Jouck
* Jelts
* Wisk
* Anske, zij zou huwen met Sjuck Dekema, die een dochter had uit zijn eerste huwelijk. Zij kregen samen een kind, dat jong stierf. De dochter van Sjuck, Dodonea, erft van Anske <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #218], 6-5-1454</ref>. Zij zal later trouwen met Hajo, de derde zoon van Sasker

Ritske had ook een bastaardzoon, Hannyke, die niet in zijn testament voorkomen. Hannyke was tweemaal gehuwd. Hij verschijnt in een akte uit 1439<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00249 OFO II #214], 1439</ref> , waarschijnlijk in het kader van huwelijkse voorwaarden of een boedelscheiding na het einde ervan (is Thiede overleden?), en werd genoemd in latere testamenten, waaronder dat van Hajo. Zijn weduwe Doedt maakte een testament in 1485<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00261 OFO I #342], 13-7-1485</ref>.

== 3.6 Overgangsfase: van collectief naar dynastie ==
De periode 1428–ca. 1430 markeert daarmee een overgangsfase:
* van collectieve vertegenwoordiging (''goede luden'');
* naar individuele hoofdelijke dominantie;
* zonder dat dit al een exclusieve, erfelijke heerlijkheid in feodale zin was.

Pas in de daaropvolgende decennia, door erfopvolging, huwelijkspolitiek en het verdwijnen van parallelle lijnen, zou deze positie uitgroeien tot een vrijwel onbetwiste dynastieke heerschappij.<ref>Vooruitwijzing naar hoofdstukken 4–5.</ref>

== 3.7 Vooruitblik ==
De vraag is nu niet meer ''of'' er een machtscentrum op Ameland bestond, maar ''waar'' het vandaan kwam. Om dat te begrijpen, moeten we terug naar de oudere Jelmera-stins op het vasteland en nagaan hoe deze zijn betekenis verloor toen een nieuwe machtszetel op Ameland werd gevestigd. Dat vormt het onderwerp van het volgende hoofdstuk.<ref>Structurerende vooruitblik.</ref>

= Hoofdstuk 4 – De oude Jelmera-stins en het verschuiven van de machtsbasis (ca. 1300–1430) =
== 4.1 Stamhuis, machtsruimte en identiteit ==
In het laatmiddeleeuwse Friesland was politieke macht niet uitsluitend verbonden aan afstamming, maar in belangrijke mate aan het bezit en de effectieve beheersing van een adellijke residentie of stins. Het stamhuis fungeerde daarbij als juridische, sociale en symbolische kern van een machtspositie. Wie het huis bezat en bewoonde, kon aanspraak maken op de bijbehorende rechten, ongeacht of deze via mannelijke lijn waren verkregen.

Deze constellatie verklaart waarom in de vijftiende eeuw patrilineaire afstamming regelmatig werd doorbroken door feitelijke machtsverhoudingen. Wanneer een volwassen man het stamhuis beheerste, ondersteund door bezit, lokale netwerken en geweldspotentieel, woog dat in de praktijk zwaarder dan abstracte erfregels. Het bezit van een stamhuis was daarmee niet slechts een gevolg van macht, maar ook een instrument om macht te legitimeren en te bestendigen.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

Voor de familie Camminga was Camminghaburen bij Leeuwarden het centrale stamhuis. Dit huis fungeerde al eeuwenlang als ankerpunt van adellijke status en familie-identiteit. In de vijftiende eeuw blijkt echter dat deze identiteit niet exclusief verbonden bleef aan één patrilineaire lijn. Zowel de Eminga’s als de Jelmera’s, die niet in mannelijke lijn van de oorspronkelijke Cammingha’s afstamden, namen de naam Camminga aan op basis van hun verwerving van het huis en de daarmee verbonden rechten.

Deze ontwikkeling laat zien dat ‘familie’ in deze context niet uitsluitend genealogisch moet worden opgevat, maar ook als een huis- en machtsverband. De naam Camminga werd een vehikel voor legitimatie: wie het huis bezat, kon zich als Camminga presenteren, zelfs wanneer de afstamming via vrouwelijke lijnen liep of geheel ontbrak. Dat sommige takken daarbij het oude Cammingha-wapen volledig overnamen, terwijl andere — zoals de Jelmera’s van Ameland — slechts elementen ervan incorporeerden, onderstreept het onderscheid tussen symbolische continuïteit en feitelijke macht.

Binnen dit kader krijgt ook de positie van Ameland betekenis. De Jelmera’s beschikten daar over een eigen machtsbasis, die losstond van het Camminghaburen-complex, maar er door huwelijk en vererving geleidelijk mee werd verbonden. De Amelander stins en het latere Amelandhuis in Leeuwarden fungeerden als aanvullende machtsruimten, waar bestuur, rechtspraak en representatie werden uitgeoefend. Het bezit van deze huizen stelde de Jelmera’s in staat zich zowel lokaal als regionaal te positioneren.

De combinatie van Amelander macht en verwerving van Cammingha-goederen leidde tot een hybride identiteit: Jelmera van oorsprong, Camminga in naam en traditie. Deze constructie was geen toevallig bijproduct van erfopvolging, maar een bewuste strategie om aanspraken te legitimeren, met name ten aanzien van goederen en rechten die verbonden waren aan het klooster Foswerd. In dit proces werd het verleden niet alleen doorgegeven, maar ook actief vormgegeven en, waar nodig, heruitgevonden.

Het begrip ‘stamhuis’ moet in dit licht worden begrepen als een dynamisch knooppunt van macht, herinnering en recht. Niet de bloedlijn alleen, maar de controle over huis en land bepaalde wie zich heer mocht noemen. Deze logica vormt de sleutel tot het begrijpen van de latere consolidatie van macht op Ameland en de rol die Hajo Jelmera daarin zou spelen.

== 4.2 De oudste Jelmera-stins (ca. 1300) ==
De Jelmera-stins wordt in de bronnen aangeduid als een van de oudere adellijke versterkingen in het gebied ten zuiden van Dongjum, in de terpbuurschap Bootwerd. De bouw wordt doorgaans rond het jaar 1300 geplaatst, en in 1410 wordt zij expliciet vermeld als ''dae alda stins, hieten Jelmersma''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #18, 1410]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm plaatsvermelding Dongjum].</ref>

Deze formulering maakt duidelijk dat het hier om een reeds lang bestaande machtszetel ging, die haar betekenis ontleende aan zowel bezit als rechtsuitoefening. De stins fungeerde niet alleen als woonplaats, maar ook als juridisch ankerpunt binnen de rechtsomgang van Franekeradeel.

== 4.3 Bootwerd en Dongjum als rechtslandschap ==
Bootwerd was in de late middeleeuwen geen dorp in moderne zin, maar een samenstel van staten en stinsen met eigen rechtvoerende functies. Tot deze rechtsomgang behoorden onder meer:
* Jelmersma state;
* Lyomawrdstra state;
* Bootwerd state.

Deze staten lagen in elkaars onmiddellijke nabijheid en vormden gezamenlijk een lokaal machtscluster binnen het aester fiarndel van Franekeradeel. Het recht werd er niet permanent door de eigenaar zelf uitgeoefend, maar doorgaans door aangewezen rechters, die optraden namens de bezitter van de stins.<ref>Algemene rechtspraktijk in Westergo; vgl. OFO II, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00041], [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037] diverse rechtsomgangen.</ref>

== 4.4 Rechters namens afwezige eigenaren ==
In 1410 treedt Tjalling Rodmersma op als rechter ''van Donghum van dae alda stinse hieten Jelmersma''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00041 OFO II #18], 1406-1438 [https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA504&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg
, 1768] 1433, [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1410] en [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00034 OFO II #17], 1-4-1433</ref> Rodmersma woonde zelf niet op de stins, maar in het nabijgelegen Kitzelum. Zijn optreden moet dan ook worden begrepen als het voeren van het recht namens de eigenaar, niet als bewijs van eigendom.

Dit patroon herhaalt zich in latere jaren. In 1423–1425 wordt Tjaerd Jonga (ook: Junga, Unga) meerdere malen genoemd als rechter in het aester fiarndel. <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #17], 1-4-1433</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #18], 1406-1438</ref> (1423–1425).</ref> In 1429 voert hij expliciet het recht ''voor Jelmera staeten, der ma hat alda stins''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00040 OFO II #17], 1429?, [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1429].</ref>

De formulering laat weinig twijfel: Tjaerd Jonga trad op namens de eigenaar van de Jelmera-stins, niet als zelfstandige machthebber.

== 4.5 Tjaerd Jonga als sleutelpersoon ==
Tjaerd Jonga is een centrale figuur in deze fase. Zijn optreden is steeds gekoppeld aan staten in de directe omgeving van Bootwerd en Dongjum, wat erop wijst dat hij lokaal verankerd was. Tegelijkertijd draagt zijn naam (Jonga / Unga / Unia) bij aan het vermoeden van een familieverband met Ritske Jelmera, die zich later expliciet ook ''Wnga'' noemt.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref>, <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Wngha OFO IV].</ref>

Het is aannemelijk dat Tjaerd Jonga een verwant was — mogelijk een broer of neef — die als vertrouwenspersoon het recht uitoefende zolang de eigenaar zelf elders resideerde. Dit sluit aan bij een situatie waarin het zwaartepunt van bezit en bewoning reeds begon te verschuiven.

== 4.6 Het verdwijnen van de Jelmera-stins uit de bronnen ==
Na 1433 verdwijnen expliciete vermeldingen van de Jelmera-stins uit de rechtsbronnen.<ref>Laatste vermelding: [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037 OFO II #18], 1433, item w [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1433]</ref> Dit betekent niet noodzakelijk dat de stins fysiek werd verlaten of afgebroken, maar wel dat zij haar centrale juridische functie verloor.

Later bronnen spreken nog van een ''zaete te Doengium, hietende Boetwert'', die in de zestiende eeuw in handen is van kerkelijke fondsen.<ref>FC2, 1511–1543.</ref> De oude Jelmera-stins lijkt dan reeds te zijn opgegaan in een breder goederencomplex, zonder zelfstandig stemrecht.

== 4.7 Gelijktijdige opkomst van een nieuwe stins ==
Parallel aan het verdwijnen van de oude Jelmera-stins uit de bronnen, verschijnt op Ameland een nieuwe machtszetel. Rond 1420–1425 wordt daar een stenen huis gebouwd, later bekend als Jelmera-stins en uiteindelijk als het Camminghaslot te Ballum.<ref>[https://www.canonvannederland.nl/nl/page/204061/camminga-s-en-nassau-s Canon van Ameland]; Stinsen in Friesland, Ballum. [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Wikipedia] [https://www.amelanderhistorie.nl/products/jelmera-state-cammingaslot-te-ballum/ Camingaslot, Amelander Historie], [https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false Wapenboek, Ferwerda], [https://camminghaslot.nl/ Cammingha-slot]</ref>

Deze gelijktijdigheid is opvallend: juist in de periode waarin de oude vasteland-stins haar juridische rol verliest, ontstaat op Ameland een nieuwe residentiële en bestuurlijke kern binnen dezelfde familiekring.

== 4.8 Geen breuk, maar verplaatsing ==
De beschikbare bronnen wijzen niet op een abrupte overdracht of verlies van bezit, maar op een geleidelijke verplaatsing van de machtsbasis. De oude Jelmera-stins bleef vermoedelijk nog geruime tijd als goed bestaan, terwijl het bestuurlijke en politieke zwaartepunt verschoof naar Ameland.

In deze context kan de Jelmera-stins bij Dongjum worden gezien als de ''moederstins'', waaruit een nieuwe machtszetel voortkwam. De verplaatsing markeert geen einde van de Jelmera-lijn, maar juist haar transformatie — een proces dat uiteindelijk zou leiden tot de opkomst van de Cammingha’s als Vrij- en Erfheren van Ameland.

= Hoofdstuk 5 — Ritske Jelmera en de Amelander machtsbasis =

== 5.1 Ritske Jelmera: afkomst en hoofdelingenpositie ==
Ritske Jelmera, geboren ca. [https://books.google.nl/books?id=AQ1VAAAAcAAJ&pg=PA72#v=snippet&f=false 1383]–[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false 1385], behoort tot de Friese hoofdelingenelite. In de bronnen wordt hij verbonden met meerdere invloedrijke geslachten, waaronder de [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=%22Ritska%20Ielmera%22 Jelmera]- en [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=%22Ritska%20Wngha%22 Unga]-lijn. Beide families waren oorspronkelijk gevestigd aan de Friese wal en beschikten daar over stinsen die waren ingebed in de Friese rechtsstructuur en stemrecht verleenden in regionale vergaderingen.

Dat Ritske in latere bronnen ook als Unga wordt aangeduid, wijst op het samenkomen van deze familielijnen in zijn persoon. In de loop van de eerste helft van de 15e eeuw verschuift echter het zwaartepunt van deze familie geleidelijk van Franekeradeel naar Ameland. Deze verplaatsing laat zich niet herleiden tot één moment of beslissing, maar vormt het resultaat van een langer proces.

== 5.2 Vestiging op Ameland en de stins te Ballum ==
Op Ameland bevindt zich in de 15e eeuw een [http://stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm stins te Ballum], die in latere bronnen wordt verbonden met Ritske Jelmera en bekend zal worden als het [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot]. Of deze stins door Ritske zelf is gebouwd, dan wel door zijn vader of een eerdere generatie is gesticht en later herbouwd of versterkt, is niet met zekerheid vast te stellen. In de literatuur worden verschillende dateringen genoemd ([https://www.amelanderhistorie.nl/products/jelmera-state-cammingaslot-te-ballum/ ca. 1400], [https://www.amelanderhistorie.nl/news/beschermvrouwe-van-ameland/ begin 15e eeuw], [https://www.amelanderhistorie.nl/products/geschiedenis-van-het-wapen-van-ameland/ 1424/1425], [https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false versterkt huis]). Een herbouw na de Sint-Elisabethsvloed van 1421 behoort tot de mogelijkheden.

Ritske is niet de enige hoofdeling die zich in deze periode op Ameland vestigt. Uit het [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 testament van Peter Kammingha] blijkt dat ook hij er in 1440 resideerde, vermoedelijk al geruime tijd. Opvallend is dat in dat testament getuigen uit Leeuwarderadeel (Cammingabuur) worden opgeroepen, terwijl Ritske zelf daarbij afwezig is. Dit suggereert dat beide hoofdelingen op Ameland naast elkaar opereerden, zonder gezamenlijk op te treden in juridische zin.

Van belang is dat de stins te Ballum geen deel uitmaakte van de Friese rechtsstructuur en geen stemrecht verleende. Daarmee onderscheidde zij zich fundamenteel van de stinsen aan de wal. Juist dit ontbreken van institutionele inbedding maakte Ameland tot een bijzondere machtsruimte, waarin gezag kon worden uitgeoefend zonder directe onderwerping aan Friese instellingen.

De vestiging van Ritske Jelmera op Ameland valt samen met een bredere politieke context. Na het overlijden van graaf Albrecht van Beieren in 1404 wijzigde het beleid van zijn opvolgers ten aanzien van perifere gebieden, wat onder meer blijkt uit de herbevestiging van afspraken met de ‘goede luden’ van Ameland in 1404 en 1405. Deze koerswijziging creëerde ruimte voor lokale machtsvorming buiten strikte feodale structuren.

== 5.3 Ritske als woordvoerder zonder formele titel (1428–1429) ==
In latere literatuur wordt gesteld dat Ritske Jelmera reeds vanaf circa 1424 als vertegenwoordiger van de Amelanders optrad. Voor deze vroege datering bestaan echter geen rechtstreeks overgeleverde primaire bronnen; zij lijkt te berusten op een interpretatie achteraf van zijn feitelijke machtspositie in de jaren daarna.

Een concreet aanknopingspunt vormt een [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 akte van 21 maart 1428], waarin Philips van Bourgondië zich richt tot de ‘heren van Ameland’ inzake vrede, neutraliteit en vrijgeleide. Hoewel Ritske Jelmera daarin niet met naam wordt genoemd, weerspiegelt de formulering het feodale begrippenkader van de Bourgondische kanselarij. De term ‘heren’ hoeft niet te betekenen dat de aangesproken personen binnen een vastomlijnde leenstructuur formeel waren benoemd, maar duidt eerder op het bestaan van erkende lokale machthebbers.

In de literatuur wordt daarnaast herhaaldelijk melding gemaakt van een overeenkomst tussen Ritske Jelmera en de graaf van Holland in 1429, waarbij hij als woordvoerder of vertegenwoordiger van Ameland zou zijn opgetreden <ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/galg-van-ameland/ overeenkomst met de graaf]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm woordvoerder van Ameland]</ref> <ref>[https://camminghaslot.nl/ vertegenwoordiger]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/jelmersmaStinsDongjum.htm woordvoerder, 1429]</ref>. Tot op heden is echter geen zelfstandige akte uit het grafelijk archief bekend die deze afspraak expliciet bevestigt. Het is daarom mogelijk dat het hier ging om een mondelinge regeling, een onderdeel van bredere vredesafspraken, of een later geconstrueerde interpretatie.

Dat Ritske zich in deze periode ‘heer van Ameland’ noemde, moet in dit licht vermoedelijk worden opgevat als een aanduiding van feitelijk leiderschap, niet als het resultaat van een formele titelverlening of een juridische zelfuitroeping.

== 5.4 Bezit, gezin en opvolging ==
Het testament van Ritske Jelmera uit 1450 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref> biedt inzicht in zijn bezit en prioriteiten. Daarin wordt de [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Remmeka Jelmera-state stins op Ameland] als kernbezit behandeld en vererfd door zijn oudste zoon Romke. Dit wijst erop dat Ameland tegen het midden van de 15e eeuw de primaire machtsbasis van de familie was geworden.

== 5.5 Twee stinsen, twee rechtsruimten ==
Gedurende Ritskes leven bestaan gedurende enige tijd twee machtscentra naast elkaar: de oudere Jelmersma-stins bij Dongjum aan de Friese wal en de stins te Ballum op Ameland. Deze stinsen vertegenwoordigen niet alleen verschillende locaties, maar ook verschillende rechtsruimten.

Aan de wal betekende bezit deelname aan de Friese rechtsorde, met bijbehorende verplichtingen en stemrecht. Dat Ritske daar niet permanent aanwezig was, blijkt onder meer uit het feit dat in 1410 Tjalling Rodmersma (OFO II #10, #17, #18) en in 1429 Tjaerd Jonga het recht voeren over de [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm Jelmera-stins]. Deze rechtvoering door derden wijst op afwezigheid of terugtreding van de eigenaar.

Ameland daarentegen stond buiten deze structuur. Juist dit ontbreken van inbedding in het Friese recht maakte het eiland tot een bijzondere machtsruimte, waarin gezag kon worden uitgeoefend zonder directe onderwerping aan Friese instellingen. Het verdwijnen van de Jelmersma-stins uit de bronnen van Franekeradeel en het ontbreken van verdere uitbouw van die machtspositie wijzen erop dat het zwaartepunt van de familie definitief werd verlegd.

== 5.6 Ameland als autonome machtsruimte ==
In de loop van de 15e eeuw ontwikkelt Ameland zich onder Ritske Jelmera tot een autonome machtsruimte. Externe machten als Holland en Bourgondië benaderen de lokale machthebbers vanuit hun feodale denkraam, terwijl de interne verhoudingen op het eiland blijven aansluiten bij Friese gebruiken, zoals blijkt uit testamenten en erfopvolging.

Dat deze machtspositie in de praktijk functioneerde, blijkt uit het conflict met het klooster van Foswerd over land en rechten op Ameland, dat in 1483 wordt beslecht. In deze akte wordt het klooster gedwongen zijn aanspraken te begrenzen, wat erop wijst dat wereldlijke machthebbers inmiddels voldoende positie hadden opgebouwd om zelfs kloosterbezit te herdefiniëren <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref>.

Hoewel sommige moderne overzichten stellen dat Ritske zich reeds in 1405 <ref>1794 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1794 Akte van neutraliteit en vrijgeleide van hertog Jan van Beieren aan de heren van Ameland in zijn gebieden], 10 december 1405</ref> op Ameland vestigde, ontbreekt daarvoor directe contemporaine onderbouwing. Aannemelijker is dat zijn machtspositie zich geleidelijk ontwikkelde in de jaren na 1420, parallel aan de opkomst van andere hoofdelingen in de regio. In 1428 richt Philips van Bourgondië zich expliciet tot de [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 heren van Ameland], hoogstwaarschijnlijk aan de feitelijke machthebbers op het eiland, onder wie Ritske Jelmera en mogelijk zijn vader, zonder dat daarmee noodzakelijkerwijs een formeel-juridische titel als ‘heer’ was verbonden.

== 5.7 Van Jelmera naar Camminga ==
De voorstelling van Ritske Jelmera als een reeds vroeg formeel benoemde ‘heer van Ameland’ heeft in de historiografie een bijna canoniek karakter gekregen. Deze lezing lijkt mede het resultaat van een achteraf aangebrachte feodale interpretatie van een machtspositie die zich aanvankelijk buiten vaste rechtsstructuren ontwikkelde.

Na Ritske Jelmera gaat de machtspositie op Ameland over op zijn nakomelingen en verwanten, waarbij de Camminga-lijn een steeds prominentere rol speelt. Deze overgang verloopt geleidelijk en zonder scherpe breuk, wat wijst op een vroege compatibiliteit tussen beide geslachten.

De bevestiging van Ritskes kleinzoon door Karel de Stoute in 1469 <ref>bevestiging door Karel de Stoute, [https://www.ameland.info/cultuur/cultuur-2000/cultuur4/ secundair]</ref> als erfheer van de vrije heerlijkheid Ameland vormt daarmee geen beginpunt, maar het sluitstuk van een ontwikkeling die zich in de voorafgaande decennia al in de praktijk had voltrokken.

= Hoofdstuk 6: Familie en erfgoed van Sasker Heringa en Dodonea Kammynga =
== 6.1 Sasker Heringa en zijn eerste huwelijk ==
Sasker Heringa (gestorven voor 1450) was in zijn eerste huwelijk met Hylck, die circa 1431 overleed. Uit dit huwelijk werden drie kinderen geboren: twee zoons en een dochter. Het huwelijk duurde ongeveer zes jaar. De erfelijke aanspraken van Hylck op Ameland gingen via haar kinderen door, en bij haar overlijden werd haar inbreng in de familie verdeeld volgens de toenmalige erfrechtelijke regels. Mogelijk bracht Hylck goederen of aanspraken in die later via haar kinderen, zoals Romke en Kempe, relevant werden.

== 6.2 Sasker Heringa en zijn tweede huwelijk ==
Na Hylcks overlijden trouwde Sasker met Idt van Aylva, weduwe van een Heringa. Idt bracht eigendommen en aanspraken van haar familie (ouders Aylva en Juwsma, mogelijk de ouders van Eelco Heringa) in dit huwelijk. Sasker had uit dit huwelijk geen overlevende kinderen vermeld in de akten, maar de nalatenschap van zijn eerste huwelijk bleef van invloed op de erfenis.

== 6.4 Doede Kammynga en de nakomelingen van Anske Ritska ==
Doede Kammynga was de zoon van Dodonea Kammynga uit haar eerste huwelijk met Sicco. Hij erfde goederen en aanspraken via zijn moeder. Romke en Kempe, de oudere broers van Hajo, hadden samen met Hayo Sasker aanspraak op bepaalde nalatenschappen van Anske Ritska. De verdeling van deze goederen en de regeling van schillen en schulden werd officieel vastgelegd in een baer (gerechtelijk akkoord) van 14 juni 1458 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref>, getuige de betrokkenheid van lokale notarissen en scheidslieden.

Anske Ritskes was de tweede vrouw van de vader van Dodonea, die ook van haar stiefmoeder geërfd had <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #218], 6-5-1454</ref>. Die erfenis, komt ook haar zoon Doede aan. Bij het huwelijk van Hajo en Dodonea in 1458 vrezen de broers mogelijk dat kernbezit op Ameland zo kan vererven op nakomelingen van Doede, wanneer hij zich bijvoorbeeld op de wal zal vestigen, terwijl die geen deel uitmaakt van de kernfamilie.
Opmerkelijk is dat bij deze regeling tevens wordt verwezen naar eerdere verplichtingen van Peter Camminga, hoewel deze reeds omstreeks 1440 was overleden. Dit wijst erop dat het hier ging om oud kernbezit, waarvan de rechtstitels en verplichtingen langdurig doorwerkten. Wat die betrokkenheden waren is niet duidelijk, Sicco werd ca 1422 geboren en was 18 toen zijn vader overleed. Als hij toen nog niet getrouwd was met Dodonea, gaan de verbindingen dus verder terug.

De context waarin deze regeling tot stand kwam, suggereert dat het behoud van dit bezit binnen de Amelandse machtskring een rol speelde. Met name gezien de positie van Doede, als erfgenaam via Dodonea, kan niet worden uitgesloten dat huwelijks- en erfstrategieën mede bepalend waren voor de totstandkoming van deze soen.

== 6.5 Dodonea Kammynga en haar testament ==
Dodonea Kammynga stelde haar testament op 22 maart 1499 op. Zij overleed na Hajo, die al vóór 1499 was overleden. In haar testament regelde zij de verdeling van haar goederen onder haar kinderen en kleinkinderen, inclusief:

* Pieter Kammynga en zijn dochter Gratiana, die in Leeuwarden woonde en een aanzienlijke erfenis had. Gratiana was vernoemd naar een dochter uit het eerste huwelijk van Dodonea.
* Doede Kammynga, haar zoon uit het eerste huwelijk, met de verdeling van zowel roerende als onroerende goederen op Ameland.
* Sjouck (dochter van Dodonea), met specifieke verdelingen van huizen en goederen, inclusief de statta in Kaminghabuer en andere landerijen.

Het testament van Dodonea was zorgvuldig opgesteld met getuigen, waaronder priester Mammo (zie ook de baer van 1483), her Fedde, Pieter persona, en de broers Jan van Tirns en Gysbert van Boelzwerd, die de inhoud bevestigden en de executie van het testament ondersteunden. <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00329 OFO I #440] (testament Dodonea Camminga, 1499)</ref>

Het testament van Dodonea toont een uitzonderlijk niveau van rijkdom. Legaten omvatten onder meer:
* gouden rijnsgulden;
* tonnen bier;
* tonnen ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Kuit_(bier) koyts]'';
* omvangrijke kerkelijke schenkingen.

Dit wijst erop dat de vervlechting van Jelmera- en Camminga-bezit niet slechts juridisch, maar ook economisch van groot gewicht was. Zo verwierf Hayo het Camminga-huis, dat daarmee bekend werd als het [http://www.stinseninfriesland.nl/AmelandsHuis.htm Amelandshuis of Heringahuis]. Hij treedt in deze periode ook bestuurlijk op in Leeuwarderadeel.

Deze materiële basis vormde een essentiële voorwaarde voor de latere erkenning van de Cammingha’s als Vrij- en Erfheren van Ameland.
<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00122 OFO II #82], 13-7-1476</ref>

== 6.6 Conclusie erfstructuur ==
Het geheel van deze akten en testamenten toont een complexe erfstructuur:

* De aanspraken van Sasker Heringa’s eerste huwelijk gingen door naar zijn kinderen Romke, Kempe en Hajo, waarbij de moeder Hylck waarschijnlijk goederen inbracht.
* De tweede vrouw Idt van Aylva bracht familiebezittingen in het huwelijk, maar had geen directe invloed op de Amelander erfenissen.
* Bastards en halfbroers, zoals Hannyke, kwamen incidenteel voor in testamenten en akten, maar hun aanspraken waren beperkt.
* De verdeling van goederen van Dodonea Kammynga na 1499 betrof zowel haar kinderen als kleinkinderen, waarbij Leeuwarder takken zoals Gratiana een rol speelden in de verdeling van het vermogen.

Deze herziene weergave legt de basis voor een correcte interpretatie van de latere hoofdstukken 7 en 8, waarin de verdeling van nalatenschappen en de juridische afwikkeling van Amelander goederen centraal staan.

= Hoofdstuk 7 – Consolidatie van de macht (ca. 1460–1499) =
In de periode tussen circa 1460 en het overlijden van Dodonea Kamminga in 1499 vindt de feitelijke consolidatie plaats van de heerlijkheid Ameland. Onder Hajo Heringa, gehuwd met Dodonea, komen bestuurlijke, juridische, economische en ideologische elementen samen die de eerder verworven machtspositie niet alleen bestendigen, maar ook legitimeren.

== 7.1 Consolidatie door huis, naam en traditie ==
De machtsconsolidatie onder Hajo en Dodonea is niet uitsluitend het gevolg van erfrechtelijke overdracht, maar berust tevens op het bewust cultiveren van een adellijke identiteit. Zoals Noomen heeft aangetoond, speelden daarbij huisbezit, naamvoering, wapen en overlevering een centrale rol. In de vijftiende eeuw waren de Cammingha’s verdeeld over meerdere families, waaronder de afstammingsfamilie op Dokemahuis en twee zogenoemde “huis-families”: de Eminga’s op Camminghaburen en de Jelmera’s alias Cammingha op Ameland.

De Jelmera’s, hoewel niet patrilineair afstammend van de oudste Cammingha-lijn, namen de naam Cammingha over en cultiveerden actief een Cammingha-identiteit. Daarbij werd teruggegrepen op oude tradities, maar ook nieuwe narratieven ontwikkeld. Zo werd beweerd dat reeds in de vroege middeleeuwen Cammingha’s het klooster Foswerd op Ameland zouden hebben gesticht en dit later naar het vasteland zouden hebben verplaatst. Noomen typeert <ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', in: Leeuwarder historische reeks 6 (1997), p63-64</ref> deze voorstelling van zaken expliciet als een ‘invented tradition’, bedoeld om aanspraken op kloostergoed en rechten te legitimeren, voorbijgaand aan de feitelijke Jelmera-afstamming. Ze lijken daarmee terug te verwijzen naar de oude rechten die de oude familie uit Blija mogelijk via Foswert gehad heeft. Ze claimen daarmee oude wortels uit het gebied.

Hoewel de heren van Ameland niet het volledige Cammingha-wapen voerden, maar het wapen Jelmera, gevierendeeld met één kam van de Cammingha’s <ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref> <ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/geschiedenis-van-het-wapen-van-ameland/ Jelmera-wapen]</ref>, is duidelijk dat zij zich nadrukkelijk als deel van de Cammingha-traditie presenteerden. Deze ideologische component vormt een wezenlijk onderdeel van de machtsconsolidatie in deze fase.

== 7.2 Geestelijk recht en jurisdictie: de verklaring van 1466 ==
In 1466 verklaart Hajo Heringa zich bevoegd om het geestelijk recht op Ameland toe te staan en te handhaven, los van de dekens en kerkelijke jurisdictie van Ferwerd (Foswerd) <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00098 OFO II, #64, ], 27-5-1466</ref>. In deze verklaring stelt hij dat er reeds vijfentwintig jaar geen effectief geestelijk gezag vanuit Ferwerd op Ameland is uitgeoefend.

Deze termijn voert terug tot omstreeks 1440–1441. Hoewel niet met zekerheid is vast te stellen welk concreet moment of welke gebeurtenis Hajo hiermee bedoelt, valt deze periode samen met het overlijden van Peter Camminga en de daaropvolgende overgang van rechten via Sicco en diens zoon Doede naar Dodonea. Indien het geestelijk recht of de feitelijke zeggenschap daarover vóór die tijd door Peter Camminga werd uitgeoefend, dan kan Hajo’s verwijzing worden begrepen als een claim op een recht dat volgens hem reeds een kwart eeuw oningevuld was en dat hij zich nu, als echtgenoot en erfgenaam van Dodonea, bevoegd achtte te herstellen en af te dwingen.

Deze interpretatie blijft noodzakelijkerwijs hypothetisch. De bron biedt geen expliciete onderbouwing voor de herkomst van het recht waarop Hajo zich beroept. Wel is duidelijk dat hij zich in 1466 als hoogste autoriteit op Ameland presenteert, ook ten opzichte van kerkelijke instellingen op het vasteland.

== 7.3 Economische rechten: sefang en gedeelde inkomsten ==
De machtspositie van Hajo blijkt eveneens uit de regeling van economische rechten, met name die verbonden aan zee en visserij. In het geschil met het klooster Foswerd, vastgelegd in de baer van 1483, worden inkomsten uit onder meer sefang (zeevangst) en aanverwante rechten expliciet genoemd. De opbrengsten daarvan worden tussen Hajo en het klooster gedeeld, terwijl de feitelijke zeggenschap en handhaving in belangrijke mate bij Hajo berusten.

Deze regeling bevestigt enerzijds het voortbestaan van oudere aanspraken van Foswerd op Ameland, maar maakt anderzijds duidelijk dat het klooster genoegen moet nemen met een gedeeld economisch belang zonder bijbehorende bestuurlijke macht. De heerlijke rechten – waaronder rechtspraak, handhaving en feitelijke controle – liggen bij Hajo en zijn erfgenamen.

== 7.4 De baer van 1483: bevestiging van gevestigde macht ==
De baer van 1483 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref> vormt het sluitstuk van deze fase van consolidatie. Formeel betreft het een bindende uitspraak door een college van geestelijken en notabelen, maar de samenstelling van dit college – met personen uit Leeuwarden, Ferwerd en Camminghaburen – weerspiegelt het netwerk waarbinnen Hajo opereerde. De uitspraak bevestigt zijn positie als dominante heer op Ameland, waarbij het klooster Foswerd zijn rechten behoudt voor zover zij economisch van aard zijn, maar geen zelfstandige macht uitoefent.

Hiermee is de overgang voltooid van een situatie waarin verschillende externe machten aanspraken konden doen gelden op Ameland, naar een toestand waarin Hajo Heringa, handelend vanuit zijn huwelijk met Dodonea en ingebed in de Cammingha-traditie, de feitelijke en ideologische controle uitoefent.

De gebeurtenissen van 1466 en 1483 bereiden daarmee de weg voor de erkenning van Ameland als een in hoge mate zelfstandige heerlijkheid, culminerend in de politieke constellatie van 1469 en de daaropvolgende periode.

= Hoofdstuk 8: Bestendiging van de heerlijkheid (ca. 1466–1499) =
== 8.1 Van erfpolitiek naar institutionele macht ==
Met de akten van 1466 en 1483 treedt Hajo Heringa niet langer uitsluitend op als erfgenaam of partij in conflicten, maar als gevestigde heer die rechtsmacht, inkomsten en bevoegdheden structureel naar zich toe trekt.

De verklaring uit 1466, waarin Hajo het geestelijk recht op Ameland opeist en handhaaft los van Ferwerd, markeert een verschuiving van gedelegeerde of betwiste rechten naar een door hemzelf afgedwongen jurisdictie. Dat hij daarbij terugverwijst naar een periode van vijfentwintig jaar zonder effectief geestelijk gezag, onderstreept dat deze claim niet als een innovatie wordt gepresenteerd, maar als een herstel of formalisering van een reeds bestaande situatie.

== 8.2 Consolidatie binnen bestaande verhoudingen ==
De baer van 1483 tussen Hajo en het klooster Foswerd laat zien dat deze machtspositie inmiddels breed wordt erkend. De uitspraak bevestigt niet alleen zijn rechten op inkomsten (waaronder visserij en andere opbrengsten), maar erkent ook zijn rol als bepalende partij in de verdeling en handhaving daarvan.

Van een eenzijdige machtsgreep is daarbij geen sprake: Hajo opereert binnen het bestaande juridische instrumentarium van baeren, zoenlieden en kerkelijke betrokkenheid, maar weet deze consequent in zijn voordeel te benutten. Zijn macht is daarmee niet revolutionair, maar institutioneel verankerd.

== 8.3 Het proces Egmond–Camminga (1527) ==
In 1527 komt het tot een juridisch geschil tussen het huis Egmond en de heren van Ameland uit het geslacht Camminga <ref>1818 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1818 Dagvaardiging van George Schenk van Tautenburgh, stadhouder-generaal in Friesland, aan Wytzo van Cammingha in het geschil met het huis van Egmond in de persoon van Magdalena van Wierdenburgh, douarière van Egmond, voogdes van Johan van Egmond, inzake de aanspraken van Egmond op Ameland], 20 november 1527 1 stuk, [https://www.canonvannederland.nl/nl/page/278111/de-camminga-s-en-de-nassaus. secundair]</ref>. Dit zogenoemde proces Egmond–Camminga vormt geen opmaat tot de machtsvorming op Ameland, maar een late, juridische toetsing van een positie die in de vijftiende eeuw feitelijk al was gevestigd.

Het geschil moet worden gezien tegen de achtergrond van oudere grafelijke aanspraken op Ameland, die door het huis Egmond werden geacht te zijn blijven bestaan. Deze aanspraken sluiten aan bij veertiende- en vroeg-vijftiende-eeuwse machtsinterventies in Friesland en op de Waddeneilanden, waarbij Ameland herhaaldelijk als inzet of bondgenoot verschijnt. Dat dergelijke aanspraken ruim een eeuw later nogmaals juridisch worden gearticuleerd, wijst erop dat zij nooit volledig zijn uitgekristalliseerd, maar evenmin effectief zijn geëxerceerd.

Voor de Camminga’s daarentegen was Ameland sinds het midden van de vijftiende eeuw geen betwist randgebied meer, maar een geïntegreerde heerlijkheid, waarin zij zowel wereldlijke als – in toenemende mate – geestelijke rechten uitoefenden. De machtsopbouw van Hajo Heringa, gehuwd met Dodonea Camminga, had tussen circa 1440 en 1483 geleid tot een situatie waarin externe aanspraken geen praktische betekenis meer hadden. De verklaring van 1466, waarin Hajo het geestelijk recht op Ameland losmaakt van Ferwerd, en de baer van 1483 met het klooster Foswerd tonen aan dat deze positie niet alleen werd geclaimd, maar ook werd afgedwongen.

Het proces van 1527 maakt duidelijk dat deze machtspositie achteraf nog juridisch werd aangevochten, maar tegelijk bevestigt het impliciet dat de heren van Ameland inmiddels als zelfstandige rechtsdragers werden beschouwd. Het geschil raakt niet zozeer aan de dagelijkse uitoefening van gezag op Ameland, maar aan de legitimatie daarvan binnen een breder feodaal en grafelijk kader. In die zin weerspiegelt het proces een spanningsveld tussen oudere, formele aanspraken en een inmiddels bestendige feitelijke situatie.

Daarmee vormt het proces Egmond–Camminga geen breukpunt in de ontwikkeling van de vrije heerlijkheid Ameland, maar veeleer een laat echo van eerdere machtsconflicten. Het onderstreept dat de consolidatie onder Hajo en zijn directe opvolgers zodanig was, dat externe aanspraken alleen nog langs juridische weg konden worden gearticuleerd, zonder dat zij de feitelijke autonomie van Ameland wezenlijk aantastten.

== 8.4 Dynastieke continuïteit na Hajo ==

De dood van Dodonea in 1499 markeert het einde van de persoonlijke vereniging van de Jelmera- en Cammingha-lijnen, maar niet het einde van de dynastieke constructie die door haar huwelijk met Hajo Heringa tot stand was gebracht. Alle bekende nakomelingen van dit huwelijk presenteren zich voortaan als ''Camminga'', waarmee zij expliciet aansluiting zoeken bij het oudere en breder erkende adellijke geslacht.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

Opmerkelijk is dat deze naamskeuze niet gepaard gaat met het overnemen van het volledige Cammingha-wapen. De heren van Ameland blijven het wapen Jelmera voeren, gevierendeeld met één kam van de Cammingha’s. Daarmee onderscheiden zij zich heraldisch van zowel de Ferwerder als de Dokkemahuis-tak van het geslacht Camminga, terwijl zij zich genealogisch en politiek wel als zodanig profileren.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63</ref>

Deze combinatie van naam en wapen weerspiegelt de uitkomst van de fusie: de Cammingha-identiteit verleent historische diepte en legitimatie, terwijl het Jelmera-wapen de verbondenheid met Ameland en de daar gevestigde machtsbasis blijft benadrukken. In Noomens terminologie gaat het hier om een typische ''huis-familie'', waarin bezit, traditie en machtsuitoefening zwaarder wegen dan zuiver patrilineaire afstamming.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

== 8.5 Epiloog: Ameland als territoriale identiteit ==

Dat juist het Jelmera-wapen – en niet het volledige Cammingha-wapen – verbonden bleef aan de heerlijkheid Ameland, is veelzeggend. Het wapen raakt daarmee los van een specifieke familie en groeit uit tot een territoriaal symbool. In deze vorm blijft het wapen verbonden aan Ameland, ook wanneer de heerlijkheid later in andere handen overgaat.

Na de Amelander tak van het geslacht Van Cammingha komt de heerlijkheid via vererving in bezit van het geslacht Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, waarna zij in [[De_verkoop_van_Ameland_aan_de_Oranjes|1704 wordt verkocht]] aan Johan Willem Friso van Nassau-Dietz. Via Willem IV en Willem V blijft Ameland onderdeel van het Nassause domein. Dat de huidige koning nog altijd de titel ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Titels_van_de_Nederlandse_koninklijke_familie#Historische_titels_van_de_Koning vrijheer van Ameland]'' voert, vormt de laatste schakel in een ontwikkeling die in de vijftiende eeuw, onder Hajo en Dodonea, haar beslissende vorm kreeg.

=Open vragen en vervolgonderzoek=
==Ritske genoemd als Jelmera?==
==Goederen te Unga==
1439: ''sauwenteen flamschem toe recknyen in Uwingha guede a Hwe en [de st]eet in Ritzeka guede to da heer wey en de foert mit dae guede deer Ritzeka vp bert had van Broer Aeylsem''. Hannyka krijgt van Ritske 17 Vlaamsen uit het Unga goed 'a Hue'? dat staat in Ritske's goed bij de heerweg en voort met het goed dat Ritske daar op verbeurd/gebeurd had van Broer Aylsem.

==Doede Siccosz. <1466?==
==Betekenis van 1441 (na Peter Camminga)==
==Vroege akten 1396–1429 en externe machtsinvloeden==
==Hypothese: Ritske geboren op Ameland==

=Bronnen=
==Secundair==
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Donia-oorlog Donia-oorlog]
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot]
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Ritske_Jelmera_Cammingha Ritske Jelmera]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA28&printsec=frontcover Vaderlands Woordenboek, Jacobus Kok, Vol 9-10, 1788], p28. Ameland zou al voor 1180 in het bezit zijn van de Cammingha's.
* [https://www.google.nl/books/edition/Kerkelijke_historie_en_outheden_der_zeve/N6NaAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA210&printsec=frontcover Kerkelijke historie en outheden der zeven Vereenigde Provincien, Vol. 5, Hugo Franciscus Heussen, Hendrik van Rijn, 1726], p210
* [https://books.google.nl/books?id=pYNMAAAAcAAJ&pg=RA2-PA37#v=onepage&q=jelmera&f=false De Geschiedenissen Kerckelyck ende Wereldtlyck van Friesland Oost ende West, Christianus Schotanus, 1658]
* Houwink
* [https://www.mpaginae.nl/Simon/WierstradeWalle.htm Adelsboek Friese adel], Op basis van de oorspronkelijke opzet van Simon Wierstra. Redactie Hessel de Walle & al. Volgens #80 bezat Ritske Donia te Hallum, en schonk hij dat aan Sasker bij zijn eerste huwelijk.

===[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA29#v=snippet&f=false Adelyk en Aanzienelyk wapen-boek van de zeven provincien, Abraham Ferwerda, 1760]===
Bronnen: Burmaniaboek, Petrus Camminga, Van Adelen van Cranenburg

Cammingha en Jelmera:
<blockquote>
De schakel der personen van deeze adelyke en oude Familie is eens begonnen opgemaakt te worden van '''Doctor Petrus Camminga''', die zynen Oorspronk had van eenen Ernst Camminga, die een Zoon had Bennert Camminga en een Kleynzoon Kempo Camminga, deeze zyn Zoon was Sids Camminga, alle oorspronkelyk '''van het Slot nog hedendaags Cammingabuur genoemd, gelegen onder Leeuwarden'''. De laatstgemelde Sids liet eene Dochter na met naame Hac, gehuwt aan eenen '''Gerraut van Camminga die gewoont heeft aan de noordkant van de Kerk van Ferwerd''', alwaar schoon er geen steen meer gevonden word van een oud Camminga Slot, de plaats echter daar dit Slot gestaan heeft, heeft altyd de naam van Camminga behouden. Doch dewyl het my wat deeze vier, namelyk Ernst, Bennert, Kempo en Sids Camminga aangaat, niet genoegzaam uit brieven en andere oude stukken tot noch gebleeken is, en de naam en roem van Gerraut wel het meest bekent zyn, is het my niet kwaad voorgekomen, van deezen als de zeekere en ontwyfelbaare Stam de Geslagt lyst te beginnen, hoewel ik echter de nakomelingen van Sids Camminga door zyne andere Zoonen zo als ik ze hebbe gevonden hier ook heb opgegeven. de zaak koomt my duister en laat het aan verstandigen hier over wel te oordeelen. Deeze '''GERRAUT CAMMINGA''' is een dapper en stoutmoedig man geweest en van een zeer groot gezag niet alleen by het gemeen maar zelfs by Albert Hertog van Beyeren Grave van Holland en toen ter tyd Heer van Friesland. By deeze stond hy zo hoog in de gunft dat hy hem Leeuwarden de Hoofd stad van geheel Friesland en drie treffelyke Dorpen Wirdum. Steens en Ferwerd als een Leengoed schonk, op deeze voorwaarde dat hy ten dienste van den Hertog op zyne eygene kosten altyd gereed zoude

hebben en voeden twintig paarden, ter verdediging van het Vaderland: doch indien men buiten het Land oorloogde, en ook wanneer het anders de zaak vereyschte, op kosten van den Hertog: gelyk het breeder is in het Diploma hem van den Vorst, gegeven in den Haag den 18 July 1399, (vid. Gab. p 25) onder het zegel van Hertog Albert, en zyne Zoonen Willem en Jan, in præsentie der Heeren van Arkelen en Philip van Wassener. Dit zal genoeg zyn aangaande het eerste gedeelte deezer Genealogie.
Wat het andere gedeelte dat van '''Ritske Jelmera, Heere van Ameland''' af geleyd word aangaat, deeze Ritske is geboren in 't jaar 1385, en naar het afsterven zyner Ouderen, '''gevolgd in het erfregt der Baronye van het Eyland Ameland''', dat geen hooger erkent en onafhankelyk is. Alhier heeft hy een '''Slot gehad Jelmera genoemd, sterk genoeg tot zyne verdediging tegens de stroperyen der Zeerovers''', waar van hy dan ook de naam van Jelmera ontleend heeft, daar hy eerst '''Ritske Unga''', naar een Landgoed in het Dorp Wierum in Dongerdeel gelegen, genoemd wierd: hy stierf in t jaar 1450, na dat hy een weinig te vooren, by Testament, aan zyne Dogters zeekere porties toegekend, en tot erfgenamen zyner overige goederen, waar onder was de Heerlykheyd Ameland, aangesteld had Kempo en Romke Donia, dus genoemd naar een '''Landgoed Doninga-state in Hallum''' gelegen, en '''Hajo Heringa''', die deezen toenaam naar het voorbeeld zyns Vaders ook heeft behouden. Dus is de Heerlykheyd Ameland van Ritske Jelmera eerst by voorregt vervallen op '''Romke Donia''', Ritskes oudste Kleyn-zoon, uit Sasker reeds te vooren gestorven. Romke, twee dochteren en geen manlyk kroost nalatende, kwam Ameland aan Kempo, zynen Broeder. Deeze ook zonder kinderen na te laaten overlydende, is dit Eyland gekomen aan Hajo Heringa, de jongste broeder, waarin hy ook door Karel Hertog van Bourgondien bevestigt is, gelyk blykt uit het getuigenisse van den Hertogh in dato 1469, schoon hy daar in '''Hajo Camminga''' genoemd word: de reden hier van is om dat hy gehuwd zynde aan '''Dodonea Dekama, Wed van Sicco Camminga''' en zyn Vrouw en zich zelven heeft laaten noemen '''Heringa van Camminga''', oorzaake dat het '''Slot Cammingaburg'' en ''Cammingahuis oppe Hueck'' aan deeze Dodonaa, by de dood van Gratiana, dieze by Sicco Camminga had vervallen waaren. Twee kinderen zyn er by deeze '''Hajo en Doed of Dodonea Camminga''' voortgesprooten naamelyk '''Petrus en Siouck'': aan Petrus is na de dood zyns Vaders by voorregt het Eyland Ameland te beurt gevallen, by wien en zyne Nakomelingen, altyd de naam van Camminga behoudende, het een zeer langen tyd gebleeven is. Doed, stervende in t jaar 1500, liet aan haaren Zoon Petrus Cammingahuis oppe Hueck, en aan haare Dogter Siouck, die reeds gehuwd was aan Rienck Eminga, Cammingaburg buiten Leeuwarden, waarvan ook deeze de naam van Camminga heeft aangenomen, en tegelyk met Cammingaburg, aan zyne Nakomelingen naargelaten. Deeze Naamveranderingen moeten iemand niet vreemd voorkoomen, nadien ze reeds voor de aankomst der Vorsten in Friesland in gebruik waaren; de meeste Edelen die voor die tyd haare eygene Jurisdicties hadden, en te hals en hoofd rechteden wanneer het gebeurde dat zy, of by trouw of door koo,p of op eene andere manier hare woonplaatzen veranderden, en in een ander Regtsgebied overgingen, veranderden ook hunne Namen en Waapens, maar na dat al het Regtsgebied op de Prinsen overging, en deeze over al der zaaken en regtsplegingen magtig wierden, is ook de verandering van Naam en Wapens als zynde nu de oorzaak weggenomen opgehouden om
</blockquote>

===[https://books.google.nl/books?id=AQ1VAAAAcAAJ&pg=PA72#v=snippet&f=false Stamboek van de vroegere en latere Frieschen adel, vol I, Hettema & Hamael, 1846]===
Bronnen: Burmaniaboek, Petrus Camminga, Van Adelen van Cranenburg
<blockquote>
Wanneer wij het Wapen van CAMMINGHA van JELMERA op Ameland ontleeden, vinden wij dat het eerste en vierde veld nieuw CAMMINGHA, het tweede en derde HERINGA vertegenwoordigen. Het vijfde is zegt men gewoonlijk JELMERA, het zesde Ameland. Dit laatste beteekent niets, want onbetwistbaar is het dat het eiland Ameland geen Wapen gehad heeft toen het nog geene Heeren had, en dat het het Wapen van die Heeren of een gedeelte van hetzelve tot zijn Wapen heeft aangenomen. Daaruit volgt, dat zes een Kwartier moet zijn van het Wapen der JELMERAAS en dat dezen het niet in hun Schild genomen hebben, omdat het het Wapen van Ameland was. Nu neme men in overweging dat het bedoelde zesde veld het gewone Wapen der UNIAAS is, en dat men verhaalt dat Ritscke Jelmera eerst is genaamd geworden Ritscke Unga, naar een Landgoed van dien naam, zijn eigendom, en dan zal men veellicht zijnen bijval niet weigeren, aan onze gissing dat Ritscke Jelmera eene UNIA tot vrouw gehad en met haar een Landgoed van dien naam behuwelijkt heeft, of wel dat hij Ritscke tot moeder gehad heeft eene UNIA, die een Landgoed van dien naam ten huwelijk gebracht heeft aan Ritsckes vader, en naar welk Landgoed Ritsche nadat het op hem verstorven was goedgevonden heeft zich altoos voor eenigen tijd te noemen. UNGA is wel is waar geen UNIA, maar voor het laatste schreef men oudtijds UNYA, en voor eene Y wordt allicht eene G gelezen, altoos bij mindere oplettendheid waaruit vergissing zoo gemakkelijk voortvloeit. '''Ritske Jelmera''' nu tot vrouw of tot moeder eene UNIA gehad en het Landgoed Unia bezeten hebbende, heeft toen hij den naam dier vrouw of dier moeder heeft aangenomen, ook zijn Wapen met het hare vermeerderd, en men zegge alzoo vijf en zes is JELMERA UNIA, en late Ameland daarbuiten. Even zoo heeft waarschijnlijk Sascker Jelmera eene DONIA tot vrouw bekomen, en met haar ten huwelijk het Landgoed Donia te Hallum, hetwelk zijn zoon Romcke geërfd heeft, weshalve deze dan ook, zegt men, tenminste behalve het gewone Jelmera ook het oude en echte Doniawapen, den klimmenden leeuw van sabel op een veld van goud, nevens hetzelve gevoerd en zich wel Sascker Donia genaamd heeft. Wie nu ook eenig geloof wil hechten aan de navolgende reeds van ouds bestaan hebbende overleveringen te doen te weten en het is billijk dat te doen.

I Dat er lang vóór Ritscke Jelmera Heeren van Ameland bestonden, die den naam van CAMMINGHA droegen, immers in de Kronijken wordt al op 876 van HAYO CAMMINGHA Heer van Ameland gewag gemaakt, zie: Winzemius fol. IIIa, en wat wij in de inleiding tot BOTNIA gezegd hebben.
II Dat die CAMMINGHAAS eigentlijk CANGHA geheeten hebben en dat eerst in of omtrent 1245 VALERIUS WATZE CANGHA dien naam met het oude Familiewapen veranderd heeft, Winsemius fol. 167a, dan zal men om het een met het ander en vooral de heerschappij der JELMERAAS met die der CAMMINGHAAS overeen te brengen, met ons veronderstellen moeten dat van die oude Heeren van Ameland eerst CANGHA en later CAMMINGHA genaamd, mede afstamden. Ritscke die zich Jelmera geschreven en een ander Wapen aangenomen heeft, en SICKE CAMMINGHA wiens weduwe hertrouwde aan Haye Jelmera zich genaamd hebbende Heringa, uit wiens dochter alle de latere CAMMINGHAAS gesproten zijn. Die HAYE was alzoo en zelf uit de CAMMINGHAAS gesproten en tevens de echtgenoot van de weduwe van den laatsten mannelijken afstammeling van een der takken van dat Geslacht, en eindelijk door het sterven van zijne twee broeders zonder zoons Heer van Ameland; waarlijk voor hem redenen te over om de namen CAMMINGHA en JELMERA en beider Wapenen op Ameland te doen herleven, en het oudste Wapen der CANGHAAS eene ster van goud eerst op lazuur later op keel op CAMMINGHA HERINGA ''sur tout'', te voeren.
Bij Ferwerda leze men in zijne inleiding tot de Genealogie van deze Familie op bladz 30 van zijn Wapenboek regel 9 in plaats van 1385, 1383 op het gezag van Burmaniaboek, en voege ingevolge dat boek achter de woorden na de dood zijns vaders vóórkomende op bladz 30 regel 16, v. o. in: 1486.
</blockquote>

=Goederen=
==Camminga==
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot te Wirdum]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot te Arum]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot ten NO van Ferwerd]
* [http://www.stinseninfriesland.nl/CamminghaStateFerwerd.htm Cammingha State te Ferwert]
<blockquote>De state of stins is al vóór 1400 gebouwd.
Cammingha te Ferwerd werd als gebouw voor het eerst in 1468 genoemd: als een slotken dat beheert is van een geheeten Ticke. In 1511 heette het Kammyngen guedt to Ferwert. Deze Ferwerder stins was een van de huizen van de Cammingha's, een der aanzienlijkste en ook vroegst vermelde Friese adellijke geslachten.
In de 12de eeuw worden verschillende edellieden, waaronder een Kempo, in Blija, een dochterparochie van Ferwerd, genoemd. In de 16de eeuw werden zij door Sibrandus Leo als voorouders van de Cammingha's van Cambuur en van die te Ferwerd beschouwd.</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/ThiarchiaEnCamminghaBlija.htm Thiarchia Stins en Cammingha Stins te Blije]
<blockquote>In Blija worden in de Abtenlevens van Mariengaarde in de 12de en 13de eeuw verschillende edele, danwel aanzienlijke leken genoemd, van wie de exacte woonplaats niet is te bepalen. Zo trouwde Menold Thiarchia aan het eind van de 12de eeuw met een dochter Rembrechta van de Rembrechta-stins in Marrum.
Twee broers, Asego en Kampo van Blija, die in de latere historiografie als Cammingha's werden beschouwd, leefden aan het begin van de 12de eeuw. Hun nageslacht en aanverwanten worden als nobiles aangeduid, ze waren betrokken bij veten, en ze gingen op pelgrimage naar het Heilige Land en naar Santiago. Abt Sibrandus van Mariengaarde (1230-1238) behoorde tot deze familie. Volgens de traditie stamden de Cammingha's van Camminghaburen bij Leeuwarden af van de Blijaër Cammingha's; mogelijk was er ook een relatie met Cammingha-state te Ferwerd. </blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm Camminghaslot bij Ballum]
<blockquote>Het dorp Ballum was vroeger de belangrijkste plaats van het eiland Ameland. In 1429 trad Ritske Jelmera op als woordvoerder van Ameland. Hij wordt beschouwd als de stamvader van de Van Cammingha’s, de latere Vrij- en Erfheren van Ameland. Of hij toen al de enige hoofdeling was op Ameland is niet bekend. Er wordt aangenomen dat de bouw van het kasteel aan het begin van de vijftiende eeuw plaatsvond maar dat is niet zeker. Gezien de hoogte van de terp is de oorsprong mogelijk enkele eeuwen ouder.
Naar Ritske Jelmera werd het huis een tijdlang Jelmera State genoemd maar dat zal oorspronkelijk we Jelmera Stins geweest zijn. Later stond het gebouw bekend als het Cammingha-slot.</blockquote>

==Donia==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniaStateHallum.htm Donia State te Hallum]
<blockquote>
Waarschijnlijk was Donia in Hallum één der oudste goederen van de familie Jelmera van Ameland (zie Camminghaslot). Volgens het Burmaniaboek gaf Ritscke Jelmera (1385-1451) de agrum Donianum aan zijn zoon Sasker bij diens huwelijk. Sasker ging zich sindsdien Donia noemen. Op het vasteland werd de familie Jelmera vaak Donia genoemd. Zo sloot bijvoorbeeld in 1444 Remko Doynge voor zichzelf en namens Sasschert zijn vader en Ritseko Doynge zijn grootvader samen met andere hoofdelingen een verbond met de stad Groningen. In 1450, 1452 en 1458 was Remka Doyngha betrokken bij verschillende erfeniskwesties.
Peter van Thabor vermeldt in zijn historie: "Ende in Ferwerderdeel wasser groote twijdragt tusschen die partije die duert tot noch toe, ende sint vele hovelinghen omme gheslagen (gedood - JL) onder welke die laetste was Tzaling Sitthijma. Ende die laetste van die vetkoopers was Runka Doijngha, die wordt ghebrant in die kercke toern in ’t jaer 64 omtrent Sinte Marten". Deze Remke Donia, aanvoerder van een groot contingent Vetkopers, werd aangevallen door Lieuwe Jellinga uit Britsum en zijn krijgsvolk. Die belegerden de Doniastins en na enige tegenstand wisten ze het huis te veroveren en "vernietigden het tot de grond toe" zoals Cannegieter schrijft. Rienk ontkwam in eerste instantie en vluchtte in de kerktoren van Hallum.

Lieuwe Jellinga belegerde hem ook daar en stak de kerktoren op 7 november 1464 in brand. Remke Douma kwam in de vlammen om, "waardoor," schrijft Occo Scharlensis, "de voorgaande moedigheid van ’t geslachte Donia gans te niete ging". Remke Donia volgde zijn grootvader op als heer van Ameland en noemde zich daarna ook wel Jelmera. Hij was gehuwd met Catharina Adeelen met wie hij twee dochters had, Hilck en Jetske.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniahuisNijland.htm Doniahuis en Doniastins bij Nijland]
<blockquote> Deze stins bestond mogelijk al voor 1424.
In het testament van Benedictus Donia, die eerst in Oosterend en later te Burgwerd woonde, wordt in 1424 melding gemaakt van goederen in Nijland. Benedictus was waarschijnlijk de grootvader van Haring Donia, die in 1458 op Nijland woonde.
Volgens Worp van Thabor lag het "sterck steenhuis" van Haring niet ver van de Hottinga State. In het eerder genoemde jaar 1458 wordt het Doniahuis door Goslick Juwinga en de Bolswarders, waarbij ze ook nog hulp kregen van Douwe Siaerdema, ingenomen en "verdurven". Vier jaar later, in 1462, deed Haring een tegenaanval en veroverde hij Hiddama steenhuis in Nijland, en ging daar zelfs wonen. Haring behoorde oorspronkelijk tot de vetkopers, maar treedt nu toe tot de Schieringers en in 1463 vindt er een gevecht plaats met Jancke Douwama, en wordt hij in Irnsum doodgeslagen.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniastinsAkmarijp.htm De Doniastins te Akmarijp]
<blockquote>De Doniastins stond ten noorden van de kerk te Akmarijp, gemeente De Friese Meren. </blockquote>

==Unia/Unga==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniastinsFranjumerburenMarssum.htm Uniastins op Franjumerburen bij Marsum]
<blockquote>
Zo'n honderdvijftig jaar later, rond 1420, staat er nog wel een kapel, maar deze wordt dan door de Schieringers onder leiding van leden uit de familie Siaerdema van Franeker verbrand. In 1575 waren de fundamenten van de kapel nog te zien.
Keimpe Unia te Wirdum heeft meerdere zonen, en één daarvan was Feye of Feicke Kempes Unia: "houelingh tot Marssum; deese Feicke heeft syn stins gehadt op Freniumerbuyren, de staten van Unia toebehorende alsnu jr. Oene Andries van Albada in den dorpe Marssum"
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniaStateAkmarijp.htm Unia State te Akmarijp]
<blockquote>
Van der Aa schrijft het volgende over deze State:
UNIA, voormalige state, provincie Friesland, kwartier Zevenwouden, grietenij Utingeradeel, arrondissement, kanton en 2 1/2 uur ten noordwesten van Heerenveen, te Akmarijp.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniaStateWirdum.htm Unia State te Wirdum]
<blockquote>
De “Tegenwoordige Staat” schrijft: “Het Slot van Unia, ’t welk de eerste stem te Wirdum heeft, was reeds door dat geslagt gesticht in de veertiende eeuw, en strekte tot eene veilige wykplaats voor Auke Keimpes Unia, toe hy in 1498, verzeld met veele huislieden uit Idaarderadeel, Rauwerd en Wirdum, de Leeuwarders, die uit de Wouden naar huis keerden, wilde aantasten, doch door hen geslagen werd.
</blockquote>

==Jelmera==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm Jelmersmastins te Dongjum]
<blockquote>
De stins werd waarschijnlijk rond het jaar 1300 gebouwd en werd reeds in 1410 de oude stins genoemd.
De terpbuurschap Bootwerd met de rechtvoerende staten Bootwerd, Jelmersma en Lyomawrdstera lag ten zuiden van Dongjum aan de weg naar Franeker.
De ligging van de stins van Jelmersma is onzeker. De oudste vermelding van deze stins dateert van 1410. Hij wordt dan vermeld als dae alda stinse, hieten Jelmersma; in 1429 en 1433 aangeduid als Jelmera staeten, der ma hat alda stins, en als Jelmera dat alde stins.
Vanwege deze stins was in 1410 Tjalling Rodmersma rechter. Deze woonde zelf in het naburige Kitzelum (zie aldaar).
In 1429 voerde Tjaerd Jonga het recht voor deze stins; zes jaar eerder deed hij dat ook voor Lyomawrdstra state in Bootwerd. Of hij zelf ook in Bootwerd woonde, is niet bekend. Goed mogelijk is dat echter wel, omdat de andere keren dat hij als rechter optreedt dit steeds is vanwege staten in de directe omgeving.1) In 1420 en 1422 wordt hij genoemd onder de Schieringer hoofdelingen in Franekeradeel die een verdrag met de Oostfriese hoofdelingen Ocko tom Brok en Focko Ukena sloten.

Jelmersma state en stins wordt na 1433 niet meer genoemd.
</blockquote>

=Middelseeuwse bronnen aangaande Ameland=
==Uit: OFO I==
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00137 #183] - 03-07-1466 Wigla Kmastra belooft Haya Heringha , zijn zwager, te Franeker te zullen verblijven totdat de baer inzake hun geschillen is uitgesproken===
<blockquote>
Ick '''Wigla Kamstra''' hly ende bythioge mey disse epena genwerdighe brewa hoe dat
ick '''Haya Heringha myn swager''' ontheet fan stonden an to Fraenker to tyaen ende
deer op myn sykerheed toe gaen ende wt Fraenker naet tho scheden wt myn sykerheed eer dyo seeck by compromisset barreth wtseyd schiowd schaet ende eyntlick
seend is Ende hatter in dat compromis ende inder baer fan penym wert bygrypen ende
foer peend dat steed ende fest toe halden ende weer dat zeek dat ick Wigla off ymmen
fan myn fryonden dyt inbreek ofta den ferd in breek den eerfseth deer Sytya myn
broer fan mynra weyna onder seth haet foerleryn ende wonna seeck ende dath eerfschyp deer '''my Wigla ende Eelka myn wyff fan moeder Ida''' an falla mey wrlern ende
wrschalt to habben to Haya off sin eerfnammen by hoeff sonder aller handa jen zidzen
by da eerlos troulos filos ende mynneed ende nymmermer beth neen gueden maen toe
andrien ende by da fyoerten beeth sonder allerhanda eerghalist ende nya infindingha
deerma hir in finda thyaen ofta bringha mey In een weerhed dissis brewis soe hab ick
Wigla foer sartonen myn seluis sigil tracht opt spacium dys breuis Int jea ons Herens
M° CCCC LXVI op den tondersdei ney ws lyaue Frouue dei wisitcionis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig.? pap., ongezegeld.''
</blockquote>
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00187 #252] - 09-09-1474 Botta Lioynghia en Syola Syds zn Buwyngha erkennen de bij baer gemaakte scheiding van het erfschap hunner vrouwen aan Haya Heryngha===
<blockquote>
Wy '''Botta Lioynghia ende Syola Sydszen Buwyngha''' hlyet enda bykannit mey dit
j enwirdich breeff ende quytancie hoe dat wy Haya Heryngha bytanckiet fuldeda ende
gueder layengha ende wtwysingha fan ws wyuena wegena als '''Hylke enda Jetthie Zaliga Romka Doynghia dochtera''' fan hiara an lauweda gueden enda eerwenschyp als
hiarem da fan hyara foer firderen an leten enda laughet sint hya sint '''lidzende in Ferwerderadeel in Dongeradeel jeffta op Aemland''' in pennynx heer in steden enda den
helffta fan dae steden in Jelmera trimdeel op dae dwnen fan dissen soe tanckia wy
Botta ende Syola fors. '''Hayen''' forbynaemd fuldeda ende gueder wtuisinge ney inhauld
ws baeris Ende al hiir toe jenst soe staed wy Botta enda Syola foerseyd foer ws enda
ws neykommen als fan ws enda ws wyuena wegana forser, ende hiare neykommen
Hayen fors. enda syn neykommen euwelick ende erflick '''toe Jelmera stata op Aemland'''
enda dae lytika meed ende een pennynx heer toe forrendeel ende des gelyke soe schil
'''Haya''' forbynaemd habba syn pennynga heer enda steden als Hayen dae toe deel f allen
sint inder delinge fors. ney wtuysinge der baer mit eer enda mit feer enda mit '''dae heerlicheed op Aemland'''. Als dat riucht, sefond enda sefang profyt fan peynthien dae jacht
den exzys ende allen dat '''deer zaliga Romka''' fors. by syn tydem brwckt enda bysghet
hath ende an '''Jelmera stata mey goed ende mey riuchta berra''' mey Soe dat wy ner ws
neykommen ner nemmen fan wser wegena nen meer saen ner spreeck schillit habba
ner meckia op Hayen fors. ner op syn kynden enda neykommen om disse forbinameda
lauwa gueden ende heerlicheden in enige riucht jefta buta dae riucht hemelick jefta
oppenbeer sonder enigherhanda falykant enda quade byhyndicheit wt seyd
a In een weerheit dissis breuis enda quytancie fors. soe hab ick Botta fors. beden
'''Hetta Hemmama''' dat hy syn sigel hat hwinsen benya ant spacium dissis breuis om
myn bede wille enda ick Siola fors. hab beden Syds Buwynga myn f ader syn sigel om
myn bede wille toe hwaen ant spacium dissis breuis want wy Botta enda Siola fors.
selff naet sigel leren sint Ende in een mara festicheed disser schecünge fors. soe habbet
wy wran ende zoen hoed deer wse nemmen buppa wse syglem scrionen staed jeffta
deer oeder lioed om wsen willa bysiglet habbet wse syglen mey hwinsen ant spacium
dissis breuis hwant wy by disser schedinge ende layenge ende quytschioldinge fors. wr
enda an habbit wessen ney wt wisinge der baer fors. Int jeer ws Heren thusen fiouwerhondert fyouwer ende tzanchtich op sinte Laurencins jownd martyr

ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de zeven aanh. zegels alleen fragmenten van het tweede, derde, vierde en zevende over.
Boven de zegels staat: 
1. S. Hettonis Hemmama. 
pro solo(?) Bottone; 
2. S. Sidzonis pro solo(?) Ziolone; 
3. S. Jellonis curatï in Rauwerd scilicet super arbitri; 
4. S. Dodonis curati in Nassen arbitri s.; 
5. S. Hermanni in Bergum curati; 
6. S. domini Tzalingi vicarij in Mersem arbitri elecxi; 
7. Sigillum dommi Hernumi in Ferwert curati ob rogatum Takonis Vnama
</blockquote>
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00219 #295] - 09-03-1479 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00242 #320] - 28-04-1482 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00244 #322] - 04-07-1482 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 #326] - 21-02-1483 Soenlieden maken een baer in een gesschil om Ameland tusschen het convent van Forswert en Haya Heringha===
<blockquote>
Wy '''Henricus by der nede Goedis, abbet thoe Aedwert, Sibodus thoe Lyouwerd, Mamrao thoe Wirdum''', '''Hermawnus thoe Ferwert''', presteren ende personnen '''Lollo vicarius toe Kamminghabuer''' duaeth kwd alle lioedem mith disse epena breue hoe datter waes enerhanda scylinghe twischen den abt ende conuent thoe Forswert fan der ener syda ende Haya Heringha fan der oedera syda rysende fan Aemland Huelke scylinghe
disse igghen voers. claecklos vp ws habbet bysprttzen ende wy habbetse ontfensen barred ende wthseyd in maneren neyscriouen

a Int aerst soe scil mijn hera dy abt mith dae conuentts '''lyoed haulda bruka ende verheera ende landsetten setta ende ondsetta ende al hiara renten berra fan al dae landen deer hiae habbed vp Aemland''' hiae sint Udsen hueerse Udsen sint sonder Metten Hayens jeff sijn effterkommen. Item foer dat '''riucht deer Haya mocht habba toe dae ''Suarta wald''<ref>[https://www.canonvannederland.nl/nl/page/324484/oerd-en-swartwoude Swartwoude]</ref> deer foer scilled hy ende sijn aeffta effterkommen als hiae kommed offte wawnied vp Aemland moegha gheyja wrt land fan Nes twischen dae ''Rijd ende den Sculbalgh''<ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/skutegat-bij-ameland/ 'De Riet' en 'Skûtegat']</ref> om hiaeren toe voermeytiuen'''. Mer jelkers scil dy abt int land fors. als '''twischen dae ''Rijd ende den Sculbalgh'' ''' dat riucht fan jeyjen selff haulda offte toe des claesters profijt verheera ffoerdmaer '''alla renthen deer kommed fan dae pijnken als foer dae fiskenye offte dae bischiirmenisse''' dae scilled dy abt ende dat claester fan der ena syda ende Haya ende sijn eerwen thoe lijka deela. Ende dae fijngueden desghelika alsoe fulla alse deer mey goed ende riucht halda moeghen aeck toe lyka deela bysonder deer f aeled twischen dae Rijd ende den Sculbalgh vors. Jelkers scil Haya dae fijngueden allenna vp riucht haulda Ende offt dy abt ende dat claester vorscrn yn den helfft fan '''dae pijnken ende fijngueden yn Nesse''' mochten wessa bihaenghed deer foer scilled '''Haya ende sijn effterkommen''' gvnstich ende helplick wessa den claester hiara gueden ebde riuchten toe bischijrmen Ende aeck dae riskeren pijnken ende sciplioeden ney hiara moeghen foer alla lioden als haedlinghen fan dae land verandrya. Item om dae nyoeghen steeden willa wy dat myn hera dy abt ende dy claester scilled hiara willa
bihaulden habba offse dae sinte Barbara leta bihaulda ende Haya sijn guede wille dwaen off hy sijn tree steeden sinte Barbara wil toe staen Hijr ney om den font thoe
Nesse scill Haya wield ner ontanck den claester thoe keera mer wil hijt ende dy personna off dioe meent naet consenteria soe moeghen set mith riucht wr andrya Toe
lesta sidza wy mith disser vorser, baer al hiara scylingha deer eer datum dissts breeffs wessen habbed daed toe wessen alsoe dat elck oerum al aulda scijlden wth gueder herte deer voerglijden sint scilled qwijtscijlda ende alla toe kommende riuchten ney inhauld ws baers voers. foer God ende dae wrald jaen ende consenterya Altingh sonder arghelist

b In orkunde des weerheeds soe habbed wy baerlioed vors. wse sigelen hijr onder henghed Ende om een maera festicheed habbed wy Hermannus abt ende meena conuentis lyoeden ws abdye sigel en* des conuentts sigel hijr mey aen henged Ende ick Haya voers. hab desghelika disse baer mith myn sigel bisigeled Int jeer ws Herens twsen fyonrhondert trya ende tachtich feria sexta post dominicam in albis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 19313 (Ameland). Orig. perk., van de acht aanh. zegels slechts kleine fragmenten over, iets meer van het derde, zesde en zevende. 
In dorso: Baer twiska Forswerde(r)a ende Haya om Aemland''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00260 #341] - 26-03-1485 (Hajo treed op, alderman)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00261 #342] - 13-07-1485 Testament van Doed, vrouw van Hantya Heringha===
<blockquote>
In den namma Godis amen Item dit is '''saligha Doed Hantya''' lyaefs leste willa ende testament dier hijo op her lest bygerret haet vaa Hantya tho folbringhen in teghenwirdicheits her Pieters her byriuchters ende bijchtfaers ende folie oer lyoden bede wrif ende mannen alhoe wol dat hijo fwajes cranck van licham nochtans soe waes hyo sterk ende wijs Van sennen in manieren is hijr ney volghet

a Item int aerst soe haet tejo bijspriteen her edele seel Godman hymelrijck ende Maria sim lyaue moder mey al dat hymelsche heerschip 
Item her leijgher stoed haet hyo bygerret by sinte Barbera 
Item vse lyauwe Vrou tho Hollum haet hyo tho leijd her een schote thoen stsijlck 
Item dyo oer schotte haet hyo tho leyd sancta Barbera tho Ballum teek tho en stzijlck 
Item dy personna tho Hollum haet hyo tho leyd .I. rinsgolden 
Item siin caplaen en hael rinsg. 
Item '''her Pieter tho Ballum''' een rinsg. 
Item her Pieter tho haet hyo tho leijd en hael rinsg. 
Item da berfote bruren ende da Jacopinen tho Lijouwerth elkerlyck en rinsg. 
Item da frouwe bruren ende da Augustinenses elkerhjck en hael rinsg. 
Item da cruus broren tho Franeker en riinsg. 
Item soe haet hyo byspritsen da armen .XXX. paer schoen 
Item '''Hantya Heringha her man''' haet hyo tho leyd ende byspritzen tho lijaefgeften .X. schielden ranten in '''Bernser goed''' tho ewijghe tijdern 
Item voert oen soe haet hyo tho leyd Hantya her selueren rieme mey al da oer seluer wirekim ende din schil Hantia vorscr, her edele seel weer bytinse mey offerhande tyden delen eerliken ney dis landts manieren fyaertich jer langh 
Item '''Tyaerd her broer''' haet hyo tho leyd .VI. schyldench ranten voer vt her gueden 
Item '''her audste suster''' haet hyo tho leyd her blauwe claen mey her rada tabert 
Item '''her jonxste suster''' haet hyo tho leyd her boxhoern claen mey her blawe rock 
Item om en maerre festicheit disser vorscr. ponten soe hab ick her Peter tho Ballum mey Somnnghe van myn ondersetten beden her Pieter tho Nes dit vorscr. testament tho bysighelijen want ick selm nyn syghel fyeren bin Ende ick her Pieter vorscr. hab dit brief bysighelt om disse vorscr. lyoed beda willa Int jeer als ma scrijoen M° CCCC° LXXXV° ipso die Mergarete virginis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Oude copie, pap.''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00329 #440] - 22-03-1499 Testament van Dode Kammingha===
<blockquote>
In nomine domini amen
Int jeer ws Heren tusen fyouwer hondert ende nyoghen ende nyoghentich is commen dyo eerwirdighe frow Dode Kammingha, des freeds foer Palme als deys ney sinte Benedictns, foer '''ws maister Mammo''', her Fedde persinnen thi Aldehow, ende her Pieter, personna thi Nyahow, broer Jan van Tirns, prior der Jacopinen in Lyoewrd, ende broer Gysbert fan Boelzwerd, fesmaester aldeer, ende haet her testament ende laeste wille mecka in manieren ney scroyu

a Int aerst soe beuelt Dode vorsn den almachtighen God her siel. ende dat lichaam der eerde dier dat fan commen is ende byarret her legerstoel thi da Jacopinen in Sicka greff ende byspreckt aldier XII gouden rynsche gownen 
Item so bysprectze tho Graetthia lien, jeffta pronda in sinte Katherine tzercka twien alda schilda dier ghaen schilla wt Ghercka ende Haetthia steeden 
Item so bysprectze sinte Katherine, her haedfrow, ende dio kapelle tho Kamynghabuer, dat gyen dat dae twa steden voernaemdt meer tho heer gielden tho lycke tho delen 
Item so bisprectze thi da tzeercke, jeefta capella tho Kaminghabuer, tho help tho tymmeringha X rynsche gownen 
Item den personna tho Kaminghabuer, een gouden rynsche gounen, ende her Cornelius ende den pronda prester op Graetthia, hen elcx een rodolphns postulaet 
Item so bifestighet, hyo dae freeds bollen dyr fan aldis brocht sint van Kamynghabuer, ende Doede voerd an by her tyden brocht haet ende byswierget dier mey tria pondameta terpland tho Harmswird, ende jeff dis trie pondameta naeth foldwaen mochten so leyt hyo dier tho een brieff fan een gowden rynsche gowne jeff schilde rentha dyer hyo kaped haeth in Popkama goed, hockera her Feddo schil weer in lossen mey al socke payment als dat brieff in haut dyermen oer renthen schil weer om kapia om dae freeds bollen tho voldwaen om sillicheit der sielen dyer dis landen fan commen sint

b Item sinte Cecilie, haedfrow tho Leckum, een gouden r. g., ende her Albert personna aldier, een rodolphns postelaet, ende den jongher prester aldyer een hoerntgis postelaet 
Item tho Medum een hael gouna ende den prester aldyer een hael gowna Item sinte Vyt een gouden r. g. ende den tween personnen maester Mammo ende her Feddo elckx een gouden r. g. 
Item ws lyaeff, Frow tho Nyahow, een gouden r. g., ende den personna mayster Pieter een gouden r. g. 
Item dae oer presteren binna Lyowerd, elckx een ½ postelaet 
Item dae baervoete broeren in Lyowerd V gouden r. g. 
Item sinte Anthonins ende sinte Jacob gasthusen elckx een gouden r. g. tho hyarra needdrufticheyt 
Item den personna tho Raerd, een gouden r. g. ende her eyn prester op her lyen aldyer, een hael gouden r. g., ende dae oer presteren aldyer elckx een hael postelaet 
Item elcka tzercka in Lyowerderadeel, een stoeter ende elcka personna, een stoeter ende jongher prester twyn stuueren 
Item her nifften tho Syon, elck een hael g. r. g. 
Item tho Syon ende Werd elckx '''twae tonne koyts''' 
Item tho Foswert tho Ghenaerd ende Beetlehem 1), '''elckx twe tonne koyts''' 
Item tho Dockum Clircamp ende tho Sinte Marie gaerda, elckx een dauids g. 
Item her myegh tho Gerckis claester, een hael g. r. g. 
Item dae sisteren tho Angwird, een hael gouden r. g. 
Item tho Bwingha claester, een dauids g. 
Item tho Aedwert, een gouden r. g. 
Item dae sisteren tho Wiswert, '''een tónna Hamburgher byer''' jeff '''twa tonna koyts''' 
Item dae oer claesteren in Aestergoe ende in Westergo, tha farra naet bynaemd, elckx een gouden pennich 
Ende dae twa oer biddende oerda, elck een hael gouden r. g.

c Item Syouck her dochter, bysprectze her huys dyer hyo nu selm in wennith tho farra wt mit den steed dier dat huys op steet mey dat haele tilber goed 
Item Graetthie Pieters dochter, bysprectze Graetthien Kamingha scotte ende Sieke Pieters zoen Sicka Kamiwgha riemma billert ende Wythia Pieters zoen, XXX g. r. g. des (ghelyckes) tho een riemma 
Item so schil Pieter tho farra wt habba, den statta in Lyowerd, ende dat silueren schinckffet Kamminghaburch 2), ende Syouck des ghelyckes de statta tho Kaminghabuer, ende Watthia ende Wythia Syoucke soenen, elckx XXX gouden r. g. jeeldis elck tho een riemme 
Item so maecket hyo ende set eerwen al her gueden replyck ende onreplyck her kynden, als Pieter Kammingha her sin, den twadeel ende Syouck her dochter, den trimdeel ney inhoudinghe her meckbrieff ende foerd oen alle oer schyllingha dyer twiscke hyarrum sin jeeff te vallen mochten, om Haya ofte Doede alter letena gueden, Pieter ende Syouck dat claeckloes tho bliuuen by ffyower iefte fyff eerbere mannen dier Haya fan beda syden hier tho schille tziesa, ende hwa dat naet dwaen wil fan Pieter ende Syouck dy schil verbert habba fyfftich gouden r. g. tho profyt tho dae trye perrochi tzereken ende Jacopinen in Lyouwerd 
Item soe set hyo executoren her testamentis Pieter Kammingha her sin, ende Syouck her dochter, ende wil dit voersn testament habbe halden ney alle ryochten eens testamentis offte oer lesta willa

d Meckit is dit vorsn testament fan Doede vorsn int jeer ende dey vorsn, in jeenwirdicheit maester Mammo ende her Feddo personnen thi Aldehow, ende maester Pieter personna tho Nyahow, broer Jan van Tirns prior der Jacopinen in Lyowerd, ende broer Gysbert lesmeester aldyer, ende aeck oerkenen dyer tho roepen. Hanthia smit Hans scroer, ende Gherbren tapper burgeren bywnen Lyowerd, orkenen dyer tho baeden ende roepen des tho oerkonde, siglet mey myn sygel mayster Mammo vorsn, foer my selm, ende mayster Pieters weyna personna tho Nyahow, om syn beda willa. Ende her Feddo vorsn foer my selm, ende Hanthia ende Hans ende Gerbren vorsn beda willa ende van my broer Jan fan Tirns, foer my ende broer Ghysberts vorsn beda willa mey dat sighel myns prioerscip

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de drie aanh. zegels het eerste en derde iets beschadigd, het tweede geheel bewaard. Een geauth. copie, pap. hiervan Fr. Gen. Arch. Burm. Eys. 53.''

Onder dit stuk staat: 
Item disse copie ys dyo riuchte copie deer dat principael testament deer bysiglit ys wt screwen ys dat byly ick her Fedde meijn hawntscrift
Ego frater Petras de ordine /ratrum minornm de obsexuancia testificor scriptura manus proptie de licencia wewerabi/is patris
Mostri gardiani Lewerdensis qnod Aaec copia testamenti concordat
in sensu cum suo origina(li) in presenaa mea dum adhuc eram
in seculo et ecclesie beate Marie i>irginis nov e curie curatns confecto demptis addicionibus postea in maxgine cum minori colamo
consciiptis quave rogo vewerabilem patrem fratxem Johannem de
Tirns /ratrum predicatomm in Lewerdia priorem et magistrum
Mammonem ecclesie sanctt Viti cutatum ut hanc in publicam
redactam suis sigillis communiant vice et nomine meis pro ut
</blockquote>

==Uit: OFO II==
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00034 #17] - 01-01-1433 Rechtsomgang van Franekera deel I===
<blockquote>
Dits dat register en de dioe ordinancie van Fraenkera dele, hoema dat riucht seel fera, ende seel om gaen in dat deel

In nomine domini, amen.
In Fraenkera dele soe sinter fiouwer fiaemdel, ende dae habbet elck iers acht riuchteren, ende dij achtenda is dij grietman,

a Int aerste als van Fraenkera fiaerndel, dat is Fraenkera ghae ende Donghum is een
fiaerndel, ende dat soe deeltma an fiouwer. Dat aerste is Zijaerdama, Edeghum, ende
Erdenze. Dat letter is Ztalwert, Lollegum, ende Dodeghum, Dat tredde is dae Buren,
Witzense, Wlanckum, Werum, Gatswert, Wrdsettra, ende Werringa. Dat fiarde sint
Doraiinga. Ende des fiouwer fiamdel habbet elck ieris tweer eden, ende hiae deles aldus.

b Int aerste soe ferath Zijaerdama, Eddeghama, ende Erdenzera dat halue riucht
toe ienst Ztalwerdera. Lolleghum ende Dodeghum elck syn ieer een eed, ende dat halff
en halff. Zyardama dat oer ieer, want hiae nu Edeghama ende Erdenzera riucht
aghen; Ende Ztalwerdera, Lollegama, ende Dodeghama dat other ieerscher, elck
buurschap zijn ber, lijck om toe gaene, want elck buren habbet tria riucht ferende
stathen, Lollegum Intisma Tijaertha ende Jellingha stathen, Item toe Dodeghum
thria, als Heslinga statha op tha aestere terpe, ende Hildarda, en de Fertsa bij dae
grata were dae twa huusew,

c Item int wester eijnde, ende Downinghama delet hiara riucht als wel an twa, elck
sijn berre eenen eedt. Ende dijne so delet hiae aldus bij tarnen. Int aerste int wester
eijnde soe sinter nu tre tarnen. Dij aerste sint, Witzensera, en de Rossinga toe gader,
Dij lettera sint Lijolama, Wijbranda, ende Doijkinga 1) [Item tredda taem Gaetswerdera ende Sibranda] toe Wlanckum, ende disse tree tarnen dae ferath dine eed alser compt, Int wester eijnde elck sijn ber, Witzensera aller aersta, Gaetswerdera deer nei, ende deer efter Lijola 2) dat sint Lioelama 3), Wijbranda, elck sijn ber 4)

d Item in Downinghama ghae 5) sent is wel thre tarnen, Dij aerste taem is Wrdsittra,
Aijluffisma, ende '''Heringa''', ende in dissen 6) taem soe compt dioe gretenije 7) al tyda '''als dioe compt toe Donghum''', want dae in Fraenkera ghae int wester eynde ferath
nene gretene. Item dij lettera taem is Botwerdera, '''Jelmera dat alde stins''', ende Lijomawrdstera 8), Item dij tredda taem sint Kitzelama “), ende deer sint alsoe wel houwer riucht ferande stathen, als ick vernymen habbe s ), Roedmersma thria, ende Lijuwama een, ende disse thre tarnen ferat dine eed alser compt toe Donghum, dij aerste 10)
taem, neij taem, ende ford elck sijn ber in dae tame u 11)
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037 #18] - 1406-1438 Rechtsomgang in Franekera deel II (item w)===
p37
<blockquote>
Item nu weetstu hoe dae tarnen sint van riucht ferande stathen, nu sceltu wita dat
bi fortidem 83) soe wast graet ena 84) grietman toe wessen deer nu graet bemte is, ende
deerma nu naet jern habba wil, Ende deerom soe scheltu wita, dat on mawnigha tarnen ferath dae gretene, ende deer deer 85) bij mijner tijd feerd habbet, ende dae
gretene ferath dae thria fiarndel, ende dat fijaerde feert nijwmermeer nene 86) gretene dat sint Ztungha 87). In hiara tarnen ferath hiae tweer eden, ende nene gretene bij langher tijd,

a Item

[...]
</blockquote>

p38
<blockquote>
f Inden jere wzes Herens M CCCC ende X op Aller hyllingen dey.
Item Siurd Hesselinga grietman van Hitzum van Sicka weijna ende staeten Welgripsma der hioe heden thoe Hitsum.
Item Sibet in Kee ruychter van Kee in dat wester fiaerndel.
Item in Franikera fiaerndel.
Item Hilla Intissma ruychter van Intisma huyse.
Item '''Ztaelinch Rodmersma ruychter van Donghum van dae alda stinse hieten Jelmersma'''.
Item in dae aester fiaerndel.
Item Tako Witzens ruychter van Schalsum van Sybets weyna in Stunga.
Item Sycka Syaerda ruychter van Coygghum van Hildarda staten,

</blockquote>

p41

<blockquote>
w Inden jere wzes Herens '''M CCCC ende XXXI'''.
Item '''dioe gretene thoe Heed op Luygga staeten''', ende '''Jelmera op Aydelen Ferdese, ende dae hoede van zynder weyna, als Tzalingh Rodmersma dat aersta fiae(r)ndel''', Brontich in Jerum ende dat letter, Hilla in Eslum dat tredda, Peter Campstra dat leste; ende ena thoe tree terde den eed als een ruychter.
Item di eed '''thoe Tampterp op Bolta staeten, Peter Campstra ruychter''' in Franikera fia(r)ndel.
Item di eed ''thoe Doedeghum, Sicka ruychter''' van her Yntes weyna.
Item di ora eed '''thoe Dongum op Kytzelama staeta, Tzalingh Rodmersma ruychter''' int wester fiaerndel.
Item dy ena eed thoe Fingia, Douwa Herbadeghum ruychter.
Item di ora eed thoe Midlum op Laus staeten, Remer Lioula ruychter in Tzummu fiae(r)ndel.
Item Broutich in Herum berde den ena eed.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00098 #64] - 27-05-1466 Hayo Heringha, hauschyp op Aemland, staat geestelijk recht toe op Ameland===
<blockquote>Ic '''Hayo Heringha hauschijp op Aemland''' bekenne met disse brefue ho dat ic to
stand disse decken en de ors deckennen deer hijr ney come mochten to riochten en de
herra riocht to forfolgheen in riochtferdighe secken op Aemland en de naet to Ferwert
vt da yenne op Aemland ney ''dam datter nen decken riocht haet to Ferwert benna
XXV jeer''' Ende ick stand die decken to hiara ban op Amland fanda mysdedigha op
gueder lyoede kennygha En de weer dat secke datter emmen weer deer dy decken naet
fol dwaen wolde by guede hoede reed op Aemland en de des decken ban naet achten
wolde ner God of herra aeynd seel sellicheed naet schyaen wolde oen en de lickwol deer
to buppa gaen wolde to tzerka en de God naer menscha frochte wolde deer dy decken
syn fol riocht fan to nymen want ick nemmen wol sterkya in herra sonden mar datse
hemmen by kan en de by kera ende libba als crysten hoeden schildich se[nt t]o dwaen
a weer dat secke, dat hijr toe buppa en fan horra wegenna, deer
[scjhildich se[nt] dae decke[n].... to for folie.... mysdwaen wolde in lyf of [guet]
dat 1) wol ick halda op [herjra lijf en de [guet] en de for folya mey riocht wee[r] dat ick
mey of kan In orkonde dissfs vors. waerheft so '''hab ick Hayo Heryngha vors. dyt
breef by sygella mey myn selues sigel''' Int jeer ons Heren M° CCCC° LXVI opden
tysdey ney Pynxteren

''RA. Lw. KI. F 4. Orig. pap., het opgedrukte zegel bijna geheel ver dwenen. Ch. I, p. 614.''

1) Hierachter is ,ick’ doorgehaald.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00122 #82] - 13-07-1476 Grietman en mederechters in Leeuwarderadeel doen uitspraak inzake geschillen over het slaaten der Ee tusschen het zuider en het middelste trimdeel ter eenre en het noorder trimdeel ter andere zijde===

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00249 #214] - 1439 Voogden bevestigen de boedelbeschikkingen ten gunste van Hannyka Ritzeka zn van Ameland en Thide Doeka dr Hemmema===
<blockquote>
Wy '''Peter Kamyngha, Menna Thietza en de Gherreth Kamyngha''' bi thiogeth en de bi kannet mit desse eppena br eue dat wy deythingis liode in een meen foer garinghe
des aftmonddes wessen habbet als twiska '''Hannyka Ritzeka soen fan Aemland''' en de '''Thiede Doekka dochter Hemmemma''' deer in alducka manere bigripen is als hier ney fulget Int aerste soe jaet en de reket '''Ritzeka en de Sascher sij soen Hannyken vors.''' toe frier wt ieftigez birndlinze des jeres hondert klinekerda to rente den klinekert '''bi sauwenteen flamschem toe recknyen in Uwingha guede a Hwe en [de st]eet in Ritzeka guede to da heer wey en de foert mit dae guede deer Ritzeka vp bert had van Broer 1) Aeylsem''' Ende hoet des[e] vorser, guede meer draggat toe rentte dan honddert
klinekerda Ritzeka dat vp to berran E nde hoet se myn dwaet to rente Ritzeka en de ascher dat toe foer f uilen Enig '''Ritzeka en de Sascher Hannyken''' desse vorser, guede
fu en de qwnt to lywerien 2) van al oen spreke van hiara weyna iefta Hannyken oders aldus fulla friis guedes to liwerien als vors. is En de Hannyka desse vorser, guede to
leten en de to lauwigien hweer dat se God en de dij daed brincht Enie weert secke dat '''Ritzeka Sascher en de Hannyka vors.'' enygher handda hemelike eer forwarth mackad hede iefta after forwerth mackia wolde deer desse vors. bimdlentze mey muchte bi kriinst wirda dat hio naet wth kome iefta naet foelie alst God ende dij daed brincht dae al to mael alheel daed en de wanmachtich toe wessan

a Item soe schil Thiedde Doekka doechter vors. lick ney wessa Ende lick fyr tasta to her faderlika guede en de to her moders guede en de to ielkers lauwem als een knappa kynd fan Doekka kyndem.
Item soe schil '''Thiede int arste habba oen herren broders deel Broechtsma statta en de dat land akat aldeer to bi heert toe Berdlikum''' en de '''Hannyka schil vp Hemmemma statthem to Bessem wannya vnt Doekka sennan to buck westa komat'''. En de is Doeka sennan to buck westa kommen synt Hawnyka hemmen da stattha to remen en de des naet [to wjeygerien En de Hawnyka Doekka kynden mit bihaldena guede toe halden vnt hia to buck westa kommat En de Hannyk[a]....
[vo]rscr. kyndenna renten vp barra en de fri habba foer thanck en de foer vn thanck sonde/' aller handa deelschip w.... [buck wejsta kommen synt als vors. is
Item soe schillet tweene froede mane kanna twiska Hawnykan en de Wobben hoe n.... soe fulla renten dat Wobba vpberra schil vnt dae kynden to buckwesta kommat Ist secke dat se selff n.... ghe al argelist en de nye fundenisse wt seid in disse vorser, forwerth

b In een weerheit des briewes so habb[a wy '''Peter Kamm]yngha Menna en de Gherieth''' vors. deytingis liode wse sighelen oen spacium des briewes hwentzen En de wy ....
Doyngha vors. habbet ws sighelen hier mey on spacium des briewes hwentzen Ende om een marra festichei[t soe habba w]y Wobba Poppyngha Renyck Poppa zin en de Schelta Liaukengha deer mondden en de foer warren desse vorser, [kynden syn]t wse sighelen hier mey on spacium hwentzen Int jeer vns Heren M CCCC en de nyogenew tliritich vp sunte .... dey

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de acht aanhangende zegels niets over.''

''1) Hs. hiervoor ,broder’ doorgehaald.
2) Hs. ,bywenen’.</blockquote>''

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 #215] - 08-05-1440 Testament van Peter Kammengha van Ameland===
<blockquote>
Int jeer vsis Herens thusend fiowerhundez/ en de fiowertich vp sente Wironis dey zo had '''Peter Kammengha''' froed en de wys van zenne al was hy krank van lichama
maecked zyn leste testament en de lesta willa en de welde dattet fest machtich scille blywa in aldus dena manere als hir ney scriowen steth

a Int arste zo maecke/ hy to eerwa alzynes guedes tilber en de on tylber wth zeid jeffta en de bokengha zyne fiower kyndan in aldus dena manere dat '''Sicko ende Zywych scillet habba da twene delan'' ende Thiamke ende Zacke den threndel zynes guedis''' ende '''da stattha to Kammenghabuer scille/ Sicko ende Sywich to forendele habba''' Ende Thiamke ende Sacke scillet by frionda rede ende by da maerra dele der mondena bostegia zo scille/ hia den thremdel habba Ende Sick zyn lya scil habba da bi hielde der statthena to Kammengha buer ende scil bruka ende regeria alla da guede
ond tha kynden to bueckwesta kommeth 1) by rede der mondena der hy da kynden da guede by feilen had als Menno layama Gerrard Kammengha Renyck Kampstera ende Syko Mirtena
Item zo habbe/ Peter ende Zyce onder hemman maecked ende by grypew dat th et ene kynd scil vp dat ore lawghia hu danne da friondaw Zyca naeth
moye en de myth frede vp da huze en de in da guede lete zitta zo hat hio ther nyes
consent to racht dat th et ene kynd vp dat ore scil lawghia Item zo had Peter Zyca to
hir lyff stonde to leid alda stethan vppa dyke wth on dath dyap wth zeid Vbele
steede 2) Kammengha den scil Vbelo by halda zonder here to zyner lyff stonde en de
Garrerd scil aldeer fore weer vp baerra vppa Hoecke alzo fule als hem blyka mey

b Item zo had hy '''zyne legher stoe by jared''' to da Jacopinen by vser Frowa tot Noed
Item zo had hy hoecke hundek klencarda da scelma dela by her Hoytfs en de her Reynerdfs en de der mondena rede
Item da spreke der hy had vp Edo kyndan kampes da by feld hy da monden
Dit testament is maecked in fule gudera lioda andword als her Hynricks zyn persona to Kammeghabuer brodcr Thomas Kraen her Hoytis her Renerdfs to Liowerd presteran en de Syko Mertena Renich Campstera Garrerdw
Kammengha en de Vbeles Kammengha der aldeer to ropen en de beden weren Jowen en de scriowen des jeris en de dis deis als vorsc. is etc. etc. etc. In ene kenneze disser
wirde zo habb et wy Hynrich Hoyt en de Reynerd presteran en de Menno layama Gerrard Kammengha Syko Mertena ende Renyck vse zygele on dyt breeff hanghet
Datum als vorsc. is etc.

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., de zeven aanhangende zegels op een paar kleine fragmenten na verloren.
In dorso: Peter Kammyngha testament.''

1) Hs. koneth met verkortingsstreep op de o. 2) Er schijnt te staan: Vbeld steode.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 #216] - 24-06-1450 Overeenkomst tusschen Haye en Rumka Sasker znn inzake het erfschap door Sasker Doeynga aan Ritska op Ameland nagelaten===
<blockquote>
Wij '''Yde Heringhe ende Haye Sasker zoen''' ende miin hlieth ende bekanneth mit
disse jenwirdige compromis ende epena breue det '''Rumka Sasker zoen voor hem ende
voor Keympa zyn broer my Hayen''' hath ontheten ende to steedth den trimdeel van
det eerffschip deer '''Saesker Doeijnga ws vader Ritska op Aemlawd ws aldvader ende
Ael ws aldmoeder''' deer God nedich moet wessa leten ende lauwegeth habbeth hit se in
gold in seluer in quic in claed in land in sand in huijsingha in stinsinga in stoedim in
stattim in replyck in onreppelijck het ze in hoedena goedim het se det '''staeth Rumka
ende Keijmpa mij Hayen''' fan toe den trijmdeel wtseyd den foorndeel deer Ritska myn
aldvader Rumken hath toe wijsd neij vuijtwijsinghe Ritska testament
Ende dyn foorndeel schillet fiowr noegelijcke maen kanna tweer van elcker syda, har dij foorndeel
redelyck jefta toe graet se den naet Ende ist det hiae dijn foorndeel onredelyck fyndeth jefte to graet zoe schilleth disse fiowr deer hiae deer to nymath den foerndeel
meetghia jefta mijndria neij hiarra goed tynsen in zoenlicheed ief in ducht ende ist det
frov 1) naet eens moegen zoe schillet hia een wra tzesa eendrachtelycke jefte to
hloethie 2) hockera oerm volgeth om dyn wra disse kanninga dis foorndeels
forscen schilma kanna en de scheya als ic Haija forsc en to bwekwesta kom en de wij
Haija, Rumka, ende Keijmpa Aijlen ende Eelcken wse sisteren to lijke wt to jaen ende

to bijreden, en de dat bij manda vrionda reed, alting hijr op to resten, ende een goeden
ferd ende friondschip mit mannick oerm te balden sonder eergelist In een weerheed
diss is zoe habbeth wij Ide ende Haija foersc en om det wij neen sigel leren sint baden
Douwa Siaerda ende Scelta Roorda dat hia dit hreej wr ws wille bi siglia ende wij
Douwa ende Schelta forsc en habbet om beede willa Ydens en de Hayens vors. wse
siglen vp spatium sbreuis tracht om det wy hier wr ende aen habbeth wessen, Int jeer
ws Heerens M. CCCC ende vyfftich ipso die natiuitatis sancti Johannis baptiste et domini precursons.

Tprincipael van deesen was gescreuen in papier beuesticht met twie opgedruckte
zegelen van groenen was een weenich gebroecken. Onder doriginale een copie van
deesen, in pampier geselen zynde stonde gescr. deese nauolgende acte: Gecollt.
tegens doriginale beuesticht als bonen in absentie van mr. Jan Versteueren aduocaet
van partye aduerse die daer inne geconsenteert heeft is daer mede beuonden taccorderen behaluen heeft woordt hier bonen gesubreguleert te weeten frov— en was inden
principael niet wel leesbaer zoe tselue van ouderdom vergaen was Bij mij, ende ondergeteickent: P. Eemskerck.

Gecollt. jegens doriginale copie van desen gesc n ondergeschreuew, ende geteekewt
zoe uoeren verhaelt, is beuonde» daer mede taccorderen d en XXlew Octobris anno XV c . acht en de tzestich Bij mij P. Eemskerk

Fr. Gen. Arch. Sminia, coll. Cammingha. Copia copiae, pap.,
behoorende tot een aantal processtukken inzake het bezit van de heerlijkheid Ameland.
Hierbij nog een tweede copia copiae, pap., in het onderschrift iets verschillend.
Vr. Fr. 2g, p. 299.

1) Dit woord is onderstreept. Lees ,fiowr’ (aldus in de andere copie). 2 ) In de andere copie .hlotijen’.</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 #218] - 06-05-1454 Getuigenverklaring inzake het vervallen der nalatenschap van Anske Ritska dr op Ameland===
<blockquote>
Alle dae jenne deer dit breef schilleth syaen jefta hera lessen soe dwa wij Hentia
Tadingha en de Gerrluf Wyggama ende Sypka Jatiama kuud ende vppenbeer mit disse
epena brewe dattet ws wiitlick ende kuud is inder tiit dae '''sellighe Anske Riitska vp
Amlant dochter''' stoer dat hij o lyoud en de leet enew aften seen bij '''Syuck Dokama'''
heren afta maen deer hyo al heer gued vp lawijgeth ende dat kint is neij storen ende hath '''al sijn gued lawighet vp Syuck sijn fader foerscreuen''' ende Syuck hath aek al sijn gued foerd lawijgheth '''vp Doden sijn dochter''' Sijcka Kamywgha wiif dat dit dijo riuchte Godis wird is dat nyrama wij foerscreuen hjode vp ws syel ende consciencia
In een weerheed disses breuis vm dattet ws wiitlick ende kettich is als foersc.is soe habba wij
Hentia Tadingha ende Gerluf Wyggama dit breef mit ws sygelem bij sygeleth ende
ick Sypka Jatiama habbe beden Johannes Ydses seen dat hij dit bree/ vm myn beda
willa bij sygeleth hath ende ick Johannes habbe dit breef vm syner beda willa bij
sygheleth Int jeer ws Heren M CCCC° ende LIIII vp sinte Johannes dey ante portera latinara etc.

''ARA. ’s-Gr. Nass. Dom. 10313 [Ameland). Orig. pap., de drie opgedrukte zegels gedeeltelijk bewaard.''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 #219] - 16-06-1458 Zoenlieden maken een baer in geschillen tusschen Dode Kammynga ter eenre, Romka, Kempo, en Haya Sasker znn Doynga ten andere zijde===
<blockquote>
Folkerus byder nede Goeds apt te Lidlura wrmaw Sythia Mertna, Renick Kampstera,
Sybrew Hiddaraa, Yde Heraenga 1) soenlioede inder secke ney screuen dwaet kwd ende
oppewbeer datter ene schillinge ende twistenge weren twisken '''Doede Karamywga fander ene syda''' ende '''Romka, Kempo ende Haya Sasker Doyngha sennen fander oeder'''
sydae rysende '''fan Anzke Ritskens fan Aemlant dochters''' belenze deer mit riuchta
lauwa weren bystoren an Doede vors. fan foerwerden ende fan leenda jelde deer '''Romka, Kampa ende Haya''' weder van sprecken an Doede hucke vors na schillinge disse vors na
igghen habb et byspritzen ende bylouwef op wse vors. wrman ende soenloede aeleng
en de klaecklos te rede te riuchte of toe soenlyker soen steed en de fest te halden hath
wy te bare bringhet En de wy vorser, wrman en de soenlioed habbet disse secke schioed
en de schaet berrit en de wtseyd eendrechtlyke in al dus dena maneer

a Int aerst schillit ''' Romka, Kampa en de Haya vorser. Doede vors.''' wt wysa vyff en de
trytich pondismete yn notfestiga lande de dioe powdismeta mey jelda toe heer IIII
schillingen sonder dyken of vyff schilling ranth mey dyken oenbykommereth fan alle hand en te werrien ende te liwryen en de wtuisinge te dwaen eer sancte Micheels dey nest kommende bider wonnana secke.
Item hiir ney soe berriet wij dae efter stalliga pacht fan dae lande deer Anzken was te bedense jouwen fry en de quyt daed te wessen destelyka dat leende jeld deer silliga Ritska leend heed ende deer silliga Peter Kammynga
breef en de sigel foersteed schil wessa daed en de wtdeen.
Item ist seck dat '''Romka Kampa en de Haya Doeden''' se wth wysen dat foerbynaemeda land guedelick en de gued ertyrlick als hiir to ferra scriouen steed soe byhaldet wy Folkerws wrman dat sidzen an
wse om disse jenwerdiga jeers heer een hoer wyse Doeden aen of toe sidze ende Doede toe gongen op den aeyndom disse vors na landis fan stonden aen ney der wtuisinge
En de te jeers dey nest kommen 2) op dae ranten te gongena

b Hiir mey schillit schiouwet en de schaet wessa alle schille en de twyspan deer disse
vors na iggen habbet hauwen by twiska en de thiens mawkorem ont dissen dei Hucke
vors. baer disse vors. iggen habbet cowsentereth ende aen nemmen mid monde spritzen
mid handen louwet steed en de fest toe haulden in aller maneer als toe ferra
scriouen steed sonder alle ergh ende list des te teyken der 3) weerhede habbet wy Folkerws apt wr maen Sytia Renick en de Sybrand soenlioede wse sigelen tracht op dissen
breef En de ick Yde Herynga hab beden Aesege en Mantegum dat hy disse baer bysigelet haeth. Datum int jeer ons H(er)ens M CCCC LVIII op sancte Vitis jownd

''ARA. ’s-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Oude copie, pap.
In dorso: cuppya fan een baer.''

1) Hs. ,henga’, waarboven ae met afkortingsteeken aan de e.
2) Hiervoor is ,to gongen’ doorgehaald
3) Hierna is ,wirde’ doorgehaald.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00277 #244] - 21-10-1510 Testament van Sasker Heeryngha te Mersum===
<blockquote>
Inden naema Goedis amen Int jeer van fijftyen hondert en de tyen op alua tusen
maechda dey soe haet dy '''eerbera Sasker Heeryngha''' tho Mersun hoe wel datter waes
cranck van lichaem nochtan machtich en de ghesond van synnen oenmerkende datter
naet sykera is dan dy tijtlijka daed en de naet onsykera dan dy wra dis daeds syn testament jef lesta willa ordineret als hyr ney screnen steet in manieren aldus

a Int aerst byfelt hij God syn siel en de bijgezet sy n leegersteed tho Mersum indae
tzerka by syn patroen sancte Ponciaen Item hij byspreckt al dyer twijntich hoernthfs
golden toe een ny coercappa Item dat heylic sacrament een hoemthys golden Item
sancta. Maria een pond waex Item sancta Anna een pond wax Item sancta Katherina
Itm sancta Barbara en de sancta Margarita tho gaera een pond waex Item sancte
Peter en de Paulws syn apostel een pond waex Item sancte Nicolaws een eynter ryer
Itm dae fyouwer biddend oerda elx een tomia coyt en de dae predicawten en de mynre broren dyer to elx een encke/ goldena Item dae broerthys toe Franiker een hoemtWs
golden Item Aengu m Item Aelsu m Item Wyswirt Item Sygerswald en de tclaester toe
Tijoemaerum elx een hoernthijs golden Item soe macket hij een ewich aedeel to Mersum en de als Tyets syn wyf sterft dan Tietia deel tsy n op toe nymmen en de een ewich
deel foer hyra twa bee tho blyuuen en de dyr mey byhlestiget hy Hessama staeta toe
Mersum oen dae noerd aestera ig van dae tzerka lidsenio haet dae vors. staeten
jef dij steed bettera is dat sel gaen tho een sacraments missa dae renten dyr van

b Item hij byspreckt dy persynna een encko/ golden Item her Donna een enck el golden
Item her Renick een hael enck el golden Item dy coster sex st uueren toe miswyn oflaeten
Item hij byspreckt wrt deel eelck prester een stoetor ende elck tzerck also fulla
Item her Wopka toe Enghun een hoemthijs golden Item dij patroen tho Aesterwijrum
een enck el golden Item her Johannes dy persynna al dyer een hael enckeZ golden Item
her Gielt een oert golds Item her Claes toe Eelaerd caplaen sex st uueren Item her Claes
op Aemland sex st uueren Item aeck byspreckt hij Tietia sy n wyf toe liaefiefta Syorda
gued to Mantgum en de afis] hyo lyfs bylywot sy n sex kynden dat dan toe lyka toe
deelen Item soe macket hy eerwen van sy n gueden sy n sex ney screuena kynden in
dusdanich manier als dat Eelck syn sin sel habba dae staten tho Mersum toe forndel
hieteno'e Aesgna ende Haring syn jonxta sin dae stata to Aesterwijrum hieten de Gar-
baeda aec toe fomdel en de foerd dae oer fijouuer kynden als Abba syn jeldersta sin:
ende Hys syn dochters kynden : dae toe gaera staenda in hyra moers steed: Doed en de
Ysck sijn twa dochteren mey syn twijer synnen Eelck en de Haring vors. dissen sex
vors na bynaemda kynden sella mey mencoeren to lij ka eerfscip jef renten taesta
wtseijd dae vors na staeten alst vors. is

c Orkenen hyr toe roepen en de baeden als her Sybryn persynna toe Mersrnn her
Renick prebendarins: Feya Oenija Pijba Hetta zoen: Sipka coster en de her Donna toe
Mersuw als syn testamentoer En de om maera festicheft ende wyerheed van dit vors.
testament soe hab ic her Sybryn vors. foer mij self als een toe roepen orkena myn
sig el set opt spacium dis breuis en de wy her Renick Feya Sipka ende Pyba wy vors na
orkenen habbet baeden den eerbaeren her Egbert persynna to Deynum dat hij dit
testament foer ws woe sig ilia dijr ic Egbertns hab dijen om hyra vors na beeda willa
opt jeer en de dey alst vors. is. ic her Donna hab dit br eef jef testament onder-
screnen mey myn seluis hand al opt jeer en de dey alst vors. is etc.

''RA. Lw. Arch. Eys. Oude copie, pap.
In dorso: Copia fan silleghe faers testament
Idem met andere hand: Saskar Heringha testament''
</blockquote>

==Uit: [https://books.google.nl/books?hl=nl&id=aREvAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Doynia OFO III]==
p6
<blockquote>
liode, dwaet kuud, kanlick, ende oppenbeer mit disse epene brewe ende baer, dat deer was ene schylige '''twiska Haya Heringa, ende Yde sin moder, fan ene side; ende Wyggla Renicks zoen Kamstra, fan de ora syda''', rijsende fan Wygla berlinze ende Eelke berlinze, ende fan '''sillige Saskeris Doynia''' lauwen ende erruschip, in elke loege, hwer dat dit lidezen is, '''hit zee op Aemland, jeff in Ferwerdera-deel, jeff in Donerradeel ende inder Aestringa''', ende aeck fan '''sillige Keimpa Doiniga''' lauwen en erru-

p7
hyt bewijsd hat fan Garbada gued als forscrjoen is;
e Item om sillige Keimpa lauwen, zoe sidzet wy, alle da guede deer him aen kommen weren fan faer en faen aeld-faer, deer schillet Rimka jeff syn kynden ende Aert habban da twa deel, om dat Keimpa hiaer fulbroer was, ende Haia ende Eelk den tremdeel om dat Keimpa hael-broer was, in alle logum deerze lidzen sint, ende hatze wrasckia 4) mogen '''wtseyd Jelmera stins stoe ende staten mit dat forndeel 5) ende heerneneed? op Amland''', dat schei? Haya habba a) int een ende int feer?.
f Item da '''tien pondameten deer mit Saskerts testament byhlestigen sint in Onga gued''', da bute da deelschip to bliuven, ontertijds daat Saskers buckinga bystellet;
g Item so sidzet wy '''Doeden to fijff ende twintiga pondameta to in Enge gued''', ney inhald deer baer twisak Doeden ende Saskers kynden;
h Item on Reinck Her Juusma fangenschip ende raeff ende schade, deer Wigla deer fan hoed den schada enbata, schel Wigla selm habba, ende Haya ende Romka
</blockquote>

p23
<blockquote>
</blockquote>

==Uit: [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Wngha OFO IV]==

p9
<blockquote>
13-3-1483

Broer Tijmen te E. en Lijwa Bolta vidimeren het testament van '''Ritska Ielmera'''
Wy broder tijmen nuteryt woenheftich toe E. ende Lijwa Bolta bij kennit
ende bytioeget mit dessne Ieghenwoordigen breue hoe dat wy jabbet zijn een testament ende Leste willa dir '''Ritska Ielmera''' 1) 'den' god nedich zee In vortyden hat mackit ende Is bysegelit met v segelen/ hwelck Testament voorscreuen hault In van werd to werd als hyr ney screuen steet/

In nomine domini Amen/ Dit Is '''Ritschen Ielmera''' Testament of zyn Lesten willa al was hij cranck van Lichame hij was toch wytlyck ende gesunt van sinne In alsulcke forma ende maniere als hijr hae staet/ Item In dat erste dat hij mackit toe rechte erffnamen al sins gueden '''Remmeka/ Kempa ende h...''' 2) wt ...3) iefte almisse ende buk ... 4) ende zie tre broders hoer twe susteren als aeijle ende elcken wt toe beraden by vrende rade/ Item van diss voorscreuen guden zoe zal '''Remmeka'' vor die bernth der zelen '''Ielmera state''' to bisitten ende penningen hure als sie '''Ielmera steede''' gadelicx Liggnede Is nae Ritschen doot. Item zoe Legget '''Ritska Ioucken''' zynre doch-
</blockquote>
p10
<blockquote>
dit testament toe verbeteren/ ende met to vorargeren bij der peene die voorschreuen
Is als '''Remmeka ende kempa''' gelouet hebben/ In zijn handt als hij legghede was In zyn cranckheijt In heere Frederick persone op Ammelandt heere vbele to Blije heere Ropka to merrim ende tgeert zytgijma iegenwerdicheyt wat 13) wij voorscreuen Luden sonderlinge zijn daertoe gebeeden ende geroepen van '''Ritschen''' ende op een mera vasticheyt ende waerheyt disse voorscreuen ponten zoe hebben wij soorscreuen Luyden onse segelen vpt spacium disses thiegenwerdigen testaments gedruckt om '''Riska Remka ende 14) kempa''' beede willa/ ende Ick '''Ritsche''' voorscreuen In mere getuuch des waerheijts/ heb seluve mijn zegel op spacium disses breues gedruckt. Int Iaer ons heeren dusent vierhundert ende vijfftich ghescreuen vp sinte Anthonis dach confessoris.
</blockquote>

[https://frisian.eu/corpus-frontend/frysk/docs/1588?field=contents&searchfield=contents&query=%5Bword%3D%22ielmera%22%5D#0 Andere bron], OFO IV, #11
<blockquote>
Wy broeder tijme{n} nutertyt woenheftich toe E. ende Lijwa Bolta bij kennit ende bytioeget mit dessen Ieghenwoordige{n} breue hoe dat wy habbet zijn een '''testament ende Leste willa dir Ritska Ielmera 1)''' `de{n}' god nedich zee In vortyden hat
mackit ende Is bysegelit met v segelen/ hwelck Testament voors{creuen} hault In
van werd to werd als hyr ney screuen steet/

In nomine domini Amen! Dit Is '''Ritschen Ielmera Testament of zyn Lesten wille'''
al was hij cranck van Lichame hij was toch wytlyck ende gesunt van sinne In
alsulcke forma en{de} maniere als hijr nae staet/
Item In dat erste dat hij mackit toe rechte erffnamen al sins guede{n} '''Re{m}meka/
Kempa ende h...''' 2) wt ... 3) iefte almisse ende buk ... 4) ende '''zie tre broders hoer twe suste{re}n als aeijle ende elcken''' wt toe beraden by vrende rade/
Item van disse v{oor}s{creuen} guden zoe zal Re{m}meka vor die bernth der zelen
'''Ielme{r}a state''' to bisitten ende en penningen hure als sie Ielme{r}a steede gadelicx
Liggende Is nae Ritschen doot Item zoe Legget Ritska '''Ioucken zynre dochter'''
to tijen schelden renta{n} op Amelant ende een stall koen ende een gued bedde
mit zyn toebijhoeren ende dit v{oor}sc{reuen} gued nae Ioucken doet weder to vallen
als dat recht Inholdt nae vreschen rechte Item zoe Leyt Ritschen voors{creuen}
zijn drie dochteren als Ieltigen wijtgen ende '''Anschen dat selue gued toe''' dat hij
hoerluden ontheten heft als sijt bywijsen moegen ende niet geboerdt en hebben/
dat zullen bijtalen zyn erffnamen ende hijleka hoer suster alzoe veele als
een van 5) de drie dochteren der onberaden Is/
Item zoe wil Ritschen buken sinte magnus zyn patroen/ 6) `hir' ter kercken iiij
schilden/
Item zoe wil hij buken In Donghe{r}a deel in{de} ferwerdedeel 7) tot '''elcken conuent twe tonnen biers'''
Item vort 8) `oen' zoe wil hij buken tuschen E. ende zee hijama maer ende de Lauw{er}se als sede ende plege Is
Item to tonnauwert der hij In de fonte ghewest heft een schilt/
Item elck bidden oirde een haluen schildt
Item zoe wil hy hebben dat zijn erffnamen zullen wijen Laten die Capelle In de . goden en{de} sunte Barbare ende vort an wil hy dat zij zul... 9) holden tot dess{e} voors{creuen} Capelle en ... teedigen 10) preest{er} In dat ewich op horen cost buten emder Li... de om alle v{er}ghetene sal ... - siele pijne van hebben mochte/
Item zoe wil hij Ritska .... betal ....
Item zoe begeert hij nae zijnen doot dertich swa. .. missen/
Item vor al vergetenen zie... 11) Leyt hij toe abert conuent buinghekerke 12) ende nijecloest{er} ellenlyck een olde schildt
Item vort an . . e wil hy de buken v{er}gueden bij zyn persoen rade en{de} ander guede Luijden alst redelijck ende godlixt Is
`It{em}' alle disse voors{creuen} punten wil hij holden hebben/ stedelick ende vast van zyn erffnamen by een peene des erffschips toe voorliesen
Item disse voors{creuen} ponten begeer Ritschen `ock' van '''Re{m}meka kempa ende haija vol to brengen''' zoe zie alre eerst moegen nae zijne doot sunder vertoch altoes dit testament toe verbeteren/ ende niet to vorarg{er}en bij der peene die voors{creuen}
Is als Re{m}meka en{de} kempa gelouet hebben! In zijn handt als hij legghede was In zyn cranckheijt In hee{re} Frederick p{er}soen op Ammelandt hee{re} vbele toe Blije hee{re} Ropka to merrim ende tgeert zytgijma iegenw{er}dicheyt wat 13)
wij voors{creuen} Luden sonderlinge zijn daertoe gebeeden en{de} geroepen van Ritschen en{de} op een mera vasticheyt ende waerheyt disse voors{creuen} ponten zoe hebben wij voors{creuen} Luyden onse segelen vpt spacium disses thiegenw{er}digen testaments gedruckt om Ritska Remka ende 14) kempa beede willa/ ende Ick Ritsche voors{creuen} In mere getuuch des waerheijts/ heb selue mijn zegel op spacium
disses breues gedruckt Int Iaer ons heeren dusent vierhu{n}dert ende vijfftich ghes{creue}n vp sinte Anthonis dach confessor{is}

Item dat wij broeder tijmen ende Lywa bolta voors{creuen} aldulcken Testame{n}t
en{de} Lesta willa habbit zijnde van werd to werd In hauden als voors{creuen}
Is dat bij orkenghija wij mit vnsen segelen In dat Ieer M. cccc ende Lxxxiij vp den
donners deij neij sunte g{r}egori{us}/.

Tprincipael van deesen In papier gescreuen was met twe opgedruckte segelen
van groenen wasse beuesticht van welcke teene al meest/ vermits olderdom/ gecorrumpeert
was/ En{de} Stonde onder 15) `doriginale' Copie van deesen In pampier
geschreuen zijnde/ gescreuen de nauolgende acte Inhoudende aldus:/
Gecolla{tio}n{eert} Iegens zyn principael Dwelck tot diuersche 16) plaetsen was vergaen
van ouderdom zoe dat die woorden en{de} Letteren daer dit marck ...
staet niet Leesbaar en waren Is andersins daer mede beuonden taccorderen In
absentie van m{eeste}r Ian versteueren Aduocaet van partije aduerse die geconsenteert
heeft dat tselue geschien zoude In zyn affweesen Bij mij/. Ende ondergeteijckent
S. nicolai/

Gecoll{ationeert} jegens doriginale copie van desen ges{chreue}n/ ondergeschreue{n}/
ende geteeckent zoe voere{n} verhaelt/ js beuond{en} d{aer}mede taccordere{n} d{en}
xxjd{en} Octobris anno xvc acht en{de} tzestich Bij mij
P. Eemskerck s{ub}s{cripsi}t

''In dorso: Minute{n} vant proces vande heerlicheit van Amelandt 
tusschen Hette va{n} Aebingha en{de} Peter va{n} Ca{m}mingha''
</blockquote>

p15
<blockquote>
'''ene syda Remka oftha kampa fon der oer syda''' eerloes trouloes ende meenedich
</blockquote>

p39
<blockquote>
'''Haija Heringha''' aan de ene en Zioela Siidtzen Buwyngha vanwege zijn
vrouw '''Jetthie''' aan de andere kant brengen hun geschillen op zoenlieden

[Wy haija heringha fander eene]r sydae Ende zioela siidtzen buwyngha jet- 
this syn liaw '''zalige Romcka dochter doijnghia''' weyna fander oeder sijdae/ hly- 
et] ende [bijkannet] m[eij disse Ienwirdige] breue ende compromis hoe dat wy al wse 

5 
[...] 
10 
oeder syda Rysende fan '''zalige Ritska wngha''' Testament eerwenschyp ende lauwa 
ende '''zaligha sasker doynghia''' eerwenschip ende lauwa Ende foerd dae lauwa deer 
Romka ende kempa lauwiget habbat Ende allen dat fan hiara gueden ende lauwa 
is wtspritzen dat hya al hiara schylinga hit zee fan land fan sand fan lydzende 
15 eerwe of fan staende hwsen land renten hwsis her hit zee fan gold fan sel- 
uer fan wee fan bodele wan quyck fan klaede Ende fan alle gueden litick 
Ende Hin haere ende in cum? in ?ge Kempa .... omepnck? sonderinghe om son? 
ende stata stenze ende weynnynghe in balnera 4) buren mith hiara landen ende toe 
byherende landen ende land ende renten 5) op Aemland also dene als hiara renten 
20 in alle loegen deerse in freesland lydzen sinth. 
Item om da sanne fan lande ende landsrenten deer doede kammyngha hath to 
sprecken op zalige Romka Eerwen ney wtwisinge der baer ende baerbrewinge deer 
doede kammyngha deer op haed ende mey om dae waldede fan breck ende brand 
</blockquote>

p41 
20
<blockquote>
bruken soe bid ick her herman personne to ferwerth dat hy dit breeff om myne 
bede wille wold byseglie ende ick her herman vverscreuven om wybrandts bede wille 
dyt breef habbe bysegheleth Ende om een mara festicheet hwant wy her 
syurd broer benna ende jeppa to foldeghum in disse seck habbet jenwerdich 
25 weysan ende self nen syghel synt feren soe hab ick her syurd verscreuen beden 
her herman pers[s]onna to yeslem dat hy dit breef wolde byseglie ende ack her 
herman verscreuen om her syurds beda wille dit breef habbe bysegliet ende
</blockquote>

p42
<blockquote>
25 Item soe schilleth '''zalige romka kynden foersreuen doede kammyngha haya''' liaw 
forsreuen wtwisa in nowlike Rantha in ferwerda deel jeffta '''op Aemland''' Hweer 
dat hya liawest willet toelf beyers goldena rantha fan dae tritich deer her by foer- 
tiden toe seyd weren Inder baer twisken doeden foerscreuen ende '''Romka keympa 
Ende haya saskers sennen''' Ende hath doeden forscreuen hyr an ontschurt dat schil 
30 haya doeden forscreuen forfulla mit syn gueden Ende disse iggen foerscreuen doeden 
foerbynaemd wthwisinghe al hyr fan toe dwaen hwanneer dae soenlioed forcreuen
</blockquote>

Zelfde stuk, [https://frisian.eu/corpus-frontend/frysk/docs/1600?field=contents&searchfield=contents&query=%5Bword%3D%22wngha%22%5D#0 ander bron], OFO IV #40, 1473:
<blockquote>
[Wy '''haija heringha''' fa{n}der eene]r sydae Ende zioela siidtz{en} buwyngha 1) jetthie
syn liaw zalige Ro[mcka dochter doijnghia weyna fand{er} oed{er} sijdae/ hlyet]
en{de} [bijkannet] m[eij disse Ienwirdige] b{re}ue en{de} {com}p{ro}mis hoe dat wy al wse
schylinge en{de} twispan fan aers[te bijghen mith Ielckers nije schilinghe d{eer} hyr] in
ko{m}me{n} synt jeff [ko{m}men moegen] wessa claecklos en{de} bylouwet 2) en{de} bysprytze{n}
habbet steed en{de} fest toe hald{en} [als op den Eersamen h{er} folkeru{m} byd{er}
gnade] goedis 3) aulde apt wan lidlum hetta he{m}ma{ma} J[ellardus p{er}so{n}na
to Rauw{er}th Ieff h{er} Tza]ling p{re}benda{r}i{us} toe mersu[m van] haya heringha
wege{na} Ende op broeder worp kelner toe fursw{er}th Taecka wna{ma} h{er} Gabba
toe [tho naew{er}th] jeff h{er} Tzialla toe blya fan ziola en{de} jetthie v{or}scr{euen} fander
oeder syda Rysende fan '''zalige Ritska wngha''' Testame{n}t eerwenschyp en{de} lauwa
en{de} '''zaligha sasker doynghia''' eerwe{n}schip en{de} lauwa Ende foerd dae lauwa deer
Romka en{de} kempa lauwig{et} habbat En{de} allen dat fan hiara gued{en} en{de} lauwa
is wtspritze{n} dat hya al hi{ar}a schylinga hit zee fan land fan sand fan lydze{n}de
eerwe of fan staende hwsen land rente{n} hwsis here hit zee fan gold fan seluer
fan wee fan bodele wan quyck fan klaede Ende fan alle gued{en} litick
En{de} graet Jn haege en{de} in lege Replick En{de} onreplick sonderlinghe om stoe
ende '''stata stenze en{de} we{n}ny{n}ghe jn balne{r}a 4) buren mith hi{ar}a landen en{de} toebyhe{re}nde
land{en} en{de} land en{de} re{n}ten 5) op Aemland''' also dene als hi{ar}a rente{n}
in alle loegen deerse in freesland lydzen sinth
Jt{em} om da sa{n}ne fan lande en{de} landsrente{n} deer doede ka{m}my{n}gha hath to
sprecke{n} op zalige Ro{m}ka Eerwen ney wtwisinge der baer en{de} baerbrew{in}ge deer
doede ka{m}my{n}gha deer op haed en{de} mey om dae walde{da} fan breck en{de} brand
Raeff en{de} Reynd deer in disse jeer sint schyn van lxxiii twiska disse igge{n} v{or}scr{euen}
En{de} alle{n} dat deer wtspruten is En{de} dae re{n}ta op Aemlaend jn ferwerde{r}a deel
op sonliodena ka{n}ny{n}ga v{or}scr{eue}n disse v{or}scr{euena} secka en{de} schylinge
habb{it} wy igge{n} v{or}scr{euen} alinge en{de} al claecklos louwet en{de} wtsprytze{n} 6)
{com}p{ro}missit steed en{de} fest toe hauld{en} hath disse foerscr{eue}na soenlioede
toe baer bringhit ney r{iuch}ta riuchte of toe zoenliker soene En{de} dae zoen lioede
hi{ar}a ker to habbe{n} enthera dat riuchte ofte dae seena hya 7) foer he{m}me{n} ne{m}ma
willit wy igge{n} aldeer ne{n} sydze{n} in toe habbe{n} En{de} wy igge{n} v{or}scr{eue}n dit
steed en{de} fest toe hauld{en} hath disse foerbynaemde baerlioede toe baer bringh{it}
sonder allerleye jenspreke wsis v{or}scr{euen} by pena vand{er} wo{n}nen secke En{de}
dae degge{n} toe hauld{en} deer so dae soenlioede lydze{n} sint by liker pena v{or}scr{eue}n
Ende weert dat disse v{or}scr{eue}na soenliode disse foerscr{eue}na seck naet en
ena muchte{n} hya dan to manda hand{en} een wra toe tziesen of to hlottie{n} om een
wra een fan twam toe tziesen off toe ne{m}me{n} En{de} dio seck een eynd to habben
eer maye dey nest ko{m}men Ten weer secke dat dae soenliode en{de} wra om needtrefftlyke
secka den dey foerlensden En{de} weer dat enthe[re] fan ws sonliod{en} aff liiwich
waerd een oere{n} in syn steed toe sette{n} Hyr mey disse foersc{reue}na igge{n}
hya en{de} hy{ar}a ma{n}nyngha help{er}n en{de} help{er}s help{er}n een frye{n} fest
feerd toe hauld{en} jn lyff en{de} jn gued sond{er} allerhanda ond{er}reed
Jn Orkund diss{is} b{re}uis en{de} {com}p{ro}miss{is} v{or}scr{euen} hab ic haya v{or}scr{euen} myn
sigel op dat br{eef} tracht En{de} als ic syds v{or}scr{euen} fan syola my{n} zens wegena
machtich ben soe hab ic my{n} sigel mey op dit br{eef} tracht Jn dae jeer ws he{re}n
thusent fiouwerhu{n}dert tryaentzanchtich op s{an}c{t}e barb{ar}a dey wirg{ini}s
</blockquote>

==Uit: Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, 1768]</ref>==

===10-0-1396: De Graaf vergunt die van Ameland onzydig te mogen zyn tusschen hem en die van Oostergoo en Westergoo <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA257&printsec=frontcover Charterboek van Friesland p257]</ref>===
<blockquote>
''Den 10 Juny 1396''

Elbrecht & c doen cond dat '''die goede luden van Aemlant''' in Oestvrieslant mit ons overdragen hebben '''rustelic ende vredelic te ſitten ende te bliven''' tusschen ons ende den Oiſtvriesen van Oeſtergoe ende van Westergoe voir ons ende voir allen onse hulperen ende des hebben sy ons weder geloift in alre manieren ende vormen alse die van der Scellinge mit ons gedadinct hebben ende onſe brieven die wy den selve luden van der Scellinge dair of gegheven hebben inhouden ende begrypen ende hier voir hebben sy ons selve also vele gedaen so dats ons wail genucht In oircunde & c Gegheven in den Hage x dagen in Julio anno XCVI Item desgelicx hebben sy enen brieff mit ten clenen Segel

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BD 1351 1396 Cas R Fol 155 verfo 257''
</blockquote>

===11-08-1398: Arent van Egmond beleent met het Eyland Ameland en het Bild gelegen tusschen Minnertsga en Mariengaarde <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA284&printsec=frontcover 284] </ref>===
<blockquote>
''Den 11 Augusty 1398''

Elbrecht & c ende Willem van Beyeren & c bi derselver ghenade Grave van Oistervant doen cond allen luden want ''onse lyeve ende ghetrouwe Heeren Aernt Heer van Egmonde ende van Yselsteyn'' ons Mairscale ende Bil als voirscreven is van ons ende is tusschen Meynaertsga ende Sinte Marien gaerde mit '''synre vriër heerlicheit in hoghen ende in laghen ghelyc van Aemlant voirgescreven''' is te houden '''beyde Aemlant''' ende beleder van onsen Heer gheweeft heeft op ons lant ende luden van Oistvrieslant doe sy bedwongen worden ende in handen ghingen dair hi meninghen zwaren arbeit ende truwen dienst ons in ghedaen ende bewyst heeft die wy ymmer aenzien willen ende niet en staet te vergheten dair om dat wy hem ghegeven hebben ende gheven om al ſulk weldoen ende truwen dienst wille als voirscreven is ende hi ons mede voirtyts al toes bewyst heeft ende noch bewisen sal '''Aemlant mit alſinen toebehoren dat ghelegen''' is aen die Scellinge dats te verstaen put te ende galghe in hoghen ende in laghen als een vrye heerlicheit toebehoert '''wtgeſeit die zeevont ende die tollen die houden wy aen ons selven'''. Item so hebben wy hem mede ghegeven een wtlant gheheten Bil dat aengheworpen is buten dycs ende ghelegen onsen nacomelingen, Heeren Aernt Heer van Egmonde ende van Yselsteyn ende ſinen nae comelingen ten erflien. In oirconde & c Ghegeven tot Staveren Sonnendages na Sinte Louwerens dach Anno XCVIII

''Jussu Dominorum Ducis & Comitis 
Presentibus Dno Burchgravio & Wilhelmo de Couster archidiacono 
S ex Coff 
S de Couster præpofitus Ecclefiæ Montenfis Hannoniæ''

''Register en Leenkamer van Holland
Liber V 1390 1401 Cas E Fol 291 verso
Zie Mieris Charter Boek 3de Deel pag 686''
</blockquote>

===29-08-1405: Uitspraak of Staatsgewyze verklaringe over de vryheit van de Heerlykheid Ameland <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA351&printsec=frontcover 351]</ref>===
<blockquote>
''Den 29 Augusty 1405''

Ali jene theer thit brieff schellet sjaen jefta herra lese so dwaet wy '''Riogt und Reed ther Landen und ther Steden und deelen van Oostergoo und van Westergoo nu voergaderet tho Hartwerdt''' kundt und oepenbaer met thisse oepene brieffe that wy t habbe fun then anthe wysd anthe begrypen in that you wech stethe anthe feste tho haldene that '''tha van Amelanthe schellet wesa vry anthe qwyt anthe onbehleſst van alle riochten anthe fan alle bernthe in Ferwertheradeel jefta in eenige deele in onse lanthe fan Oostergoo anthe fan Westergoo anthe by hemna selven schillet riochta anthe hiarra riocht by hemma selve schillet fera''' alsoe alsse tha fanthe Schylige dwaeth alle thing sonder argalist In eene Allen weerhed voor alle tha jene the thit brieff schillet syaen jefta herra lese habben wy Ste den anthe Delen fan Oostergoo anthe fan Westergoo voorſz the ouse naemen by ou se syg len jefta secreten schrieun staet thit brief besyglet in tha ieer onses Herren Jeſu Chriſti thousent fiouwer hondert anthe vyf Sinthe Johannis Dey decollatio

Aan den Principalen zyn geweest zeven uythangende Zegels doch tegenwoordig so als het noch onder den Heere van Amelandt berustet hangen er vyf zegels aan de twee plaatsen door langheyt des tydts zynde leedig geworden

'''VERTAALING'''

Allen den genen die defen brief zullen zien ofte horen lesen Soo doen wy Recht en Raden der Landen en der Steden sampt deelen van Oostergoo en Westergoo nu tot Hartwerdt vergadert kondt en openbaar dat wy t hebben gevonden en geweesen en be grepen in het eeuwig stede en vast te houden dat die van Amelandt sullen vry en quyt en onbelast zyn van alle rechten en van alle jurisdictie in Ferweradeel of in eenige Deelen van onse Landen van Oostergoo en van Westergoo en dat zy by haare selven ſullen rechten en haar recht by haar selven ſullen voeren gelyk die van der Schelling doen alle ding ſonder arghlift In eene waarheyt voor alle de gene die dit brief sullen zien ofte hooren lesen hebben wy Steden en Deelen van Oostergoo en van Westergoo voor schreven die onze naemen by onze zegelen of ſecreten geschreven staan dit brief bezegelt in t jaer onses Heeren Jeſu Christi duysent vier hondert en vyf op St Jans onthoofdinge dagh.

''Huberi Opera Minora Tom II pag 5 & 6 Dog in de Vertaaling verbetert''
</blockquote>

===07-10-1405: Die van Ameland hun beraad genomen hebbende op de aan hun gegevene Vreede en veyligheid zoo geeft Graaf Willem vrygeleyde aan Claas Dey van Harderwyk om derzelver antwoord aan hem over te brengen <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA352&printsec=frontcover 352]</ref>===

<blockquote>
''Den 7 October 1405''

Willem & c doen cond allen luden '''die goede lude van Amelant mit ons gedadingt hebben dat sy van ons onsen landen luden ende hulpers vry ſullen sytten up Amelant ende veilich wesen sullen over all in den onſen ghelikerwys als die brieven die ſy van ons hebben dayr off inhouden ende begripen up welker dadinge ende veylicheit voirscreven ſy noch hoir beraet ghenomen hebben''' ende ons gheloift dat ſy ons een antwoerde daer off fenden ſullen Soe heb ben wy gegeven ende geven mit desen brieve Claes Dey van Harderwyck een goet vry vast en seker geleide veylich up Amelant te trecken ende weder van daenen te comen over all duer den onsen te water ende te lande om ons een antwoirde te brengen van den goeden luden voirscreven In oirconde & c Gegeven in onsen bezitte van Hagensteyn ende Eversteyn zeven daghen in Octobri Anno M CCCC ende vyve

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale B Н 1404 1406 Cas R Fol 38''
</blockquote>

===21-05-1409: Vrygeleyde aan die van Ameland gegeven <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA368&printsec=frontcover 368]</ref>===
<blockquote>
''Den 21 May 1409''

Item op ten selven dach a '''heeft myn Heer geleide gegeven den goeden luden van Amelant die by hun comen ſullen''' om hoir gebreck te thonen dat sy meynen dat sy hebben ſouden an myns Heeren ondersate Ingevolge het voorſz Register is die zelve dag den 21 May 1409 tot negen personen toe duerende tot Sint Jans daghe toe te midsomer naistcomende off daer en binnen achte dagen lang na myns Heren wederseggen

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BC 1408 1410 Cas R Fol 55 verſo''
</blockquote>

===27-02-1421: Vrygeleyde voor de afgezondene van Ameland <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA425&printsec=frontcover 425]</ref>===
<blockquote>
''Den 27 February 1421''

Up ten xxvijsten dach van Februario (a) '''gaff myn Heer den goeden luden van Amelant wt Vriesslant geleyde tot X personen''' toe off dair onder duerende die iiij Paescheilige naestcomende wt ſonder arglist om dair en binnen by mynen Heer te comen ende mit hem te spreken & c

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BL 1420 1421 Cas R Agter 
aan het 4de ongenumert blad''

(a) Te weten volgens het meergemelde Register van den jaare 1420 ſecundum stilum curiæ dus 1421
</blockquote>

===03-04-1421: Die van Oostergoo Westergoo en Stavoren maaken een Verbond van Vreede met Hertog Jan van Beyeren Voogd van Holland enz ingevolge van den brief des Hertogen van den 4 November 1420 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA427&printsec=frontcover 427]</ref>===
<blockquote>
''Den 3 April 1421''

[...]

Ende alle dese puncten ſullen bruken ey ande ende ommelande die den lande voorschreven toe behooren ende mit hem in deser dadinghe voirschreven besoent willen wesen '''wtgheset Amelant a ende die Schellinghe.'''
Datum Medenblick tertia die Aprilis an no M CCCC XXI

''Mieris Charter Boek 4de Deel pag 574 
Leenkamer F.L. 10. Fol. 10. by Bockenberg MS.''
</blockquote>

===p614, is gelijk aan OFO II #64 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA614&printsec=frontcover 614] = OFO II #64</ref>===

==Uit: Verslag aangaande een onderzoek in Duitschland naar archivalia belangrijk voor de geschiedenis van Nederland], Pieter Johannes Blok, 1888 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Verslag_aangaande_een_onderzoek_in_Duits/yEpi1aB9fFMC?gbpv=1&printsec=frontcover Verslag Blok]</ref>==

===1444-14445: Bremischer Urkundenbuch, Verslag aangaande een onderzoek in Duitschland naar archivalia belangrijk voor de geschiedenis van Nederland, Pieter Johannes Blok, 1888 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Verslag_aangaande_een_onderzoek_in_Duits/yEpi1aB9fFMC?gbpv=1&pg=PA219&printsec=frontcover p219]</ref>===
<blockquote>
*23. 11 Juli 1444. Groningen vraagt '''schadevergoeding voor die van Ameland''' bemoeilijkt door Bremer uitleggers.
*24. 12 Juli 1444. Groningen vraagt de teruggave van een door Bremers genomen schip toebehoorende aan Reynke Meckens te Groningen.
*25. 6 Sept 1444. Groningen vraagt op nieuw om '''recht voor die van Ameland en zendt tevens het traktaat tusschen Bremen en Ameland over''' dat door de Bremers niet erkend werd.
*26. 23 Nov 1444. Harderwijk vraagt vergoeding voor schade aan een burger van de stad toegebracht
*27. 22 Dec 1444. Herhaling van dezen eisch.
*27. 1 Aug 1445. '''Wy Rytzeko Ungha, hovetlijng, unde ghemenen landlude und inwoners des landes Ameland, sluiten vrede met Bremen'''. Zegels van Rytzeko, Frederijck, kerkheer van Ameland, en de Oldermans en Raad van Dockum.
</blockquote>

==Uit: Archief voor vaderlandsche, en inzonderheid Vriesche geschiedenis, oudheid- en taalkunde, H. W. C. A. Visser en H. Amersfoordt, vol 1, 1824 <ref>[https://books.google.nl/books?id=ooY7AAAAcAAJ#v=onepage&f=false]</ref>==

===Historie van Vriesland door [https://nl.wikipedia.org/wiki/Peter_van_Thabor Peter Jacobsz. van Thabor] <ref>[https://books.google.nl/books?id=ooY7AAAAcAAJ&pg=PA19#v=onepage&f=false p16-21]</ref>===
<blockquote>
1463

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii nam Doyngha oerloch een ommeslach van dese broeren ende swagheren; eerst teghen '''Gaela to Coldum''', ende nae teghen '''Jancka Douwma'''; soe dat, nonis Septembris wort gheuanghen '''Syrick Doyngha''', ende daer nae op sinte Anthonys auent wort gheslaghen '''Kempa Doyngha''' van '''Ygha Gaelasz''. Daer nae began '''Haring, Jancka Douwma landsaten te berowen toe Yrnsem''', ende branden '''Jancka huys'', ende sloghen hen volc af, voer ende nae, ende hielden open oerloch teghen '''Jancka, van Botta huys toe Yrnsem'''.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii nae Paesschen, wan '''Haring, Jancka stins toe Yrnsem''', ende worpet om, ende dreef '''Jancken alheel van Yrnsem'''. Doe waren Doyngha noch meer ontsien, dan sy ye te voren, beyde in Oestergo ende Westergo, ende in den Seuenwolden, ende ten was niet te sien dat yemant solde teghen hoer fetten dorren. Doe branden sy, ende roueden '''to Ackrum, toe Born, ende toe Wommels''', ende deden vele luden groten onwille.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii worp dat rat van auentueren weder omme, ende viel Doyngha teghen. Want '''Jancka ende Gaela toe Coldum''', mit hoer soldye, ende mit die Woldlueden, beley den '''Agga in Ackmaryp''', ende hongherden hen af, ende Agga quam by nacht of, ende sie creghent stins, en de worpent om. Corts daer nae toech '''Jancka voer Renicks huys to Ackerum''', ende creech dat oeck, ende '''nam Renick gheuanghen'''; want hyt mit Agghen hielt. Nae onser Vrouwen dach assumptie, toech Jancka an die Gheesten, ende wan '''Kempa Doyngha stins toe Hemelem''', ende worpet om; ende daer worden ix of x mans van die droefen doet gheslaghen.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii, ind' octave onser Vrouwe dach nativitathen, wort gheslaghen '''Tyard Meckum''', ende '''Runka Doyngha''' huys wort omme gheworpen.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiiii, quinto Idus Octobris, was '''Jancka Douwma toe Aylsem''' int cloester, mit vele volckis, ommet huys toe Yrnsem te winnen, alsoe dat '''Haring Doyngha''' teghen hen quam mit '''Hetta Dekema, ende, Werp Tyarda opter Gheest, Douwa Abbama van Stiens ,Tyebba Onasz, Ona Wytghasz, Doecka Soudens''', mit vele volcks, veel meer dan Jancka hadde, ende oeck beth ghewapent, ende toghen des daghes nae sinte Gereoen ende sinte Victoers dach, ouer die Born tot Jancka, ende ghinghen te stryde alsoe datter een swaer slach toghinc. Daer worden vallich ende gheslagen Hetta Dekama, '''Haring Doyngha''', ende Ona Wynthyasz mit weyních ander volckes. Ende ander houelinghen ontliepen, ende die mient. '''Doecka Soudens''' wort ghevanghen. Daer bleef vele wapens: oeck peerden ende clederen; niet vele volckes. Des daghes daer nae vloghen die ruters van '''Hiddama stins opt Nyelant''', van anxt, ende lietent ledich staen. Mer '''Goslic Juwinghe''' quam daer op, ende '''Jancka creech Donthya stins to Yrnsem'''; ende twie daghen daer nae creech Jancka, '''Watthya Mennasz stins''', daer Botta voerfcreuen op woende, mit ghewelde. Vele meer oerloghe isser gheweest, beide in Oestergo ende Westergo, ende oeck omtrent '''Saske Groninghen, ende om Leewerden'''; ende in Ferwerderdeel wasser grote twydracht tusschen die partye; die duert tot noch toe, ende sint vele houelinghen omme gheslagen, onder welcken die laeste was '''Tzaling Sitthyma'''. Ende die laeste van die Vetcopers was '''Runka Doyngha'''; die wort ghebrant in 1463 die kercke toern, int iaer lxiii omtrent sinte Marten.
</blockquote>

==Uit: Het eiland Ameland, Montanus Hettema, 1855<ref>[https://www.google.nl/books/edition/Het_eiland_Ameland/5AJSAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA38&printsec=frontcover p38]</ref>==
<blockquote>
Uit eene copia brief van 20 Junij 1469, te vinden in den ''Amelandiae Status Genuinus, 1666 bl. 27'', zien wij dat Hertog Philips van Bourgondien den '''21 Maart 1428''' de brieven heeft geconfirmeert door zijne oomen, Hertog Willem van Beijeren en Hertog Jan van Braband, aan die van Ameland gegeven, en dat Karel van Bourgondien bij dien brief '''die van Ameland vergunt om met zijne onderdanen van zijne Landen vrij en onbeschadigd te zijn''' en te zullen handelen naar inhoud der brieven die zij van de bovengemelde zijne voorvaderen hebben, mits dat zij jaarlijks ten zijnen behoeve zullen geven acht schilden tot 28 ponden vlaamsch 't stuk, en zulks zoo lange tot dat hij zijne onderdanen van Oostvriesland, die hem nog rebel zijn tot gehoorzaamheid en on derdanigheid zal hebben gebracht. Dat die van Ameland hem ook daartoe zullen dienen naar alle vermogen, en alles zullen doen hetgeen goede onderdanen haren rechten Landsheer schuldig zijn te doen. In dezen brief vindt men van geenen Heer van Ameland melding gemaakt
</blockquote>

==Uit: De staatkundige en rechtsgeschiedenis van Ameland tot deze eeuw, Jan Houwink, 1899 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover De staatkundige en rechtsgeschiedenis van Ameland tot deze eeuw, Jan Houwink, 1899]</ref>==

===Hoofdstuk 1, p28-29 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA28&printsec=frontcover p28-29]</ref>===
<blockquote>
Sasker vóór hem was overleden benoemt hij tot erfgenamen zijne kleinzonen Remmeka, Keimpe, en Haye, en vermaakt den oudsten, Remmeka, Jelmera State, door hem zelf waarschijnlijk daar gebouwd vor die bernthe der zelen 1). '''Remmeka, of Romke, zich noemende Donia of Doynghia en zijn broeder Keimpe zijn gewikkeld in den Donia oorlog en worden beide in 1463 gedood 2). Keimpe kort na Romke, zooals blijkt uit een stuk van 9 Augustus 1466''', waar gesproken wordt van Keimpe's nalatenschap, en Jelmera State hieronder wordt genoemd, en uit een stuk van 10 Augustus 1474, waar Haye's eigendom van Jelmera State wordt vergeleken met die van Romke. Keimpe's eigendom had dus te kort geduurd om een vergelijking daarmede toe te laten.
Keimpe is dus een korten tijd na den dood van zijn broeder eigenaar van Jelmera State geweest, en wordt daarin opgevolgd door Haye, die zich naar een state van den eersten man van zijne moeder, welke state in zijn bezit was, Heringa noemde en later, toen hij door zijn huwelijk met Doedt Dokema, weduwe van Sicke Camminga, Cammingahuis te Leeuwarden en Cammingaburg ten oosten van die stad had, verkregen Haye Camminga. Het duurt niet lang, of hij krijgt o. a. over de erfenis van Keimpe Donia, waaronder Jelmera State, geschil met den echtgenoot zijner zuster Eelck, Wigle Camstra, welk geschil 9 Augustus 1466 (St Laurentius jound) door zoenlieden wordt beslist, en Haye toegewezen "Jelmera stoe en staten, mit dat frondeel

''1) Copiae Testamenti: fam. archief v. Sminia, Vrije Fries XIX, 296.
2e fideicomm. registr. boek v Fr. fol. 519.
2) Petrus Thaborita I, 16-20
Arend II, III, 213-218''

p29

ende Heerlicheed op Aemland" 1)

[...]

''1) Schotanus. De geschiedenissen kerckelijk ende wereldtlijck van Friesland-[https://books.google.nl/books?id=pYNMAAAAcAAJ&pg=RA2-PA84#v=onepage&f=false brieven en documenten, blz. 84.]''

[...]
</blockquote>

===Hoofdstuk 2, p100-102 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA100&printsec=frontcover p28-29]</ref>===
<blockquote>
[...]

Een derde factor die tot de tot standkoming van een alge meen bestuur had kunnen bijdragen het optreden tegenover den vreemde, was evenmin zeer krachtig. De onderhandelingen met den Hollandschen Graaf kwamen weinig voor en aan verdragen met andere grietenijen namen de Amelanders nooit deel, terwijl de vredebrieven van de Friezen met de Graven van Holland in welken vrede Ameland en Terschelling begrepen zouden zijn, nooit door afgevaardigden der Amelanders werden onderteekend. Zoo zien wij dan ook dat in 1409 en in 1421 door den Graaf van Holland vrijgeleide werd verleend den gueden luden van Amelant,tot negen personen toe in 1421 tot X personen toe 1). Zoo waren dan de Amelander dorpen in hun gebied oppermachtig en leidden geheel hun eigen leven. Door zich op gepasten tijd van de goede gezindheid van den Graaf van Holland te verzekeren en tegelijk goede vrienden met de Friezen te blijven, wisten zij zich zeker voor den een de relaties met den ander verborgen houdende buiten den strijd en hunnen handel in Friesland 2) en Holland 3) onbelemmerd te houden.

''1) Chb v Fr I 368 425
2) 16 Febr 1400 permissie van de Noordel. grietenijen van Oostergoo aan de Amelanders om handel te drijven tot Goinga toe (RA den Haag)
3) Brieven van den Graaf van 6 Oct 1405 (Chb v Fr), 21 Maart 1429 (RA den Haag), [https://books.google.nl/books?id=RkRHAAAAcAAJ&vq=jelmera&pg=PA150#v=snippet&f=false 20 Juni 1469 (Huber, Opera minora II 150)] dat sij veilich varen comen merren ende keren sullen overal in den onsen''

p101

Met het optreden van Ritske Jelmera treedt een nieuw stadium in. Hij en zijn opvolgers wisten zich door hunne hooge positie eene groote macht op het geheele eiland te verschaffen, en Ameland te maken tot een eenheid, tot één staat onder hun bestuur. Ritske Jelmera wordt het eerst vermeld in de rekeningen der Graaflijkheid van Holland 1). '''Omstreeks 1424 'dadinegde' hij 'mit miins genad. Here raide dat hij met dien van Amelant onder die graeflicheyt bescutt soude wesen ende soude geuen siin Huysgelt jairlicx daeraf' en betaalde dit huisgeld ook later, gelijk uit de quitanties 2) daarvan blijkt.''' Waarschijnlijk was hij kort te voren op Ameland gekomen, en had hij daar Jelmera State gebouwd. Waarschijnlijk is dit omdat wij vóór dien tijd niets van deze state of haren bewoner bemerken, wat als zij eerder had bestaan, bij de onderhandelingen met den Graaf van Holland wel het geval geweest zou zijn, immers de bewoner daarvan ware dan de aangewezen persoon geweest ook dan de eilanders te vertegenwoordigen. Bovendien is Ritske volgens zijn testament 3) gedoopt en dus waar schijnlijk geboren te Ternaard, en werd hij in lateren tijd voor den stichter van Jelmerahuis gehouden. Zeker is dat hij in 1429 op het eiland woonde en eene boven allen verheven positie innam daar hij genoeg aanzien bezat om de inwoners alléén te vertegenwoordigen. In den vredebrief van Bremen van 1445 up sunte Peters

''1) 1428-30 fol. 24 verso <ref>3.01.27.02 Grafelijkheidsrekenkamer of Rekenkamer der Domeinen van Holland: Afgehoorde en Gedeponeerde Rekeningen, (1425) 1446-1728 (1793), 01 GRAFELIJKE TRESORIERS- EN KOSTENREKENINGEN, 01.5.6 Philips van Bourgondië, 127-130 Rekeningen van Boudewijn van Zwieten, tresorier. 1425 okt. 27 - 1430 okt. 1 5 delen, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.27.02/invnr/%4001~01.5~01.5.6~127-130~130 130 1428 aug. 9 - 1430 okt. 1 1428 aug. 9 - 1430 okt. 1], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.27.02/invnr/130/file/NL-HaNA_3.01.27.02_130_0026?eadID=3.01.27.02&unitID=130&query=3.01.27.02 afbeelding 26/128], linkerbladzijde, derde item </ref>
2) RA den Haag
3) Copie (c1564) van een vidimus van 1483 in het fam. archief v Sminia (Fr. Genootschap), gedrukt Vrije Fries XIX 296.
Copie in het 2e fid. comm. registr. boek 519. (RA Leeuwarden)''

p102

dach ad vincula 1) wordt hij genoemd Rytzeko Ungha hovetlyng, en hieruit kunnen wij wel eenigszins opmaken welke zijne positie op het eiland was. 't Woord hoveling zegt weinig, de edelen in Friesland worden dikwijls zoo genoemd. Het woord beteekent geene macht, maar de hovelingen, de aanzienlijksten in de dorpen en grietenijen, hadden als zoodanig, en ook als de grootste grondbezitters, veel invloed. In de stukken in het Charterboek van Friesland vindt men ze zeer dikwijls genoemd en wel na de grietmans, mederechteren en prelaten. Zoo was Ritske ook, als eenige hoveling, daarbij als groote grondbezitter, iemand van zeer grooten invloed in Ballum, het dorp zijner inwoning, maar ook in de weinige zaken die het geheele eiland betroffen, en hiervan uitgaande wisten hij en zijne opvolgers hunne macht gestadig uit te breiden. Wanneer in krachtige steden, als vooral Franeker, Bolsward, Sneek één hoveling zich alle macht kon verwerven 2), hoeveel lichter dan hier waar de bevolking betrekkelijk arm en onontwikkeld was en hij geen mededinging had te vreezen!

[...]
</blockquote>

= Familie- en erfenisoverzicht Kammynga/Heringa =
== Stamboom en huwelijken ==
<pre>
Ritske (c1383-1450)
├─ Eerste huwelijk: Tjemck († >1430)
│ ├─Sasker Heringa († <1450)
│ │ ├─ Eerste huwelijk: Hilk († c.1431)
│ │ │ ├─ Romke Donia
│ │ │ ├─ Kempe Donia
│ │ │ └─ Ael
│ │ └─Tweede huwelijk: Idt van Aylva (weduwe van Heringa)
│ │ ├─ Hajo Heringa († <1499)
│ │ │ └─Eerste huwelijk: Dodonea Sjucksdr Dekema († 1499)
│ │ │ ├─ Siouck Camminga
│ │ │ └─ Peter Camminga
│ │ └─ Eelck x Camstra
│ ├─Jouk
│ ├─Jeltse
│ ├─Wits
│ └─Anske x Sjuck Dekema
├─ Tweede huwelijk: Ayl (x <1450)
└─ Buitenechtelijk: N.N.
└─ Hannyke
├─ Eerste huwelijk: Thiede Doekes Hemmema (†? 1336)
└─ Tweede huwelijk: Doedt († c1485)

---
Dodonea Kammynga († 1499)
├─ Eerste huwelijk: Sicco
│ └─ Gratiana Kammynga († c1476) x
│ └─ Peter Kammynga (†<1458)
│ └─ Doede Kammynga (†? <1466)
├─ Tweede huwelijk: Hajo Heringa
│ ├─ Pieter Kammynga (vernoemd naar zoon uit eerste huwelijk)
│ │ └─ Gratiana (dochter van Pieter, vernoemd naar Dodonea's dochter uit eerste huwelijk)
│ └─ Sjouck (dochter) krijgt trimdeel
</pre>

Het ontstaan van de vrije heerlijkheid Ameland

2025-12-28T11:10:40Z

Geneanvdp: /* Uit: OFO IV */

= Hoofdstuk 1 – Ameland vóór en tijdens de opkomst van de Jelmera’s =

Dit hoofdstuk beschrijft de bestuurlijke en juridische situatie van Ameland vóór het optreden van individuele hoofdelingen, en reconstrueert vervolgens de omstandigheden waaronder Ritske Jelmera en zijn familie zich tot machthebbers op het eiland konden ontwikkelen. Daarbij wordt nadrukkelijk onderscheid gemaakt tussen contemporaine bronnen en latere historiografische interpretaties.

== 1.1 Ameland vóór de hoofdelingen (tot ca. 1405) ==
Tot ver in de veertiende eeuw kende Ameland geen centraal bestuur onder één hoofdeling. In de oudste bekende oorkonden wordt het eiland vertegenwoordigd door collectieve aanduidingen als ''die goede luden van Aemlant''. Dit wijst op een bestuurlijke structuur waarin de afzonderlijke dorpen – vermoedelijk via burgemeesters en volmachten – gezamenlijk optraden, zonder dat sprake was van een erfelijke heer.

In 1396 sloot hertog Albrecht van Beieren een overeenkomst met de vertegenwoordigers van Ameland, waarin wederzijdse vrede en neutraliteit werden vastgelegd. De formulering van deze overeenkomst laat zien dat de hertog zich richtte tot de gemeenschap als geheel, niet tot een individuele machthebber.<ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA257&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg #257, 1768 ], 10-6-1396; [https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ Ameland en de Van Cammingha's (2), Amelander Historie]</ref>

Vergelijkbare bevestigingen van neutraliteit en vrijgeleide volgden in 1404 en 1405 <ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1794 1794. Akte van neutraliteit en vrijgeleide van hertog Jan van Beieren aan de heren van Ameland in zijn gebieden, 10 december 1405]</ref>. Ook hierin blijft de collectieve aanduiding van de Amelanders gehandhaafd. Deze bronnen maken aannemelijk dat Ameland rond 1400 geen hoofdeling kende die het eiland als persoonlijk machtsgebied bestuurde. Daarbij dient te worden opgemerkt dat graaf Albrecht van Beieren in 1398 de heerlijkheden Ameland en De Bilt toekende aan Arend van Egmond <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_charterboek_der_graaven_van_Hollan/Cyr5Bd-jefsC?gbpv=1&pg=PA686&printsec=frontcover Groot Charterboek der Graaven van Holland, van Zeeland en Heeren van Vriesland, deel III, Van Mieris, 1755 #686], 11-8-1398</ref>, als beloning voor diens militaire steun. In de contemporaine bronnen uit 1396, 1404 en 1405 treedt Van Egmond echter niet op als vertegenwoordiger of bestuurder van Ameland. Dit wijst erop dat deze heerlijkheid in de praktijk geen feitelijke uitwerking heeft gehad.

In 1404 overleed Albrecht, en zijn zoon Willem VI [https://nl.wikipedia.org/wiki/Arend_van_Egmond#Levensloop leefde in onmin] met Van Egmond. Dat kan verklaren waarom de graaf zich 'de goede luden' van Ameland richtte, en niet tot de door zijn vader aangestelde leenheer.

== 1.2 De betekenis van 1405: juridisch precedent, geen machtswisseling ==
Het jaar 1405 wordt in latere historiografie vaak genoemd als een keerpunt in de geschiedenis van Ameland. In contemporaine bronnen betreft het echter geen instelling van een nieuwe heer, maar een herbevestiging van eerdere afspraken over neutraliteit en vrijgeleide.

In latere eeuwen werd een verklaring die aan een landsdag te Hartwerd (1405) werd toegeschreven, door de Cammingha’s gebruikt als juridisch fundament voor de zelfstandige status van Ameland. Deze verklaring is slechts overgeleverd in latere vertalingen en afschriften; het originele stuk is verloren gegaan. Modern onderzoek heeft aannemelijk gemaakt dat de tekstinhoud betrouwbaar is, maar dat met de datering mogelijk is gemanipuleerd om de ouderdom en daarmee het gezag van het document te vergroten.<ref>Oebele Vries, ''[https://www.bol.com/nl/nl/p/ferdban/9300000004184530/ Ferdban. Oudfriese oorkonden en hun verhaal]''</ref>

Het belang van 1405 ligt derhalve niet in de vestiging van een Jelmera- of Cammingha-heerschappij, maar in het ontstaan van een juridisch precedent dat later door opeenvolgende machthebbers strategisch werd ingezet. In 1405 trad er nog geen hoofdeling namens de Amelanders op: zij spraken zelf. Eventuele hoofdelijke machtsvorming op het eiland behoort tot een latere fase en kan niet rechtstreeks aan deze gebeurtenissen worden gekoppeld.

== 1.3 Veranderingen rond 1420: crisis, heroriëntatie en macht ==
Secundaire bronnen noemen 1424 als het jaar waarin Ritske op Ameland verscheen, daarmee een bron implicerende. Die heb ik niet kunnen vinden, maar in 1424 is [https://nl.wikipedia.org/wiki/Jacoba_van_Beieren#Volgende_huwelijken Jacoba van Beieren], kleindochter en erfgenaam van Albrecht, in oorlog met Jan van Brabant, haar tweede ex-man. Mogelijk verklaarde Ameland opnieuw zich afzijdig te houden aan de strijdende partijen, en mogelijk is die verklaring gedaan door Ritske, of iemand die zich heer van Ameland noemde.

In 1428 richt Philips van Bourgondië zich tot de 'heren van Ameland'. <ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>, wanneer Jacoba is verslagen.
Secundaire bronnen melden ook dat Ritske in 1429 optrad als woordvoerder of vertegenwoordiger, mogelijk in een antwoord op die brief.

De eerste decennia van de vijftiende eeuw vormden een periode van ingrijpende veranderingen. De [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Elisabethsvloed_(1421) Sint-Elizabethsvloed van 1421] had grote gevolgen voor de Waddenregio, waaronder Ameland. Tegelijkertijd verscherpten de politieke tegenstellingen in Friesland zich, onder meer in het kader van de Schieringer- en Vetkoperstrijd en de bemoeienis van Hollandse en Bourgondische machthebbers.

In deze context lijken zich nieuwe machtsverhoudingen te hebben gevormd. Waar Ameland eerder collectief werd bestuurd, ontstond nu ruimte voor individuele hoofdelingen die hun positie ontleenden aan grondbezit, militaire bescherming en externe connecties. Het is in deze overgangsfase dat leden van de families Jelmera en Cammingha op Ameland verschijnen. Waarom juist Ameland in deze periode aantrekkelijk werd voor Friese elites, en welke politieke spanningen daaraan voorafgingen, wordt in een later hoofdstuk nader onderzocht.

Deze ontwikkelingen vormen geen breuk, maar een overgang: zij markeren het moment waarop externe druk, ecologische ontwrichting en regionale machtsverschuivingen het collectieve bestuursmodel kwetsbaar maakten en ruimte schiepen voor individuele machtsconcentratie.

== 1.4 Oudere machtsstructuren en aanknopingspunten vóór Ritske Jelmera ==
Hoewel Ritske Jelmera de eerste persoon is die met zekerheid als zelfstandige machthebber
op Ameland kan worden aangewezen, wijzen verschillende aanwijzingen erop dat de wortels
van deze positie verder teruggaan. Het betreft hier geen sluitend genealogisch bewijs,
maar een samenhang van geografische, juridische en politieke factoren.

Reeds vóór het optreden van Ritske zijn er op Ameland tekenen van:
* afzonderlijke rechtsruimten;
* lokale elites met bezit zowel op het eiland als op het vasteland;
* een bewuste positionering ten opzichte van machtsvorming in Friesland.

In de veertiende eeuw maken delen van Friesland een proces van schaalvergroting en
machtsconcentratie door, waarbij hoofdelingen hun positie versterken via oorlog,
bondgenootschappen en bezit van stinsen. Ameland lijkt zich in dit proces steeds
afzijdig te houden. Dit wijst op een strategie waarbij het eiland zich niet als
onderdeel van Friesland presenteert, maar als een eigen rechtsruimte.

Daarnaast zijn er aanwijzingen dat families die later een centrale rol spelen
(Jelmera, Camminga, Heringa) reeds vóór 1400 beschikken over:
* landbezit op Ameland;
* connecties met kloosters (zoals Ferwerd/Foswerd);
* verwantschappen met Friese hoofdelingen.

Het is aannemelijk dat deze combinatie van factoren een institutionele continuïteit
vormde, waarop Ritske Jelmera kon voortbouwen. In dat licht moet zijn optreden niet
worden gezien als een beginpunt, maar als een moment waarop bestaande structuren
zichtbaar en juridisch herkenbaar worden.

== 1.5 Van Jelmera-stins tot Camminghaslot ==
Rond 1424–1425 werd nabij het huidige Ballum een stenen residentie gebouwd, later bekend als Jelmerastate. Deze bouw markeert een fundamentele verandering: de vestiging van een permanente, versterkte machtszetel op Ameland. De stins fungeerde als centrum van bestuur, rechtspraak en economische controle.

Chronologisch kan deze ontwikkeling als volgt worden samengevat:
* ca. 1424/1425 – bouw van een stenen residentie (Jelmera-stins) op Ameland;
* ca. 1450 – Ritske Jelmera beschikt aantoonbaar over de state en draagt deze over aan zijn nakomelingen;
* tweede helft 15e eeuw – via huwelijk en erfopvolging komt de machtspositie in handen van Hayo, kleinzoon van Ritske;
* vanaf deze periode wordt de naam Cammingha dominant, en raakt de residentie bekend als het [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot].

Via erfopvolging, huwelijkspolitiek en bestuurlijke consolidatie komt deze machtspositie uiteindelijk terecht bij Hayo Cammingha, die haar weet te legitimeren door erkenning van Bourgondische en later keizerlijke zijde. Daarmee wordt een lokale hoofdelijke machtspositie geleidelijk voorzien van dynastieke en externe legitimatie, een proces dat pas in de tweede helft van de vijftiende eeuw zijn formele beslag krijgt.

== 1.6 Afbakening en onderzoeksvragen ==
Dit hoofdstuk laat zien dat de opkomst van de Jelmera’s en later de Cammingha’s niet het gevolg was van één enkel besluit of document, maar van een proces waarin collectief bestuur plaatsmaakte voor hoofdelijke macht. Open vragen blijven onder meer:
* de precieze wijze waarop Jelmera- en Cammingha-bezit op Ameland werd verworven;
* de rol van externe machthebbers bij deze machtsvorming;
* de mate waarin latere bronnen oudere gebeurtenissen hebben hergeïnterpreteerd.
* de vraag of en in hoeverre deze machtsvorming kan worden begrepen als een bewuste strategie van Friese elites, of als een pragmatische reactie op veranderende omstandigheden.

Deze vragen vormen het uitgangspunt voor de volgende hoofdstukken.

= Hoofdstuk 2: Parallelle elites en gedeelde belangen (ca. 1390–1458) =
== 2.1 Inleiding: twee families, één machtsveld ==

De opkomst van hoofdelijke macht op Ameland in de eerste helft van de vijftiende eeuw laat zich niet herleiden tot één enkele persoon of familie. Zowel Ritske Jelmera als leden van de familie Camminga verschijnen in deze periode op het eiland, aanvankelijk zonder duidelijke hiërarchie tussen hen. Pas later, door erfopvolging en huwelijkspolitiek, vloeien deze lijnen samen. Om deze ontwikkeling te begrijpen, is het noodzakelijk beide families niet geïsoleerd, maar als parallel opererende elites te beschouwen.<ref>Analyse op basis van OFO I–III en latere historiografie; synthese van verspreide vermeldingen.</ref>

== 2.2 De Cammingha’s: beloning voor hertogelijke steun? ==
Van de familie Camminga is bekend dat zij zich aan het einde van de veertiende eeuw schaarde aan de zijde van de hertog van Beieren. In 1398 werd Gerrit van Cammingha door de graaf van Holland beleend met de stad Leeuwarden en omliggende gebieden, maar ook Ferwerd, een uitzonderlijk teken van vertrouwen en beloning.<ref>Zie o.a. literatuur over Camminghabuer en de belening van 1398; secundaire samenvattingen bij Stinsen in Friesland.</ref>

Hoewel Ameland in deze periode formeel buiten directe Friese rechtsmacht stond en aanvankelijk collectief werd vertegenwoordigd door de ''goede luden van Aemlant'', is het voorstelbaar dat delen van het eiland of eraan verbonden rechten in dezelfde context als Leeuwarden aan hertoggezinde elites werden toegewezen, daar het klooster te Ferwerd rechten op Ameland had. Dat een belening van Ameland aan Arend van Egmond tussen 1398 en 1409 nauwelijks werd geëffectueerd, laat ruimte voor alternatieve machtsvorming op lokaal niveau.<ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ Ameland en de Van Cammingha's (2), Amelander Historie]</ref>

Uit onderzoek van Noomen<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p60</ref> blijkt dat Peter Camminga tot de Ferwerder tak van de familie behoorde, een geslacht dat reeds generaties lang regionale machtsposities en goederen bezat. De Ferwerder-tak en de Cammingabuur tak zouden afsplitsingen zijn van familie uit Blija 250 jaar eerder. Blija en Ferwerd liggen naast elkaar, en tegenover Ameland, en behoren tot hetzelfde klooster gebied.
Tegen deze achtergrond is het aannemelijk dat Camminga-belang op Ameland voortbouwde op oudere relaties en rechten, ook al ontbreken daarvoor directe schriftelijke getuigenissen.
Het testament van Peter Camminga uit 1440, zoon van voornoemde Gerrit, vormt het vroegste expliciete bewijs voor Cammingha-bezit en -belang op Ameland, het is echter aannemelijk dat dat al veel ouder is.

== 2.3 Jelmera en Unga: een oudere Friese elite ==
De naam Jelmera behoort ook tot een oudere Friese elite, met wortels in Franekeradeel en omgeving. Ook de naam Unga duikt in deze context op als verwante of parallelle hoofdelingenlijn. Over de precieze herkomst van Ritske Jelmera bestaat geen zekerheid, maar zijn optreden vanaf de jaren 1420 wijst op iemand die reeds vóór zijn vestiging op Ameland over aanzien en netwerk beschikte.<ref>OFO I–II; genealogische reconstructie op basis van verspreide vermeldingen.</ref>

Het is aannemelijk dat ook deze familie — net als de Cammingha’s — zich in de spanningen tussen Friesland en Holland strategisch heeft gepositioneerd. Ameland bood daarbij een unieke combinatie van afstand tot het vasteland, economische mogelijkheden en juridische ambiguïteit.<ref>Contextuele analyse; vgl. O. Vries, ''Ferdban''.</ref>

Hoewel hun banden met Dongjum, en Unga en Donia, erop wijzen dat ze oud zijn en van verder weg komen, zijn zij wel degenen die zich als eerste manifesteren op Ameland.

== 2.4 Waarom Ritske, en niet Camminga, als woordvoerder? ==
Een opvallende vraag is waarom Ritske Jelmera in de bronnen verschijnt als vertegenwoordiger of woordvoerder van Ameland, terwijl de Cammingha’s aantoonbaar eveneens aanwezig en invloedrijk waren. Hiervoor zijn meerdere verklaringen denkbaar.

Ritske kan de oudste of meest gevestigde van de twee zijn geweest, of hij kan namens een collectief van belanghebbenden hebben gesproken. Het is ook mogelijk dat hij primair een politiek-juridische rol vervulde, terwijl de Cammingha’s hun machtsbasis vooral in Leeuwarden hadden.<ref>Hypothese; gebaseerd op rolverdeling zichtbaar in OFO-bronnen en stedelijke context Leeuwarden.</ref>

In dat geval fungeerden beide families niet als rivalen, maar als complementaire bondgenoten.

== 2.5 De alliantie vóór het huwelijk ==
Het huwelijk van Hayo Jelmera met Dodonea Camminga in 1458 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref> markeert geen plotselinge toenadering, maar lijkt eerder het formele sluitstuk van een al langer bestaande alliantie.

Dat Hayo op dat moment nog niet de primaire erfgenaam van Ameland was, maakt het huwelijk des te betekenisvoller: het verbindt twee machtsposities die reeds decennia naast elkaar bestonden. De latere fusie van Jelmera- en Camminga-erfenissen kan daarom het best worden begrepen als de institutionalisering van een bestaande samenwerking, niet als haar beginpunt.<ref>Analyse op basis van erfopvolging Jelmera/Camminga, OFO III–IV.</ref>

== 2.6 Conclusie ==
In de eerste helft van de vijftiende eeuw ontstaat op Ameland geen geïsoleerde heerschappij, maar een gedeeld eliteveld, waarin Jelmera- en Camminga-belangen parallel lopen. Hun gezamenlijke optreden, vermoedelijk geworteld in hertoggezinde netwerken en bevestigd door bezit, huwelijk en erfopvolging, vormt de voedingsbodem voor de latere dynastieke eenheid. De vraag is niet waarom zij samensmolten, maar hoe zij dat zo lang naast elkaar konden blijven zonder open conflict.<ref>Synthetische conclusie.</ref>

= Hoofdstuk 3: Van hoofdeling tot “heer” – Ameland tussen Fries recht en externe erkenning (1428–ca. 1430) =
== 3.1 Inleiding: een titel met twee betekenissen ==
Wanneer in 1428 in Bourgondische stukken wordt gesproken over de ''heren van Ameland'', lijkt dat op het eerste gezicht te wijzen op een feodale heerlijkheid in klassieke zin. Die lezing is echter misleidend. De betrokken machthebber(s) waren in oorsprong Friese hoofdelingen, geen leenmannen in Hollandse of Bourgondische dienst. De titel “heer” weerspiegelt hier primair een externe, diplomatieke aanduiding, geen interne rechtsverandering.<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>

== 3.2 De akte van 21 maart 1428 ==
Op 21 maart 1428 bevestigde Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, eerdere brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant, gericht aan de ''heren van Ameland'', betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door hun gebieden.<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>

Deze akte is van bijzonder belang omdat zij:
* ondubbelzinnig aantoont dat Ameland extern werd benaderd als een territoriale eenheid;
* impliciet veronderstelt dat er een herkenbaar gezag bestond dat het eiland vertegenwoordigde;
* voortbouwt op eerdere neutraliteitsverklaringen uit 1396, 1404 en 1405, toen nog gesloten met de ''goede luden van Aemlant''.<ref>Amelander Historie; [https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ neutraliteitsaktes 1396–1405].</ref>

Het verschil is subtiel maar wezenlijk: waar eerder een collectief werd aangesproken, suggereert 1428 een meer geconcentreerde machtsstructuur.

== 3.3 Hoofdeling, geen leenheer ==
Ondanks deze externe erkenning bleef de machtsbasis van de Amelander leider Fries van karakter. Zijn gezag berustte niet op leenrecht, maar op:
* bezit van land en rechten;
* controle over een versterkte woonplaats (stins);
* erkenning door lokale elites en verwanten;
* testamentaire erfopvolging, niet feodale successie.<ref>Vergelijking Fries hoofdelingenrecht en feodaal leenrecht; [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450, 1486.</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref>

De “heer van Ameland” was daarmee functioneel een hoofdeling met een eiland als machtsbasis, geen vazal in een leenhiërarchie.

== 3.4 De stins als rechts- en machtsruimte ==
In het laatmiddeleeuwse Friesland functioneerde de stins niet alleen als versterkte
woonplaats, maar ook als centrum van rechtspraak, bestuur en machtsuitoefening.
Wie een stins bezat en bewoonde, oefende daarmee feitelijk gezag uit over de
omliggende goederen en personen. <ref>Algemene literatuur over Friese stinsen; Stinsen in Friesland.</ref>

Ook op Ameland moet de aanwezigheid van een stins in dit licht worden begrepen.
De stins was:
* plaats van bewoning van de machthebber;
* locatie waar geschillen werden beslecht;
* fysiek symbool van zelfstandige rechtsmacht.

Dat Ameland als rechtsgebied herkenbaar was, blijkt onder meer uit:
* het voorkomen van Ameland in zelfstandige akten;
* het optreden van zoenlieden en wrmannen in Amelander geschillen;
* het ontbreken van directe onderwerping aan Friese landsrechtbanken.

De machtspositie van Ritske Jelmera en zijn opvolgers berustte daarmee niet uitsluitend
op persoonlijke invloed of bezit, maar op het beheersen van een institutionele kern:
de stins als drager van recht en gezag.

Dit verklaart tevens waarom huwelijken, erfenissen en testamenten zo’n centrale rol
spelen in de machtsgeschiedenis van Ameland. Overdracht van bezit betekende
overdracht van rechtsmacht.

== 3.5 Ritske Jelmera als vertegenwoordiger ==
Wanneer Ritske Jelmera kort daarna, in 1429, optreedt als vertegenwoordiger of woordvoerder van Ameland, sluit dat logisch aan op de situatie van 1428. Hij verschijnt niet uit het niets, maar treedt naar voren in een reeds erkende machtsstructuur.<ref>Secundaire bron: Stinsen in Friesland; als 'heren van Ameland'</ref>

Of hij in 1429 reeds de enige machthebber was, valt niet met zekerheid vast te stellen. Het testament van Peter Cammingha uit 1440, opgesteld op Ameland, toont aan dat ook andere hoofdelingen daar resideerden en aanspraken hadden.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 OFO II #215], 8-5-1440</ref>

== 3.6 Kinderen van Ritske Jelmera ==
Ritske huwde tweemaal, volgens Ferwerda <ref>[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&dq=ferwerda%20wapenboek&pg=PA33#v=onepage&f=false Adelyk en Aanzienelyk wapen-boek], A. Ferwerda, 1760</ref>, in 1430 was hij getrouwd met ene Hylck, en in 1450 met Ayl <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref>.
Daarin worden ook zijn kinderen genoemd:

* Sasker die de stins erft, zie hoofdstuk 6
* Jouck
* Jelts
* Wisk
* Anske, zij zou huwen met Sjuck Dekema, die een dochter had uit zijn eerste huwelijk. Zij kregen samen een kind, dat jong stierf. De dochter van Sjuck, Dodonea, erft van Anske <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #218], 6-5-1454</ref>. Zij zal later trouwen met Hajo, de derde zoon van Sasker

Ritske had ook een bastaardzoon, Hannyke, die niet in zijn testament voorkomen. Hannyke was tweemaal gehuwd. Hij verschijnt in een akte uit 1439<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00249 OFO II #214], 1439</ref> , waarschijnlijk in het kader van huwelijkse voorwaarden of een boedelscheiding na het einde ervan (is Thiede overleden?), en werd genoemd in latere testamenten, waaronder dat van Hajo. Zijn weduwe Doedt maakte een testament in 1485<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00261 OFO I #342], 13-7-1485</ref>.

== 3.6 Overgangsfase: van collectief naar dynastie ==
De periode 1428–ca. 1430 markeert daarmee een overgangsfase:
* van collectieve vertegenwoordiging (''goede luden'');
* naar individuele hoofdelijke dominantie;
* zonder dat dit al een exclusieve, erfelijke heerlijkheid in feodale zin was.

Pas in de daaropvolgende decennia, door erfopvolging, huwelijkspolitiek en het verdwijnen van parallelle lijnen, zou deze positie uitgroeien tot een vrijwel onbetwiste dynastieke heerschappij.<ref>Vooruitwijzing naar hoofdstukken 4–5.</ref>

== 3.7 Vooruitblik ==
De vraag is nu niet meer ''of'' er een machtscentrum op Ameland bestond, maar ''waar'' het vandaan kwam. Om dat te begrijpen, moeten we terug naar de oudere Jelmera-stins op het vasteland en nagaan hoe deze zijn betekenis verloor toen een nieuwe machtszetel op Ameland werd gevestigd. Dat vormt het onderwerp van het volgende hoofdstuk.<ref>Structurerende vooruitblik.</ref>

= Hoofdstuk 4 – De oude Jelmera-stins en het verschuiven van de machtsbasis (ca. 1300–1430) =
== 4.1 Stamhuis, machtsruimte en identiteit ==
In het laatmiddeleeuwse Friesland was politieke macht niet uitsluitend verbonden aan afstamming, maar in belangrijke mate aan het bezit en de effectieve beheersing van een adellijke residentie of stins. Het stamhuis fungeerde daarbij als juridische, sociale en symbolische kern van een machtspositie. Wie het huis bezat en bewoonde, kon aanspraak maken op de bijbehorende rechten, ongeacht of deze via mannelijke lijn waren verkregen.

Deze constellatie verklaart waarom in de vijftiende eeuw patrilineaire afstamming regelmatig werd doorbroken door feitelijke machtsverhoudingen. Wanneer een volwassen man het stamhuis beheerste, ondersteund door bezit, lokale netwerken en geweldspotentieel, woog dat in de praktijk zwaarder dan abstracte erfregels. Het bezit van een stamhuis was daarmee niet slechts een gevolg van macht, maar ook een instrument om macht te legitimeren en te bestendigen.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

Voor de familie Camminga was Camminghaburen bij Leeuwarden het centrale stamhuis. Dit huis fungeerde al eeuwenlang als ankerpunt van adellijke status en familie-identiteit. In de vijftiende eeuw blijkt echter dat deze identiteit niet exclusief verbonden bleef aan één patrilineaire lijn. Zowel de Eminga’s als de Jelmera’s, die niet in mannelijke lijn van de oorspronkelijke Cammingha’s afstamden, namen de naam Camminga aan op basis van hun verwerving van het huis en de daarmee verbonden rechten.

Deze ontwikkeling laat zien dat ‘familie’ in deze context niet uitsluitend genealogisch moet worden opgevat, maar ook als een huis- en machtsverband. De naam Camminga werd een vehikel voor legitimatie: wie het huis bezat, kon zich als Camminga presenteren, zelfs wanneer de afstamming via vrouwelijke lijnen liep of geheel ontbrak. Dat sommige takken daarbij het oude Cammingha-wapen volledig overnamen, terwijl andere — zoals de Jelmera’s van Ameland — slechts elementen ervan incorporeerden, onderstreept het onderscheid tussen symbolische continuïteit en feitelijke macht.

Binnen dit kader krijgt ook de positie van Ameland betekenis. De Jelmera’s beschikten daar over een eigen machtsbasis, die losstond van het Camminghaburen-complex, maar er door huwelijk en vererving geleidelijk mee werd verbonden. De Amelander stins en het latere Amelandhuis in Leeuwarden fungeerden als aanvullende machtsruimten, waar bestuur, rechtspraak en representatie werden uitgeoefend. Het bezit van deze huizen stelde de Jelmera’s in staat zich zowel lokaal als regionaal te positioneren.

De combinatie van Amelander macht en verwerving van Cammingha-goederen leidde tot een hybride identiteit: Jelmera van oorsprong, Camminga in naam en traditie. Deze constructie was geen toevallig bijproduct van erfopvolging, maar een bewuste strategie om aanspraken te legitimeren, met name ten aanzien van goederen en rechten die verbonden waren aan het klooster Foswerd. In dit proces werd het verleden niet alleen doorgegeven, maar ook actief vormgegeven en, waar nodig, heruitgevonden.

Het begrip ‘stamhuis’ moet in dit licht worden begrepen als een dynamisch knooppunt van macht, herinnering en recht. Niet de bloedlijn alleen, maar de controle over huis en land bepaalde wie zich heer mocht noemen. Deze logica vormt de sleutel tot het begrijpen van de latere consolidatie van macht op Ameland en de rol die Hajo Jelmera daarin zou spelen.

== 4.2 De oudste Jelmera-stins (ca. 1300) ==
De Jelmera-stins wordt in de bronnen aangeduid als een van de oudere adellijke versterkingen in het gebied ten zuiden van Dongjum, in de terpbuurschap Bootwerd. De bouw wordt doorgaans rond het jaar 1300 geplaatst, en in 1410 wordt zij expliciet vermeld als ''dae alda stins, hieten Jelmersma''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #18, 1410]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm plaatsvermelding Dongjum].</ref>

Deze formulering maakt duidelijk dat het hier om een reeds lang bestaande machtszetel ging, die haar betekenis ontleende aan zowel bezit als rechtsuitoefening. De stins fungeerde niet alleen als woonplaats, maar ook als juridisch ankerpunt binnen de rechtsomgang van Franekeradeel.

== 4.3 Bootwerd en Dongjum als rechtslandschap ==
Bootwerd was in de late middeleeuwen geen dorp in moderne zin, maar een samenstel van staten en stinsen met eigen rechtvoerende functies. Tot deze rechtsomgang behoorden onder meer:
* Jelmersma state;
* Lyomawrdstra state;
* Bootwerd state.

Deze staten lagen in elkaars onmiddellijke nabijheid en vormden gezamenlijk een lokaal machtscluster binnen het aester fiarndel van Franekeradeel. Het recht werd er niet permanent door de eigenaar zelf uitgeoefend, maar doorgaans door aangewezen rechters, die optraden namens de bezitter van de stins.<ref>Algemene rechtspraktijk in Westergo; vgl. OFO II, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00041], [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037] diverse rechtsomgangen.</ref>

== 4.4 Rechters namens afwezige eigenaren ==
In 1410 treedt Tjalling Rodmersma op als rechter ''van Donghum van dae alda stinse hieten Jelmersma''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00041 OFO II #18], 1406-1438 [https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA504&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg
, 1768] 1433, [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1410] en [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00034 OFO II #17], 1-4-1433</ref> Rodmersma woonde zelf niet op de stins, maar in het nabijgelegen Kitzelum. Zijn optreden moet dan ook worden begrepen als het voeren van het recht namens de eigenaar, niet als bewijs van eigendom.

Dit patroon herhaalt zich in latere jaren. In 1423–1425 wordt Tjaerd Jonga (ook: Junga, Unga) meerdere malen genoemd als rechter in het aester fiarndel. <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #17], 1-4-1433</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #18], 1406-1438</ref> (1423–1425).</ref> In 1429 voert hij expliciet het recht ''voor Jelmera staeten, der ma hat alda stins''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00040 OFO II #17], 1429?, [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1429].</ref>

De formulering laat weinig twijfel: Tjaerd Jonga trad op namens de eigenaar van de Jelmera-stins, niet als zelfstandige machthebber.

== 4.5 Tjaerd Jonga als sleutelpersoon ==
Tjaerd Jonga is een centrale figuur in deze fase. Zijn optreden is steeds gekoppeld aan staten in de directe omgeving van Bootwerd en Dongjum, wat erop wijst dat hij lokaal verankerd was. Tegelijkertijd draagt zijn naam (Jonga / Unga / Unia) bij aan het vermoeden van een familieverband met Ritske Jelmera, die zich later expliciet ook ''Wnga'' noemt.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref>, <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Wngha OFO IV].</ref>

Het is aannemelijk dat Tjaerd Jonga een verwant was — mogelijk een broer of neef — die als vertrouwenspersoon het recht uitoefende zolang de eigenaar zelf elders resideerde. Dit sluit aan bij een situatie waarin het zwaartepunt van bezit en bewoning reeds begon te verschuiven.

== 4.6 Het verdwijnen van de Jelmera-stins uit de bronnen ==
Na 1433 verdwijnen expliciete vermeldingen van de Jelmera-stins uit de rechtsbronnen.<ref>Laatste vermelding: [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037 OFO II #18], 1433, item w [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1433]</ref> Dit betekent niet noodzakelijk dat de stins fysiek werd verlaten of afgebroken, maar wel dat zij haar centrale juridische functie verloor.

Later bronnen spreken nog van een ''zaete te Doengium, hietende Boetwert'', die in de zestiende eeuw in handen is van kerkelijke fondsen.<ref>FC2, 1511–1543.</ref> De oude Jelmera-stins lijkt dan reeds te zijn opgegaan in een breder goederencomplex, zonder zelfstandig stemrecht.

== 4.7 Gelijktijdige opkomst van een nieuwe stins ==
Parallel aan het verdwijnen van de oude Jelmera-stins uit de bronnen, verschijnt op Ameland een nieuwe machtszetel. Rond 1420–1425 wordt daar een stenen huis gebouwd, later bekend als Jelmera-stins en uiteindelijk als het Camminghaslot te Ballum.<ref>[https://www.canonvannederland.nl/nl/page/204061/camminga-s-en-nassau-s Canon van Ameland]; Stinsen in Friesland, Ballum. [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Wikipedia] [https://www.amelanderhistorie.nl/products/jelmera-state-cammingaslot-te-ballum/ Camingaslot, Amelander Historie], [https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false Wapenboek, Ferwerda], [https://camminghaslot.nl/ Cammingha-slot]</ref>

Deze gelijktijdigheid is opvallend: juist in de periode waarin de oude vasteland-stins haar juridische rol verliest, ontstaat op Ameland een nieuwe residentiële en bestuurlijke kern binnen dezelfde familiekring.

== 4.8 Geen breuk, maar verplaatsing ==
De beschikbare bronnen wijzen niet op een abrupte overdracht of verlies van bezit, maar op een geleidelijke verplaatsing van de machtsbasis. De oude Jelmera-stins bleef vermoedelijk nog geruime tijd als goed bestaan, terwijl het bestuurlijke en politieke zwaartepunt verschoof naar Ameland.

In deze context kan de Jelmera-stins bij Dongjum worden gezien als de ''moederstins'', waaruit een nieuwe machtszetel voortkwam. De verplaatsing markeert geen einde van de Jelmera-lijn, maar juist haar transformatie — een proces dat uiteindelijk zou leiden tot de opkomst van de Cammingha’s als Vrij- en Erfheren van Ameland.

= Hoofdstuk 5 — Ritske Jelmera en de Amelander machtsbasis =

== 5.1 Ritske Jelmera: afkomst en hoofdelingenpositie ==
Ritske Jelmera, geboren ca. [https://books.google.nl/books?id=AQ1VAAAAcAAJ&pg=PA72#v=snippet&f=false 1383]–[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false 1385], behoort tot de Friese hoofdelingenelite. In de bronnen wordt hij verbonden met meerdere invloedrijke geslachten, waaronder de [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=%22Ritska%20Ielmera%22 Jelmera]- en [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=%22Ritska%20Wngha%22 Unga]-lijn. Beide families waren oorspronkelijk gevestigd aan de Friese wal en beschikten daar over stinsen die waren ingebed in de Friese rechtsstructuur en stemrecht verleenden in regionale vergaderingen.

Dat Ritske in latere bronnen ook als Unga wordt aangeduid, wijst op het samenkomen van deze familielijnen in zijn persoon. In de loop van de eerste helft van de 15e eeuw verschuift echter het zwaartepunt van deze familie geleidelijk van Franekeradeel naar Ameland. Deze verplaatsing laat zich niet herleiden tot één moment of beslissing, maar vormt het resultaat van een langer proces.

== 5.2 Vestiging op Ameland en de stins te Ballum ==
Op Ameland bevindt zich in de 15e eeuw een [http://stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm stins te Ballum], die in latere bronnen wordt verbonden met Ritske Jelmera en bekend zal worden als het [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot]. Of deze stins door Ritske zelf is gebouwd, dan wel door zijn vader of een eerdere generatie is gesticht en later herbouwd of versterkt, is niet met zekerheid vast te stellen. In de literatuur worden verschillende dateringen genoemd ([https://www.amelanderhistorie.nl/products/jelmera-state-cammingaslot-te-ballum/ ca. 1400], [https://www.amelanderhistorie.nl/news/beschermvrouwe-van-ameland/ begin 15e eeuw], [https://www.amelanderhistorie.nl/products/geschiedenis-van-het-wapen-van-ameland/ 1424/1425], [https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false versterkt huis]). Een herbouw na de Sint-Elisabethsvloed van 1421 behoort tot de mogelijkheden.

Ritske is niet de enige hoofdeling die zich in deze periode op Ameland vestigt. Uit het [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 testament van Peter Kammingha] blijkt dat ook hij er in 1440 resideerde, vermoedelijk al geruime tijd. Opvallend is dat in dat testament getuigen uit Leeuwarderadeel (Cammingabuur) worden opgeroepen, terwijl Ritske zelf daarbij afwezig is. Dit suggereert dat beide hoofdelingen op Ameland naast elkaar opereerden, zonder gezamenlijk op te treden in juridische zin.

Van belang is dat de stins te Ballum geen deel uitmaakte van de Friese rechtsstructuur en geen stemrecht verleende. Daarmee onderscheidde zij zich fundamenteel van de stinsen aan de wal. Juist dit ontbreken van institutionele inbedding maakte Ameland tot een bijzondere machtsruimte, waarin gezag kon worden uitgeoefend zonder directe onderwerping aan Friese instellingen.

De vestiging van Ritske Jelmera op Ameland valt samen met een bredere politieke context. Na het overlijden van graaf Albrecht van Beieren in 1404 wijzigde het beleid van zijn opvolgers ten aanzien van perifere gebieden, wat onder meer blijkt uit de herbevestiging van afspraken met de ‘goede luden’ van Ameland in 1404 en 1405. Deze koerswijziging creëerde ruimte voor lokale machtsvorming buiten strikte feodale structuren.

== 5.3 Ritske als woordvoerder zonder formele titel (1428–1429) ==
In latere literatuur wordt gesteld dat Ritske Jelmera reeds vanaf circa 1424 als vertegenwoordiger van de Amelanders optrad. Voor deze vroege datering bestaan echter geen rechtstreeks overgeleverde primaire bronnen; zij lijkt te berusten op een interpretatie achteraf van zijn feitelijke machtspositie in de jaren daarna.

Een concreet aanknopingspunt vormt een [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 akte van 21 maart 1428], waarin Philips van Bourgondië zich richt tot de ‘heren van Ameland’ inzake vrede, neutraliteit en vrijgeleide. Hoewel Ritske Jelmera daarin niet met naam wordt genoemd, weerspiegelt de formulering het feodale begrippenkader van de Bourgondische kanselarij. De term ‘heren’ hoeft niet te betekenen dat de aangesproken personen binnen een vastomlijnde leenstructuur formeel waren benoemd, maar duidt eerder op het bestaan van erkende lokale machthebbers.

In de literatuur wordt daarnaast herhaaldelijk melding gemaakt van een overeenkomst tussen Ritske Jelmera en de graaf van Holland in 1429, waarbij hij als woordvoerder of vertegenwoordiger van Ameland zou zijn opgetreden <ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/galg-van-ameland/ overeenkomst met de graaf]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm woordvoerder van Ameland]</ref> <ref>[https://camminghaslot.nl/ vertegenwoordiger]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/jelmersmaStinsDongjum.htm woordvoerder, 1429]</ref>. Tot op heden is echter geen zelfstandige akte uit het grafelijk archief bekend die deze afspraak expliciet bevestigt. Het is daarom mogelijk dat het hier ging om een mondelinge regeling, een onderdeel van bredere vredesafspraken, of een later geconstrueerde interpretatie.

Dat Ritske zich in deze periode ‘heer van Ameland’ noemde, moet in dit licht vermoedelijk worden opgevat als een aanduiding van feitelijk leiderschap, niet als het resultaat van een formele titelverlening of een juridische zelfuitroeping.

== 5.4 Bezit, gezin en opvolging ==
Het testament van Ritske Jelmera uit 1450 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref> biedt inzicht in zijn bezit en prioriteiten. Daarin wordt de [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Remmeka Jelmera-state stins op Ameland] als kernbezit behandeld en vererfd door zijn oudste zoon Romke. Dit wijst erop dat Ameland tegen het midden van de 15e eeuw de primaire machtsbasis van de familie was geworden.

== 5.5 Twee stinsen, twee rechtsruimten ==
Gedurende Ritskes leven bestaan gedurende enige tijd twee machtscentra naast elkaar: de oudere Jelmersma-stins bij Dongjum aan de Friese wal en de stins te Ballum op Ameland. Deze stinsen vertegenwoordigen niet alleen verschillende locaties, maar ook verschillende rechtsruimten.

Aan de wal betekende bezit deelname aan de Friese rechtsorde, met bijbehorende verplichtingen en stemrecht. Dat Ritske daar niet permanent aanwezig was, blijkt onder meer uit het feit dat in 1410 Tjalling Rodmersma (OFO II #10, #17, #18) en in 1429 Tjaerd Jonga het recht voeren over de [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm Jelmera-stins]. Deze rechtvoering door derden wijst op afwezigheid of terugtreding van de eigenaar.

Ameland daarentegen stond buiten deze structuur. Juist dit ontbreken van inbedding in het Friese recht maakte het eiland tot een bijzondere machtsruimte, waarin gezag kon worden uitgeoefend zonder directe onderwerping aan Friese instellingen. Het verdwijnen van de Jelmersma-stins uit de bronnen van Franekeradeel en het ontbreken van verdere uitbouw van die machtspositie wijzen erop dat het zwaartepunt van de familie definitief werd verlegd.

== 5.6 Ameland als autonome machtsruimte ==
In de loop van de 15e eeuw ontwikkelt Ameland zich onder Ritske Jelmera tot een autonome machtsruimte. Externe machten als Holland en Bourgondië benaderen de lokale machthebbers vanuit hun feodale denkraam, terwijl de interne verhoudingen op het eiland blijven aansluiten bij Friese gebruiken, zoals blijkt uit testamenten en erfopvolging.

Dat deze machtspositie in de praktijk functioneerde, blijkt uit het conflict met het klooster van Foswerd over land en rechten op Ameland, dat in 1483 wordt beslecht. In deze akte wordt het klooster gedwongen zijn aanspraken te begrenzen, wat erop wijst dat wereldlijke machthebbers inmiddels voldoende positie hadden opgebouwd om zelfs kloosterbezit te herdefiniëren <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref>.

Hoewel sommige moderne overzichten stellen dat Ritske zich reeds in 1405 <ref>1794 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1794 Akte van neutraliteit en vrijgeleide van hertog Jan van Beieren aan de heren van Ameland in zijn gebieden], 10 december 1405</ref> op Ameland vestigde, ontbreekt daarvoor directe contemporaine onderbouwing. Aannemelijker is dat zijn machtspositie zich geleidelijk ontwikkelde in de jaren na 1420, parallel aan de opkomst van andere hoofdelingen in de regio. In 1428 richt Philips van Bourgondië zich expliciet tot de [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 heren van Ameland], hoogstwaarschijnlijk aan de feitelijke machthebbers op het eiland, onder wie Ritske Jelmera en mogelijk zijn vader, zonder dat daarmee noodzakelijkerwijs een formeel-juridische titel als ‘heer’ was verbonden.

== 5.7 Van Jelmera naar Camminga ==
De voorstelling van Ritske Jelmera als een reeds vroeg formeel benoemde ‘heer van Ameland’ heeft in de historiografie een bijna canoniek karakter gekregen. Deze lezing lijkt mede het resultaat van een achteraf aangebrachte feodale interpretatie van een machtspositie die zich aanvankelijk buiten vaste rechtsstructuren ontwikkelde.

Na Ritske Jelmera gaat de machtspositie op Ameland over op zijn nakomelingen en verwanten, waarbij de Camminga-lijn een steeds prominentere rol speelt. Deze overgang verloopt geleidelijk en zonder scherpe breuk, wat wijst op een vroege compatibiliteit tussen beide geslachten.

De bevestiging van Ritskes kleinzoon door Karel de Stoute in 1469 <ref>bevestiging door Karel de Stoute, [https://www.ameland.info/cultuur/cultuur-2000/cultuur4/ secundair]</ref> als erfheer van de vrije heerlijkheid Ameland vormt daarmee geen beginpunt, maar het sluitstuk van een ontwikkeling die zich in de voorafgaande decennia al in de praktijk had voltrokken.

= Hoofdstuk 6: Familie en erfgoed van Sasker Heringa en Dodonea Kammynga =
== 6.1 Sasker Heringa en zijn eerste huwelijk ==
Sasker Heringa (gestorven voor 1450) was in zijn eerste huwelijk met Hylck, die circa 1431 overleed. Uit dit huwelijk werden drie kinderen geboren: twee zoons en een dochter. Het huwelijk duurde ongeveer zes jaar. De erfelijke aanspraken van Hylck op Ameland gingen via haar kinderen door, en bij haar overlijden werd haar inbreng in de familie verdeeld volgens de toenmalige erfrechtelijke regels. Mogelijk bracht Hylck goederen of aanspraken in die later via haar kinderen, zoals Romke en Kempe, relevant werden.

== 6.2 Sasker Heringa en zijn tweede huwelijk ==
Na Hylcks overlijden trouwde Sasker met Idt van Aylva, weduwe van een Heringa. Idt bracht eigendommen en aanspraken van haar familie (ouders Aylva en Juwsma, mogelijk de ouders van Eelco Heringa) in dit huwelijk. Sasker had uit dit huwelijk geen overlevende kinderen vermeld in de akten, maar de nalatenschap van zijn eerste huwelijk bleef van invloed op de erfenis.

== 6.4 Doede Kammynga en de nakomelingen van Anske Ritska ==
Doede Kammynga was de zoon van Dodonea Kammynga uit haar eerste huwelijk met Sicco. Hij erfde goederen en aanspraken via zijn moeder. Romke en Kempe, de oudere broers van Hajo, hadden samen met Hayo Sasker aanspraak op bepaalde nalatenschappen van Anske Ritska. De verdeling van deze goederen en de regeling van schillen en schulden werd officieel vastgelegd in een baer (gerechtelijk akkoord) van 14 juni 1458 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref>, getuige de betrokkenheid van lokale notarissen en scheidslieden.

Anske Ritskes was de tweede vrouw van de vader van Dodonea, die ook van haar stiefmoeder geërfd had <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #218], 6-5-1454</ref>. Die erfenis, komt ook haar zoon Doede aan. Bij het huwelijk van Hajo en Dodonea in 1458 vrezen de broers mogelijk dat kernbezit op Ameland zo kan vererven op nakomelingen van Doede, wanneer hij zich bijvoorbeeld op de wal zal vestigen, terwijl die geen deel uitmaakt van de kernfamilie.
Opmerkelijk is dat bij deze regeling tevens wordt verwezen naar eerdere verplichtingen van Peter Camminga, hoewel deze reeds omstreeks 1440 was overleden. Dit wijst erop dat het hier ging om oud kernbezit, waarvan de rechtstitels en verplichtingen langdurig doorwerkten. Wat die betrokkenheden waren is niet duidelijk, Sicco werd ca 1422 geboren en was 18 toen zijn vader overleed. Als hij toen nog niet getrouwd was met Dodonea, gaan de verbindingen dus verder terug.

De context waarin deze regeling tot stand kwam, suggereert dat het behoud van dit bezit binnen de Amelandse machtskring een rol speelde. Met name gezien de positie van Doede, als erfgenaam via Dodonea, kan niet worden uitgesloten dat huwelijks- en erfstrategieën mede bepalend waren voor de totstandkoming van deze soen.

== 6.5 Dodonea Kammynga en haar testament ==
Dodonea Kammynga stelde haar testament op 22 maart 1499 op. Zij overleed na Hajo, die al vóór 1499 was overleden. In haar testament regelde zij de verdeling van haar goederen onder haar kinderen en kleinkinderen, inclusief:

* Pieter Kammynga en zijn dochter Gratiana, die in Leeuwarden woonde en een aanzienlijke erfenis had. Gratiana was vernoemd naar een dochter uit het eerste huwelijk van Dodonea.
* Doede Kammynga, haar zoon uit het eerste huwelijk, met de verdeling van zowel roerende als onroerende goederen op Ameland.
* Sjouck (dochter van Dodonea), met specifieke verdelingen van huizen en goederen, inclusief de statta in Kaminghabuer en andere landerijen.

Het testament van Dodonea was zorgvuldig opgesteld met getuigen, waaronder priester Mammo (zie ook de baer van 1483), her Fedde, Pieter persona, en de broers Jan van Tirns en Gysbert van Boelzwerd, die de inhoud bevestigden en de executie van het testament ondersteunden. <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00329 OFO I #440] (testament Dodonea Camminga, 1499)</ref>

Het testament van Dodonea toont een uitzonderlijk niveau van rijkdom. Legaten omvatten onder meer:
* gouden rijnsgulden;
* tonnen bier;
* tonnen ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Kuit_(bier) koyts]'';
* omvangrijke kerkelijke schenkingen.

Dit wijst erop dat de vervlechting van Jelmera- en Camminga-bezit niet slechts juridisch, maar ook economisch van groot gewicht was. Zo verwierf Hayo het Camminga-huis, dat daarmee bekend werd als het [http://www.stinseninfriesland.nl/AmelandsHuis.htm Amelandshuis of Heringahuis]. Hij treedt in deze periode ook bestuurlijk op in Leeuwarderadeel.

Deze materiële basis vormde een essentiële voorwaarde voor de latere erkenning van de Cammingha’s als Vrij- en Erfheren van Ameland.
<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00122 OFO II #82], 13-7-1476</ref>

== 6.6 Conclusie erfstructuur ==
Het geheel van deze akten en testamenten toont een complexe erfstructuur:

* De aanspraken van Sasker Heringa’s eerste huwelijk gingen door naar zijn kinderen Romke, Kempe en Hajo, waarbij de moeder Hylck waarschijnlijk goederen inbracht.
* De tweede vrouw Idt van Aylva bracht familiebezittingen in het huwelijk, maar had geen directe invloed op de Amelander erfenissen.
* Bastards en halfbroers, zoals Hannyke, kwamen incidenteel voor in testamenten en akten, maar hun aanspraken waren beperkt.
* De verdeling van goederen van Dodonea Kammynga na 1499 betrof zowel haar kinderen als kleinkinderen, waarbij Leeuwarder takken zoals Gratiana een rol speelden in de verdeling van het vermogen.

Deze herziene weergave legt de basis voor een correcte interpretatie van de latere hoofdstukken 7 en 8, waarin de verdeling van nalatenschappen en de juridische afwikkeling van Amelander goederen centraal staan.

= Hoofdstuk 7 – Consolidatie van de macht (ca. 1460–1499) =
In de periode tussen circa 1460 en het overlijden van Dodonea Kamminga in 1499 vindt de feitelijke consolidatie plaats van de heerlijkheid Ameland. Onder Hajo Heringa, gehuwd met Dodonea, komen bestuurlijke, juridische, economische en ideologische elementen samen die de eerder verworven machtspositie niet alleen bestendigen, maar ook legitimeren.

== 7.1 Consolidatie door huis, naam en traditie ==
De machtsconsolidatie onder Hajo en Dodonea is niet uitsluitend het gevolg van erfrechtelijke overdracht, maar berust tevens op het bewust cultiveren van een adellijke identiteit. Zoals Noomen heeft aangetoond, speelden daarbij huisbezit, naamvoering, wapen en overlevering een centrale rol. In de vijftiende eeuw waren de Cammingha’s verdeeld over meerdere families, waaronder de afstammingsfamilie op Dokemahuis en twee zogenoemde “huis-families”: de Eminga’s op Camminghaburen en de Jelmera’s alias Cammingha op Ameland.

De Jelmera’s, hoewel niet patrilineair afstammend van de oudste Cammingha-lijn, namen de naam Cammingha over en cultiveerden actief een Cammingha-identiteit. Daarbij werd teruggegrepen op oude tradities, maar ook nieuwe narratieven ontwikkeld. Zo werd beweerd dat reeds in de vroege middeleeuwen Cammingha’s het klooster Foswerd op Ameland zouden hebben gesticht en dit later naar het vasteland zouden hebben verplaatst. Noomen typeert <ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', in: Leeuwarder historische reeks 6 (1997), p63-64</ref> deze voorstelling van zaken expliciet als een ‘invented tradition’, bedoeld om aanspraken op kloostergoed en rechten te legitimeren, voorbijgaand aan de feitelijke Jelmera-afstamming. Ze lijken daarmee terug te verwijzen naar de oude rechten die de oude familie uit Blija mogelijk via Foswert gehad heeft. Ze claimen daarmee oude wortels uit het gebied.

Hoewel de heren van Ameland niet het volledige Cammingha-wapen voerden, maar het wapen Jelmera, gevierendeeld met één kam van de Cammingha’s <ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref> <ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/geschiedenis-van-het-wapen-van-ameland/ Jelmera-wapen]</ref>, is duidelijk dat zij zich nadrukkelijk als deel van de Cammingha-traditie presenteerden. Deze ideologische component vormt een wezenlijk onderdeel van de machtsconsolidatie in deze fase.

== 7.2 Geestelijk recht en jurisdictie: de verklaring van 1466 ==
In 1466 verklaart Hajo Heringa zich bevoegd om het geestelijk recht op Ameland toe te staan en te handhaven, los van de dekens en kerkelijke jurisdictie van Ferwerd (Foswerd) <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00098 OFO II, #64, ], 27-5-1466</ref>. In deze verklaring stelt hij dat er reeds vijfentwintig jaar geen effectief geestelijk gezag vanuit Ferwerd op Ameland is uitgeoefend.

Deze termijn voert terug tot omstreeks 1440–1441. Hoewel niet met zekerheid is vast te stellen welk concreet moment of welke gebeurtenis Hajo hiermee bedoelt, valt deze periode samen met het overlijden van Peter Camminga en de daaropvolgende overgang van rechten via Sicco en diens zoon Doede naar Dodonea. Indien het geestelijk recht of de feitelijke zeggenschap daarover vóór die tijd door Peter Camminga werd uitgeoefend, dan kan Hajo’s verwijzing worden begrepen als een claim op een recht dat volgens hem reeds een kwart eeuw oningevuld was en dat hij zich nu, als echtgenoot en erfgenaam van Dodonea, bevoegd achtte te herstellen en af te dwingen.

Deze interpretatie blijft noodzakelijkerwijs hypothetisch. De bron biedt geen expliciete onderbouwing voor de herkomst van het recht waarop Hajo zich beroept. Wel is duidelijk dat hij zich in 1466 als hoogste autoriteit op Ameland presenteert, ook ten opzichte van kerkelijke instellingen op het vasteland.

== 7.3 Economische rechten: sefang en gedeelde inkomsten ==
De machtspositie van Hajo blijkt eveneens uit de regeling van economische rechten, met name die verbonden aan zee en visserij. In het geschil met het klooster Foswerd, vastgelegd in de baer van 1483, worden inkomsten uit onder meer sefang (zeevangst) en aanverwante rechten expliciet genoemd. De opbrengsten daarvan worden tussen Hajo en het klooster gedeeld, terwijl de feitelijke zeggenschap en handhaving in belangrijke mate bij Hajo berusten.

Deze regeling bevestigt enerzijds het voortbestaan van oudere aanspraken van Foswerd op Ameland, maar maakt anderzijds duidelijk dat het klooster genoegen moet nemen met een gedeeld economisch belang zonder bijbehorende bestuurlijke macht. De heerlijke rechten – waaronder rechtspraak, handhaving en feitelijke controle – liggen bij Hajo en zijn erfgenamen.

== 7.4 De baer van 1483: bevestiging van gevestigde macht ==
De baer van 1483 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref> vormt het sluitstuk van deze fase van consolidatie. Formeel betreft het een bindende uitspraak door een college van geestelijken en notabelen, maar de samenstelling van dit college – met personen uit Leeuwarden, Ferwerd en Camminghaburen – weerspiegelt het netwerk waarbinnen Hajo opereerde. De uitspraak bevestigt zijn positie als dominante heer op Ameland, waarbij het klooster Foswerd zijn rechten behoudt voor zover zij economisch van aard zijn, maar geen zelfstandige macht uitoefent.

Hiermee is de overgang voltooid van een situatie waarin verschillende externe machten aanspraken konden doen gelden op Ameland, naar een toestand waarin Hajo Heringa, handelend vanuit zijn huwelijk met Dodonea en ingebed in de Cammingha-traditie, de feitelijke en ideologische controle uitoefent.

De gebeurtenissen van 1466 en 1483 bereiden daarmee de weg voor de erkenning van Ameland als een in hoge mate zelfstandige heerlijkheid, culminerend in de politieke constellatie van 1469 en de daaropvolgende periode.

= Hoofdstuk 8: Bestendiging van de heerlijkheid (ca. 1466–1499) =
== 8.1 Van erfpolitiek naar institutionele macht ==
Met de akten van 1466 en 1483 treedt Hajo Heringa niet langer uitsluitend op als erfgenaam of partij in conflicten, maar als gevestigde heer die rechtsmacht, inkomsten en bevoegdheden structureel naar zich toe trekt.

De verklaring uit 1466, waarin Hajo het geestelijk recht op Ameland opeist en handhaaft los van Ferwerd, markeert een verschuiving van gedelegeerde of betwiste rechten naar een door hemzelf afgedwongen jurisdictie. Dat hij daarbij terugverwijst naar een periode van vijfentwintig jaar zonder effectief geestelijk gezag, onderstreept dat deze claim niet als een innovatie wordt gepresenteerd, maar als een herstel of formalisering van een reeds bestaande situatie.

== 8.2 Consolidatie binnen bestaande verhoudingen ==
De baer van 1483 tussen Hajo en het klooster Foswerd laat zien dat deze machtspositie inmiddels breed wordt erkend. De uitspraak bevestigt niet alleen zijn rechten op inkomsten (waaronder visserij en andere opbrengsten), maar erkent ook zijn rol als bepalende partij in de verdeling en handhaving daarvan.

Van een eenzijdige machtsgreep is daarbij geen sprake: Hajo opereert binnen het bestaande juridische instrumentarium van baeren, zoenlieden en kerkelijke betrokkenheid, maar weet deze consequent in zijn voordeel te benutten. Zijn macht is daarmee niet revolutionair, maar institutioneel verankerd.

== 8.3 Het proces Egmond–Camminga (1527) ==
In 1527 komt het tot een juridisch geschil tussen het huis Egmond en de heren van Ameland uit het geslacht Camminga <ref>1818 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1818 Dagvaardiging van George Schenk van Tautenburgh, stadhouder-generaal in Friesland, aan Wytzo van Cammingha in het geschil met het huis van Egmond in de persoon van Magdalena van Wierdenburgh, douarière van Egmond, voogdes van Johan van Egmond, inzake de aanspraken van Egmond op Ameland], 20 november 1527 1 stuk, [https://www.canonvannederland.nl/nl/page/278111/de-camminga-s-en-de-nassaus. secundair]</ref>. Dit zogenoemde proces Egmond–Camminga vormt geen opmaat tot de machtsvorming op Ameland, maar een late, juridische toetsing van een positie die in de vijftiende eeuw feitelijk al was gevestigd.

Het geschil moet worden gezien tegen de achtergrond van oudere grafelijke aanspraken op Ameland, die door het huis Egmond werden geacht te zijn blijven bestaan. Deze aanspraken sluiten aan bij veertiende- en vroeg-vijftiende-eeuwse machtsinterventies in Friesland en op de Waddeneilanden, waarbij Ameland herhaaldelijk als inzet of bondgenoot verschijnt. Dat dergelijke aanspraken ruim een eeuw later nogmaals juridisch worden gearticuleerd, wijst erop dat zij nooit volledig zijn uitgekristalliseerd, maar evenmin effectief zijn geëxerceerd.

Voor de Camminga’s daarentegen was Ameland sinds het midden van de vijftiende eeuw geen betwist randgebied meer, maar een geïntegreerde heerlijkheid, waarin zij zowel wereldlijke als – in toenemende mate – geestelijke rechten uitoefenden. De machtsopbouw van Hajo Heringa, gehuwd met Dodonea Camminga, had tussen circa 1440 en 1483 geleid tot een situatie waarin externe aanspraken geen praktische betekenis meer hadden. De verklaring van 1466, waarin Hajo het geestelijk recht op Ameland losmaakt van Ferwerd, en de baer van 1483 met het klooster Foswerd tonen aan dat deze positie niet alleen werd geclaimd, maar ook werd afgedwongen.

Het proces van 1527 maakt duidelijk dat deze machtspositie achteraf nog juridisch werd aangevochten, maar tegelijk bevestigt het impliciet dat de heren van Ameland inmiddels als zelfstandige rechtsdragers werden beschouwd. Het geschil raakt niet zozeer aan de dagelijkse uitoefening van gezag op Ameland, maar aan de legitimatie daarvan binnen een breder feodaal en grafelijk kader. In die zin weerspiegelt het proces een spanningsveld tussen oudere, formele aanspraken en een inmiddels bestendige feitelijke situatie.

Daarmee vormt het proces Egmond–Camminga geen breukpunt in de ontwikkeling van de vrije heerlijkheid Ameland, maar veeleer een laat echo van eerdere machtsconflicten. Het onderstreept dat de consolidatie onder Hajo en zijn directe opvolgers zodanig was, dat externe aanspraken alleen nog langs juridische weg konden worden gearticuleerd, zonder dat zij de feitelijke autonomie van Ameland wezenlijk aantastten.

== 8.4 Dynastieke continuïteit na Hajo ==

De dood van Dodonea in 1499 markeert het einde van de persoonlijke vereniging van de Jelmera- en Cammingha-lijnen, maar niet het einde van de dynastieke constructie die door haar huwelijk met Hajo Heringa tot stand was gebracht. Alle bekende nakomelingen van dit huwelijk presenteren zich voortaan als ''Camminga'', waarmee zij expliciet aansluiting zoeken bij het oudere en breder erkende adellijke geslacht.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

Opmerkelijk is dat deze naamskeuze niet gepaard gaat met het overnemen van het volledige Cammingha-wapen. De heren van Ameland blijven het wapen Jelmera voeren, gevierendeeld met één kam van de Cammingha’s. Daarmee onderscheiden zij zich heraldisch van zowel de Ferwerder als de Dokkemahuis-tak van het geslacht Camminga, terwijl zij zich genealogisch en politiek wel als zodanig profileren.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63</ref>

Deze combinatie van naam en wapen weerspiegelt de uitkomst van de fusie: de Cammingha-identiteit verleent historische diepte en legitimatie, terwijl het Jelmera-wapen de verbondenheid met Ameland en de daar gevestigde machtsbasis blijft benadrukken. In Noomens terminologie gaat het hier om een typische ''huis-familie'', waarin bezit, traditie en machtsuitoefening zwaarder wegen dan zuiver patrilineaire afstamming.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

== 8.5 Epiloog: Ameland als territoriale identiteit ==

Dat juist het Jelmera-wapen – en niet het volledige Cammingha-wapen – verbonden bleef aan de heerlijkheid Ameland, is veelzeggend. Het wapen raakt daarmee los van een specifieke familie en groeit uit tot een territoriaal symbool. In deze vorm blijft het wapen verbonden aan Ameland, ook wanneer de heerlijkheid later in andere handen overgaat.

Na de Amelander tak van het geslacht Van Cammingha komt de heerlijkheid via vererving in bezit van het geslacht Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, waarna zij in [[De_verkoop_van_Ameland_aan_de_Oranjes|1704 wordt verkocht]] aan Johan Willem Friso van Nassau-Dietz. Via Willem IV en Willem V blijft Ameland onderdeel van het Nassause domein. Dat de huidige koning nog altijd de titel ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Titels_van_de_Nederlandse_koninklijke_familie#Historische_titels_van_de_Koning vrijheer van Ameland]'' voert, vormt de laatste schakel in een ontwikkeling die in de vijftiende eeuw, onder Hajo en Dodonea, haar beslissende vorm kreeg.

=Open vragen en vervolgonderzoek=
==Ritske genoemd als Jelmera?==
==Goederen te Unga==
1439: ''sauwenteen flamschem toe recknyen in Uwingha guede a Hwe en [de st]eet in Ritzeka guede to da heer wey en de foert mit dae guede deer Ritzeka vp bert had van Broer Aeylsem''. Hannyka krijgt van Ritske 17 Vlaamsen uit het Unga goed 'a Hue'? dat staat in Ritske's goed bij de heerweg en voort met het goed dat Ritske daar op verbeurd/gebeurd had van Broer Aylsem.

==Doede Siccosz. <1466?==
==Betekenis van 1441 (na Peter Camminga)==
==Vroege akten 1396–1429 en externe machtsinvloeden==
==Hypothese: Ritske geboren op Ameland==

=Bronnen=
==Secundair==
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Donia-oorlog Donia-oorlog]
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot]
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Ritske_Jelmera_Cammingha Ritske Jelmera]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA28&printsec=frontcover Vaderlands Woordenboek, Jacobus Kok, Vol 9-10, 1788], p28. Ameland zou al voor 1180 in het bezit zijn van de Cammingha's.
* [https://www.google.nl/books/edition/Kerkelijke_historie_en_outheden_der_zeve/N6NaAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA210&printsec=frontcover Kerkelijke historie en outheden der zeven Vereenigde Provincien, Vol. 5, Hugo Franciscus Heussen, Hendrik van Rijn, 1726], p210
* [https://books.google.nl/books?id=pYNMAAAAcAAJ&pg=RA2-PA37#v=onepage&q=jelmera&f=false De Geschiedenissen Kerckelyck ende Wereldtlyck van Friesland Oost ende West, Christianus Schotanus, 1658]
* Houwink
* [https://www.mpaginae.nl/Simon/WierstradeWalle.htm Adelsboek Friese adel], Op basis van de oorspronkelijke opzet van Simon Wierstra. Redactie Hessel de Walle & al. Volgens #80 bezat Ritske Donia te Hallum, en schonk hij dat aan Sasker bij zijn eerste huwelijk.

===[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA29#v=snippet&f=false Adelyk en Aanzienelyk wapen-boek van de zeven provincien, Abraham Ferwerda, 1760]===
Bronnen: Burmaniaboek, Petrus Camminga, Van Adelen van Cranenburg

Cammingha en Jelmera:
<blockquote>
De schakel der personen van deeze adelyke en oude Familie is eens begonnen opgemaakt te worden van '''Doctor Petrus Camminga''', die zynen Oorspronk had van eenen Ernst Camminga, die een Zoon had Bennert Camminga en een Kleynzoon Kempo Camminga, deeze zyn Zoon was Sids Camminga, alle oorspronkelyk '''van het Slot nog hedendaags Cammingabuur genoemd, gelegen onder Leeuwarden'''. De laatstgemelde Sids liet eene Dochter na met naame Hac, gehuwt aan eenen '''Gerraut van Camminga die gewoont heeft aan de noordkant van de Kerk van Ferwerd''', alwaar schoon er geen steen meer gevonden word van een oud Camminga Slot, de plaats echter daar dit Slot gestaan heeft, heeft altyd de naam van Camminga behouden. Doch dewyl het my wat deeze vier, namelyk Ernst, Bennert, Kempo en Sids Camminga aangaat, niet genoegzaam uit brieven en andere oude stukken tot noch gebleeken is, en de naam en roem van Gerraut wel het meest bekent zyn, is het my niet kwaad voorgekomen, van deezen als de zeekere en ontwyfelbaare Stam de Geslagt lyst te beginnen, hoewel ik echter de nakomelingen van Sids Camminga door zyne andere Zoonen zo als ik ze hebbe gevonden hier ook heb opgegeven. de zaak koomt my duister en laat het aan verstandigen hier over wel te oordeelen. Deeze '''GERRAUT CAMMINGA''' is een dapper en stoutmoedig man geweest en van een zeer groot gezag niet alleen by het gemeen maar zelfs by Albert Hertog van Beyeren Grave van Holland en toen ter tyd Heer van Friesland. By deeze stond hy zo hoog in de gunft dat hy hem Leeuwarden de Hoofd stad van geheel Friesland en drie treffelyke Dorpen Wirdum. Steens en Ferwerd als een Leengoed schonk, op deeze voorwaarde dat hy ten dienste van den Hertog op zyne eygene kosten altyd gereed zoude

hebben en voeden twintig paarden, ter verdediging van het Vaderland: doch indien men buiten het Land oorloogde, en ook wanneer het anders de zaak vereyschte, op kosten van den Hertog: gelyk het breeder is in het Diploma hem van den Vorst, gegeven in den Haag den 18 July 1399, (vid. Gab. p 25) onder het zegel van Hertog Albert, en zyne Zoonen Willem en Jan, in præsentie der Heeren van Arkelen en Philip van Wassener. Dit zal genoeg zyn aangaande het eerste gedeelte deezer Genealogie.
Wat het andere gedeelte dat van '''Ritske Jelmera, Heere van Ameland''' af geleyd word aangaat, deeze Ritske is geboren in 't jaar 1385, en naar het afsterven zyner Ouderen, '''gevolgd in het erfregt der Baronye van het Eyland Ameland''', dat geen hooger erkent en onafhankelyk is. Alhier heeft hy een '''Slot gehad Jelmera genoemd, sterk genoeg tot zyne verdediging tegens de stroperyen der Zeerovers''', waar van hy dan ook de naam van Jelmera ontleend heeft, daar hy eerst '''Ritske Unga''', naar een Landgoed in het Dorp Wierum in Dongerdeel gelegen, genoemd wierd: hy stierf in t jaar 1450, na dat hy een weinig te vooren, by Testament, aan zyne Dogters zeekere porties toegekend, en tot erfgenamen zyner overige goederen, waar onder was de Heerlykheyd Ameland, aangesteld had Kempo en Romke Donia, dus genoemd naar een '''Landgoed Doninga-state in Hallum''' gelegen, en '''Hajo Heringa''', die deezen toenaam naar het voorbeeld zyns Vaders ook heeft behouden. Dus is de Heerlykheyd Ameland van Ritske Jelmera eerst by voorregt vervallen op '''Romke Donia''', Ritskes oudste Kleyn-zoon, uit Sasker reeds te vooren gestorven. Romke, twee dochteren en geen manlyk kroost nalatende, kwam Ameland aan Kempo, zynen Broeder. Deeze ook zonder kinderen na te laaten overlydende, is dit Eyland gekomen aan Hajo Heringa, de jongste broeder, waarin hy ook door Karel Hertog van Bourgondien bevestigt is, gelyk blykt uit het getuigenisse van den Hertogh in dato 1469, schoon hy daar in '''Hajo Camminga''' genoemd word: de reden hier van is om dat hy gehuwd zynde aan '''Dodonea Dekama, Wed van Sicco Camminga''' en zyn Vrouw en zich zelven heeft laaten noemen '''Heringa van Camminga''', oorzaake dat het '''Slot Cammingaburg'' en ''Cammingahuis oppe Hueck'' aan deeze Dodonaa, by de dood van Gratiana, dieze by Sicco Camminga had vervallen waaren. Twee kinderen zyn er by deeze '''Hajo en Doed of Dodonea Camminga''' voortgesprooten naamelyk '''Petrus en Siouck'': aan Petrus is na de dood zyns Vaders by voorregt het Eyland Ameland te beurt gevallen, by wien en zyne Nakomelingen, altyd de naam van Camminga behoudende, het een zeer langen tyd gebleeven is. Doed, stervende in t jaar 1500, liet aan haaren Zoon Petrus Cammingahuis oppe Hueck, en aan haare Dogter Siouck, die reeds gehuwd was aan Rienck Eminga, Cammingaburg buiten Leeuwarden, waarvan ook deeze de naam van Camminga heeft aangenomen, en tegelyk met Cammingaburg, aan zyne Nakomelingen naargelaten. Deeze Naamveranderingen moeten iemand niet vreemd voorkoomen, nadien ze reeds voor de aankomst der Vorsten in Friesland in gebruik waaren; de meeste Edelen die voor die tyd haare eygene Jurisdicties hadden, en te hals en hoofd rechteden wanneer het gebeurde dat zy, of by trouw of door koo,p of op eene andere manier hare woonplaatzen veranderden, en in een ander Regtsgebied overgingen, veranderden ook hunne Namen en Waapens, maar na dat al het Regtsgebied op de Prinsen overging, en deeze over al der zaaken en regtsplegingen magtig wierden, is ook de verandering van Naam en Wapens als zynde nu de oorzaak weggenomen opgehouden om
</blockquote>

===[https://books.google.nl/books?id=AQ1VAAAAcAAJ&pg=PA72#v=snippet&f=false Stamboek van de vroegere en latere Frieschen adel, vol I, Hettema & Hamael, 1846]===
Bronnen: Burmaniaboek, Petrus Camminga, Van Adelen van Cranenburg
<blockquote>
Wanneer wij het Wapen van CAMMINGHA van JELMERA op Ameland ontleeden, vinden wij dat het eerste en vierde veld nieuw CAMMINGHA, het tweede en derde HERINGA vertegenwoordigen. Het vijfde is zegt men gewoonlijk JELMERA, het zesde Ameland. Dit laatste beteekent niets, want onbetwistbaar is het dat het eiland Ameland geen Wapen gehad heeft toen het nog geene Heeren had, en dat het het Wapen van die Heeren of een gedeelte van hetzelve tot zijn Wapen heeft aangenomen. Daaruit volgt, dat zes een Kwartier moet zijn van het Wapen der JELMERAAS en dat dezen het niet in hun Schild genomen hebben, omdat het het Wapen van Ameland was. Nu neme men in overweging dat het bedoelde zesde veld het gewone Wapen der UNIAAS is, en dat men verhaalt dat Ritscke Jelmera eerst is genaamd geworden Ritscke Unga, naar een Landgoed van dien naam, zijn eigendom, en dan zal men veellicht zijnen bijval niet weigeren, aan onze gissing dat Ritscke Jelmera eene UNIA tot vrouw gehad en met haar een Landgoed van dien naam behuwelijkt heeft, of wel dat hij Ritscke tot moeder gehad heeft eene UNIA, die een Landgoed van dien naam ten huwelijk gebracht heeft aan Ritsckes vader, en naar welk Landgoed Ritsche nadat het op hem verstorven was goedgevonden heeft zich altoos voor eenigen tijd te noemen. UNGA is wel is waar geen UNIA, maar voor het laatste schreef men oudtijds UNYA, en voor eene Y wordt allicht eene G gelezen, altoos bij mindere oplettendheid waaruit vergissing zoo gemakkelijk voortvloeit. '''Ritske Jelmera''' nu tot vrouw of tot moeder eene UNIA gehad en het Landgoed Unia bezeten hebbende, heeft toen hij den naam dier vrouw of dier moeder heeft aangenomen, ook zijn Wapen met het hare vermeerderd, en men zegge alzoo vijf en zes is JELMERA UNIA, en late Ameland daarbuiten. Even zoo heeft waarschijnlijk Sascker Jelmera eene DONIA tot vrouw bekomen, en met haar ten huwelijk het Landgoed Donia te Hallum, hetwelk zijn zoon Romcke geërfd heeft, weshalve deze dan ook, zegt men, tenminste behalve het gewone Jelmera ook het oude en echte Doniawapen, den klimmenden leeuw van sabel op een veld van goud, nevens hetzelve gevoerd en zich wel Sascker Donia genaamd heeft. Wie nu ook eenig geloof wil hechten aan de navolgende reeds van ouds bestaan hebbende overleveringen te doen te weten en het is billijk dat te doen.

I Dat er lang vóór Ritscke Jelmera Heeren van Ameland bestonden, die den naam van CAMMINGHA droegen, immers in de Kronijken wordt al op 876 van HAYO CAMMINGHA Heer van Ameland gewag gemaakt, zie: Winzemius fol. IIIa, en wat wij in de inleiding tot BOTNIA gezegd hebben.
II Dat die CAMMINGHAAS eigentlijk CANGHA geheeten hebben en dat eerst in of omtrent 1245 VALERIUS WATZE CANGHA dien naam met het oude Familiewapen veranderd heeft, Winsemius fol. 167a, dan zal men om het een met het ander en vooral de heerschappij der JELMERAAS met die der CAMMINGHAAS overeen te brengen, met ons veronderstellen moeten dat van die oude Heeren van Ameland eerst CANGHA en later CAMMINGHA genaamd, mede afstamden. Ritscke die zich Jelmera geschreven en een ander Wapen aangenomen heeft, en SICKE CAMMINGHA wiens weduwe hertrouwde aan Haye Jelmera zich genaamd hebbende Heringa, uit wiens dochter alle de latere CAMMINGHAAS gesproten zijn. Die HAYE was alzoo en zelf uit de CAMMINGHAAS gesproten en tevens de echtgenoot van de weduwe van den laatsten mannelijken afstammeling van een der takken van dat Geslacht, en eindelijk door het sterven van zijne twee broeders zonder zoons Heer van Ameland; waarlijk voor hem redenen te over om de namen CAMMINGHA en JELMERA en beider Wapenen op Ameland te doen herleven, en het oudste Wapen der CANGHAAS eene ster van goud eerst op lazuur later op keel op CAMMINGHA HERINGA ''sur tout'', te voeren.
Bij Ferwerda leze men in zijne inleiding tot de Genealogie van deze Familie op bladz 30 van zijn Wapenboek regel 9 in plaats van 1385, 1383 op het gezag van Burmaniaboek, en voege ingevolge dat boek achter de woorden na de dood zijns vaders vóórkomende op bladz 30 regel 16, v. o. in: 1486.
</blockquote>

=Goederen=
==Camminga==
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot te Wirdum]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot te Arum]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot ten NO van Ferwerd]
* [http://www.stinseninfriesland.nl/CamminghaStateFerwerd.htm Cammingha State te Ferwert]
<blockquote>De state of stins is al vóór 1400 gebouwd.
Cammingha te Ferwerd werd als gebouw voor het eerst in 1468 genoemd: als een slotken dat beheert is van een geheeten Ticke. In 1511 heette het Kammyngen guedt to Ferwert. Deze Ferwerder stins was een van de huizen van de Cammingha's, een der aanzienlijkste en ook vroegst vermelde Friese adellijke geslachten.
In de 12de eeuw worden verschillende edellieden, waaronder een Kempo, in Blija, een dochterparochie van Ferwerd, genoemd. In de 16de eeuw werden zij door Sibrandus Leo als voorouders van de Cammingha's van Cambuur en van die te Ferwerd beschouwd.</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/ThiarchiaEnCamminghaBlija.htm Thiarchia Stins en Cammingha Stins te Blije]
<blockquote>In Blija worden in de Abtenlevens van Mariengaarde in de 12de en 13de eeuw verschillende edele, danwel aanzienlijke leken genoemd, van wie de exacte woonplaats niet is te bepalen. Zo trouwde Menold Thiarchia aan het eind van de 12de eeuw met een dochter Rembrechta van de Rembrechta-stins in Marrum.
Twee broers, Asego en Kampo van Blija, die in de latere historiografie als Cammingha's werden beschouwd, leefden aan het begin van de 12de eeuw. Hun nageslacht en aanverwanten worden als nobiles aangeduid, ze waren betrokken bij veten, en ze gingen op pelgrimage naar het Heilige Land en naar Santiago. Abt Sibrandus van Mariengaarde (1230-1238) behoorde tot deze familie. Volgens de traditie stamden de Cammingha's van Camminghaburen bij Leeuwarden af van de Blijaër Cammingha's; mogelijk was er ook een relatie met Cammingha-state te Ferwerd. </blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm Camminghaslot bij Ballum]
<blockquote>Het dorp Ballum was vroeger de belangrijkste plaats van het eiland Ameland. In 1429 trad Ritske Jelmera op als woordvoerder van Ameland. Hij wordt beschouwd als de stamvader van de Van Cammingha’s, de latere Vrij- en Erfheren van Ameland. Of hij toen al de enige hoofdeling was op Ameland is niet bekend. Er wordt aangenomen dat de bouw van het kasteel aan het begin van de vijftiende eeuw plaatsvond maar dat is niet zeker. Gezien de hoogte van de terp is de oorsprong mogelijk enkele eeuwen ouder.
Naar Ritske Jelmera werd het huis een tijdlang Jelmera State genoemd maar dat zal oorspronkelijk we Jelmera Stins geweest zijn. Later stond het gebouw bekend als het Cammingha-slot.</blockquote>

==Donia==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniaStateHallum.htm Donia State te Hallum]
<blockquote>
Waarschijnlijk was Donia in Hallum één der oudste goederen van de familie Jelmera van Ameland (zie Camminghaslot). Volgens het Burmaniaboek gaf Ritscke Jelmera (1385-1451) de agrum Donianum aan zijn zoon Sasker bij diens huwelijk. Sasker ging zich sindsdien Donia noemen. Op het vasteland werd de familie Jelmera vaak Donia genoemd. Zo sloot bijvoorbeeld in 1444 Remko Doynge voor zichzelf en namens Sasschert zijn vader en Ritseko Doynge zijn grootvader samen met andere hoofdelingen een verbond met de stad Groningen. In 1450, 1452 en 1458 was Remka Doyngha betrokken bij verschillende erfeniskwesties.
Peter van Thabor vermeldt in zijn historie: "Ende in Ferwerderdeel wasser groote twijdragt tusschen die partije die duert tot noch toe, ende sint vele hovelinghen omme gheslagen (gedood - JL) onder welke die laetste was Tzaling Sitthijma. Ende die laetste van die vetkoopers was Runka Doijngha, die wordt ghebrant in die kercke toern in ’t jaer 64 omtrent Sinte Marten". Deze Remke Donia, aanvoerder van een groot contingent Vetkopers, werd aangevallen door Lieuwe Jellinga uit Britsum en zijn krijgsvolk. Die belegerden de Doniastins en na enige tegenstand wisten ze het huis te veroveren en "vernietigden het tot de grond toe" zoals Cannegieter schrijft. Rienk ontkwam in eerste instantie en vluchtte in de kerktoren van Hallum.

Lieuwe Jellinga belegerde hem ook daar en stak de kerktoren op 7 november 1464 in brand. Remke Douma kwam in de vlammen om, "waardoor," schrijft Occo Scharlensis, "de voorgaande moedigheid van ’t geslachte Donia gans te niete ging". Remke Donia volgde zijn grootvader op als heer van Ameland en noemde zich daarna ook wel Jelmera. Hij was gehuwd met Catharina Adeelen met wie hij twee dochters had, Hilck en Jetske.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniahuisNijland.htm Doniahuis en Doniastins bij Nijland]
<blockquote> Deze stins bestond mogelijk al voor 1424.
In het testament van Benedictus Donia, die eerst in Oosterend en later te Burgwerd woonde, wordt in 1424 melding gemaakt van goederen in Nijland. Benedictus was waarschijnlijk de grootvader van Haring Donia, die in 1458 op Nijland woonde.
Volgens Worp van Thabor lag het "sterck steenhuis" van Haring niet ver van de Hottinga State. In het eerder genoemde jaar 1458 wordt het Doniahuis door Goslick Juwinga en de Bolswarders, waarbij ze ook nog hulp kregen van Douwe Siaerdema, ingenomen en "verdurven". Vier jaar later, in 1462, deed Haring een tegenaanval en veroverde hij Hiddama steenhuis in Nijland, en ging daar zelfs wonen. Haring behoorde oorspronkelijk tot de vetkopers, maar treedt nu toe tot de Schieringers en in 1463 vindt er een gevecht plaats met Jancke Douwama, en wordt hij in Irnsum doodgeslagen.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniastinsAkmarijp.htm De Doniastins te Akmarijp]
<blockquote>De Doniastins stond ten noorden van de kerk te Akmarijp, gemeente De Friese Meren. </blockquote>

==Unia/Unga==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniastinsFranjumerburenMarssum.htm Uniastins op Franjumerburen bij Marsum]
<blockquote>
Zo'n honderdvijftig jaar later, rond 1420, staat er nog wel een kapel, maar deze wordt dan door de Schieringers onder leiding van leden uit de familie Siaerdema van Franeker verbrand. In 1575 waren de fundamenten van de kapel nog te zien.
Keimpe Unia te Wirdum heeft meerdere zonen, en één daarvan was Feye of Feicke Kempes Unia: "houelingh tot Marssum; deese Feicke heeft syn stins gehadt op Freniumerbuyren, de staten van Unia toebehorende alsnu jr. Oene Andries van Albada in den dorpe Marssum"
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniaStateAkmarijp.htm Unia State te Akmarijp]
<blockquote>
Van der Aa schrijft het volgende over deze State:
UNIA, voormalige state, provincie Friesland, kwartier Zevenwouden, grietenij Utingeradeel, arrondissement, kanton en 2 1/2 uur ten noordwesten van Heerenveen, te Akmarijp.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniaStateWirdum.htm Unia State te Wirdum]
<blockquote>
De “Tegenwoordige Staat” schrijft: “Het Slot van Unia, ’t welk de eerste stem te Wirdum heeft, was reeds door dat geslagt gesticht in de veertiende eeuw, en strekte tot eene veilige wykplaats voor Auke Keimpes Unia, toe hy in 1498, verzeld met veele huislieden uit Idaarderadeel, Rauwerd en Wirdum, de Leeuwarders, die uit de Wouden naar huis keerden, wilde aantasten, doch door hen geslagen werd.
</blockquote>

==Jelmera==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm Jelmersmastins te Dongjum]
<blockquote>
De stins werd waarschijnlijk rond het jaar 1300 gebouwd en werd reeds in 1410 de oude stins genoemd.
De terpbuurschap Bootwerd met de rechtvoerende staten Bootwerd, Jelmersma en Lyomawrdstera lag ten zuiden van Dongjum aan de weg naar Franeker.
De ligging van de stins van Jelmersma is onzeker. De oudste vermelding van deze stins dateert van 1410. Hij wordt dan vermeld als dae alda stinse, hieten Jelmersma; in 1429 en 1433 aangeduid als Jelmera staeten, der ma hat alda stins, en als Jelmera dat alde stins.
Vanwege deze stins was in 1410 Tjalling Rodmersma rechter. Deze woonde zelf in het naburige Kitzelum (zie aldaar).
In 1429 voerde Tjaerd Jonga het recht voor deze stins; zes jaar eerder deed hij dat ook voor Lyomawrdstra state in Bootwerd. Of hij zelf ook in Bootwerd woonde, is niet bekend. Goed mogelijk is dat echter wel, omdat de andere keren dat hij als rechter optreedt dit steeds is vanwege staten in de directe omgeving.1) In 1420 en 1422 wordt hij genoemd onder de Schieringer hoofdelingen in Franekeradeel die een verdrag met de Oostfriese hoofdelingen Ocko tom Brok en Focko Ukena sloten.

Jelmersma state en stins wordt na 1433 niet meer genoemd.
</blockquote>

=Middelseeuwse bronnen aangaande Ameland=
==Uit: OFO I==
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00137 #183] - 03-07-1466 Wigla Kmastra belooft Haya Heringha , zijn zwager, te Franeker te zullen verblijven totdat de baer inzake hun geschillen is uitgesproken===
<blockquote>
Ick '''Wigla Kamstra''' hly ende bythioge mey disse epena genwerdighe brewa hoe dat
ick '''Haya Heringha myn swager''' ontheet fan stonden an to Fraenker to tyaen ende
deer op myn sykerheed toe gaen ende wt Fraenker naet tho scheden wt myn sykerheed eer dyo seeck by compromisset barreth wtseyd schiowd schaet ende eyntlick
seend is Ende hatter in dat compromis ende inder baer fan penym wert bygrypen ende
foer peend dat steed ende fest toe halden ende weer dat zeek dat ick Wigla off ymmen
fan myn fryonden dyt inbreek ofta den ferd in breek den eerfseth deer Sytya myn
broer fan mynra weyna onder seth haet foerleryn ende wonna seeck ende dath eerfschyp deer '''my Wigla ende Eelka myn wyff fan moeder Ida''' an falla mey wrlern ende
wrschalt to habben to Haya off sin eerfnammen by hoeff sonder aller handa jen zidzen
by da eerlos troulos filos ende mynneed ende nymmermer beth neen gueden maen toe
andrien ende by da fyoerten beeth sonder allerhanda eerghalist ende nya infindingha
deerma hir in finda thyaen ofta bringha mey In een weerhed dissis brewis soe hab ick
Wigla foer sartonen myn seluis sigil tracht opt spacium dys breuis Int jea ons Herens
M° CCCC LXVI op den tondersdei ney ws lyaue Frouue dei wisitcionis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig.? pap., ongezegeld.''
</blockquote>
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00187 #252] - 09-09-1474 Botta Lioynghia en Syola Syds zn Buwyngha erkennen de bij baer gemaakte scheiding van het erfschap hunner vrouwen aan Haya Heryngha===
<blockquote>
Wy '''Botta Lioynghia ende Syola Sydszen Buwyngha''' hlyet enda bykannit mey dit
j enwirdich breeff ende quytancie hoe dat wy Haya Heryngha bytanckiet fuldeda ende
gueder layengha ende wtwysingha fan ws wyuena wegena als '''Hylke enda Jetthie Zaliga Romka Doynghia dochtera''' fan hiara an lauweda gueden enda eerwenschyp als
hiarem da fan hyara foer firderen an leten enda laughet sint hya sint '''lidzende in Ferwerderadeel in Dongeradeel jeffta op Aemland''' in pennynx heer in steden enda den
helffta fan dae steden in Jelmera trimdeel op dae dwnen fan dissen soe tanckia wy
Botta ende Syola fors. '''Hayen''' forbynaemd fuldeda ende gueder wtuisinge ney inhauld
ws baeris Ende al hiir toe jenst soe staed wy Botta enda Syola foerseyd foer ws enda
ws neykommen als fan ws enda ws wyuena wegana forser, ende hiare neykommen
Hayen fors. enda syn neykommen euwelick ende erflick '''toe Jelmera stata op Aemland'''
enda dae lytika meed ende een pennynx heer toe forrendeel ende des gelyke soe schil
'''Haya''' forbynaemd habba syn pennynga heer enda steden als Hayen dae toe deel f allen
sint inder delinge fors. ney wtuysinge der baer mit eer enda mit feer enda mit '''dae heerlicheed op Aemland'''. Als dat riucht, sefond enda sefang profyt fan peynthien dae jacht
den exzys ende allen dat '''deer zaliga Romka''' fors. by syn tydem brwckt enda bysghet
hath ende an '''Jelmera stata mey goed ende mey riuchta berra''' mey Soe dat wy ner ws
neykommen ner nemmen fan wser wegena nen meer saen ner spreeck schillit habba
ner meckia op Hayen fors. ner op syn kynden enda neykommen om disse forbinameda
lauwa gueden ende heerlicheden in enige riucht jefta buta dae riucht hemelick jefta
oppenbeer sonder enigherhanda falykant enda quade byhyndicheit wt seyd
a In een weerheit dissis breuis enda quytancie fors. soe hab ick Botta fors. beden
'''Hetta Hemmama''' dat hy syn sigel hat hwinsen benya ant spacium dissis breuis om
myn bede wille enda ick Siola fors. hab beden Syds Buwynga myn f ader syn sigel om
myn bede wille toe hwaen ant spacium dissis breuis want wy Botta enda Siola fors.
selff naet sigel leren sint Ende in een mara festicheed disser schecünge fors. soe habbet
wy wran ende zoen hoed deer wse nemmen buppa wse syglem scrionen staed jeffta
deer oeder lioed om wsen willa bysiglet habbet wse syglen mey hwinsen ant spacium
dissis breuis hwant wy by disser schedinge ende layenge ende quytschioldinge fors. wr
enda an habbit wessen ney wt wisinge der baer fors. Int jeer ws Heren thusen fiouwerhondert fyouwer ende tzanchtich op sinte Laurencins jownd martyr

ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de zeven aanh. zegels alleen fragmenten van het tweede, derde, vierde en zevende over.
Boven de zegels staat: 
1. S. Hettonis Hemmama. 
pro solo(?) Bottone; 
2. S. Sidzonis pro solo(?) Ziolone; 
3. S. Jellonis curatï in Rauwerd scilicet super arbitri; 
4. S. Dodonis curati in Nassen arbitri s.; 
5. S. Hermanni in Bergum curati; 
6. S. domini Tzalingi vicarij in Mersem arbitri elecxi; 
7. Sigillum dommi Hernumi in Ferwert curati ob rogatum Takonis Vnama
</blockquote>
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00219 #295] - 09-03-1479 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00242 #320] - 28-04-1482 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00244 #322] - 04-07-1482 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 #326] - 21-02-1483 Soenlieden maken een baer in een gesschil om Ameland tusschen het convent van Forswert en Haya Heringha===
<blockquote>
Wy '''Henricus by der nede Goedis, abbet thoe Aedwert, Sibodus thoe Lyouwerd, Mamrao thoe Wirdum''', '''Hermawnus thoe Ferwert''', presteren ende personnen '''Lollo vicarius toe Kamminghabuer''' duaeth kwd alle lioedem mith disse epena breue hoe datter waes enerhanda scylinghe twischen den abt ende conuent thoe Forswert fan der ener syda ende Haya Heringha fan der oedera syda rysende fan Aemland Huelke scylinghe
disse igghen voers. claecklos vp ws habbet bysprttzen ende wy habbetse ontfensen barred ende wthseyd in maneren neyscriouen

a Int aerst soe scil mijn hera dy abt mith dae conuentts '''lyoed haulda bruka ende verheera ende landsetten setta ende ondsetta ende al hiara renten berra fan al dae landen deer hiae habbed vp Aemland''' hiae sint Udsen hueerse Udsen sint sonder Metten Hayens jeff sijn effterkommen. Item foer dat '''riucht deer Haya mocht habba toe dae ''Suarta wald''<ref>[https://www.canonvannederland.nl/nl/page/324484/oerd-en-swartwoude Swartwoude]</ref> deer foer scilled hy ende sijn aeffta effterkommen als hiae kommed offte wawnied vp Aemland moegha gheyja wrt land fan Nes twischen dae ''Rijd ende den Sculbalgh''<ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/skutegat-bij-ameland/ 'De Riet' en 'Skûtegat']</ref> om hiaeren toe voermeytiuen'''. Mer jelkers scil dy abt int land fors. als '''twischen dae ''Rijd ende den Sculbalgh'' ''' dat riucht fan jeyjen selff haulda offte toe des claesters profijt verheera ffoerdmaer '''alla renthen deer kommed fan dae pijnken als foer dae fiskenye offte dae bischiirmenisse''' dae scilled dy abt ende dat claester fan der ena syda ende Haya ende sijn eerwen thoe lijka deela. Ende dae fijngueden desghelika alsoe fulla alse deer mey goed ende riucht halda moeghen aeck toe lyka deela bysonder deer f aeled twischen dae Rijd ende den Sculbalgh vors. Jelkers scil Haya dae fijngueden allenna vp riucht haulda Ende offt dy abt ende dat claester vorscrn yn den helfft fan '''dae pijnken ende fijngueden yn Nesse''' mochten wessa bihaenghed deer foer scilled '''Haya ende sijn effterkommen''' gvnstich ende helplick wessa den claester hiara gueden ebde riuchten toe bischijrmen Ende aeck dae riskeren pijnken ende sciplioeden ney hiara moeghen foer alla lioden als haedlinghen fan dae land verandrya. Item om dae nyoeghen steeden willa wy dat myn hera dy abt ende dy claester scilled hiara willa
bihaulden habba offse dae sinte Barbara leta bihaulda ende Haya sijn guede wille dwaen off hy sijn tree steeden sinte Barbara wil toe staen Hijr ney om den font thoe
Nesse scill Haya wield ner ontanck den claester thoe keera mer wil hijt ende dy personna off dioe meent naet consenteria soe moeghen set mith riucht wr andrya Toe
lesta sidza wy mith disser vorser, baer al hiara scylingha deer eer datum dissts breeffs wessen habbed daed toe wessen alsoe dat elck oerum al aulda scijlden wth gueder herte deer voerglijden sint scilled qwijtscijlda ende alla toe kommende riuchten ney inhauld ws baers voers. foer God ende dae wrald jaen ende consenterya Altingh sonder arghelist

b In orkunde des weerheeds soe habbed wy baerlioed vors. wse sigelen hijr onder henghed Ende om een maera festicheed habbed wy Hermannus abt ende meena conuentis lyoeden ws abdye sigel en* des conuentts sigel hijr mey aen henged Ende ick Haya voers. hab desghelika disse baer mith myn sigel bisigeled Int jeer ws Herens twsen fyonrhondert trya ende tachtich feria sexta post dominicam in albis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 19313 (Ameland). Orig. perk., van de acht aanh. zegels slechts kleine fragmenten over, iets meer van het derde, zesde en zevende. 
In dorso: Baer twiska Forswerde(r)a ende Haya om Aemland''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00260 #341] - 26-03-1485 (Hajo treed op, alderman)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00261 #342] - 13-07-1485 Testament van Doed, vrouw van Hantya Heringha===
<blockquote>
In den namma Godis amen Item dit is '''saligha Doed Hantya''' lyaefs leste willa ende testament dier hijo op her lest bygerret haet vaa Hantya tho folbringhen in teghenwirdicheits her Pieters her byriuchters ende bijchtfaers ende folie oer lyoden bede wrif ende mannen alhoe wol dat hijo fwajes cranck van licham nochtans soe waes hyo sterk ende wijs Van sennen in manieren is hijr ney volghet

a Item int aerst soe haet tejo bijspriteen her edele seel Godman hymelrijck ende Maria sim lyaue moder mey al dat hymelsche heerschip 
Item her leijgher stoed haet hyo bygerret by sinte Barbera 
Item vse lyauwe Vrou tho Hollum haet hyo tho leijd her een schote thoen stsijlck 
Item dyo oer schotte haet hyo tho leyd sancta Barbera tho Ballum teek tho en stzijlck 
Item dy personna tho Hollum haet hyo tho leyd .I. rinsgolden 
Item siin caplaen en hael rinsg. 
Item '''her Pieter tho Ballum''' een rinsg. 
Item her Pieter tho haet hyo tho leijd en hael rinsg. 
Item da berfote bruren ende da Jacopinen tho Lijouwerth elkerlyck en rinsg. 
Item da frouwe bruren ende da Augustinenses elkerhjck en hael rinsg. 
Item da cruus broren tho Franeker en riinsg. 
Item soe haet hyo byspritsen da armen .XXX. paer schoen 
Item '''Hantya Heringha her man''' haet hyo tho leyd ende byspritzen tho lijaefgeften .X. schielden ranten in '''Bernser goed''' tho ewijghe tijdern 
Item voert oen soe haet hyo tho leyd Hantya her selueren rieme mey al da oer seluer wirekim ende din schil Hantia vorscr, her edele seel weer bytinse mey offerhande tyden delen eerliken ney dis landts manieren fyaertich jer langh 
Item '''Tyaerd her broer''' haet hyo tho leyd .VI. schyldench ranten voer vt her gueden 
Item '''her audste suster''' haet hyo tho leyd her blauwe claen mey her rada tabert 
Item '''her jonxste suster''' haet hyo tho leyd her boxhoern claen mey her blawe rock 
Item om en maerre festicheit disser vorscr. ponten soe hab ick her Peter tho Ballum mey Somnnghe van myn ondersetten beden her Pieter tho Nes dit vorscr. testament tho bysighelijen want ick selm nyn syghel fyeren bin Ende ick her Pieter vorscr. hab dit brief bysighelt om disse vorscr. lyoed beda willa Int jeer als ma scrijoen M° CCCC° LXXXV° ipso die Mergarete virginis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Oude copie, pap.''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00329 #440] - 22-03-1499 Testament van Dode Kammingha===
<blockquote>
In nomine domini amen
Int jeer ws Heren tusen fyouwer hondert ende nyoghen ende nyoghentich is commen dyo eerwirdighe frow Dode Kammingha, des freeds foer Palme als deys ney sinte Benedictns, foer '''ws maister Mammo''', her Fedde persinnen thi Aldehow, ende her Pieter, personna thi Nyahow, broer Jan van Tirns, prior der Jacopinen in Lyoewrd, ende broer Gysbert fan Boelzwerd, fesmaester aldeer, ende haet her testament ende laeste wille mecka in manieren ney scroyu

a Int aerst soe beuelt Dode vorsn den almachtighen God her siel. ende dat lichaam der eerde dier dat fan commen is ende byarret her legerstoel thi da Jacopinen in Sicka greff ende byspreckt aldier XII gouden rynsche gownen 
Item so bysprectze tho Graetthia lien, jeffta pronda in sinte Katherine tzercka twien alda schilda dier ghaen schilla wt Ghercka ende Haetthia steeden 
Item so bysprectze sinte Katherine, her haedfrow, ende dio kapelle tho Kamynghabuer, dat gyen dat dae twa steden voernaemdt meer tho heer gielden tho lycke tho delen 
Item so bisprectze thi da tzeercke, jeefta capella tho Kaminghabuer, tho help tho tymmeringha X rynsche gownen 
Item den personna tho Kaminghabuer, een gouden rynsche gounen, ende her Cornelius ende den pronda prester op Graetthia, hen elcx een rodolphns postulaet 
Item so bifestighet, hyo dae freeds bollen dyr fan aldis brocht sint van Kamynghabuer, ende Doede voerd an by her tyden brocht haet ende byswierget dier mey tria pondameta terpland tho Harmswird, ende jeff dis trie pondameta naeth foldwaen mochten so leyt hyo dier tho een brieff fan een gowden rynsche gowne jeff schilde rentha dyer hyo kaped haeth in Popkama goed, hockera her Feddo schil weer in lossen mey al socke payment als dat brieff in haut dyermen oer renthen schil weer om kapia om dae freeds bollen tho voldwaen om sillicheit der sielen dyer dis landen fan commen sint

b Item sinte Cecilie, haedfrow tho Leckum, een gouden r. g., ende her Albert personna aldier, een rodolphns postelaet, ende den jongher prester aldyer een hoerntgis postelaet 
Item tho Medum een hael gouna ende den prester aldyer een hael gowna Item sinte Vyt een gouden r. g. ende den tween personnen maester Mammo ende her Feddo elckx een gouden r. g. 
Item ws lyaeff, Frow tho Nyahow, een gouden r. g., ende den personna mayster Pieter een gouden r. g. 
Item dae oer presteren binna Lyowerd, elckx een ½ postelaet 
Item dae baervoete broeren in Lyowerd V gouden r. g. 
Item sinte Anthonins ende sinte Jacob gasthusen elckx een gouden r. g. tho hyarra needdrufticheyt 
Item den personna tho Raerd, een gouden r. g. ende her eyn prester op her lyen aldyer, een hael gouden r. g., ende dae oer presteren aldyer elckx een hael postelaet 
Item elcka tzercka in Lyowerderadeel, een stoeter ende elcka personna, een stoeter ende jongher prester twyn stuueren 
Item her nifften tho Syon, elck een hael g. r. g. 
Item tho Syon ende Werd elckx '''twae tonne koyts''' 
Item tho Foswert tho Ghenaerd ende Beetlehem 1), '''elckx twe tonne koyts''' 
Item tho Dockum Clircamp ende tho Sinte Marie gaerda, elckx een dauids g. 
Item her myegh tho Gerckis claester, een hael g. r. g. 
Item dae sisteren tho Angwird, een hael gouden r. g. 
Item tho Bwingha claester, een dauids g. 
Item tho Aedwert, een gouden r. g. 
Item dae sisteren tho Wiswert, '''een tónna Hamburgher byer''' jeff '''twa tonna koyts''' 
Item dae oer claesteren in Aestergoe ende in Westergo, tha farra naet bynaemd, elckx een gouden pennich 
Ende dae twa oer biddende oerda, elck een hael gouden r. g.

c Item Syouck her dochter, bysprectze her huys dyer hyo nu selm in wennith tho farra wt mit den steed dier dat huys op steet mey dat haele tilber goed 
Item Graetthie Pieters dochter, bysprectze Graetthien Kamingha scotte ende Sieke Pieters zoen Sicka Kamiwgha riemma billert ende Wythia Pieters zoen, XXX g. r. g. des (ghelyckes) tho een riemma 
Item so schil Pieter tho farra wt habba, den statta in Lyowerd, ende dat silueren schinckffet Kamminghaburch 2), ende Syouck des ghelyckes de statta tho Kaminghabuer, ende Watthia ende Wythia Syoucke soenen, elckx XXX gouden r. g. jeeldis elck tho een riemme 
Item so maecket hyo ende set eerwen al her gueden replyck ende onreplyck her kynden, als Pieter Kammingha her sin, den twadeel ende Syouck her dochter, den trimdeel ney inhoudinghe her meckbrieff ende foerd oen alle oer schyllingha dyer twiscke hyarrum sin jeeff te vallen mochten, om Haya ofte Doede alter letena gueden, Pieter ende Syouck dat claeckloes tho bliuuen by ffyower iefte fyff eerbere mannen dier Haya fan beda syden hier tho schille tziesa, ende hwa dat naet dwaen wil fan Pieter ende Syouck dy schil verbert habba fyfftich gouden r. g. tho profyt tho dae trye perrochi tzereken ende Jacopinen in Lyouwerd 
Item soe set hyo executoren her testamentis Pieter Kammingha her sin, ende Syouck her dochter, ende wil dit voersn testament habbe halden ney alle ryochten eens testamentis offte oer lesta willa

d Meckit is dit vorsn testament fan Doede vorsn int jeer ende dey vorsn, in jeenwirdicheit maester Mammo ende her Feddo personnen thi Aldehow, ende maester Pieter personna tho Nyahow, broer Jan van Tirns prior der Jacopinen in Lyowerd, ende broer Gysbert lesmeester aldyer, ende aeck oerkenen dyer tho roepen. Hanthia smit Hans scroer, ende Gherbren tapper burgeren bywnen Lyowerd, orkenen dyer tho baeden ende roepen des tho oerkonde, siglet mey myn sygel mayster Mammo vorsn, foer my selm, ende mayster Pieters weyna personna tho Nyahow, om syn beda willa. Ende her Feddo vorsn foer my selm, ende Hanthia ende Hans ende Gerbren vorsn beda willa ende van my broer Jan fan Tirns, foer my ende broer Ghysberts vorsn beda willa mey dat sighel myns prioerscip

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de drie aanh. zegels het eerste en derde iets beschadigd, het tweede geheel bewaard. Een geauth. copie, pap. hiervan Fr. Gen. Arch. Burm. Eys. 53.''

Onder dit stuk staat: 
Item disse copie ys dyo riuchte copie deer dat principael testament deer bysiglit ys wt screwen ys dat byly ick her Fedde meijn hawntscrift
Ego frater Petras de ordine /ratrum minornm de obsexuancia testificor scriptura manus proptie de licencia wewerabi/is patris
Mostri gardiani Lewerdensis qnod Aaec copia testamenti concordat
in sensu cum suo origina(li) in presenaa mea dum adhuc eram
in seculo et ecclesie beate Marie i>irginis nov e curie curatns confecto demptis addicionibus postea in maxgine cum minori colamo
consciiptis quave rogo vewerabilem patrem fratxem Johannem de
Tirns /ratrum predicatomm in Lewerdia priorem et magistrum
Mammonem ecclesie sanctt Viti cutatum ut hanc in publicam
redactam suis sigillis communiant vice et nomine meis pro ut
</blockquote>

==Uit: OFO II==
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00034 #17] - 01-01-1433 Rechtsomgang van Franekera deel I===
<blockquote>
Dits dat register en de dioe ordinancie van Fraenkera dele, hoema dat riucht seel fera, ende seel om gaen in dat deel

In nomine domini, amen.
In Fraenkera dele soe sinter fiouwer fiaemdel, ende dae habbet elck iers acht riuchteren, ende dij achtenda is dij grietman,

a Int aerste als van Fraenkera fiaerndel, dat is Fraenkera ghae ende Donghum is een
fiaerndel, ende dat soe deeltma an fiouwer. Dat aerste is Zijaerdama, Edeghum, ende
Erdenze. Dat letter is Ztalwert, Lollegum, ende Dodeghum, Dat tredde is dae Buren,
Witzense, Wlanckum, Werum, Gatswert, Wrdsettra, ende Werringa. Dat fiarde sint
Doraiinga. Ende des fiouwer fiamdel habbet elck ieris tweer eden, ende hiae deles aldus.

b Int aerste soe ferath Zijaerdama, Eddeghama, ende Erdenzera dat halue riucht
toe ienst Ztalwerdera. Lolleghum ende Dodeghum elck syn ieer een eed, ende dat halff
en halff. Zyardama dat oer ieer, want hiae nu Edeghama ende Erdenzera riucht
aghen; Ende Ztalwerdera, Lollegama, ende Dodeghama dat other ieerscher, elck
buurschap zijn ber, lijck om toe gaene, want elck buren habbet tria riucht ferende
stathen, Lollegum Intisma Tijaertha ende Jellingha stathen, Item toe Dodeghum
thria, als Heslinga statha op tha aestere terpe, ende Hildarda, en de Fertsa bij dae
grata were dae twa huusew,

c Item int wester eijnde, ende Downinghama delet hiara riucht als wel an twa, elck
sijn berre eenen eedt. Ende dijne so delet hiae aldus bij tarnen. Int aerste int wester
eijnde soe sinter nu tre tarnen. Dij aerste sint, Witzensera, en de Rossinga toe gader,
Dij lettera sint Lijolama, Wijbranda, ende Doijkinga 1) [Item tredda taem Gaetswerdera ende Sibranda] toe Wlanckum, ende disse tree tarnen dae ferath dine eed alser compt, Int wester eijnde elck sijn ber, Witzensera aller aersta, Gaetswerdera deer nei, ende deer efter Lijola 2) dat sint Lioelama 3), Wijbranda, elck sijn ber 4)

d Item in Downinghama ghae 5) sent is wel thre tarnen, Dij aerste taem is Wrdsittra,
Aijluffisma, ende '''Heringa''', ende in dissen 6) taem soe compt dioe gretenije 7) al tyda '''als dioe compt toe Donghum''', want dae in Fraenkera ghae int wester eynde ferath
nene gretene. Item dij lettera taem is Botwerdera, '''Jelmera dat alde stins''', ende Lijomawrdstera 8), Item dij tredda taem sint Kitzelama “), ende deer sint alsoe wel houwer riucht ferande stathen, als ick vernymen habbe s ), Roedmersma thria, ende Lijuwama een, ende disse thre tarnen ferat dine eed alser compt toe Donghum, dij aerste 10)
taem, neij taem, ende ford elck sijn ber in dae tame u 11)
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037 #18] - 1406-1438 Rechtsomgang in Franekera deel II (item w)===
p37
<blockquote>
Item nu weetstu hoe dae tarnen sint van riucht ferande stathen, nu sceltu wita dat
bi fortidem 83) soe wast graet ena 84) grietman toe wessen deer nu graet bemte is, ende
deerma nu naet jern habba wil, Ende deerom soe scheltu wita, dat on mawnigha tarnen ferath dae gretene, ende deer deer 85) bij mijner tijd feerd habbet, ende dae
gretene ferath dae thria fiarndel, ende dat fijaerde feert nijwmermeer nene 86) gretene dat sint Ztungha 87). In hiara tarnen ferath hiae tweer eden, ende nene gretene bij langher tijd,

a Item

[...]
</blockquote>

p38
<blockquote>
f Inden jere wzes Herens M CCCC ende X op Aller hyllingen dey.
Item Siurd Hesselinga grietman van Hitzum van Sicka weijna ende staeten Welgripsma der hioe heden thoe Hitsum.
Item Sibet in Kee ruychter van Kee in dat wester fiaerndel.
Item in Franikera fiaerndel.
Item Hilla Intissma ruychter van Intisma huyse.
Item '''Ztaelinch Rodmersma ruychter van Donghum van dae alda stinse hieten Jelmersma'''.
Item in dae aester fiaerndel.
Item Tako Witzens ruychter van Schalsum van Sybets weyna in Stunga.
Item Sycka Syaerda ruychter van Coygghum van Hildarda staten,

</blockquote>

p41

<blockquote>
w Inden jere wzes Herens '''M CCCC ende XXXI'''.
Item '''dioe gretene thoe Heed op Luygga staeten''', ende '''Jelmera op Aydelen Ferdese, ende dae hoede van zynder weyna, als Tzalingh Rodmersma dat aersta fiae(r)ndel''', Brontich in Jerum ende dat letter, Hilla in Eslum dat tredda, Peter Campstra dat leste; ende ena thoe tree terde den eed als een ruychter.
Item di eed '''thoe Tampterp op Bolta staeten, Peter Campstra ruychter''' in Franikera fia(r)ndel.
Item di eed ''thoe Doedeghum, Sicka ruychter''' van her Yntes weyna.
Item di ora eed '''thoe Dongum op Kytzelama staeta, Tzalingh Rodmersma ruychter''' int wester fiaerndel.
Item dy ena eed thoe Fingia, Douwa Herbadeghum ruychter.
Item di ora eed thoe Midlum op Laus staeten, Remer Lioula ruychter in Tzummu fiae(r)ndel.
Item Broutich in Herum berde den ena eed.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00098 #64] - 27-05-1466 Hayo Heringha, hauschyp op Aemland, staat geestelijk recht toe op Ameland===
<blockquote>Ic '''Hayo Heringha hauschijp op Aemland''' bekenne met disse brefue ho dat ic to
stand disse decken en de ors deckennen deer hijr ney come mochten to riochten en de
herra riocht to forfolgheen in riochtferdighe secken op Aemland en de naet to Ferwert
vt da yenne op Aemland ney ''dam datter nen decken riocht haet to Ferwert benna
XXV jeer''' Ende ick stand die decken to hiara ban op Amland fanda mysdedigha op
gueder lyoede kennygha En de weer dat secke datter emmen weer deer dy decken naet
fol dwaen wolde by guede hoede reed op Aemland en de des decken ban naet achten
wolde ner God of herra aeynd seel sellicheed naet schyaen wolde oen en de lickwol deer
to buppa gaen wolde to tzerka en de God naer menscha frochte wolde deer dy decken
syn fol riocht fan to nymen want ick nemmen wol sterkya in herra sonden mar datse
hemmen by kan en de by kera ende libba als crysten hoeden schildich se[nt t]o dwaen
a weer dat secke, dat hijr toe buppa en fan horra wegenna, deer
[scjhildich se[nt] dae decke[n].... to for folie.... mysdwaen wolde in lyf of [guet]
dat 1) wol ick halda op [herjra lijf en de [guet] en de for folya mey riocht wee[r] dat ick
mey of kan In orkonde dissfs vors. waerheft so '''hab ick Hayo Heryngha vors. dyt
breef by sygella mey myn selues sigel''' Int jeer ons Heren M° CCCC° LXVI opden
tysdey ney Pynxteren

''RA. Lw. KI. F 4. Orig. pap., het opgedrukte zegel bijna geheel ver dwenen. Ch. I, p. 614.''

1) Hierachter is ,ick’ doorgehaald.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00122 #82] - 13-07-1476 Grietman en mederechters in Leeuwarderadeel doen uitspraak inzake geschillen over het slaaten der Ee tusschen het zuider en het middelste trimdeel ter eenre en het noorder trimdeel ter andere zijde===

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00249 #214] - 1439 Voogden bevestigen de boedelbeschikkingen ten gunste van Hannyka Ritzeka zn van Ameland en Thide Doeka dr Hemmema===
<blockquote>
Wy '''Peter Kamyngha, Menna Thietza en de Gherreth Kamyngha''' bi thiogeth en de bi kannet mit desse eppena br eue dat wy deythingis liode in een meen foer garinghe
des aftmonddes wessen habbet als twiska '''Hannyka Ritzeka soen fan Aemland''' en de '''Thiede Doekka dochter Hemmemma''' deer in alducka manere bigripen is als hier ney fulget Int aerste soe jaet en de reket '''Ritzeka en de Sascher sij soen Hannyken vors.''' toe frier wt ieftigez birndlinze des jeres hondert klinekerda to rente den klinekert '''bi sauwenteen flamschem toe recknyen in Uwingha guede a Hwe en [de st]eet in Ritzeka guede to da heer wey en de foert mit dae guede deer Ritzeka vp bert had van Broer 1) Aeylsem''' Ende hoet des[e] vorser, guede meer draggat toe rentte dan honddert
klinekerda Ritzeka dat vp to berran E nde hoet se myn dwaet to rente Ritzeka en de ascher dat toe foer f uilen Enig '''Ritzeka en de Sascher Hannyken''' desse vorser, guede
fu en de qwnt to lywerien 2) van al oen spreke van hiara weyna iefta Hannyken oders aldus fulla friis guedes to liwerien als vors. is En de Hannyka desse vorser, guede to
leten en de to lauwigien hweer dat se God en de dij daed brincht Enie weert secke dat '''Ritzeka Sascher en de Hannyka vors.'' enygher handda hemelike eer forwarth mackad hede iefta after forwerth mackia wolde deer desse vors. bimdlentze mey muchte bi kriinst wirda dat hio naet wth kome iefta naet foelie alst God ende dij daed brincht dae al to mael alheel daed en de wanmachtich toe wessan

a Item soe schil Thiedde Doekka doechter vors. lick ney wessa Ende lick fyr tasta to her faderlika guede en de to her moders guede en de to ielkers lauwem als een knappa kynd fan Doekka kyndem.
Item soe schil '''Thiede int arste habba oen herren broders deel Broechtsma statta en de dat land akat aldeer to bi heert toe Berdlikum''' en de '''Hannyka schil vp Hemmemma statthem to Bessem wannya vnt Doekka sennan to buck westa komat'''. En de is Doeka sennan to buck westa kommen synt Hawnyka hemmen da stattha to remen en de des naet [to wjeygerien En de Hawnyka Doekka kynden mit bihaldena guede toe halden vnt hia to buck westa kommat En de Hannyk[a]....
[vo]rscr. kyndenna renten vp barra en de fri habba foer thanck en de foer vn thanck sonde/' aller handa deelschip w.... [buck wejsta kommen synt als vors. is
Item soe schillet tweene froede mane kanna twiska Hawnykan en de Wobben hoe n.... soe fulla renten dat Wobba vpberra schil vnt dae kynden to buckwesta kommat Ist secke dat se selff n.... ghe al argelist en de nye fundenisse wt seid in disse vorser, forwerth

b In een weerheit des briewes so habb[a wy '''Peter Kamm]yngha Menna en de Gherieth''' vors. deytingis liode wse sighelen oen spacium des briewes hwentzen En de wy ....
Doyngha vors. habbet ws sighelen hier mey on spacium des briewes hwentzen Ende om een marra festichei[t soe habba w]y Wobba Poppyngha Renyck Poppa zin en de Schelta Liaukengha deer mondden en de foer warren desse vorser, [kynden syn]t wse sighelen hier mey on spacium hwentzen Int jeer vns Heren M CCCC en de nyogenew tliritich vp sunte .... dey

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de acht aanhangende zegels niets over.''

''1) Hs. hiervoor ,broder’ doorgehaald.
2) Hs. ,bywenen’.</blockquote>''

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 #215] - 08-05-1440 Testament van Peter Kammengha van Ameland===
<blockquote>
Int jeer vsis Herens thusend fiowerhundez/ en de fiowertich vp sente Wironis dey zo had '''Peter Kammengha''' froed en de wys van zenne al was hy krank van lichama
maecked zyn leste testament en de lesta willa en de welde dattet fest machtich scille blywa in aldus dena manere als hir ney scriowen steth

a Int arste zo maecke/ hy to eerwa alzynes guedes tilber en de on tylber wth zeid jeffta en de bokengha zyne fiower kyndan in aldus dena manere dat '''Sicko ende Zywych scillet habba da twene delan'' ende Thiamke ende Zacke den threndel zynes guedis''' ende '''da stattha to Kammenghabuer scille/ Sicko ende Sywich to forendele habba''' Ende Thiamke ende Sacke scillet by frionda rede ende by da maerra dele der mondena bostegia zo scille/ hia den thremdel habba Ende Sick zyn lya scil habba da bi hielde der statthena to Kammengha buer ende scil bruka ende regeria alla da guede
ond tha kynden to bueckwesta kommeth 1) by rede der mondena der hy da kynden da guede by feilen had als Menno layama Gerrard Kammengha Renyck Kampstera ende Syko Mirtena
Item zo habbe/ Peter ende Zyce onder hemman maecked ende by grypew dat th et ene kynd scil vp dat ore lawghia hu danne da friondaw Zyca naeth
moye en de myth frede vp da huze en de in da guede lete zitta zo hat hio ther nyes
consent to racht dat th et ene kynd vp dat ore scil lawghia Item zo had Peter Zyca to
hir lyff stonde to leid alda stethan vppa dyke wth on dath dyap wth zeid Vbele
steede 2) Kammengha den scil Vbelo by halda zonder here to zyner lyff stonde en de
Garrerd scil aldeer fore weer vp baerra vppa Hoecke alzo fule als hem blyka mey

b Item zo had hy '''zyne legher stoe by jared''' to da Jacopinen by vser Frowa tot Noed
Item zo had hy hoecke hundek klencarda da scelma dela by her Hoytfs en de her Reynerdfs en de der mondena rede
Item da spreke der hy had vp Edo kyndan kampes da by feld hy da monden
Dit testament is maecked in fule gudera lioda andword als her Hynricks zyn persona to Kammeghabuer brodcr Thomas Kraen her Hoytis her Renerdfs to Liowerd presteran en de Syko Mertena Renich Campstera Garrerdw
Kammengha en de Vbeles Kammengha der aldeer to ropen en de beden weren Jowen en de scriowen des jeris en de dis deis als vorsc. is etc. etc. etc. In ene kenneze disser
wirde zo habb et wy Hynrich Hoyt en de Reynerd presteran en de Menno layama Gerrard Kammengha Syko Mertena ende Renyck vse zygele on dyt breeff hanghet
Datum als vorsc. is etc.

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., de zeven aanhangende zegels op een paar kleine fragmenten na verloren.
In dorso: Peter Kammyngha testament.''

1) Hs. koneth met verkortingsstreep op de o. 2) Er schijnt te staan: Vbeld steode.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 #216] - 24-06-1450 Overeenkomst tusschen Haye en Rumka Sasker znn inzake het erfschap door Sasker Doeynga aan Ritska op Ameland nagelaten===
<blockquote>
Wij '''Yde Heringhe ende Haye Sasker zoen''' ende miin hlieth ende bekanneth mit
disse jenwirdige compromis ende epena breue det '''Rumka Sasker zoen voor hem ende
voor Keympa zyn broer my Hayen''' hath ontheten ende to steedth den trimdeel van
det eerffschip deer '''Saesker Doeijnga ws vader Ritska op Aemlawd ws aldvader ende
Ael ws aldmoeder''' deer God nedich moet wessa leten ende lauwegeth habbeth hit se in
gold in seluer in quic in claed in land in sand in huijsingha in stinsinga in stoedim in
stattim in replyck in onreppelijck het ze in hoedena goedim het se det '''staeth Rumka
ende Keijmpa mij Hayen''' fan toe den trijmdeel wtseyd den foorndeel deer Ritska myn
aldvader Rumken hath toe wijsd neij vuijtwijsinghe Ritska testament
Ende dyn foorndeel schillet fiowr noegelijcke maen kanna tweer van elcker syda, har dij foorndeel
redelyck jefta toe graet se den naet Ende ist det hiae dijn foorndeel onredelyck fyndeth jefte to graet zoe schilleth disse fiowr deer hiae deer to nymath den foerndeel
meetghia jefta mijndria neij hiarra goed tynsen in zoenlicheed ief in ducht ende ist det
frov 1) naet eens moegen zoe schillet hia een wra tzesa eendrachtelycke jefte to
hloethie 2) hockera oerm volgeth om dyn wra disse kanninga dis foorndeels
forscen schilma kanna en de scheya als ic Haija forsc en to bwekwesta kom en de wij
Haija, Rumka, ende Keijmpa Aijlen ende Eelcken wse sisteren to lijke wt to jaen ende

to bijreden, en de dat bij manda vrionda reed, alting hijr op to resten, ende een goeden
ferd ende friondschip mit mannick oerm te balden sonder eergelist In een weerheed
diss is zoe habbeth wij Ide ende Haija foersc en om det wij neen sigel leren sint baden
Douwa Siaerda ende Scelta Roorda dat hia dit hreej wr ws wille bi siglia ende wij
Douwa ende Schelta forsc en habbet om beede willa Ydens en de Hayens vors. wse
siglen vp spatium sbreuis tracht om det wy hier wr ende aen habbeth wessen, Int jeer
ws Heerens M. CCCC ende vyfftich ipso die natiuitatis sancti Johannis baptiste et domini precursons.

Tprincipael van deesen was gescreuen in papier beuesticht met twie opgedruckte
zegelen van groenen was een weenich gebroecken. Onder doriginale een copie van
deesen, in pampier geselen zynde stonde gescr. deese nauolgende acte: Gecollt.
tegens doriginale beuesticht als bonen in absentie van mr. Jan Versteueren aduocaet
van partye aduerse die daer inne geconsenteert heeft is daer mede beuonden taccorderen behaluen heeft woordt hier bonen gesubreguleert te weeten frov— en was inden
principael niet wel leesbaer zoe tselue van ouderdom vergaen was Bij mij, ende ondergeteickent: P. Eemskerck.

Gecollt. jegens doriginale copie van desen gesc n ondergeschreuew, ende geteekewt
zoe uoeren verhaelt, is beuonde» daer mede taccorderen d en XXlew Octobris anno XV c . acht en de tzestich Bij mij P. Eemskerk

Fr. Gen. Arch. Sminia, coll. Cammingha. Copia copiae, pap.,
behoorende tot een aantal processtukken inzake het bezit van de heerlijkheid Ameland.
Hierbij nog een tweede copia copiae, pap., in het onderschrift iets verschillend.
Vr. Fr. 2g, p. 299.

1) Dit woord is onderstreept. Lees ,fiowr’ (aldus in de andere copie). 2 ) In de andere copie .hlotijen’.</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 #218] - 06-05-1454 Getuigenverklaring inzake het vervallen der nalatenschap van Anske Ritska dr op Ameland===
<blockquote>
Alle dae jenne deer dit breef schilleth syaen jefta hera lessen soe dwa wij Hentia
Tadingha en de Gerrluf Wyggama ende Sypka Jatiama kuud ende vppenbeer mit disse
epena brewe dattet ws wiitlick ende kuud is inder tiit dae '''sellighe Anske Riitska vp
Amlant dochter''' stoer dat hij o lyoud en de leet enew aften seen bij '''Syuck Dokama'''
heren afta maen deer hyo al heer gued vp lawijgeth ende dat kint is neij storen ende hath '''al sijn gued lawighet vp Syuck sijn fader foerscreuen''' ende Syuck hath aek al sijn gued foerd lawijgheth '''vp Doden sijn dochter''' Sijcka Kamywgha wiif dat dit dijo riuchte Godis wird is dat nyrama wij foerscreuen hjode vp ws syel ende consciencia
In een weerheed disses breuis vm dattet ws wiitlick ende kettich is als foersc.is soe habba wij
Hentia Tadingha ende Gerluf Wyggama dit breef mit ws sygelem bij sygeleth ende
ick Sypka Jatiama habbe beden Johannes Ydses seen dat hij dit bree/ vm myn beda
willa bij sygeleth hath ende ick Johannes habbe dit breef vm syner beda willa bij
sygheleth Int jeer ws Heren M CCCC° ende LIIII vp sinte Johannes dey ante portera latinara etc.

''ARA. ’s-Gr. Nass. Dom. 10313 [Ameland). Orig. pap., de drie opgedrukte zegels gedeeltelijk bewaard.''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 #219] - 16-06-1458 Zoenlieden maken een baer in geschillen tusschen Dode Kammynga ter eenre, Romka, Kempo, en Haya Sasker znn Doynga ten andere zijde===
<blockquote>
Folkerus byder nede Goeds apt te Lidlura wrmaw Sythia Mertna, Renick Kampstera,
Sybrew Hiddaraa, Yde Heraenga 1) soenlioede inder secke ney screuen dwaet kwd ende
oppewbeer datter ene schillinge ende twistenge weren twisken '''Doede Karamywga fander ene syda''' ende '''Romka, Kempo ende Haya Sasker Doyngha sennen fander oeder'''
sydae rysende '''fan Anzke Ritskens fan Aemlant dochters''' belenze deer mit riuchta
lauwa weren bystoren an Doede vors. fan foerwerden ende fan leenda jelde deer '''Romka, Kampa ende Haya''' weder van sprecken an Doede hucke vors na schillinge disse vors na
igghen habb et byspritzen ende bylouwef op wse vors. wrman ende soenloede aeleng
en de klaecklos te rede te riuchte of toe soenlyker soen steed en de fest te halden hath
wy te bare bringhet En de wy vorser, wrman en de soenlioed habbet disse secke schioed
en de schaet berrit en de wtseyd eendrechtlyke in al dus dena maneer

a Int aerst schillit ''' Romka, Kampa en de Haya vorser. Doede vors.''' wt wysa vyff en de
trytich pondismete yn notfestiga lande de dioe powdismeta mey jelda toe heer IIII
schillingen sonder dyken of vyff schilling ranth mey dyken oenbykommereth fan alle hand en te werrien ende te liwryen en de wtuisinge te dwaen eer sancte Micheels dey nest kommende bider wonnana secke.
Item hiir ney soe berriet wij dae efter stalliga pacht fan dae lande deer Anzken was te bedense jouwen fry en de quyt daed te wessen destelyka dat leende jeld deer silliga Ritska leend heed ende deer silliga Peter Kammynga
breef en de sigel foersteed schil wessa daed en de wtdeen.
Item ist seck dat '''Romka Kampa en de Haya Doeden''' se wth wysen dat foerbynaemeda land guedelick en de gued ertyrlick als hiir to ferra scriouen steed soe byhaldet wy Folkerws wrman dat sidzen an
wse om disse jenwerdiga jeers heer een hoer wyse Doeden aen of toe sidze ende Doede toe gongen op den aeyndom disse vors na landis fan stonden aen ney der wtuisinge
En de te jeers dey nest kommen 2) op dae ranten te gongena

b Hiir mey schillit schiouwet en de schaet wessa alle schille en de twyspan deer disse
vors na iggen habbet hauwen by twiska en de thiens mawkorem ont dissen dei Hucke
vors. baer disse vors. iggen habbet cowsentereth ende aen nemmen mid monde spritzen
mid handen louwet steed en de fest toe haulden in aller maneer als toe ferra
scriouen steed sonder alle ergh ende list des te teyken der 3) weerhede habbet wy Folkerws apt wr maen Sytia Renick en de Sybrand soenlioede wse sigelen tracht op dissen
breef En de ick Yde Herynga hab beden Aesege en Mantegum dat hy disse baer bysigelet haeth. Datum int jeer ons H(er)ens M CCCC LVIII op sancte Vitis jownd

''ARA. ’s-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Oude copie, pap.
In dorso: cuppya fan een baer.''

1) Hs. ,henga’, waarboven ae met afkortingsteeken aan de e.
2) Hiervoor is ,to gongen’ doorgehaald
3) Hierna is ,wirde’ doorgehaald.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00277 #244] - 21-10-1510 Testament van Sasker Heeryngha te Mersum===
<blockquote>
Inden naema Goedis amen Int jeer van fijftyen hondert en de tyen op alua tusen
maechda dey soe haet dy '''eerbera Sasker Heeryngha''' tho Mersun hoe wel datter waes
cranck van lichaem nochtan machtich en de ghesond van synnen oenmerkende datter
naet sykera is dan dy tijtlijka daed en de naet onsykera dan dy wra dis daeds syn testament jef lesta willa ordineret als hyr ney screnen steet in manieren aldus

a Int aerst byfelt hij God syn siel en de bijgezet sy n leegersteed tho Mersum indae
tzerka by syn patroen sancte Ponciaen Item hij byspreckt al dyer twijntich hoernthfs
golden toe een ny coercappa Item dat heylic sacrament een hoemthys golden Item
sancta. Maria een pond waex Item sancta Anna een pond wax Item sancta Katherina
Itm sancta Barbara en de sancta Margarita tho gaera een pond waex Item sancte
Peter en de Paulws syn apostel een pond waex Item sancte Nicolaws een eynter ryer
Itm dae fyouwer biddend oerda elx een tomia coyt en de dae predicawten en de mynre broren dyer to elx een encke/ goldena Item dae broerthys toe Franiker een hoemtWs
golden Item Aengu m Item Aelsu m Item Wyswirt Item Sygerswald en de tclaester toe
Tijoemaerum elx een hoernthijs golden Item soe macket hij een ewich aedeel to Mersum en de als Tyets syn wyf sterft dan Tietia deel tsy n op toe nymmen en de een ewich
deel foer hyra twa bee tho blyuuen en de dyr mey byhlestiget hy Hessama staeta toe
Mersum oen dae noerd aestera ig van dae tzerka lidsenio haet dae vors. staeten
jef dij steed bettera is dat sel gaen tho een sacraments missa dae renten dyr van

b Item hij byspreckt dy persynna een encko/ golden Item her Donna een enck el golden
Item her Renick een hael enck el golden Item dy coster sex st uueren toe miswyn oflaeten
Item hij byspreckt wrt deel eelck prester een stoetor ende elck tzerck also fulla
Item her Wopka toe Enghun een hoemthijs golden Item dij patroen tho Aesterwijrum
een enck el golden Item her Johannes dy persynna al dyer een hael enckeZ golden Item
her Gielt een oert golds Item her Claes toe Eelaerd caplaen sex st uueren Item her Claes
op Aemland sex st uueren Item aeck byspreckt hij Tietia sy n wyf toe liaefiefta Syorda
gued to Mantgum en de afis] hyo lyfs bylywot sy n sex kynden dat dan toe lyka toe
deelen Item soe macket hy eerwen van sy n gueden sy n sex ney screuena kynden in
dusdanich manier als dat Eelck syn sin sel habba dae staten tho Mersum toe forndel
hieteno'e Aesgna ende Haring syn jonxta sin dae stata to Aesterwijrum hieten de Gar-
baeda aec toe fomdel en de foerd dae oer fijouuer kynden als Abba syn jeldersta sin:
ende Hys syn dochters kynden : dae toe gaera staenda in hyra moers steed: Doed en de
Ysck sijn twa dochteren mey syn twijer synnen Eelck en de Haring vors. dissen sex
vors na bynaemda kynden sella mey mencoeren to lij ka eerfscip jef renten taesta
wtseijd dae vors na staeten alst vors. is

c Orkenen hyr toe roepen en de baeden als her Sybryn persynna toe Mersrnn her
Renick prebendarins: Feya Oenija Pijba Hetta zoen: Sipka coster en de her Donna toe
Mersuw als syn testamentoer En de om maera festicheft ende wyerheed van dit vors.
testament soe hab ic her Sybryn vors. foer mij self als een toe roepen orkena myn
sig el set opt spacium dis breuis en de wy her Renick Feya Sipka ende Pyba wy vors na
orkenen habbet baeden den eerbaeren her Egbert persynna to Deynum dat hij dit
testament foer ws woe sig ilia dijr ic Egbertns hab dijen om hyra vors na beeda willa
opt jeer en de dey alst vors. is. ic her Donna hab dit br eef jef testament onder-
screnen mey myn seluis hand al opt jeer en de dey alst vors. is etc.

''RA. Lw. Arch. Eys. Oude copie, pap.
In dorso: Copia fan silleghe faers testament
Idem met andere hand: Saskar Heringha testament''
</blockquote>

==Uit: [https://books.google.nl/books?hl=nl&id=aREvAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Doynia OFO III]==
p6
<blockquote>
liode, dwaet kuud, kanlick, ende oppenbeer mit disse epene brewe ende baer, dat deer was ene schylige '''twiska Haya Heringa, ende Yde sin moder, fan ene side; ende Wyggla Renicks zoen Kamstra, fan de ora syda''', rijsende fan Wygla berlinze ende Eelke berlinze, ende fan '''sillige Saskeris Doynia''' lauwen ende erruschip, in elke loege, hwer dat dit lidezen is, '''hit zee op Aemland, jeff in Ferwerdera-deel, jeff in Donerradeel ende inder Aestringa''', ende aeck fan '''sillige Keimpa Doiniga''' lauwen en erru-

p7
hyt bewijsd hat fan Garbada gued als forscrjoen is;
e Item om sillige Keimpa lauwen, zoe sidzet wy, alle da guede deer him aen kommen weren fan faer en faen aeld-faer, deer schillet Rimka jeff syn kynden ende Aert habban da twa deel, om dat Keimpa hiaer fulbroer was, ende Haia ende Eelk den tremdeel om dat Keimpa hael-broer was, in alle logum deerze lidzen sint, ende hatze wrasckia 4) mogen '''wtseyd Jelmera stins stoe ende staten mit dat forndeel 5) ende heerneneed? op Amland''', dat schei? Haya habba a) int een ende int feer?.
f Item da '''tien pondameten deer mit Saskerts testament byhlestigen sint in Onga gued''', da bute da deelschip to bliuven, ontertijds daat Saskers buckinga bystellet;
g Item so sidzet wy '''Doeden to fijff ende twintiga pondameta to in Enge gued''', ney inhald deer baer twisak Doeden ende Saskers kynden;
h Item on Reinck Her Juusma fangenschip ende raeff ende schade, deer Wigla deer fan hoed den schada enbata, schel Wigla selm habba, ende Haya ende Romka
</blockquote>

p23
<blockquote>
</blockquote>

==Uit: [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Wngha OFO IV]==

p9
<blockquote>
13-3-1483

Broer Tijmen te E. en Lijwa Bolta vidimeren het testament van '''Ritska Ielmera'''
Wy broder tijmen nuteryt woenheftich toe E. ende Lijwa Bolta bij kennit
ende bytioeget mit dessne Ieghenwoordigen breue hoe dat wy jabbet zijn een testament ende Leste willa dir '''Ritska Ielmera''' 1) 'den' god nedich zee In vortyden hat mackit ende Is bysegelit met v segelen/ hwelck Testament voorscreuen hault In van werd to werd als hyr ney screuen steet/

In nomine domini Amen/ Dit Is '''Ritschen Ielmera''' Testament of zyn Lesten willa al was hij cranck van Lichame hij was toch wytlyck ende gesunt van sinne In alsulcke forma ende maniere als hijr hae staet/ Item In dat erste dat hij mackit toe rechte erffnamen al sins gueden '''Remmeka/ Kempa ende h...''' 2) wt ...3) iefte almisse ende buk ... 4) ende zie tre broders hoer twe susteren als aeijle ende elcken wt toe beraden by vrende rade/ Item van diss voorscreuen guden zoe zal '''Remmeka'' vor die bernth der zelen '''Ielmera state''' to bisitten ende penningen hure als sie '''Ielmera steede''' gadelicx Liggnede Is nae Ritschen doot. Item zoe Legget '''Ritska Ioucken''' zynre doch-
</blockquote>
p10
<blockquote>
dit testament toe verbeteren/ ende met to vorargeren bij der peene die voorschreuen
Is als '''Remmeka ende kempa''' gelouet hebben/ In zijn handt als hij legghede was In zyn cranckheijt In heere Frederick persone op Ammelandt heere vbele to Blije heere Ropka to merrim ende tgeert zytgijma iegenwerdicheyt wat 13) wij voorscreuen Luden sonderlinge zijn daertoe gebeeden ende geroepen van '''Ritschen''' ende op een mera vasticheyt ende waerheyt disse voorscreuen ponten zoe hebben wij soorscreuen Luyden onse segelen vpt spacium disses thiegenwerdigen testaments gedruckt om '''Riska Remka ende 14) kempa''' beede willa/ ende Ick '''Ritsche''' voorscreuen In mere getuuch des waerheijts/ heb seluve mijn zegel op spacium disses breues gedruckt. Int Iaer ons heeren dusent vierhundert ende vijfftich ghescreuen vp sinte Anthonis dach confessoris.
</blockquote>

[https://frisian.eu/corpus-frontend/frysk/docs/1588?field=contents&searchfield=contents&query=%5Bword%3D%22ielmera%22%5D#0 Andere bron], OFO IV, #11
<blockquote>
Wy broeder tijme{n} nutertyt woenheftich toe E. ende Lijwa Bolta bij kennit ende bytioeget mit dessen Ieghenwoordige{n} breue hoe dat wy habbet zijn een '''testament ende Leste willa dir Ritska Ielmera 1)''' `de{n}' god nedich zee In vortyden hat
mackit ende Is bysegelit met v segelen/ hwelck Testament voors{creuen} hault In
van werd to werd als hyr ney screuen steet/

In nomine domini Amen! Dit Is '''Ritschen Ielmera Testament of zyn Lesten wille'''
al was hij cranck van Lichame hij was toch wytlyck ende gesunt van sinne In
alsulcke forma en{de} maniere als hijr nae staet/
Item In dat erste dat hij mackit toe rechte erffnamen al sins guede{n} '''Re{m}meka/
Kempa ende h...''' 2) wt ... 3) iefte almisse ende buk ... 4) ende '''zie tre broders hoer twe suste{re}n als aeijle ende elcken''' wt toe beraden by vrende rade/
Item van disse v{oor}s{creuen} guden zoe zal Re{m}meka vor die bernth der zelen
'''Ielme{r}a state''' to bisitten ende en penningen hure als sie Ielme{r}a steede gadelicx
Liggende Is nae Ritschen doot Item zoe Legget Ritska '''Ioucken zynre dochter'''
to tijen schelden renta{n} op Amelant ende een stall koen ende een gued bedde
mit zyn toebijhoeren ende dit v{oor}sc{reuen} gued nae Ioucken doet weder to vallen
als dat recht Inholdt nae vreschen rechte Item zoe Leyt Ritschen voors{creuen}
zijn drie dochteren als Ieltigen wijtgen ende '''Anschen dat selue gued toe''' dat hij
hoerluden ontheten heft als sijt bywijsen moegen ende niet geboerdt en hebben/
dat zullen bijtalen zyn erffnamen ende hijleka hoer suster alzoe veele als
een van 5) de drie dochteren der onberaden Is/
Item zoe wil Ritschen buken sinte magnus zyn patroen/ 6) `hir' ter kercken iiij
schilden/
Item zoe wil hij buken In Donghe{r}a deel in{de} ferwerdedeel 7) tot '''elcken conuent twe tonnen biers'''
Item vort 8) `oen' zoe wil hij buken tuschen E. ende zee hijama maer ende de Lauw{er}se als sede ende plege Is
Item to tonnauwert der hij In de fonte ghewest heft een schilt/
Item elck bidden oirde een haluen schildt
Item zoe wil hy hebben dat zijn erffnamen zullen wijen Laten die Capelle In de . goden en{de} sunte Barbare ende vort an wil hy dat zij zul... 9) holden tot dess{e} voors{creuen} Capelle en ... teedigen 10) preest{er} In dat ewich op horen cost buten emder Li... de om alle v{er}ghetene sal ... - siele pijne van hebben mochte/
Item zoe wil hij Ritska .... betal ....
Item zoe begeert hij nae zijnen doot dertich swa. .. missen/
Item vor al vergetenen zie... 11) Leyt hij toe abert conuent buinghekerke 12) ende nijecloest{er} ellenlyck een olde schildt
Item vort an . . e wil hy de buken v{er}gueden bij zyn persoen rade en{de} ander guede Luijden alst redelijck ende godlixt Is
`It{em}' alle disse voors{creuen} punten wil hij holden hebben/ stedelick ende vast van zyn erffnamen by een peene des erffschips toe voorliesen
Item disse voors{creuen} ponten begeer Ritschen `ock' van '''Re{m}meka kempa ende haija vol to brengen''' zoe zie alre eerst moegen nae zijne doot sunder vertoch altoes dit testament toe verbeteren/ ende niet to vorarg{er}en bij der peene die voors{creuen}
Is als Re{m}meka en{de} kempa gelouet hebben! In zijn handt als hij legghede was In zyn cranckheijt In hee{re} Frederick p{er}soen op Ammelandt hee{re} vbele toe Blije hee{re} Ropka to merrim ende tgeert zytgijma iegenw{er}dicheyt wat 13)
wij voors{creuen} Luden sonderlinge zijn daertoe gebeeden en{de} geroepen van Ritschen en{de} op een mera vasticheyt ende waerheyt disse voors{creuen} ponten zoe hebben wij voors{creuen} Luyden onse segelen vpt spacium disses thiegenw{er}digen testaments gedruckt om Ritska Remka ende 14) kempa beede willa/ ende Ick Ritsche voors{creuen} In mere getuuch des waerheijts/ heb selue mijn zegel op spacium
disses breues gedruckt Int Iaer ons heeren dusent vierhu{n}dert ende vijfftich ghes{creue}n vp sinte Anthonis dach confessor{is}

Item dat wij broeder tijmen ende Lywa bolta voors{creuen} aldulcken Testame{n}t
en{de} Lesta willa habbit zijnde van werd to werd In hauden als voors{creuen}
Is dat bij orkenghija wij mit vnsen segelen In dat Ieer M. cccc ende Lxxxiij vp den
donners deij neij sunte g{r}egori{us}/.

Tprincipael van deesen In papier gescreuen was met twe opgedruckte segelen
van groenen wasse beuesticht van welcke teene al meest/ vermits olderdom/ gecorrumpeert
was/ En{de} Stonde onder 15) `doriginale' Copie van deesen In pampier
geschreuen zijnde/ gescreuen de nauolgende acte Inhoudende aldus:/
Gecolla{tio}n{eert} Iegens zyn principael Dwelck tot diuersche 16) plaetsen was vergaen
van ouderdom zoe dat die woorden en{de} Letteren daer dit marck ...
staet niet Leesbaar en waren Is andersins daer mede beuonden taccorderen In
absentie van m{eeste}r Ian versteueren Aduocaet van partije aduerse die geconsenteert
heeft dat tselue geschien zoude In zyn affweesen Bij mij/. Ende ondergeteijckent
S. nicolai/

Gecoll{ationeert} jegens doriginale copie van desen ges{chreue}n/ ondergeschreue{n}/
ende geteeckent zoe voere{n} verhaelt/ js beuond{en} d{aer}mede taccordere{n} d{en}
xxjd{en} Octobris anno xvc acht en{de} tzestich Bij mij
P. Eemskerck s{ub}s{cripsi}t

''In dorso: Minute{n} vant proces vande heerlicheit van Amelandt 
tusschen Hette va{n} Aebingha en{de} Peter va{n} Ca{m}mingha''
</blockquote>

p15
<blockquote>
'''ene syda Remka oftha kampa fon der oer syda''' eerloes trouloes ende meenedich
</blockquote>

p39
<blockquote>
'''Haija Heringha''' aan de ene en Zioela Siidtzen Buwyngha vanwege zijn
vrouw '''Jetthie''' aan de andere kant brengen hun geschillen op zoenlieden

[Wy haija heringha fander eene]r sydae Ende zioela siidtzen buwyngha jet- 
this syn liaw '''zalige Romcka dochter doijnghia''' weyna fander oeder sijdae/ hly- 
et] ende [bijkannet] m[eij disse Ienwirdige] breue ende compromis hoe dat wy al wse 

5 
[...] 
10 
oeder syda Rysende fan '''zalige Ritska wngha''' Testament eerwenschyp ende lauwa 
ende '''zaligha sasker doynghia''' eerwenschip ende lauwa Ende foerd dae lauwa deer 
Romka ende kempa lauwiget habbat Ende allen dat fan hiara gueden ende lauwa 
is wtspritzen dat hya al hiara schylinga hit zee fan land fan sand fan lydzende 
15 eerwe of fan staende hwsen land renten hwsis her hit zee fan gold fan sel- 
uer fan wee fan bodele wan quyck fan klaede Ende fan alle gueden litick 
Ende Hin haere ende in cum? in ?ge Kempa .... omepnck? sonderinghe om son? 
ende stata stenze ende weynnynghe in balnera 4) buren mith hiara landen ende toe 
byherende landen ende land ende renten 5) op Aemland also dene als hiara renten 
20 in alle loegen deerse in freesland lydzen sinth. 
Item om da sanne fan lande ende landsrenten deer doede kammyngha hath to 
sprecken op zalige Romka Eerwen ney wtwisinge der baer ende baerbrewinge deer 
doede kammyngha deer op haed ende mey om dae waldede fan breck ende brand 
</blockquote>

p41 
20
<blockquote>
bruken soe bid ick her herman personne to ferwerth dat hy dit breeff om myne 
bede wille wold byseglie ende ick her herman vverscreuven om wybrandts bede wille 
dyt breef habbe bysegheleth Ende om een mara festicheet hwant wy her 
syurd broer benna ende jeppa to foldeghum in disse seck habbet jenwerdich 
25 weysan ende self nen syghel synt feren soe hab ick her syurd verscreuen beden 
her herman pers[s]onna to yeslem dat hy dit breef wolde byseglie ende ack her 
herman verscreuen om her syurds beda wille dit breef habbe bysegliet ende
</blockquote>

p42
<blockquote>
25 Item soe schilleth '''zalige romka kynden foersreuen doede kammyngha haya''' liaw 
forsreuen wtwisa in nowlike Rantha in ferwerda deel jeffta '''op Aemland''' Hweer 
dat hya liawest willet toelf beyers goldena rantha fan dae tritich deer her by foer- 
tiden toe seyd weren Inder baer twisken doeden foerscreuen ende '''Romka keympa 
Ende haya saskers sennen''' Ende hath doeden forscreuen hyr an ontschurt dat schil 
30 haya doeden forscreuen forfulla mit syn gueden Ende disse iggen foerscreuen doeden 
foerbynaemd wthwisinghe al hyr fan toe dwaen hwanneer dae soenlioed forcreuen
</blockquote>

Zelfde stuk, [https://frisian.eu/corpus-frontend/frysk/docs/1600?field=contents&searchfield=contents&query=%5Bword%3D%22wngha%22%5D#0 ander bron], OFO IV #40, 1473:
<blockquote>
[Wy '''haija heringha''' fa{n}der eene]r sydae Ende zioela siidtz{en} buwyngha 1) jetthie
syn liaw zalige Ro[mcka dochter doijnghia weyna fand{er} oed{er} sijdae/ hlyet]
en{de} [bijkannet] m[eij disse Ienwirdige] b{re}ue en{de} {com}p{ro}mis hoe dat wy al wse
schylinge en{de} twispan fan aers[te bijghen mith Ielckers nije schilinghe d{eer} hyr] in
ko{m}me{n} synt jeff [ko{m}men moegen] wessa claecklos en{de} bylouwet 2) en{de} bysprytze{n}
habbet steed en{de} fest toe hald{en} [als op den Eersamen h{er} folkeru{m} byd{er}
gnade] goedis 3) aulde apt wan lidlum hetta he{m}ma{ma} J[ellardus p{er}so{n}na
to Rauw{er}th Ieff h{er} Tza]ling p{re}benda{r}i{us} toe mersu[m van] haya heringha
wege{na} Ende op broeder worp kelner toe fursw{er}th Taecka wna{ma} h{er} Gabba
toe [tho naew{er}th] jeff h{er} Tzialla toe blya fan ziola en{de} jetthie v{or}scr{euen} fander
oeder syda Rysende fan '''zalige Ritska wngha''' Testame{n}t eerwenschyp en{de} lauwa
en{de} '''zaligha sasker doynghia''' eerwe{n}schip en{de} lauwa Ende foerd dae lauwa deer
Romka en{de} kempa lauwig{et} habbat En{de} allen dat fan hiara gued{en} en{de} lauwa
is wtspritze{n} dat hya al hi{ar}a schylinga hit zee fan land fan sand fan lydze{n}de
eerwe of fan staende hwsen land rente{n} hwsis here hit zee fan gold fan seluer
fan wee fan bodele wan quyck fan klaede Ende fan alle gued{en} litick
En{de} graet Jn haege en{de} in lege Replick En{de} onreplick sonderlinghe om stoe
ende '''stata stenze en{de} we{n}ny{n}ghe jn balne{r}a 4) buren mith hi{ar}a landen en{de} toebyhe{re}nde
land{en} en{de} land en{de} re{n}ten 5) op Aemland''' also dene als hi{ar}a rente{n}
in alle loegen deerse in freesland lydzen sinth
Jt{em} om da sa{n}ne fan lande en{de} landsrente{n} deer doede ka{m}my{n}gha hath to
sprecke{n} op zalige Ro{m}ka Eerwen ney wtwisinge der baer en{de} baerbrew{in}ge deer
doede ka{m}my{n}gha deer op haed en{de} mey om dae walde{da} fan breck en{de} brand
Raeff en{de} Reynd deer in disse jeer sint schyn van lxxiii twiska disse igge{n} v{or}scr{euen}
En{de} alle{n} dat deer wtspruten is En{de} dae re{n}ta op Aemlaend jn ferwerde{r}a deel
op sonliodena ka{n}ny{n}ga v{or}scr{eue}n disse v{or}scr{euena} secka en{de} schylinge
habb{it} wy igge{n} v{or}scr{euen} alinge en{de} al claecklos louwet en{de} wtsprytze{n} 6)
{com}p{ro}missit steed en{de} fest toe hauld{en} hath disse foerscr{eue}na soenlioede
toe baer bringhit ney r{iuch}ta riuchte of toe zoenliker soene En{de} dae zoen lioede
hi{ar}a ker to habbe{n} enthera dat riuchte ofte dae seena hya 7) foer he{m}me{n} ne{m}ma
willit wy igge{n} aldeer ne{n} sydze{n} in toe habbe{n} En{de} wy igge{n} v{or}scr{eue}n dit
steed en{de} fest toe hauld{en} hath disse foerbynaemde baerlioede toe baer bringh{it}
sonder allerleye jenspreke wsis v{or}scr{euen} by pena vand{er} wo{n}nen secke En{de}
dae degge{n} toe hauld{en} deer so dae soenlioede lydze{n} sint by liker pena v{or}scr{eue}n
Ende weert dat disse v{or}scr{eue}na soenliode disse foerscr{eue}na seck naet en
ena muchte{n} hya dan to manda hand{en} een wra toe tziesen of to hlottie{n} om een
wra een fan twam toe tziesen off toe ne{m}me{n} En{de} dio seck een eynd to habben
eer maye dey nest ko{m}men Ten weer secke dat dae soenliode en{de} wra om needtrefftlyke
secka den dey foerlensden En{de} weer dat enthe[re] fan ws sonliod{en} aff liiwich
waerd een oere{n} in syn steed toe sette{n} Hyr mey disse foersc{reue}na igge{n}
hya en{de} hy{ar}a ma{n}nyngha help{er}n en{de} help{er}s help{er}n een frye{n} fest
feerd toe hauld{en} jn lyff en{de} jn gued sond{er} allerhanda ond{er}reed
Jn Orkund diss{is} b{re}uis en{de} {com}p{ro}miss{is} v{or}scr{euen} hab ic haya v{or}scr{euen} myn
sigel op dat br{eef} tracht En{de} als ic syds v{or}scr{euen} fan syola my{n} zens wegena
machtich ben soe hab ic my{n} sigel mey op dit br{eef} tracht Jn dae jeer ws he{re}n
thusent fiouwerhu{n}dert tryaentzanchtich op s{an}c{t}e barb{ar}a dey wirg{ini}s
</blockquote>

==Uit: Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, 1768]</ref>==

===10-0-1396: De Graaf vergunt die van Ameland onzydig te mogen zyn tusschen hem en die van Oostergoo en Westergoo <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA257&printsec=frontcover Charterboek van Friesland p257]</ref>===
<blockquote>
''Den 10 Juny 1396''

Elbrecht & c doen cond dat '''die goede luden van Aemlant''' in Oestvrieslant mit ons overdragen hebben '''rustelic ende vredelic te ſitten ende te bliven''' tusschen ons ende den Oiſtvriesen van Oeſtergoe ende van Westergoe voir ons ende voir allen onse hulperen ende des hebben sy ons weder geloift in alre manieren ende vormen alse die van der Scellinge mit ons gedadinct hebben ende onſe brieven die wy den selve luden van der Scellinge dair of gegheven hebben inhouden ende begrypen ende hier voir hebben sy ons selve also vele gedaen so dats ons wail genucht In oircunde & c Gegheven in den Hage x dagen in Julio anno XCVI Item desgelicx hebben sy enen brieff mit ten clenen Segel

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BD 1351 1396 Cas R Fol 155 verfo 257''
</blockquote>

===11-08-1398: Arent van Egmond beleent met het Eyland Ameland en het Bild gelegen tusschen Minnertsga en Mariengaarde <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA284&printsec=frontcover 284] </ref>===
<blockquote>
''Den 11 Augusty 1398''

Elbrecht & c ende Willem van Beyeren & c bi derselver ghenade Grave van Oistervant doen cond allen luden want ''onse lyeve ende ghetrouwe Heeren Aernt Heer van Egmonde ende van Yselsteyn'' ons Mairscale ende Bil als voirscreven is van ons ende is tusschen Meynaertsga ende Sinte Marien gaerde mit '''synre vriër heerlicheit in hoghen ende in laghen ghelyc van Aemlant voirgescreven''' is te houden '''beyde Aemlant''' ende beleder van onsen Heer gheweeft heeft op ons lant ende luden van Oistvrieslant doe sy bedwongen worden ende in handen ghingen dair hi meninghen zwaren arbeit ende truwen dienst ons in ghedaen ende bewyst heeft die wy ymmer aenzien willen ende niet en staet te vergheten dair om dat wy hem ghegeven hebben ende gheven om al ſulk weldoen ende truwen dienst wille als voirscreven is ende hi ons mede voirtyts al toes bewyst heeft ende noch bewisen sal '''Aemlant mit alſinen toebehoren dat ghelegen''' is aen die Scellinge dats te verstaen put te ende galghe in hoghen ende in laghen als een vrye heerlicheit toebehoert '''wtgeſeit die zeevont ende die tollen die houden wy aen ons selven'''. Item so hebben wy hem mede ghegeven een wtlant gheheten Bil dat aengheworpen is buten dycs ende ghelegen onsen nacomelingen, Heeren Aernt Heer van Egmonde ende van Yselsteyn ende ſinen nae comelingen ten erflien. In oirconde & c Ghegeven tot Staveren Sonnendages na Sinte Louwerens dach Anno XCVIII

''Jussu Dominorum Ducis & Comitis 
Presentibus Dno Burchgravio & Wilhelmo de Couster archidiacono 
S ex Coff 
S de Couster præpofitus Ecclefiæ Montenfis Hannoniæ''

''Register en Leenkamer van Holland
Liber V 1390 1401 Cas E Fol 291 verso
Zie Mieris Charter Boek 3de Deel pag 686''
</blockquote>

===29-08-1405: Uitspraak of Staatsgewyze verklaringe over de vryheit van de Heerlykheid Ameland <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA351&printsec=frontcover 351]</ref>===
<blockquote>
''Den 29 Augusty 1405''

Ali jene theer thit brieff schellet sjaen jefta herra lese so dwaet wy '''Riogt und Reed ther Landen und ther Steden und deelen van Oostergoo und van Westergoo nu voergaderet tho Hartwerdt''' kundt und oepenbaer met thisse oepene brieffe that wy t habbe fun then anthe wysd anthe begrypen in that you wech stethe anthe feste tho haldene that '''tha van Amelanthe schellet wesa vry anthe qwyt anthe onbehleſst van alle riochten anthe fan alle bernthe in Ferwertheradeel jefta in eenige deele in onse lanthe fan Oostergoo anthe fan Westergoo anthe by hemna selven schillet riochta anthe hiarra riocht by hemma selve schillet fera''' alsoe alsse tha fanthe Schylige dwaeth alle thing sonder argalist In eene Allen weerhed voor alle tha jene the thit brieff schillet syaen jefta herra lese habben wy Ste den anthe Delen fan Oostergoo anthe fan Westergoo voorſz the ouse naemen by ou se syg len jefta secreten schrieun staet thit brief besyglet in tha ieer onses Herren Jeſu Chriſti thousent fiouwer hondert anthe vyf Sinthe Johannis Dey decollatio

Aan den Principalen zyn geweest zeven uythangende Zegels doch tegenwoordig so als het noch onder den Heere van Amelandt berustet hangen er vyf zegels aan de twee plaatsen door langheyt des tydts zynde leedig geworden

'''VERTAALING'''

Allen den genen die defen brief zullen zien ofte horen lesen Soo doen wy Recht en Raden der Landen en der Steden sampt deelen van Oostergoo en Westergoo nu tot Hartwerdt vergadert kondt en openbaar dat wy t hebben gevonden en geweesen en be grepen in het eeuwig stede en vast te houden dat die van Amelandt sullen vry en quyt en onbelast zyn van alle rechten en van alle jurisdictie in Ferweradeel of in eenige Deelen van onse Landen van Oostergoo en van Westergoo en dat zy by haare selven ſullen rechten en haar recht by haar selven ſullen voeren gelyk die van der Schelling doen alle ding ſonder arghlift In eene waarheyt voor alle de gene die dit brief sullen zien ofte hooren lesen hebben wy Steden en Deelen van Oostergoo en van Westergoo voor schreven die onze naemen by onze zegelen of ſecreten geschreven staan dit brief bezegelt in t jaer onses Heeren Jeſu Christi duysent vier hondert en vyf op St Jans onthoofdinge dagh.

''Huberi Opera Minora Tom II pag 5 & 6 Dog in de Vertaaling verbetert''
</blockquote>

===07-10-1405: Die van Ameland hun beraad genomen hebbende op de aan hun gegevene Vreede en veyligheid zoo geeft Graaf Willem vrygeleyde aan Claas Dey van Harderwyk om derzelver antwoord aan hem over te brengen <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA352&printsec=frontcover 352]</ref>===

<blockquote>
''Den 7 October 1405''

Willem & c doen cond allen luden '''die goede lude van Amelant mit ons gedadingt hebben dat sy van ons onsen landen luden ende hulpers vry ſullen sytten up Amelant ende veilich wesen sullen over all in den onſen ghelikerwys als die brieven die ſy van ons hebben dayr off inhouden ende begripen up welker dadinge ende veylicheit voirscreven ſy noch hoir beraet ghenomen hebben''' ende ons gheloift dat ſy ons een antwoerde daer off fenden ſullen Soe heb ben wy gegeven ende geven mit desen brieve Claes Dey van Harderwyck een goet vry vast en seker geleide veylich up Amelant te trecken ende weder van daenen te comen over all duer den onsen te water ende te lande om ons een antwoirde te brengen van den goeden luden voirscreven In oirconde & c Gegeven in onsen bezitte van Hagensteyn ende Eversteyn zeven daghen in Octobri Anno M CCCC ende vyve

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale B Н 1404 1406 Cas R Fol 38''
</blockquote>

===21-05-1409: Vrygeleyde aan die van Ameland gegeven <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA368&printsec=frontcover 368]</ref>===
<blockquote>
''Den 21 May 1409''

Item op ten selven dach a '''heeft myn Heer geleide gegeven den goeden luden van Amelant die by hun comen ſullen''' om hoir gebreck te thonen dat sy meynen dat sy hebben ſouden an myns Heeren ondersate Ingevolge het voorſz Register is die zelve dag den 21 May 1409 tot negen personen toe duerende tot Sint Jans daghe toe te midsomer naistcomende off daer en binnen achte dagen lang na myns Heren wederseggen

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BC 1408 1410 Cas R Fol 55 verſo''
</blockquote>

===27-02-1421: Vrygeleyde voor de afgezondene van Ameland <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA425&printsec=frontcover 425]</ref>===
<blockquote>
''Den 27 February 1421''

Up ten xxvijsten dach van Februario (a) '''gaff myn Heer den goeden luden van Amelant wt Vriesslant geleyde tot X personen''' toe off dair onder duerende die iiij Paescheilige naestcomende wt ſonder arglist om dair en binnen by mynen Heer te comen ende mit hem te spreken & c

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BL 1420 1421 Cas R Agter 
aan het 4de ongenumert blad''

(a) Te weten volgens het meergemelde Register van den jaare 1420 ſecundum stilum curiæ dus 1421
</blockquote>

===03-04-1421: Die van Oostergoo Westergoo en Stavoren maaken een Verbond van Vreede met Hertog Jan van Beyeren Voogd van Holland enz ingevolge van den brief des Hertogen van den 4 November 1420 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA427&printsec=frontcover 427]</ref>===
<blockquote>
''Den 3 April 1421''

[...]

Ende alle dese puncten ſullen bruken ey ande ende ommelande die den lande voorschreven toe behooren ende mit hem in deser dadinghe voirschreven besoent willen wesen '''wtgheset Amelant a ende die Schellinghe.'''
Datum Medenblick tertia die Aprilis an no M CCCC XXI

''Mieris Charter Boek 4de Deel pag 574 
Leenkamer F.L. 10. Fol. 10. by Bockenberg MS.''
</blockquote>

===p614, is gelijk aan OFO II #64 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA614&printsec=frontcover 614] = OFO II #64</ref>===

==Uit: Verslag aangaande een onderzoek in Duitschland naar archivalia belangrijk voor de geschiedenis van Nederland], Pieter Johannes Blok, 1888 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Verslag_aangaande_een_onderzoek_in_Duits/yEpi1aB9fFMC?gbpv=1&printsec=frontcover Verslag Blok]</ref>==

===1444-14445: Bremischer Urkundenbuch, Verslag aangaande een onderzoek in Duitschland naar archivalia belangrijk voor de geschiedenis van Nederland, Pieter Johannes Blok, 1888 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Verslag_aangaande_een_onderzoek_in_Duits/yEpi1aB9fFMC?gbpv=1&pg=PA219&printsec=frontcover p219]</ref>===
<blockquote>
*23. 11 Juli 1444. Groningen vraagt '''schadevergoeding voor die van Ameland''' bemoeilijkt door Bremer uitleggers.
*24. 12 Juli 1444. Groningen vraagt de teruggave van een door Bremers genomen schip toebehoorende aan Reynke Meckens te Groningen.
*25. 6 Sept 1444. Groningen vraagt op nieuw om '''recht voor die van Ameland en zendt tevens het traktaat tusschen Bremen en Ameland over''' dat door de Bremers niet erkend werd.
*26. 23 Nov 1444. Harderwijk vraagt vergoeding voor schade aan een burger van de stad toegebracht
*27. 22 Dec 1444. Herhaling van dezen eisch.
*27. 1 Aug 1445. '''Wy Rytzeko Ungha, hovetlijng, unde ghemenen landlude und inwoners des landes Ameland, sluiten vrede met Bremen'''. Zegels van Rytzeko, Frederijck, kerkheer van Ameland, en de Oldermans en Raad van Dockum.
</blockquote>

==Uit: Archief voor vaderlandsche, en inzonderheid Vriesche geschiedenis, oudheid- en taalkunde, H. W. C. A. Visser en H. Amersfoordt, vol 1, 1824 <ref>[https://books.google.nl/books?id=ooY7AAAAcAAJ#v=onepage&f=false]</ref>==

===Historie van Vriesland door [https://nl.wikipedia.org/wiki/Peter_van_Thabor Peter Jacobsz. van Thabor] <ref>[https://books.google.nl/books?id=ooY7AAAAcAAJ&pg=PA19#v=onepage&f=false p16-21]</ref>===
<blockquote>
1463

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii nam Doyngha oerloch een ommeslach van dese broeren ende swagheren; eerst teghen '''Gaela to Coldum''', ende nae teghen '''Jancka Douwma'''; soe dat, nonis Septembris wort gheuanghen '''Syrick Doyngha''', ende daer nae op sinte Anthonys auent wort gheslaghen '''Kempa Doyngha''' van '''Ygha Gaelasz''. Daer nae began '''Haring, Jancka Douwma landsaten te berowen toe Yrnsem''', ende branden '''Jancka huys'', ende sloghen hen volc af, voer ende nae, ende hielden open oerloch teghen '''Jancka, van Botta huys toe Yrnsem'''.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii nae Paesschen, wan '''Haring, Jancka stins toe Yrnsem''', ende worpet om, ende dreef '''Jancken alheel van Yrnsem'''. Doe waren Doyngha noch meer ontsien, dan sy ye te voren, beyde in Oestergo ende Westergo, ende in den Seuenwolden, ende ten was niet te sien dat yemant solde teghen hoer fetten dorren. Doe branden sy, ende roueden '''to Ackrum, toe Born, ende toe Wommels''', ende deden vele luden groten onwille.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii worp dat rat van auentueren weder omme, ende viel Doyngha teghen. Want '''Jancka ende Gaela toe Coldum''', mit hoer soldye, ende mit die Woldlueden, beley den '''Agga in Ackmaryp''', ende hongherden hen af, ende Agga quam by nacht of, ende sie creghent stins, en de worpent om. Corts daer nae toech '''Jancka voer Renicks huys to Ackerum''', ende creech dat oeck, ende '''nam Renick gheuanghen'''; want hyt mit Agghen hielt. Nae onser Vrouwen dach assumptie, toech Jancka an die Gheesten, ende wan '''Kempa Doyngha stins toe Hemelem''', ende worpet om; ende daer worden ix of x mans van die droefen doet gheslaghen.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii, ind' octave onser Vrouwe dach nativitathen, wort gheslaghen '''Tyard Meckum''', ende '''Runka Doyngha''' huys wort omme gheworpen.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiiii, quinto Idus Octobris, was '''Jancka Douwma toe Aylsem''' int cloester, mit vele volckis, ommet huys toe Yrnsem te winnen, alsoe dat '''Haring Doyngha''' teghen hen quam mit '''Hetta Dekema, ende, Werp Tyarda opter Gheest, Douwa Abbama van Stiens ,Tyebba Onasz, Ona Wytghasz, Doecka Soudens''', mit vele volcks, veel meer dan Jancka hadde, ende oeck beth ghewapent, ende toghen des daghes nae sinte Gereoen ende sinte Victoers dach, ouer die Born tot Jancka, ende ghinghen te stryde alsoe datter een swaer slach toghinc. Daer worden vallich ende gheslagen Hetta Dekama, '''Haring Doyngha''', ende Ona Wynthyasz mit weyních ander volckes. Ende ander houelinghen ontliepen, ende die mient. '''Doecka Soudens''' wort ghevanghen. Daer bleef vele wapens: oeck peerden ende clederen; niet vele volckes. Des daghes daer nae vloghen die ruters van '''Hiddama stins opt Nyelant''', van anxt, ende lietent ledich staen. Mer '''Goslic Juwinghe''' quam daer op, ende '''Jancka creech Donthya stins to Yrnsem'''; ende twie daghen daer nae creech Jancka, '''Watthya Mennasz stins''', daer Botta voerfcreuen op woende, mit ghewelde. Vele meer oerloghe isser gheweest, beide in Oestergo ende Westergo, ende oeck omtrent '''Saske Groninghen, ende om Leewerden'''; ende in Ferwerderdeel wasser grote twydracht tusschen die partye; die duert tot noch toe, ende sint vele houelinghen omme gheslagen, onder welcken die laeste was '''Tzaling Sitthyma'''. Ende die laeste van die Vetcopers was '''Runka Doyngha'''; die wort ghebrant in 1463 die kercke toern, int iaer lxiii omtrent sinte Marten.
</blockquote>

==Uit: De staatkundige en rechtsgeschiedenis van Ameland tot deze eeuw, Jan Houwink, 1899 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover De staatkundige en rechtsgeschiedenis van Ameland tot deze eeuw, Jan Houwink, 1899]</ref>==

===Hoofdstuk 1, p28-29 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA28&printsec=frontcover p28-29]</ref>===
<blockquote>
Sasker vóór hem was overleden benoemt hij tot erfgenamen zijne kleinzonen Remmeka, Keimpe, en Haye, en vermaakt den oudsten, Remmeka, Jelmera State, door hem zelf waarschijnlijk daar gebouwd vor die bernthe der zelen 1). '''Remmeka, of Romke, zich noemende Donia of Doynghia en zijn broeder Keimpe zijn gewikkeld in den Donia oorlog en worden beide in 1463 gedood 2). Keimpe kort na Romke, zooals blijkt uit een stuk van 9 Augustus 1466''', waar gesproken wordt van Keimpe's nalatenschap, en Jelmera State hieronder wordt genoemd, en uit een stuk van 10 Augustus 1474, waar Haye's eigendom van Jelmera State wordt vergeleken met die van Romke. Keimpe's eigendom had dus te kort geduurd om een vergelijking daarmede toe te laten.
Keimpe is dus een korten tijd na den dood van zijn broeder eigenaar van Jelmera State geweest, en wordt daarin opgevolgd door Haye, die zich naar een state van den eersten man van zijne moeder, welke state in zijn bezit was, Heringa noemde en later, toen hij door zijn huwelijk met Doedt Dokema, weduwe van Sicke Camminga, Cammingahuis te Leeuwarden en Cammingaburg ten oosten van die stad had, verkregen Haye Camminga. Het duurt niet lang, of hij krijgt o. a. over de erfenis van Keimpe Donia, waaronder Jelmera State, geschil met den echtgenoot zijner zuster Eelck, Wigle Camstra, welk geschil 9 Augustus 1466 (St Laurentius jound) door zoenlieden wordt beslist, en Haye toegewezen "Jelmera stoe en staten, mit dat frondeel

''1) Copiae Testamenti: fam. archief v. Sminia, Vrije Fries XIX, 296.
2e fideicomm. registr. boek v Fr. fol. 519.
2) Petrus Thaborita I, 16-20
Arend II, III, 213-218''

p29

ende Heerlicheed op Aemland" 1)

[...]

''1) Schotanus. De geschiedenissen kerckelijk ende wereldtlijck van Friesland-[https://books.google.nl/books?id=pYNMAAAAcAAJ&pg=RA2-PA84#v=onepage&f=false brieven en documenten, blz. 84.]''

[...]
</blockquote>

===Hoofdstuk 2, p100-102 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA100&printsec=frontcover p28-29]</ref>===
<blockquote>
[...]

Een derde factor die tot de tot standkoming van een alge meen bestuur had kunnen bijdragen het optreden tegenover den vreemde, was evenmin zeer krachtig. De onderhandelingen met den Hollandschen Graaf kwamen weinig voor en aan verdragen met andere grietenijen namen de Amelanders nooit deel, terwijl de vredebrieven van de Friezen met de Graven van Holland in welken vrede Ameland en Terschelling begrepen zouden zijn, nooit door afgevaardigden der Amelanders werden onderteekend. Zoo zien wij dan ook dat in 1409 en in 1421 door den Graaf van Holland vrijgeleide werd verleend den gueden luden van Amelant,tot negen personen toe in 1421 tot X personen toe 1). Zoo waren dan de Amelander dorpen in hun gebied oppermachtig en leidden geheel hun eigen leven. Door zich op gepasten tijd van de goede gezindheid van den Graaf van Holland te verzekeren en tegelijk goede vrienden met de Friezen te blijven, wisten zij zich zeker voor den een de relaties met den ander verborgen houdende buiten den strijd en hunnen handel in Friesland 2) en Holland 3) onbelemmerd te houden.

''1) Chb v Fr I 368 425
2) 16 Febr 1400 permissie van de Noordel. grietenijen van Oostergoo aan de Amelanders om handel te drijven tot Goinga toe (RA den Haag)
3) Brieven van den Graaf van 6 Oct 1405 (Chb v Fr), 21 Maart 1429 (RA den Haag), [https://books.google.nl/books?id=RkRHAAAAcAAJ&vq=jelmera&pg=PA150#v=snippet&f=false 20 Juni 1469 (Huber, Opera minora II 150)] dat sij veilich varen comen merren ende keren sullen overal in den onsen''

p101

Met het optreden van Ritske Jelmera treedt een nieuw stadium in. Hij en zijn opvolgers wisten zich door hunne hooge positie eene groote macht op het geheele eiland te verschaffen, en Ameland te maken tot een eenheid, tot één staat onder hun bestuur. Ritske Jelmera wordt het eerst vermeld in de rekeningen der Graaflijkheid van Holland 1). '''Omstreeks 1424 'dadinegde' hij 'mit miins genad. Here raide dat hij met dien van Amelant onder die graeflicheyt bescutt soude wesen ende soude geuen siin Huysgelt jairlicx daeraf' en betaalde dit huisgeld ook later, gelijk uit de quitanties 2) daarvan blijkt.''' Waarschijnlijk was hij kort te voren op Ameland gekomen, en had hij daar Jelmera State gebouwd. Waarschijnlijk is dit omdat wij vóór dien tijd niets van deze state of haren bewoner bemerken, wat als zij eerder had bestaan, bij de onderhandelingen met den Graaf van Holland wel het geval geweest zou zijn, immers de bewoner daarvan ware dan de aangewezen persoon geweest ook dan de eilanders te vertegenwoordigen. Bovendien is Ritske volgens zijn testament 3) gedoopt en dus waar schijnlijk geboren te Ternaard, en werd hij in lateren tijd voor den stichter van Jelmerahuis gehouden. Zeker is dat hij in 1429 op het eiland woonde en eene boven allen verheven positie innam daar hij genoeg aanzien bezat om de inwoners alléén te vertegenwoordigen. In den vredebrief van Bremen van 1445 up sunte Peters

''1) 1428-30 fol. 24 verso <ref>3.01.27.02 Grafelijkheidsrekenkamer of Rekenkamer der Domeinen van Holland: Afgehoorde en Gedeponeerde Rekeningen, (1425) 1446-1728 (1793), 01 GRAFELIJKE TRESORIERS- EN KOSTENREKENINGEN, 01.5.6 Philips van Bourgondië, 127-130 Rekeningen van Boudewijn van Zwieten, tresorier. 1425 okt. 27 - 1430 okt. 1 5 delen, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.27.02/invnr/%4001~01.5~01.5.6~127-130~130 130 1428 aug. 9 - 1430 okt. 1 1428 aug. 9 - 1430 okt. 1], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.27.02/invnr/130/file/NL-HaNA_3.01.27.02_130_0026?eadID=3.01.27.02&unitID=130&query=3.01.27.02 afbeelding 26/128], linkerbladzijde, derde item </ref>
2) RA den Haag
3) Copie (c1564) van een vidimus van 1483 in het fam. archief v Sminia (Fr. Genootschap), gedrukt Vrije Fries XIX 296.
Copie in het 2e fid. comm. registr. boek 519. (RA Leeuwarden)''

p102

dach ad vincula 1) wordt hij genoemd Rytzeko Ungha hovetlyng, en hieruit kunnen wij wel eenigszins opmaken welke zijne positie op het eiland was. 't Woord hoveling zegt weinig, de edelen in Friesland worden dikwijls zoo genoemd. Het woord beteekent geene macht, maar de hovelingen, de aanzienlijksten in de dorpen en grietenijen, hadden als zoodanig, en ook als de grootste grondbezitters, veel invloed. In de stukken in het Charterboek van Friesland vindt men ze zeer dikwijls genoemd en wel na de grietmans, mederechteren en prelaten. Zoo was Ritske ook, als eenige hoveling, daarbij als groote grondbezitter, iemand van zeer grooten invloed in Ballum, het dorp zijner inwoning, maar ook in de weinige zaken die het geheele eiland betroffen, en hiervan uitgaande wisten hij en zijne opvolgers hunne macht gestadig uit te breiden. Wanneer in krachtige steden, als vooral Franeker, Bolsward, Sneek één hoveling zich alle macht kon verwerven 2), hoeveel lichter dan hier waar de bevolking betrekkelijk arm en onontwikkeld was en hij geen mededinging had te vreezen!

[...]
</blockquote>

= Familie- en erfenisoverzicht Kammynga/Heringa =
== Stamboom en huwelijken ==
<pre>
Ritske (c1383-1450)
├─ Eerste huwelijk: Tjemck († >1430)
│ ├─Sasker Heringa († <1450)
│ │ ├─ Eerste huwelijk: Hilk († c.1431)
│ │ │ ├─ Romke Donia
│ │ │ ├─ Kempe Donia
│ │ │ └─ Ael
│ │ └─Tweede huwelijk: Idt van Aylva (weduwe van Heringa)
│ │ ├─ Hajo Heringa († <1499)
│ │ │ └─Eerste huwelijk: Dodonea Sjucksdr Dekema († 1499)
│ │ │ ├─ Siouck Camminga
│ │ │ └─ Peter Camminga
│ │ └─ Eelck x Camstra
│ ├─Jouk
│ ├─Jeltse
│ ├─Wits
│ └─Anske x Sjuck Dekema
├─ Tweede huwelijk: Ayl (x <1450)
└─ Buitenechtelijk: N.N.
└─ Hannyke
├─ Eerste huwelijk: Thiede Doekes Hemmema (†? 1336)
└─ Tweede huwelijk: Doedt († c1485)

---
Dodonea Kammynga († 1499)
├─ Eerste huwelijk: Sicco
│ └─ Gratiana Kammynga († c1476) x
│ └─ Peter Kammynga (†<1458)
│ └─ Doede Kammynga (†? <1466)
├─ Tweede huwelijk: Hajo Heringa
│ ├─ Pieter Kammynga (vernoemd naar zoon uit eerste huwelijk)
│ │ └─ Gratiana (dochter van Pieter, vernoemd naar Dodonea's dochter uit eerste huwelijk)
│ └─ Sjouck (dochter) krijgt trimdeel
</pre>

Het ontstaan van de vrije heerlijkheid Ameland

2025-12-28T11:01:19Z

Geneanvdp: /* Uit: OFO IV */

= Hoofdstuk 1 – Ameland vóór en tijdens de opkomst van de Jelmera’s =

Dit hoofdstuk beschrijft de bestuurlijke en juridische situatie van Ameland vóór het optreden van individuele hoofdelingen, en reconstrueert vervolgens de omstandigheden waaronder Ritske Jelmera en zijn familie zich tot machthebbers op het eiland konden ontwikkelen. Daarbij wordt nadrukkelijk onderscheid gemaakt tussen contemporaine bronnen en latere historiografische interpretaties.

== 1.1 Ameland vóór de hoofdelingen (tot ca. 1405) ==
Tot ver in de veertiende eeuw kende Ameland geen centraal bestuur onder één hoofdeling. In de oudste bekende oorkonden wordt het eiland vertegenwoordigd door collectieve aanduidingen als ''die goede luden van Aemlant''. Dit wijst op een bestuurlijke structuur waarin de afzonderlijke dorpen – vermoedelijk via burgemeesters en volmachten – gezamenlijk optraden, zonder dat sprake was van een erfelijke heer.

In 1396 sloot hertog Albrecht van Beieren een overeenkomst met de vertegenwoordigers van Ameland, waarin wederzijdse vrede en neutraliteit werden vastgelegd. De formulering van deze overeenkomst laat zien dat de hertog zich richtte tot de gemeenschap als geheel, niet tot een individuele machthebber.<ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA257&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg #257, 1768 ], 10-6-1396; [https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ Ameland en de Van Cammingha's (2), Amelander Historie]</ref>

Vergelijkbare bevestigingen van neutraliteit en vrijgeleide volgden in 1404 en 1405 <ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1794 1794. Akte van neutraliteit en vrijgeleide van hertog Jan van Beieren aan de heren van Ameland in zijn gebieden, 10 december 1405]</ref>. Ook hierin blijft de collectieve aanduiding van de Amelanders gehandhaafd. Deze bronnen maken aannemelijk dat Ameland rond 1400 geen hoofdeling kende die het eiland als persoonlijk machtsgebied bestuurde. Daarbij dient te worden opgemerkt dat graaf Albrecht van Beieren in 1398 de heerlijkheden Ameland en De Bilt toekende aan Arend van Egmond <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_charterboek_der_graaven_van_Hollan/Cyr5Bd-jefsC?gbpv=1&pg=PA686&printsec=frontcover Groot Charterboek der Graaven van Holland, van Zeeland en Heeren van Vriesland, deel III, Van Mieris, 1755 #686], 11-8-1398</ref>, als beloning voor diens militaire steun. In de contemporaine bronnen uit 1396, 1404 en 1405 treedt Van Egmond echter niet op als vertegenwoordiger of bestuurder van Ameland. Dit wijst erop dat deze heerlijkheid in de praktijk geen feitelijke uitwerking heeft gehad.

In 1404 overleed Albrecht, en zijn zoon Willem VI [https://nl.wikipedia.org/wiki/Arend_van_Egmond#Levensloop leefde in onmin] met Van Egmond. Dat kan verklaren waarom de graaf zich 'de goede luden' van Ameland richtte, en niet tot de door zijn vader aangestelde leenheer.

== 1.2 De betekenis van 1405: juridisch precedent, geen machtswisseling ==
Het jaar 1405 wordt in latere historiografie vaak genoemd als een keerpunt in de geschiedenis van Ameland. In contemporaine bronnen betreft het echter geen instelling van een nieuwe heer, maar een herbevestiging van eerdere afspraken over neutraliteit en vrijgeleide.

In latere eeuwen werd een verklaring die aan een landsdag te Hartwerd (1405) werd toegeschreven, door de Cammingha’s gebruikt als juridisch fundament voor de zelfstandige status van Ameland. Deze verklaring is slechts overgeleverd in latere vertalingen en afschriften; het originele stuk is verloren gegaan. Modern onderzoek heeft aannemelijk gemaakt dat de tekstinhoud betrouwbaar is, maar dat met de datering mogelijk is gemanipuleerd om de ouderdom en daarmee het gezag van het document te vergroten.<ref>Oebele Vries, ''[https://www.bol.com/nl/nl/p/ferdban/9300000004184530/ Ferdban. Oudfriese oorkonden en hun verhaal]''</ref>

Het belang van 1405 ligt derhalve niet in de vestiging van een Jelmera- of Cammingha-heerschappij, maar in het ontstaan van een juridisch precedent dat later door opeenvolgende machthebbers strategisch werd ingezet. In 1405 trad er nog geen hoofdeling namens de Amelanders op: zij spraken zelf. Eventuele hoofdelijke machtsvorming op het eiland behoort tot een latere fase en kan niet rechtstreeks aan deze gebeurtenissen worden gekoppeld.

== 1.3 Veranderingen rond 1420: crisis, heroriëntatie en macht ==
Secundaire bronnen noemen 1424 als het jaar waarin Ritske op Ameland verscheen, daarmee een bron implicerende. Die heb ik niet kunnen vinden, maar in 1424 is [https://nl.wikipedia.org/wiki/Jacoba_van_Beieren#Volgende_huwelijken Jacoba van Beieren], kleindochter en erfgenaam van Albrecht, in oorlog met Jan van Brabant, haar tweede ex-man. Mogelijk verklaarde Ameland opnieuw zich afzijdig te houden aan de strijdende partijen, en mogelijk is die verklaring gedaan door Ritske, of iemand die zich heer van Ameland noemde.

In 1428 richt Philips van Bourgondië zich tot de 'heren van Ameland'. <ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>, wanneer Jacoba is verslagen.
Secundaire bronnen melden ook dat Ritske in 1429 optrad als woordvoerder of vertegenwoordiger, mogelijk in een antwoord op die brief.

De eerste decennia van de vijftiende eeuw vormden een periode van ingrijpende veranderingen. De [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Elisabethsvloed_(1421) Sint-Elizabethsvloed van 1421] had grote gevolgen voor de Waddenregio, waaronder Ameland. Tegelijkertijd verscherpten de politieke tegenstellingen in Friesland zich, onder meer in het kader van de Schieringer- en Vetkoperstrijd en de bemoeienis van Hollandse en Bourgondische machthebbers.

In deze context lijken zich nieuwe machtsverhoudingen te hebben gevormd. Waar Ameland eerder collectief werd bestuurd, ontstond nu ruimte voor individuele hoofdelingen die hun positie ontleenden aan grondbezit, militaire bescherming en externe connecties. Het is in deze overgangsfase dat leden van de families Jelmera en Cammingha op Ameland verschijnen. Waarom juist Ameland in deze periode aantrekkelijk werd voor Friese elites, en welke politieke spanningen daaraan voorafgingen, wordt in een later hoofdstuk nader onderzocht.

Deze ontwikkelingen vormen geen breuk, maar een overgang: zij markeren het moment waarop externe druk, ecologische ontwrichting en regionale machtsverschuivingen het collectieve bestuursmodel kwetsbaar maakten en ruimte schiepen voor individuele machtsconcentratie.

== 1.4 Oudere machtsstructuren en aanknopingspunten vóór Ritske Jelmera ==
Hoewel Ritske Jelmera de eerste persoon is die met zekerheid als zelfstandige machthebber
op Ameland kan worden aangewezen, wijzen verschillende aanwijzingen erop dat de wortels
van deze positie verder teruggaan. Het betreft hier geen sluitend genealogisch bewijs,
maar een samenhang van geografische, juridische en politieke factoren.

Reeds vóór het optreden van Ritske zijn er op Ameland tekenen van:
* afzonderlijke rechtsruimten;
* lokale elites met bezit zowel op het eiland als op het vasteland;
* een bewuste positionering ten opzichte van machtsvorming in Friesland.

In de veertiende eeuw maken delen van Friesland een proces van schaalvergroting en
machtsconcentratie door, waarbij hoofdelingen hun positie versterken via oorlog,
bondgenootschappen en bezit van stinsen. Ameland lijkt zich in dit proces steeds
afzijdig te houden. Dit wijst op een strategie waarbij het eiland zich niet als
onderdeel van Friesland presenteert, maar als een eigen rechtsruimte.

Daarnaast zijn er aanwijzingen dat families die later een centrale rol spelen
(Jelmera, Camminga, Heringa) reeds vóór 1400 beschikken over:
* landbezit op Ameland;
* connecties met kloosters (zoals Ferwerd/Foswerd);
* verwantschappen met Friese hoofdelingen.

Het is aannemelijk dat deze combinatie van factoren een institutionele continuïteit
vormde, waarop Ritske Jelmera kon voortbouwen. In dat licht moet zijn optreden niet
worden gezien als een beginpunt, maar als een moment waarop bestaande structuren
zichtbaar en juridisch herkenbaar worden.

== 1.5 Van Jelmera-stins tot Camminghaslot ==
Rond 1424–1425 werd nabij het huidige Ballum een stenen residentie gebouwd, later bekend als Jelmerastate. Deze bouw markeert een fundamentele verandering: de vestiging van een permanente, versterkte machtszetel op Ameland. De stins fungeerde als centrum van bestuur, rechtspraak en economische controle.

Chronologisch kan deze ontwikkeling als volgt worden samengevat:
* ca. 1424/1425 – bouw van een stenen residentie (Jelmera-stins) op Ameland;
* ca. 1450 – Ritske Jelmera beschikt aantoonbaar over de state en draagt deze over aan zijn nakomelingen;
* tweede helft 15e eeuw – via huwelijk en erfopvolging komt de machtspositie in handen van Hayo, kleinzoon van Ritske;
* vanaf deze periode wordt de naam Cammingha dominant, en raakt de residentie bekend als het [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot].

Via erfopvolging, huwelijkspolitiek en bestuurlijke consolidatie komt deze machtspositie uiteindelijk terecht bij Hayo Cammingha, die haar weet te legitimeren door erkenning van Bourgondische en later keizerlijke zijde. Daarmee wordt een lokale hoofdelijke machtspositie geleidelijk voorzien van dynastieke en externe legitimatie, een proces dat pas in de tweede helft van de vijftiende eeuw zijn formele beslag krijgt.

== 1.6 Afbakening en onderzoeksvragen ==
Dit hoofdstuk laat zien dat de opkomst van de Jelmera’s en later de Cammingha’s niet het gevolg was van één enkel besluit of document, maar van een proces waarin collectief bestuur plaatsmaakte voor hoofdelijke macht. Open vragen blijven onder meer:
* de precieze wijze waarop Jelmera- en Cammingha-bezit op Ameland werd verworven;
* de rol van externe machthebbers bij deze machtsvorming;
* de mate waarin latere bronnen oudere gebeurtenissen hebben hergeïnterpreteerd.
* de vraag of en in hoeverre deze machtsvorming kan worden begrepen als een bewuste strategie van Friese elites, of als een pragmatische reactie op veranderende omstandigheden.

Deze vragen vormen het uitgangspunt voor de volgende hoofdstukken.

= Hoofdstuk 2: Parallelle elites en gedeelde belangen (ca. 1390–1458) =
== 2.1 Inleiding: twee families, één machtsveld ==

De opkomst van hoofdelijke macht op Ameland in de eerste helft van de vijftiende eeuw laat zich niet herleiden tot één enkele persoon of familie. Zowel Ritske Jelmera als leden van de familie Camminga verschijnen in deze periode op het eiland, aanvankelijk zonder duidelijke hiërarchie tussen hen. Pas later, door erfopvolging en huwelijkspolitiek, vloeien deze lijnen samen. Om deze ontwikkeling te begrijpen, is het noodzakelijk beide families niet geïsoleerd, maar als parallel opererende elites te beschouwen.<ref>Analyse op basis van OFO I–III en latere historiografie; synthese van verspreide vermeldingen.</ref>

== 2.2 De Cammingha’s: beloning voor hertogelijke steun? ==
Van de familie Camminga is bekend dat zij zich aan het einde van de veertiende eeuw schaarde aan de zijde van de hertog van Beieren. In 1398 werd Gerrit van Cammingha door de graaf van Holland beleend met de stad Leeuwarden en omliggende gebieden, maar ook Ferwerd, een uitzonderlijk teken van vertrouwen en beloning.<ref>Zie o.a. literatuur over Camminghabuer en de belening van 1398; secundaire samenvattingen bij Stinsen in Friesland.</ref>

Hoewel Ameland in deze periode formeel buiten directe Friese rechtsmacht stond en aanvankelijk collectief werd vertegenwoordigd door de ''goede luden van Aemlant'', is het voorstelbaar dat delen van het eiland of eraan verbonden rechten in dezelfde context als Leeuwarden aan hertoggezinde elites werden toegewezen, daar het klooster te Ferwerd rechten op Ameland had. Dat een belening van Ameland aan Arend van Egmond tussen 1398 en 1409 nauwelijks werd geëffectueerd, laat ruimte voor alternatieve machtsvorming op lokaal niveau.<ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ Ameland en de Van Cammingha's (2), Amelander Historie]</ref>

Uit onderzoek van Noomen<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p60</ref> blijkt dat Peter Camminga tot de Ferwerder tak van de familie behoorde, een geslacht dat reeds generaties lang regionale machtsposities en goederen bezat. De Ferwerder-tak en de Cammingabuur tak zouden afsplitsingen zijn van familie uit Blija 250 jaar eerder. Blija en Ferwerd liggen naast elkaar, en tegenover Ameland, en behoren tot hetzelfde klooster gebied.
Tegen deze achtergrond is het aannemelijk dat Camminga-belang op Ameland voortbouwde op oudere relaties en rechten, ook al ontbreken daarvoor directe schriftelijke getuigenissen.
Het testament van Peter Camminga uit 1440, zoon van voornoemde Gerrit, vormt het vroegste expliciete bewijs voor Cammingha-bezit en -belang op Ameland, het is echter aannemelijk dat dat al veel ouder is.

== 2.3 Jelmera en Unga: een oudere Friese elite ==
De naam Jelmera behoort ook tot een oudere Friese elite, met wortels in Franekeradeel en omgeving. Ook de naam Unga duikt in deze context op als verwante of parallelle hoofdelingenlijn. Over de precieze herkomst van Ritske Jelmera bestaat geen zekerheid, maar zijn optreden vanaf de jaren 1420 wijst op iemand die reeds vóór zijn vestiging op Ameland over aanzien en netwerk beschikte.<ref>OFO I–II; genealogische reconstructie op basis van verspreide vermeldingen.</ref>

Het is aannemelijk dat ook deze familie — net als de Cammingha’s — zich in de spanningen tussen Friesland en Holland strategisch heeft gepositioneerd. Ameland bood daarbij een unieke combinatie van afstand tot het vasteland, economische mogelijkheden en juridische ambiguïteit.<ref>Contextuele analyse; vgl. O. Vries, ''Ferdban''.</ref>

Hoewel hun banden met Dongjum, en Unga en Donia, erop wijzen dat ze oud zijn en van verder weg komen, zijn zij wel degenen die zich als eerste manifesteren op Ameland.

== 2.4 Waarom Ritske, en niet Camminga, als woordvoerder? ==
Een opvallende vraag is waarom Ritske Jelmera in de bronnen verschijnt als vertegenwoordiger of woordvoerder van Ameland, terwijl de Cammingha’s aantoonbaar eveneens aanwezig en invloedrijk waren. Hiervoor zijn meerdere verklaringen denkbaar.

Ritske kan de oudste of meest gevestigde van de twee zijn geweest, of hij kan namens een collectief van belanghebbenden hebben gesproken. Het is ook mogelijk dat hij primair een politiek-juridische rol vervulde, terwijl de Cammingha’s hun machtsbasis vooral in Leeuwarden hadden.<ref>Hypothese; gebaseerd op rolverdeling zichtbaar in OFO-bronnen en stedelijke context Leeuwarden.</ref>

In dat geval fungeerden beide families niet als rivalen, maar als complementaire bondgenoten.

== 2.5 De alliantie vóór het huwelijk ==
Het huwelijk van Hayo Jelmera met Dodonea Camminga in 1458 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref> markeert geen plotselinge toenadering, maar lijkt eerder het formele sluitstuk van een al langer bestaande alliantie.

Dat Hayo op dat moment nog niet de primaire erfgenaam van Ameland was, maakt het huwelijk des te betekenisvoller: het verbindt twee machtsposities die reeds decennia naast elkaar bestonden. De latere fusie van Jelmera- en Camminga-erfenissen kan daarom het best worden begrepen als de institutionalisering van een bestaande samenwerking, niet als haar beginpunt.<ref>Analyse op basis van erfopvolging Jelmera/Camminga, OFO III–IV.</ref>

== 2.6 Conclusie ==
In de eerste helft van de vijftiende eeuw ontstaat op Ameland geen geïsoleerde heerschappij, maar een gedeeld eliteveld, waarin Jelmera- en Camminga-belangen parallel lopen. Hun gezamenlijke optreden, vermoedelijk geworteld in hertoggezinde netwerken en bevestigd door bezit, huwelijk en erfopvolging, vormt de voedingsbodem voor de latere dynastieke eenheid. De vraag is niet waarom zij samensmolten, maar hoe zij dat zo lang naast elkaar konden blijven zonder open conflict.<ref>Synthetische conclusie.</ref>

= Hoofdstuk 3: Van hoofdeling tot “heer” – Ameland tussen Fries recht en externe erkenning (1428–ca. 1430) =
== 3.1 Inleiding: een titel met twee betekenissen ==
Wanneer in 1428 in Bourgondische stukken wordt gesproken over de ''heren van Ameland'', lijkt dat op het eerste gezicht te wijzen op een feodale heerlijkheid in klassieke zin. Die lezing is echter misleidend. De betrokken machthebber(s) waren in oorsprong Friese hoofdelingen, geen leenmannen in Hollandse of Bourgondische dienst. De titel “heer” weerspiegelt hier primair een externe, diplomatieke aanduiding, geen interne rechtsverandering.<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>

== 3.2 De akte van 21 maart 1428 ==
Op 21 maart 1428 bevestigde Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, eerdere brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant, gericht aan de ''heren van Ameland'', betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door hun gebieden.<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>

Deze akte is van bijzonder belang omdat zij:
* ondubbelzinnig aantoont dat Ameland extern werd benaderd als een territoriale eenheid;
* impliciet veronderstelt dat er een herkenbaar gezag bestond dat het eiland vertegenwoordigde;
* voortbouwt op eerdere neutraliteitsverklaringen uit 1396, 1404 en 1405, toen nog gesloten met de ''goede luden van Aemlant''.<ref>Amelander Historie; [https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ neutraliteitsaktes 1396–1405].</ref>

Het verschil is subtiel maar wezenlijk: waar eerder een collectief werd aangesproken, suggereert 1428 een meer geconcentreerde machtsstructuur.

== 3.3 Hoofdeling, geen leenheer ==
Ondanks deze externe erkenning bleef de machtsbasis van de Amelander leider Fries van karakter. Zijn gezag berustte niet op leenrecht, maar op:
* bezit van land en rechten;
* controle over een versterkte woonplaats (stins);
* erkenning door lokale elites en verwanten;
* testamentaire erfopvolging, niet feodale successie.<ref>Vergelijking Fries hoofdelingenrecht en feodaal leenrecht; [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450, 1486.</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref>

De “heer van Ameland” was daarmee functioneel een hoofdeling met een eiland als machtsbasis, geen vazal in een leenhiërarchie.

== 3.4 De stins als rechts- en machtsruimte ==
In het laatmiddeleeuwse Friesland functioneerde de stins niet alleen als versterkte
woonplaats, maar ook als centrum van rechtspraak, bestuur en machtsuitoefening.
Wie een stins bezat en bewoonde, oefende daarmee feitelijk gezag uit over de
omliggende goederen en personen. <ref>Algemene literatuur over Friese stinsen; Stinsen in Friesland.</ref>

Ook op Ameland moet de aanwezigheid van een stins in dit licht worden begrepen.
De stins was:
* plaats van bewoning van de machthebber;
* locatie waar geschillen werden beslecht;
* fysiek symbool van zelfstandige rechtsmacht.

Dat Ameland als rechtsgebied herkenbaar was, blijkt onder meer uit:
* het voorkomen van Ameland in zelfstandige akten;
* het optreden van zoenlieden en wrmannen in Amelander geschillen;
* het ontbreken van directe onderwerping aan Friese landsrechtbanken.

De machtspositie van Ritske Jelmera en zijn opvolgers berustte daarmee niet uitsluitend
op persoonlijke invloed of bezit, maar op het beheersen van een institutionele kern:
de stins als drager van recht en gezag.

Dit verklaart tevens waarom huwelijken, erfenissen en testamenten zo’n centrale rol
spelen in de machtsgeschiedenis van Ameland. Overdracht van bezit betekende
overdracht van rechtsmacht.

== 3.5 Ritske Jelmera als vertegenwoordiger ==
Wanneer Ritske Jelmera kort daarna, in 1429, optreedt als vertegenwoordiger of woordvoerder van Ameland, sluit dat logisch aan op de situatie van 1428. Hij verschijnt niet uit het niets, maar treedt naar voren in een reeds erkende machtsstructuur.<ref>Secundaire bron: Stinsen in Friesland; als 'heren van Ameland'</ref>

Of hij in 1429 reeds de enige machthebber was, valt niet met zekerheid vast te stellen. Het testament van Peter Cammingha uit 1440, opgesteld op Ameland, toont aan dat ook andere hoofdelingen daar resideerden en aanspraken hadden.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 OFO II #215], 8-5-1440</ref>

== 3.6 Kinderen van Ritske Jelmera ==
Ritske huwde tweemaal, volgens Ferwerda <ref>[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&dq=ferwerda%20wapenboek&pg=PA33#v=onepage&f=false Adelyk en Aanzienelyk wapen-boek], A. Ferwerda, 1760</ref>, in 1430 was hij getrouwd met ene Hylck, en in 1450 met Ayl <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref>.
Daarin worden ook zijn kinderen genoemd:

* Sasker die de stins erft, zie hoofdstuk 6
* Jouck
* Jelts
* Wisk
* Anske, zij zou huwen met Sjuck Dekema, die een dochter had uit zijn eerste huwelijk. Zij kregen samen een kind, dat jong stierf. De dochter van Sjuck, Dodonea, erft van Anske <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #218], 6-5-1454</ref>. Zij zal later trouwen met Hajo, de derde zoon van Sasker

Ritske had ook een bastaardzoon, Hannyke, die niet in zijn testament voorkomen. Hannyke was tweemaal gehuwd. Hij verschijnt in een akte uit 1439<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00249 OFO II #214], 1439</ref> , waarschijnlijk in het kader van huwelijkse voorwaarden of een boedelscheiding na het einde ervan (is Thiede overleden?), en werd genoemd in latere testamenten, waaronder dat van Hajo. Zijn weduwe Doedt maakte een testament in 1485<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00261 OFO I #342], 13-7-1485</ref>.

== 3.6 Overgangsfase: van collectief naar dynastie ==
De periode 1428–ca. 1430 markeert daarmee een overgangsfase:
* van collectieve vertegenwoordiging (''goede luden'');
* naar individuele hoofdelijke dominantie;
* zonder dat dit al een exclusieve, erfelijke heerlijkheid in feodale zin was.

Pas in de daaropvolgende decennia, door erfopvolging, huwelijkspolitiek en het verdwijnen van parallelle lijnen, zou deze positie uitgroeien tot een vrijwel onbetwiste dynastieke heerschappij.<ref>Vooruitwijzing naar hoofdstukken 4–5.</ref>

== 3.7 Vooruitblik ==
De vraag is nu niet meer ''of'' er een machtscentrum op Ameland bestond, maar ''waar'' het vandaan kwam. Om dat te begrijpen, moeten we terug naar de oudere Jelmera-stins op het vasteland en nagaan hoe deze zijn betekenis verloor toen een nieuwe machtszetel op Ameland werd gevestigd. Dat vormt het onderwerp van het volgende hoofdstuk.<ref>Structurerende vooruitblik.</ref>

= Hoofdstuk 4 – De oude Jelmera-stins en het verschuiven van de machtsbasis (ca. 1300–1430) =
== 4.1 Stamhuis, machtsruimte en identiteit ==
In het laatmiddeleeuwse Friesland was politieke macht niet uitsluitend verbonden aan afstamming, maar in belangrijke mate aan het bezit en de effectieve beheersing van een adellijke residentie of stins. Het stamhuis fungeerde daarbij als juridische, sociale en symbolische kern van een machtspositie. Wie het huis bezat en bewoonde, kon aanspraak maken op de bijbehorende rechten, ongeacht of deze via mannelijke lijn waren verkregen.

Deze constellatie verklaart waarom in de vijftiende eeuw patrilineaire afstamming regelmatig werd doorbroken door feitelijke machtsverhoudingen. Wanneer een volwassen man het stamhuis beheerste, ondersteund door bezit, lokale netwerken en geweldspotentieel, woog dat in de praktijk zwaarder dan abstracte erfregels. Het bezit van een stamhuis was daarmee niet slechts een gevolg van macht, maar ook een instrument om macht te legitimeren en te bestendigen.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

Voor de familie Camminga was Camminghaburen bij Leeuwarden het centrale stamhuis. Dit huis fungeerde al eeuwenlang als ankerpunt van adellijke status en familie-identiteit. In de vijftiende eeuw blijkt echter dat deze identiteit niet exclusief verbonden bleef aan één patrilineaire lijn. Zowel de Eminga’s als de Jelmera’s, die niet in mannelijke lijn van de oorspronkelijke Cammingha’s afstamden, namen de naam Camminga aan op basis van hun verwerving van het huis en de daarmee verbonden rechten.

Deze ontwikkeling laat zien dat ‘familie’ in deze context niet uitsluitend genealogisch moet worden opgevat, maar ook als een huis- en machtsverband. De naam Camminga werd een vehikel voor legitimatie: wie het huis bezat, kon zich als Camminga presenteren, zelfs wanneer de afstamming via vrouwelijke lijnen liep of geheel ontbrak. Dat sommige takken daarbij het oude Cammingha-wapen volledig overnamen, terwijl andere — zoals de Jelmera’s van Ameland — slechts elementen ervan incorporeerden, onderstreept het onderscheid tussen symbolische continuïteit en feitelijke macht.

Binnen dit kader krijgt ook de positie van Ameland betekenis. De Jelmera’s beschikten daar over een eigen machtsbasis, die losstond van het Camminghaburen-complex, maar er door huwelijk en vererving geleidelijk mee werd verbonden. De Amelander stins en het latere Amelandhuis in Leeuwarden fungeerden als aanvullende machtsruimten, waar bestuur, rechtspraak en representatie werden uitgeoefend. Het bezit van deze huizen stelde de Jelmera’s in staat zich zowel lokaal als regionaal te positioneren.

De combinatie van Amelander macht en verwerving van Cammingha-goederen leidde tot een hybride identiteit: Jelmera van oorsprong, Camminga in naam en traditie. Deze constructie was geen toevallig bijproduct van erfopvolging, maar een bewuste strategie om aanspraken te legitimeren, met name ten aanzien van goederen en rechten die verbonden waren aan het klooster Foswerd. In dit proces werd het verleden niet alleen doorgegeven, maar ook actief vormgegeven en, waar nodig, heruitgevonden.

Het begrip ‘stamhuis’ moet in dit licht worden begrepen als een dynamisch knooppunt van macht, herinnering en recht. Niet de bloedlijn alleen, maar de controle over huis en land bepaalde wie zich heer mocht noemen. Deze logica vormt de sleutel tot het begrijpen van de latere consolidatie van macht op Ameland en de rol die Hajo Jelmera daarin zou spelen.

== 4.2 De oudste Jelmera-stins (ca. 1300) ==
De Jelmera-stins wordt in de bronnen aangeduid als een van de oudere adellijke versterkingen in het gebied ten zuiden van Dongjum, in de terpbuurschap Bootwerd. De bouw wordt doorgaans rond het jaar 1300 geplaatst, en in 1410 wordt zij expliciet vermeld als ''dae alda stins, hieten Jelmersma''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #18, 1410]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm plaatsvermelding Dongjum].</ref>

Deze formulering maakt duidelijk dat het hier om een reeds lang bestaande machtszetel ging, die haar betekenis ontleende aan zowel bezit als rechtsuitoefening. De stins fungeerde niet alleen als woonplaats, maar ook als juridisch ankerpunt binnen de rechtsomgang van Franekeradeel.

== 4.3 Bootwerd en Dongjum als rechtslandschap ==
Bootwerd was in de late middeleeuwen geen dorp in moderne zin, maar een samenstel van staten en stinsen met eigen rechtvoerende functies. Tot deze rechtsomgang behoorden onder meer:
* Jelmersma state;
* Lyomawrdstra state;
* Bootwerd state.

Deze staten lagen in elkaars onmiddellijke nabijheid en vormden gezamenlijk een lokaal machtscluster binnen het aester fiarndel van Franekeradeel. Het recht werd er niet permanent door de eigenaar zelf uitgeoefend, maar doorgaans door aangewezen rechters, die optraden namens de bezitter van de stins.<ref>Algemene rechtspraktijk in Westergo; vgl. OFO II, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00041], [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037] diverse rechtsomgangen.</ref>

== 4.4 Rechters namens afwezige eigenaren ==
In 1410 treedt Tjalling Rodmersma op als rechter ''van Donghum van dae alda stinse hieten Jelmersma''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00041 OFO II #18], 1406-1438 [https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA504&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg
, 1768] 1433, [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1410] en [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00034 OFO II #17], 1-4-1433</ref> Rodmersma woonde zelf niet op de stins, maar in het nabijgelegen Kitzelum. Zijn optreden moet dan ook worden begrepen als het voeren van het recht namens de eigenaar, niet als bewijs van eigendom.

Dit patroon herhaalt zich in latere jaren. In 1423–1425 wordt Tjaerd Jonga (ook: Junga, Unga) meerdere malen genoemd als rechter in het aester fiarndel. <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #17], 1-4-1433</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #18], 1406-1438</ref> (1423–1425).</ref> In 1429 voert hij expliciet het recht ''voor Jelmera staeten, der ma hat alda stins''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00040 OFO II #17], 1429?, [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1429].</ref>

De formulering laat weinig twijfel: Tjaerd Jonga trad op namens de eigenaar van de Jelmera-stins, niet als zelfstandige machthebber.

== 4.5 Tjaerd Jonga als sleutelpersoon ==
Tjaerd Jonga is een centrale figuur in deze fase. Zijn optreden is steeds gekoppeld aan staten in de directe omgeving van Bootwerd en Dongjum, wat erop wijst dat hij lokaal verankerd was. Tegelijkertijd draagt zijn naam (Jonga / Unga / Unia) bij aan het vermoeden van een familieverband met Ritske Jelmera, die zich later expliciet ook ''Wnga'' noemt.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref>, <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Wngha OFO IV].</ref>

Het is aannemelijk dat Tjaerd Jonga een verwant was — mogelijk een broer of neef — die als vertrouwenspersoon het recht uitoefende zolang de eigenaar zelf elders resideerde. Dit sluit aan bij een situatie waarin het zwaartepunt van bezit en bewoning reeds begon te verschuiven.

== 4.6 Het verdwijnen van de Jelmera-stins uit de bronnen ==
Na 1433 verdwijnen expliciete vermeldingen van de Jelmera-stins uit de rechtsbronnen.<ref>Laatste vermelding: [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037 OFO II #18], 1433, item w [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1433]</ref> Dit betekent niet noodzakelijk dat de stins fysiek werd verlaten of afgebroken, maar wel dat zij haar centrale juridische functie verloor.

Later bronnen spreken nog van een ''zaete te Doengium, hietende Boetwert'', die in de zestiende eeuw in handen is van kerkelijke fondsen.<ref>FC2, 1511–1543.</ref> De oude Jelmera-stins lijkt dan reeds te zijn opgegaan in een breder goederencomplex, zonder zelfstandig stemrecht.

== 4.7 Gelijktijdige opkomst van een nieuwe stins ==
Parallel aan het verdwijnen van de oude Jelmera-stins uit de bronnen, verschijnt op Ameland een nieuwe machtszetel. Rond 1420–1425 wordt daar een stenen huis gebouwd, later bekend als Jelmera-stins en uiteindelijk als het Camminghaslot te Ballum.<ref>[https://www.canonvannederland.nl/nl/page/204061/camminga-s-en-nassau-s Canon van Ameland]; Stinsen in Friesland, Ballum. [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Wikipedia] [https://www.amelanderhistorie.nl/products/jelmera-state-cammingaslot-te-ballum/ Camingaslot, Amelander Historie], [https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false Wapenboek, Ferwerda], [https://camminghaslot.nl/ Cammingha-slot]</ref>

Deze gelijktijdigheid is opvallend: juist in de periode waarin de oude vasteland-stins haar juridische rol verliest, ontstaat op Ameland een nieuwe residentiële en bestuurlijke kern binnen dezelfde familiekring.

== 4.8 Geen breuk, maar verplaatsing ==
De beschikbare bronnen wijzen niet op een abrupte overdracht of verlies van bezit, maar op een geleidelijke verplaatsing van de machtsbasis. De oude Jelmera-stins bleef vermoedelijk nog geruime tijd als goed bestaan, terwijl het bestuurlijke en politieke zwaartepunt verschoof naar Ameland.

In deze context kan de Jelmera-stins bij Dongjum worden gezien als de ''moederstins'', waaruit een nieuwe machtszetel voortkwam. De verplaatsing markeert geen einde van de Jelmera-lijn, maar juist haar transformatie — een proces dat uiteindelijk zou leiden tot de opkomst van de Cammingha’s als Vrij- en Erfheren van Ameland.

= Hoofdstuk 5 — Ritske Jelmera en de Amelander machtsbasis =

== 5.1 Ritske Jelmera: afkomst en hoofdelingenpositie ==
Ritske Jelmera, geboren ca. [https://books.google.nl/books?id=AQ1VAAAAcAAJ&pg=PA72#v=snippet&f=false 1383]–[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false 1385], behoort tot de Friese hoofdelingenelite. In de bronnen wordt hij verbonden met meerdere invloedrijke geslachten, waaronder de [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=%22Ritska%20Ielmera%22 Jelmera]- en [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=%22Ritska%20Wngha%22 Unga]-lijn. Beide families waren oorspronkelijk gevestigd aan de Friese wal en beschikten daar over stinsen die waren ingebed in de Friese rechtsstructuur en stemrecht verleenden in regionale vergaderingen.

Dat Ritske in latere bronnen ook als Unga wordt aangeduid, wijst op het samenkomen van deze familielijnen in zijn persoon. In de loop van de eerste helft van de 15e eeuw verschuift echter het zwaartepunt van deze familie geleidelijk van Franekeradeel naar Ameland. Deze verplaatsing laat zich niet herleiden tot één moment of beslissing, maar vormt het resultaat van een langer proces.

== 5.2 Vestiging op Ameland en de stins te Ballum ==
Op Ameland bevindt zich in de 15e eeuw een [http://stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm stins te Ballum], die in latere bronnen wordt verbonden met Ritske Jelmera en bekend zal worden als het [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot]. Of deze stins door Ritske zelf is gebouwd, dan wel door zijn vader of een eerdere generatie is gesticht en later herbouwd of versterkt, is niet met zekerheid vast te stellen. In de literatuur worden verschillende dateringen genoemd ([https://www.amelanderhistorie.nl/products/jelmera-state-cammingaslot-te-ballum/ ca. 1400], [https://www.amelanderhistorie.nl/news/beschermvrouwe-van-ameland/ begin 15e eeuw], [https://www.amelanderhistorie.nl/products/geschiedenis-van-het-wapen-van-ameland/ 1424/1425], [https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false versterkt huis]). Een herbouw na de Sint-Elisabethsvloed van 1421 behoort tot de mogelijkheden.

Ritske is niet de enige hoofdeling die zich in deze periode op Ameland vestigt. Uit het [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 testament van Peter Kammingha] blijkt dat ook hij er in 1440 resideerde, vermoedelijk al geruime tijd. Opvallend is dat in dat testament getuigen uit Leeuwarderadeel (Cammingabuur) worden opgeroepen, terwijl Ritske zelf daarbij afwezig is. Dit suggereert dat beide hoofdelingen op Ameland naast elkaar opereerden, zonder gezamenlijk op te treden in juridische zin.

Van belang is dat de stins te Ballum geen deel uitmaakte van de Friese rechtsstructuur en geen stemrecht verleende. Daarmee onderscheidde zij zich fundamenteel van de stinsen aan de wal. Juist dit ontbreken van institutionele inbedding maakte Ameland tot een bijzondere machtsruimte, waarin gezag kon worden uitgeoefend zonder directe onderwerping aan Friese instellingen.

De vestiging van Ritske Jelmera op Ameland valt samen met een bredere politieke context. Na het overlijden van graaf Albrecht van Beieren in 1404 wijzigde het beleid van zijn opvolgers ten aanzien van perifere gebieden, wat onder meer blijkt uit de herbevestiging van afspraken met de ‘goede luden’ van Ameland in 1404 en 1405. Deze koerswijziging creëerde ruimte voor lokale machtsvorming buiten strikte feodale structuren.

== 5.3 Ritske als woordvoerder zonder formele titel (1428–1429) ==
In latere literatuur wordt gesteld dat Ritske Jelmera reeds vanaf circa 1424 als vertegenwoordiger van de Amelanders optrad. Voor deze vroege datering bestaan echter geen rechtstreeks overgeleverde primaire bronnen; zij lijkt te berusten op een interpretatie achteraf van zijn feitelijke machtspositie in de jaren daarna.

Een concreet aanknopingspunt vormt een [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 akte van 21 maart 1428], waarin Philips van Bourgondië zich richt tot de ‘heren van Ameland’ inzake vrede, neutraliteit en vrijgeleide. Hoewel Ritske Jelmera daarin niet met naam wordt genoemd, weerspiegelt de formulering het feodale begrippenkader van de Bourgondische kanselarij. De term ‘heren’ hoeft niet te betekenen dat de aangesproken personen binnen een vastomlijnde leenstructuur formeel waren benoemd, maar duidt eerder op het bestaan van erkende lokale machthebbers.

In de literatuur wordt daarnaast herhaaldelijk melding gemaakt van een overeenkomst tussen Ritske Jelmera en de graaf van Holland in 1429, waarbij hij als woordvoerder of vertegenwoordiger van Ameland zou zijn opgetreden <ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/galg-van-ameland/ overeenkomst met de graaf]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm woordvoerder van Ameland]</ref> <ref>[https://camminghaslot.nl/ vertegenwoordiger]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/jelmersmaStinsDongjum.htm woordvoerder, 1429]</ref>. Tot op heden is echter geen zelfstandige akte uit het grafelijk archief bekend die deze afspraak expliciet bevestigt. Het is daarom mogelijk dat het hier ging om een mondelinge regeling, een onderdeel van bredere vredesafspraken, of een later geconstrueerde interpretatie.

Dat Ritske zich in deze periode ‘heer van Ameland’ noemde, moet in dit licht vermoedelijk worden opgevat als een aanduiding van feitelijk leiderschap, niet als het resultaat van een formele titelverlening of een juridische zelfuitroeping.

== 5.4 Bezit, gezin en opvolging ==
Het testament van Ritske Jelmera uit 1450 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref> biedt inzicht in zijn bezit en prioriteiten. Daarin wordt de [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Remmeka Jelmera-state stins op Ameland] als kernbezit behandeld en vererfd door zijn oudste zoon Romke. Dit wijst erop dat Ameland tegen het midden van de 15e eeuw de primaire machtsbasis van de familie was geworden.

== 5.5 Twee stinsen, twee rechtsruimten ==
Gedurende Ritskes leven bestaan gedurende enige tijd twee machtscentra naast elkaar: de oudere Jelmersma-stins bij Dongjum aan de Friese wal en de stins te Ballum op Ameland. Deze stinsen vertegenwoordigen niet alleen verschillende locaties, maar ook verschillende rechtsruimten.

Aan de wal betekende bezit deelname aan de Friese rechtsorde, met bijbehorende verplichtingen en stemrecht. Dat Ritske daar niet permanent aanwezig was, blijkt onder meer uit het feit dat in 1410 Tjalling Rodmersma (OFO II #10, #17, #18) en in 1429 Tjaerd Jonga het recht voeren over de [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm Jelmera-stins]. Deze rechtvoering door derden wijst op afwezigheid of terugtreding van de eigenaar.

Ameland daarentegen stond buiten deze structuur. Juist dit ontbreken van inbedding in het Friese recht maakte het eiland tot een bijzondere machtsruimte, waarin gezag kon worden uitgeoefend zonder directe onderwerping aan Friese instellingen. Het verdwijnen van de Jelmersma-stins uit de bronnen van Franekeradeel en het ontbreken van verdere uitbouw van die machtspositie wijzen erop dat het zwaartepunt van de familie definitief werd verlegd.

== 5.6 Ameland als autonome machtsruimte ==
In de loop van de 15e eeuw ontwikkelt Ameland zich onder Ritske Jelmera tot een autonome machtsruimte. Externe machten als Holland en Bourgondië benaderen de lokale machthebbers vanuit hun feodale denkraam, terwijl de interne verhoudingen op het eiland blijven aansluiten bij Friese gebruiken, zoals blijkt uit testamenten en erfopvolging.

Dat deze machtspositie in de praktijk functioneerde, blijkt uit het conflict met het klooster van Foswerd over land en rechten op Ameland, dat in 1483 wordt beslecht. In deze akte wordt het klooster gedwongen zijn aanspraken te begrenzen, wat erop wijst dat wereldlijke machthebbers inmiddels voldoende positie hadden opgebouwd om zelfs kloosterbezit te herdefiniëren <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref>.

Hoewel sommige moderne overzichten stellen dat Ritske zich reeds in 1405 <ref>1794 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1794 Akte van neutraliteit en vrijgeleide van hertog Jan van Beieren aan de heren van Ameland in zijn gebieden], 10 december 1405</ref> op Ameland vestigde, ontbreekt daarvoor directe contemporaine onderbouwing. Aannemelijker is dat zijn machtspositie zich geleidelijk ontwikkelde in de jaren na 1420, parallel aan de opkomst van andere hoofdelingen in de regio. In 1428 richt Philips van Bourgondië zich expliciet tot de [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 heren van Ameland], hoogstwaarschijnlijk aan de feitelijke machthebbers op het eiland, onder wie Ritske Jelmera en mogelijk zijn vader, zonder dat daarmee noodzakelijkerwijs een formeel-juridische titel als ‘heer’ was verbonden.

== 5.7 Van Jelmera naar Camminga ==
De voorstelling van Ritske Jelmera als een reeds vroeg formeel benoemde ‘heer van Ameland’ heeft in de historiografie een bijna canoniek karakter gekregen. Deze lezing lijkt mede het resultaat van een achteraf aangebrachte feodale interpretatie van een machtspositie die zich aanvankelijk buiten vaste rechtsstructuren ontwikkelde.

Na Ritske Jelmera gaat de machtspositie op Ameland over op zijn nakomelingen en verwanten, waarbij de Camminga-lijn een steeds prominentere rol speelt. Deze overgang verloopt geleidelijk en zonder scherpe breuk, wat wijst op een vroege compatibiliteit tussen beide geslachten.

De bevestiging van Ritskes kleinzoon door Karel de Stoute in 1469 <ref>bevestiging door Karel de Stoute, [https://www.ameland.info/cultuur/cultuur-2000/cultuur4/ secundair]</ref> als erfheer van de vrije heerlijkheid Ameland vormt daarmee geen beginpunt, maar het sluitstuk van een ontwikkeling die zich in de voorafgaande decennia al in de praktijk had voltrokken.

= Hoofdstuk 6: Familie en erfgoed van Sasker Heringa en Dodonea Kammynga =
== 6.1 Sasker Heringa en zijn eerste huwelijk ==
Sasker Heringa (gestorven voor 1450) was in zijn eerste huwelijk met Hylck, die circa 1431 overleed. Uit dit huwelijk werden drie kinderen geboren: twee zoons en een dochter. Het huwelijk duurde ongeveer zes jaar. De erfelijke aanspraken van Hylck op Ameland gingen via haar kinderen door, en bij haar overlijden werd haar inbreng in de familie verdeeld volgens de toenmalige erfrechtelijke regels. Mogelijk bracht Hylck goederen of aanspraken in die later via haar kinderen, zoals Romke en Kempe, relevant werden.

== 6.2 Sasker Heringa en zijn tweede huwelijk ==
Na Hylcks overlijden trouwde Sasker met Idt van Aylva, weduwe van een Heringa. Idt bracht eigendommen en aanspraken van haar familie (ouders Aylva en Juwsma, mogelijk de ouders van Eelco Heringa) in dit huwelijk. Sasker had uit dit huwelijk geen overlevende kinderen vermeld in de akten, maar de nalatenschap van zijn eerste huwelijk bleef van invloed op de erfenis.

== 6.4 Doede Kammynga en de nakomelingen van Anske Ritska ==
Doede Kammynga was de zoon van Dodonea Kammynga uit haar eerste huwelijk met Sicco. Hij erfde goederen en aanspraken via zijn moeder. Romke en Kempe, de oudere broers van Hajo, hadden samen met Hayo Sasker aanspraak op bepaalde nalatenschappen van Anske Ritska. De verdeling van deze goederen en de regeling van schillen en schulden werd officieel vastgelegd in een baer (gerechtelijk akkoord) van 14 juni 1458 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref>, getuige de betrokkenheid van lokale notarissen en scheidslieden.

Anske Ritskes was de tweede vrouw van de vader van Dodonea, die ook van haar stiefmoeder geërfd had <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #218], 6-5-1454</ref>. Die erfenis, komt ook haar zoon Doede aan. Bij het huwelijk van Hajo en Dodonea in 1458 vrezen de broers mogelijk dat kernbezit op Ameland zo kan vererven op nakomelingen van Doede, wanneer hij zich bijvoorbeeld op de wal zal vestigen, terwijl die geen deel uitmaakt van de kernfamilie.
Opmerkelijk is dat bij deze regeling tevens wordt verwezen naar eerdere verplichtingen van Peter Camminga, hoewel deze reeds omstreeks 1440 was overleden. Dit wijst erop dat het hier ging om oud kernbezit, waarvan de rechtstitels en verplichtingen langdurig doorwerkten. Wat die betrokkenheden waren is niet duidelijk, Sicco werd ca 1422 geboren en was 18 toen zijn vader overleed. Als hij toen nog niet getrouwd was met Dodonea, gaan de verbindingen dus verder terug.

De context waarin deze regeling tot stand kwam, suggereert dat het behoud van dit bezit binnen de Amelandse machtskring een rol speelde. Met name gezien de positie van Doede, als erfgenaam via Dodonea, kan niet worden uitgesloten dat huwelijks- en erfstrategieën mede bepalend waren voor de totstandkoming van deze soen.

== 6.5 Dodonea Kammynga en haar testament ==
Dodonea Kammynga stelde haar testament op 22 maart 1499 op. Zij overleed na Hajo, die al vóór 1499 was overleden. In haar testament regelde zij de verdeling van haar goederen onder haar kinderen en kleinkinderen, inclusief:

* Pieter Kammynga en zijn dochter Gratiana, die in Leeuwarden woonde en een aanzienlijke erfenis had. Gratiana was vernoemd naar een dochter uit het eerste huwelijk van Dodonea.
* Doede Kammynga, haar zoon uit het eerste huwelijk, met de verdeling van zowel roerende als onroerende goederen op Ameland.
* Sjouck (dochter van Dodonea), met specifieke verdelingen van huizen en goederen, inclusief de statta in Kaminghabuer en andere landerijen.

Het testament van Dodonea was zorgvuldig opgesteld met getuigen, waaronder priester Mammo (zie ook de baer van 1483), her Fedde, Pieter persona, en de broers Jan van Tirns en Gysbert van Boelzwerd, die de inhoud bevestigden en de executie van het testament ondersteunden. <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00329 OFO I #440] (testament Dodonea Camminga, 1499)</ref>

Het testament van Dodonea toont een uitzonderlijk niveau van rijkdom. Legaten omvatten onder meer:
* gouden rijnsgulden;
* tonnen bier;
* tonnen ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Kuit_(bier) koyts]'';
* omvangrijke kerkelijke schenkingen.

Dit wijst erop dat de vervlechting van Jelmera- en Camminga-bezit niet slechts juridisch, maar ook economisch van groot gewicht was. Zo verwierf Hayo het Camminga-huis, dat daarmee bekend werd als het [http://www.stinseninfriesland.nl/AmelandsHuis.htm Amelandshuis of Heringahuis]. Hij treedt in deze periode ook bestuurlijk op in Leeuwarderadeel.

Deze materiële basis vormde een essentiële voorwaarde voor de latere erkenning van de Cammingha’s als Vrij- en Erfheren van Ameland.
<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00122 OFO II #82], 13-7-1476</ref>

== 6.6 Conclusie erfstructuur ==
Het geheel van deze akten en testamenten toont een complexe erfstructuur:

* De aanspraken van Sasker Heringa’s eerste huwelijk gingen door naar zijn kinderen Romke, Kempe en Hajo, waarbij de moeder Hylck waarschijnlijk goederen inbracht.
* De tweede vrouw Idt van Aylva bracht familiebezittingen in het huwelijk, maar had geen directe invloed op de Amelander erfenissen.
* Bastards en halfbroers, zoals Hannyke, kwamen incidenteel voor in testamenten en akten, maar hun aanspraken waren beperkt.
* De verdeling van goederen van Dodonea Kammynga na 1499 betrof zowel haar kinderen als kleinkinderen, waarbij Leeuwarder takken zoals Gratiana een rol speelden in de verdeling van het vermogen.

Deze herziene weergave legt de basis voor een correcte interpretatie van de latere hoofdstukken 7 en 8, waarin de verdeling van nalatenschappen en de juridische afwikkeling van Amelander goederen centraal staan.

= Hoofdstuk 7 – Consolidatie van de macht (ca. 1460–1499) =
In de periode tussen circa 1460 en het overlijden van Dodonea Kamminga in 1499 vindt de feitelijke consolidatie plaats van de heerlijkheid Ameland. Onder Hajo Heringa, gehuwd met Dodonea, komen bestuurlijke, juridische, economische en ideologische elementen samen die de eerder verworven machtspositie niet alleen bestendigen, maar ook legitimeren.

== 7.1 Consolidatie door huis, naam en traditie ==
De machtsconsolidatie onder Hajo en Dodonea is niet uitsluitend het gevolg van erfrechtelijke overdracht, maar berust tevens op het bewust cultiveren van een adellijke identiteit. Zoals Noomen heeft aangetoond, speelden daarbij huisbezit, naamvoering, wapen en overlevering een centrale rol. In de vijftiende eeuw waren de Cammingha’s verdeeld over meerdere families, waaronder de afstammingsfamilie op Dokemahuis en twee zogenoemde “huis-families”: de Eminga’s op Camminghaburen en de Jelmera’s alias Cammingha op Ameland.

De Jelmera’s, hoewel niet patrilineair afstammend van de oudste Cammingha-lijn, namen de naam Cammingha over en cultiveerden actief een Cammingha-identiteit. Daarbij werd teruggegrepen op oude tradities, maar ook nieuwe narratieven ontwikkeld. Zo werd beweerd dat reeds in de vroege middeleeuwen Cammingha’s het klooster Foswerd op Ameland zouden hebben gesticht en dit later naar het vasteland zouden hebben verplaatst. Noomen typeert <ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', in: Leeuwarder historische reeks 6 (1997), p63-64</ref> deze voorstelling van zaken expliciet als een ‘invented tradition’, bedoeld om aanspraken op kloostergoed en rechten te legitimeren, voorbijgaand aan de feitelijke Jelmera-afstamming. Ze lijken daarmee terug te verwijzen naar de oude rechten die de oude familie uit Blija mogelijk via Foswert gehad heeft. Ze claimen daarmee oude wortels uit het gebied.

Hoewel de heren van Ameland niet het volledige Cammingha-wapen voerden, maar het wapen Jelmera, gevierendeeld met één kam van de Cammingha’s <ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref> <ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/geschiedenis-van-het-wapen-van-ameland/ Jelmera-wapen]</ref>, is duidelijk dat zij zich nadrukkelijk als deel van de Cammingha-traditie presenteerden. Deze ideologische component vormt een wezenlijk onderdeel van de machtsconsolidatie in deze fase.

== 7.2 Geestelijk recht en jurisdictie: de verklaring van 1466 ==
In 1466 verklaart Hajo Heringa zich bevoegd om het geestelijk recht op Ameland toe te staan en te handhaven, los van de dekens en kerkelijke jurisdictie van Ferwerd (Foswerd) <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00098 OFO II, #64, ], 27-5-1466</ref>. In deze verklaring stelt hij dat er reeds vijfentwintig jaar geen effectief geestelijk gezag vanuit Ferwerd op Ameland is uitgeoefend.

Deze termijn voert terug tot omstreeks 1440–1441. Hoewel niet met zekerheid is vast te stellen welk concreet moment of welke gebeurtenis Hajo hiermee bedoelt, valt deze periode samen met het overlijden van Peter Camminga en de daaropvolgende overgang van rechten via Sicco en diens zoon Doede naar Dodonea. Indien het geestelijk recht of de feitelijke zeggenschap daarover vóór die tijd door Peter Camminga werd uitgeoefend, dan kan Hajo’s verwijzing worden begrepen als een claim op een recht dat volgens hem reeds een kwart eeuw oningevuld was en dat hij zich nu, als echtgenoot en erfgenaam van Dodonea, bevoegd achtte te herstellen en af te dwingen.

Deze interpretatie blijft noodzakelijkerwijs hypothetisch. De bron biedt geen expliciete onderbouwing voor de herkomst van het recht waarop Hajo zich beroept. Wel is duidelijk dat hij zich in 1466 als hoogste autoriteit op Ameland presenteert, ook ten opzichte van kerkelijke instellingen op het vasteland.

== 7.3 Economische rechten: sefang en gedeelde inkomsten ==
De machtspositie van Hajo blijkt eveneens uit de regeling van economische rechten, met name die verbonden aan zee en visserij. In het geschil met het klooster Foswerd, vastgelegd in de baer van 1483, worden inkomsten uit onder meer sefang (zeevangst) en aanverwante rechten expliciet genoemd. De opbrengsten daarvan worden tussen Hajo en het klooster gedeeld, terwijl de feitelijke zeggenschap en handhaving in belangrijke mate bij Hajo berusten.

Deze regeling bevestigt enerzijds het voortbestaan van oudere aanspraken van Foswerd op Ameland, maar maakt anderzijds duidelijk dat het klooster genoegen moet nemen met een gedeeld economisch belang zonder bijbehorende bestuurlijke macht. De heerlijke rechten – waaronder rechtspraak, handhaving en feitelijke controle – liggen bij Hajo en zijn erfgenamen.

== 7.4 De baer van 1483: bevestiging van gevestigde macht ==
De baer van 1483 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref> vormt het sluitstuk van deze fase van consolidatie. Formeel betreft het een bindende uitspraak door een college van geestelijken en notabelen, maar de samenstelling van dit college – met personen uit Leeuwarden, Ferwerd en Camminghaburen – weerspiegelt het netwerk waarbinnen Hajo opereerde. De uitspraak bevestigt zijn positie als dominante heer op Ameland, waarbij het klooster Foswerd zijn rechten behoudt voor zover zij economisch van aard zijn, maar geen zelfstandige macht uitoefent.

Hiermee is de overgang voltooid van een situatie waarin verschillende externe machten aanspraken konden doen gelden op Ameland, naar een toestand waarin Hajo Heringa, handelend vanuit zijn huwelijk met Dodonea en ingebed in de Cammingha-traditie, de feitelijke en ideologische controle uitoefent.

De gebeurtenissen van 1466 en 1483 bereiden daarmee de weg voor de erkenning van Ameland als een in hoge mate zelfstandige heerlijkheid, culminerend in de politieke constellatie van 1469 en de daaropvolgende periode.

= Hoofdstuk 8: Bestendiging van de heerlijkheid (ca. 1466–1499) =
== 8.1 Van erfpolitiek naar institutionele macht ==
Met de akten van 1466 en 1483 treedt Hajo Heringa niet langer uitsluitend op als erfgenaam of partij in conflicten, maar als gevestigde heer die rechtsmacht, inkomsten en bevoegdheden structureel naar zich toe trekt.

De verklaring uit 1466, waarin Hajo het geestelijk recht op Ameland opeist en handhaaft los van Ferwerd, markeert een verschuiving van gedelegeerde of betwiste rechten naar een door hemzelf afgedwongen jurisdictie. Dat hij daarbij terugverwijst naar een periode van vijfentwintig jaar zonder effectief geestelijk gezag, onderstreept dat deze claim niet als een innovatie wordt gepresenteerd, maar als een herstel of formalisering van een reeds bestaande situatie.

== 8.2 Consolidatie binnen bestaande verhoudingen ==
De baer van 1483 tussen Hajo en het klooster Foswerd laat zien dat deze machtspositie inmiddels breed wordt erkend. De uitspraak bevestigt niet alleen zijn rechten op inkomsten (waaronder visserij en andere opbrengsten), maar erkent ook zijn rol als bepalende partij in de verdeling en handhaving daarvan.

Van een eenzijdige machtsgreep is daarbij geen sprake: Hajo opereert binnen het bestaande juridische instrumentarium van baeren, zoenlieden en kerkelijke betrokkenheid, maar weet deze consequent in zijn voordeel te benutten. Zijn macht is daarmee niet revolutionair, maar institutioneel verankerd.

== 8.3 Het proces Egmond–Camminga (1527) ==
In 1527 komt het tot een juridisch geschil tussen het huis Egmond en de heren van Ameland uit het geslacht Camminga <ref>1818 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1818 Dagvaardiging van George Schenk van Tautenburgh, stadhouder-generaal in Friesland, aan Wytzo van Cammingha in het geschil met het huis van Egmond in de persoon van Magdalena van Wierdenburgh, douarière van Egmond, voogdes van Johan van Egmond, inzake de aanspraken van Egmond op Ameland], 20 november 1527 1 stuk, [https://www.canonvannederland.nl/nl/page/278111/de-camminga-s-en-de-nassaus. secundair]</ref>. Dit zogenoemde proces Egmond–Camminga vormt geen opmaat tot de machtsvorming op Ameland, maar een late, juridische toetsing van een positie die in de vijftiende eeuw feitelijk al was gevestigd.

Het geschil moet worden gezien tegen de achtergrond van oudere grafelijke aanspraken op Ameland, die door het huis Egmond werden geacht te zijn blijven bestaan. Deze aanspraken sluiten aan bij veertiende- en vroeg-vijftiende-eeuwse machtsinterventies in Friesland en op de Waddeneilanden, waarbij Ameland herhaaldelijk als inzet of bondgenoot verschijnt. Dat dergelijke aanspraken ruim een eeuw later nogmaals juridisch worden gearticuleerd, wijst erop dat zij nooit volledig zijn uitgekristalliseerd, maar evenmin effectief zijn geëxerceerd.

Voor de Camminga’s daarentegen was Ameland sinds het midden van de vijftiende eeuw geen betwist randgebied meer, maar een geïntegreerde heerlijkheid, waarin zij zowel wereldlijke als – in toenemende mate – geestelijke rechten uitoefenden. De machtsopbouw van Hajo Heringa, gehuwd met Dodonea Camminga, had tussen circa 1440 en 1483 geleid tot een situatie waarin externe aanspraken geen praktische betekenis meer hadden. De verklaring van 1466, waarin Hajo het geestelijk recht op Ameland losmaakt van Ferwerd, en de baer van 1483 met het klooster Foswerd tonen aan dat deze positie niet alleen werd geclaimd, maar ook werd afgedwongen.

Het proces van 1527 maakt duidelijk dat deze machtspositie achteraf nog juridisch werd aangevochten, maar tegelijk bevestigt het impliciet dat de heren van Ameland inmiddels als zelfstandige rechtsdragers werden beschouwd. Het geschil raakt niet zozeer aan de dagelijkse uitoefening van gezag op Ameland, maar aan de legitimatie daarvan binnen een breder feodaal en grafelijk kader. In die zin weerspiegelt het proces een spanningsveld tussen oudere, formele aanspraken en een inmiddels bestendige feitelijke situatie.

Daarmee vormt het proces Egmond–Camminga geen breukpunt in de ontwikkeling van de vrije heerlijkheid Ameland, maar veeleer een laat echo van eerdere machtsconflicten. Het onderstreept dat de consolidatie onder Hajo en zijn directe opvolgers zodanig was, dat externe aanspraken alleen nog langs juridische weg konden worden gearticuleerd, zonder dat zij de feitelijke autonomie van Ameland wezenlijk aantastten.

== 8.4 Dynastieke continuïteit na Hajo ==

De dood van Dodonea in 1499 markeert het einde van de persoonlijke vereniging van de Jelmera- en Cammingha-lijnen, maar niet het einde van de dynastieke constructie die door haar huwelijk met Hajo Heringa tot stand was gebracht. Alle bekende nakomelingen van dit huwelijk presenteren zich voortaan als ''Camminga'', waarmee zij expliciet aansluiting zoeken bij het oudere en breder erkende adellijke geslacht.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

Opmerkelijk is dat deze naamskeuze niet gepaard gaat met het overnemen van het volledige Cammingha-wapen. De heren van Ameland blijven het wapen Jelmera voeren, gevierendeeld met één kam van de Cammingha’s. Daarmee onderscheiden zij zich heraldisch van zowel de Ferwerder als de Dokkemahuis-tak van het geslacht Camminga, terwijl zij zich genealogisch en politiek wel als zodanig profileren.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63</ref>

Deze combinatie van naam en wapen weerspiegelt de uitkomst van de fusie: de Cammingha-identiteit verleent historische diepte en legitimatie, terwijl het Jelmera-wapen de verbondenheid met Ameland en de daar gevestigde machtsbasis blijft benadrukken. In Noomens terminologie gaat het hier om een typische ''huis-familie'', waarin bezit, traditie en machtsuitoefening zwaarder wegen dan zuiver patrilineaire afstamming.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

== 8.5 Epiloog: Ameland als territoriale identiteit ==

Dat juist het Jelmera-wapen – en niet het volledige Cammingha-wapen – verbonden bleef aan de heerlijkheid Ameland, is veelzeggend. Het wapen raakt daarmee los van een specifieke familie en groeit uit tot een territoriaal symbool. In deze vorm blijft het wapen verbonden aan Ameland, ook wanneer de heerlijkheid later in andere handen overgaat.

Na de Amelander tak van het geslacht Van Cammingha komt de heerlijkheid via vererving in bezit van het geslacht Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, waarna zij in [[De_verkoop_van_Ameland_aan_de_Oranjes|1704 wordt verkocht]] aan Johan Willem Friso van Nassau-Dietz. Via Willem IV en Willem V blijft Ameland onderdeel van het Nassause domein. Dat de huidige koning nog altijd de titel ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Titels_van_de_Nederlandse_koninklijke_familie#Historische_titels_van_de_Koning vrijheer van Ameland]'' voert, vormt de laatste schakel in een ontwikkeling die in de vijftiende eeuw, onder Hajo en Dodonea, haar beslissende vorm kreeg.

=Open vragen en vervolgonderzoek=
==Ritske genoemd als Jelmera?==
==Goederen te Unga==
1439: ''sauwenteen flamschem toe recknyen in Uwingha guede a Hwe en [de st]eet in Ritzeka guede to da heer wey en de foert mit dae guede deer Ritzeka vp bert had van Broer Aeylsem''. Hannyka krijgt van Ritske 17 Vlaamsen uit het Unga goed 'a Hue'? dat staat in Ritske's goed bij de heerweg en voort met het goed dat Ritske daar op verbeurd/gebeurd had van Broer Aylsem.

==Doede Siccosz. <1466?==
==Betekenis van 1441 (na Peter Camminga)==
==Vroege akten 1396–1429 en externe machtsinvloeden==
==Hypothese: Ritske geboren op Ameland==

=Bronnen=
==Secundair==
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Donia-oorlog Donia-oorlog]
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot]
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Ritske_Jelmera_Cammingha Ritske Jelmera]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA28&printsec=frontcover Vaderlands Woordenboek, Jacobus Kok, Vol 9-10, 1788], p28. Ameland zou al voor 1180 in het bezit zijn van de Cammingha's.
* [https://www.google.nl/books/edition/Kerkelijke_historie_en_outheden_der_zeve/N6NaAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA210&printsec=frontcover Kerkelijke historie en outheden der zeven Vereenigde Provincien, Vol. 5, Hugo Franciscus Heussen, Hendrik van Rijn, 1726], p210
* [https://books.google.nl/books?id=pYNMAAAAcAAJ&pg=RA2-PA37#v=onepage&q=jelmera&f=false De Geschiedenissen Kerckelyck ende Wereldtlyck van Friesland Oost ende West, Christianus Schotanus, 1658]
* Houwink
* [https://www.mpaginae.nl/Simon/WierstradeWalle.htm Adelsboek Friese adel], Op basis van de oorspronkelijke opzet van Simon Wierstra. Redactie Hessel de Walle & al. Volgens #80 bezat Ritske Donia te Hallum, en schonk hij dat aan Sasker bij zijn eerste huwelijk.

===[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA29#v=snippet&f=false Adelyk en Aanzienelyk wapen-boek van de zeven provincien, Abraham Ferwerda, 1760]===
Bronnen: Burmaniaboek, Petrus Camminga, Van Adelen van Cranenburg

Cammingha en Jelmera:
<blockquote>
De schakel der personen van deeze adelyke en oude Familie is eens begonnen opgemaakt te worden van '''Doctor Petrus Camminga''', die zynen Oorspronk had van eenen Ernst Camminga, die een Zoon had Bennert Camminga en een Kleynzoon Kempo Camminga, deeze zyn Zoon was Sids Camminga, alle oorspronkelyk '''van het Slot nog hedendaags Cammingabuur genoemd, gelegen onder Leeuwarden'''. De laatstgemelde Sids liet eene Dochter na met naame Hac, gehuwt aan eenen '''Gerraut van Camminga die gewoont heeft aan de noordkant van de Kerk van Ferwerd''', alwaar schoon er geen steen meer gevonden word van een oud Camminga Slot, de plaats echter daar dit Slot gestaan heeft, heeft altyd de naam van Camminga behouden. Doch dewyl het my wat deeze vier, namelyk Ernst, Bennert, Kempo en Sids Camminga aangaat, niet genoegzaam uit brieven en andere oude stukken tot noch gebleeken is, en de naam en roem van Gerraut wel het meest bekent zyn, is het my niet kwaad voorgekomen, van deezen als de zeekere en ontwyfelbaare Stam de Geslagt lyst te beginnen, hoewel ik echter de nakomelingen van Sids Camminga door zyne andere Zoonen zo als ik ze hebbe gevonden hier ook heb opgegeven. de zaak koomt my duister en laat het aan verstandigen hier over wel te oordeelen. Deeze '''GERRAUT CAMMINGA''' is een dapper en stoutmoedig man geweest en van een zeer groot gezag niet alleen by het gemeen maar zelfs by Albert Hertog van Beyeren Grave van Holland en toen ter tyd Heer van Friesland. By deeze stond hy zo hoog in de gunft dat hy hem Leeuwarden de Hoofd stad van geheel Friesland en drie treffelyke Dorpen Wirdum. Steens en Ferwerd als een Leengoed schonk, op deeze voorwaarde dat hy ten dienste van den Hertog op zyne eygene kosten altyd gereed zoude

hebben en voeden twintig paarden, ter verdediging van het Vaderland: doch indien men buiten het Land oorloogde, en ook wanneer het anders de zaak vereyschte, op kosten van den Hertog: gelyk het breeder is in het Diploma hem van den Vorst, gegeven in den Haag den 18 July 1399, (vid. Gab. p 25) onder het zegel van Hertog Albert, en zyne Zoonen Willem en Jan, in præsentie der Heeren van Arkelen en Philip van Wassener. Dit zal genoeg zyn aangaande het eerste gedeelte deezer Genealogie.
Wat het andere gedeelte dat van '''Ritske Jelmera, Heere van Ameland''' af geleyd word aangaat, deeze Ritske is geboren in 't jaar 1385, en naar het afsterven zyner Ouderen, '''gevolgd in het erfregt der Baronye van het Eyland Ameland''', dat geen hooger erkent en onafhankelyk is. Alhier heeft hy een '''Slot gehad Jelmera genoemd, sterk genoeg tot zyne verdediging tegens de stroperyen der Zeerovers''', waar van hy dan ook de naam van Jelmera ontleend heeft, daar hy eerst '''Ritske Unga''', naar een Landgoed in het Dorp Wierum in Dongerdeel gelegen, genoemd wierd: hy stierf in t jaar 1450, na dat hy een weinig te vooren, by Testament, aan zyne Dogters zeekere porties toegekend, en tot erfgenamen zyner overige goederen, waar onder was de Heerlykheyd Ameland, aangesteld had Kempo en Romke Donia, dus genoemd naar een '''Landgoed Doninga-state in Hallum''' gelegen, en '''Hajo Heringa''', die deezen toenaam naar het voorbeeld zyns Vaders ook heeft behouden. Dus is de Heerlykheyd Ameland van Ritske Jelmera eerst by voorregt vervallen op '''Romke Donia''', Ritskes oudste Kleyn-zoon, uit Sasker reeds te vooren gestorven. Romke, twee dochteren en geen manlyk kroost nalatende, kwam Ameland aan Kempo, zynen Broeder. Deeze ook zonder kinderen na te laaten overlydende, is dit Eyland gekomen aan Hajo Heringa, de jongste broeder, waarin hy ook door Karel Hertog van Bourgondien bevestigt is, gelyk blykt uit het getuigenisse van den Hertogh in dato 1469, schoon hy daar in '''Hajo Camminga''' genoemd word: de reden hier van is om dat hy gehuwd zynde aan '''Dodonea Dekama, Wed van Sicco Camminga''' en zyn Vrouw en zich zelven heeft laaten noemen '''Heringa van Camminga''', oorzaake dat het '''Slot Cammingaburg'' en ''Cammingahuis oppe Hueck'' aan deeze Dodonaa, by de dood van Gratiana, dieze by Sicco Camminga had vervallen waaren. Twee kinderen zyn er by deeze '''Hajo en Doed of Dodonea Camminga''' voortgesprooten naamelyk '''Petrus en Siouck'': aan Petrus is na de dood zyns Vaders by voorregt het Eyland Ameland te beurt gevallen, by wien en zyne Nakomelingen, altyd de naam van Camminga behoudende, het een zeer langen tyd gebleeven is. Doed, stervende in t jaar 1500, liet aan haaren Zoon Petrus Cammingahuis oppe Hueck, en aan haare Dogter Siouck, die reeds gehuwd was aan Rienck Eminga, Cammingaburg buiten Leeuwarden, waarvan ook deeze de naam van Camminga heeft aangenomen, en tegelyk met Cammingaburg, aan zyne Nakomelingen naargelaten. Deeze Naamveranderingen moeten iemand niet vreemd voorkoomen, nadien ze reeds voor de aankomst der Vorsten in Friesland in gebruik waaren; de meeste Edelen die voor die tyd haare eygene Jurisdicties hadden, en te hals en hoofd rechteden wanneer het gebeurde dat zy, of by trouw of door koo,p of op eene andere manier hare woonplaatzen veranderden, en in een ander Regtsgebied overgingen, veranderden ook hunne Namen en Waapens, maar na dat al het Regtsgebied op de Prinsen overging, en deeze over al der zaaken en regtsplegingen magtig wierden, is ook de verandering van Naam en Wapens als zynde nu de oorzaak weggenomen opgehouden om
</blockquote>

===[https://books.google.nl/books?id=AQ1VAAAAcAAJ&pg=PA72#v=snippet&f=false Stamboek van de vroegere en latere Frieschen adel, vol I, Hettema & Hamael, 1846]===
Bronnen: Burmaniaboek, Petrus Camminga, Van Adelen van Cranenburg
<blockquote>
Wanneer wij het Wapen van CAMMINGHA van JELMERA op Ameland ontleeden, vinden wij dat het eerste en vierde veld nieuw CAMMINGHA, het tweede en derde HERINGA vertegenwoordigen. Het vijfde is zegt men gewoonlijk JELMERA, het zesde Ameland. Dit laatste beteekent niets, want onbetwistbaar is het dat het eiland Ameland geen Wapen gehad heeft toen het nog geene Heeren had, en dat het het Wapen van die Heeren of een gedeelte van hetzelve tot zijn Wapen heeft aangenomen. Daaruit volgt, dat zes een Kwartier moet zijn van het Wapen der JELMERAAS en dat dezen het niet in hun Schild genomen hebben, omdat het het Wapen van Ameland was. Nu neme men in overweging dat het bedoelde zesde veld het gewone Wapen der UNIAAS is, en dat men verhaalt dat Ritscke Jelmera eerst is genaamd geworden Ritscke Unga, naar een Landgoed van dien naam, zijn eigendom, en dan zal men veellicht zijnen bijval niet weigeren, aan onze gissing dat Ritscke Jelmera eene UNIA tot vrouw gehad en met haar een Landgoed van dien naam behuwelijkt heeft, of wel dat hij Ritscke tot moeder gehad heeft eene UNIA, die een Landgoed van dien naam ten huwelijk gebracht heeft aan Ritsckes vader, en naar welk Landgoed Ritsche nadat het op hem verstorven was goedgevonden heeft zich altoos voor eenigen tijd te noemen. UNGA is wel is waar geen UNIA, maar voor het laatste schreef men oudtijds UNYA, en voor eene Y wordt allicht eene G gelezen, altoos bij mindere oplettendheid waaruit vergissing zoo gemakkelijk voortvloeit. '''Ritske Jelmera''' nu tot vrouw of tot moeder eene UNIA gehad en het Landgoed Unia bezeten hebbende, heeft toen hij den naam dier vrouw of dier moeder heeft aangenomen, ook zijn Wapen met het hare vermeerderd, en men zegge alzoo vijf en zes is JELMERA UNIA, en late Ameland daarbuiten. Even zoo heeft waarschijnlijk Sascker Jelmera eene DONIA tot vrouw bekomen, en met haar ten huwelijk het Landgoed Donia te Hallum, hetwelk zijn zoon Romcke geërfd heeft, weshalve deze dan ook, zegt men, tenminste behalve het gewone Jelmera ook het oude en echte Doniawapen, den klimmenden leeuw van sabel op een veld van goud, nevens hetzelve gevoerd en zich wel Sascker Donia genaamd heeft. Wie nu ook eenig geloof wil hechten aan de navolgende reeds van ouds bestaan hebbende overleveringen te doen te weten en het is billijk dat te doen.

I Dat er lang vóór Ritscke Jelmera Heeren van Ameland bestonden, die den naam van CAMMINGHA droegen, immers in de Kronijken wordt al op 876 van HAYO CAMMINGHA Heer van Ameland gewag gemaakt, zie: Winzemius fol. IIIa, en wat wij in de inleiding tot BOTNIA gezegd hebben.
II Dat die CAMMINGHAAS eigentlijk CANGHA geheeten hebben en dat eerst in of omtrent 1245 VALERIUS WATZE CANGHA dien naam met het oude Familiewapen veranderd heeft, Winsemius fol. 167a, dan zal men om het een met het ander en vooral de heerschappij der JELMERAAS met die der CAMMINGHAAS overeen te brengen, met ons veronderstellen moeten dat van die oude Heeren van Ameland eerst CANGHA en later CAMMINGHA genaamd, mede afstamden. Ritscke die zich Jelmera geschreven en een ander Wapen aangenomen heeft, en SICKE CAMMINGHA wiens weduwe hertrouwde aan Haye Jelmera zich genaamd hebbende Heringa, uit wiens dochter alle de latere CAMMINGHAAS gesproten zijn. Die HAYE was alzoo en zelf uit de CAMMINGHAAS gesproten en tevens de echtgenoot van de weduwe van den laatsten mannelijken afstammeling van een der takken van dat Geslacht, en eindelijk door het sterven van zijne twee broeders zonder zoons Heer van Ameland; waarlijk voor hem redenen te over om de namen CAMMINGHA en JELMERA en beider Wapenen op Ameland te doen herleven, en het oudste Wapen der CANGHAAS eene ster van goud eerst op lazuur later op keel op CAMMINGHA HERINGA ''sur tout'', te voeren.
Bij Ferwerda leze men in zijne inleiding tot de Genealogie van deze Familie op bladz 30 van zijn Wapenboek regel 9 in plaats van 1385, 1383 op het gezag van Burmaniaboek, en voege ingevolge dat boek achter de woorden na de dood zijns vaders vóórkomende op bladz 30 regel 16, v. o. in: 1486.
</blockquote>

=Goederen=
==Camminga==
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot te Wirdum]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot te Arum]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot ten NO van Ferwerd]
* [http://www.stinseninfriesland.nl/CamminghaStateFerwerd.htm Cammingha State te Ferwert]
<blockquote>De state of stins is al vóór 1400 gebouwd.
Cammingha te Ferwerd werd als gebouw voor het eerst in 1468 genoemd: als een slotken dat beheert is van een geheeten Ticke. In 1511 heette het Kammyngen guedt to Ferwert. Deze Ferwerder stins was een van de huizen van de Cammingha's, een der aanzienlijkste en ook vroegst vermelde Friese adellijke geslachten.
In de 12de eeuw worden verschillende edellieden, waaronder een Kempo, in Blija, een dochterparochie van Ferwerd, genoemd. In de 16de eeuw werden zij door Sibrandus Leo als voorouders van de Cammingha's van Cambuur en van die te Ferwerd beschouwd.</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/ThiarchiaEnCamminghaBlija.htm Thiarchia Stins en Cammingha Stins te Blije]
<blockquote>In Blija worden in de Abtenlevens van Mariengaarde in de 12de en 13de eeuw verschillende edele, danwel aanzienlijke leken genoemd, van wie de exacte woonplaats niet is te bepalen. Zo trouwde Menold Thiarchia aan het eind van de 12de eeuw met een dochter Rembrechta van de Rembrechta-stins in Marrum.
Twee broers, Asego en Kampo van Blija, die in de latere historiografie als Cammingha's werden beschouwd, leefden aan het begin van de 12de eeuw. Hun nageslacht en aanverwanten worden als nobiles aangeduid, ze waren betrokken bij veten, en ze gingen op pelgrimage naar het Heilige Land en naar Santiago. Abt Sibrandus van Mariengaarde (1230-1238) behoorde tot deze familie. Volgens de traditie stamden de Cammingha's van Camminghaburen bij Leeuwarden af van de Blijaër Cammingha's; mogelijk was er ook een relatie met Cammingha-state te Ferwerd. </blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm Camminghaslot bij Ballum]
<blockquote>Het dorp Ballum was vroeger de belangrijkste plaats van het eiland Ameland. In 1429 trad Ritske Jelmera op als woordvoerder van Ameland. Hij wordt beschouwd als de stamvader van de Van Cammingha’s, de latere Vrij- en Erfheren van Ameland. Of hij toen al de enige hoofdeling was op Ameland is niet bekend. Er wordt aangenomen dat de bouw van het kasteel aan het begin van de vijftiende eeuw plaatsvond maar dat is niet zeker. Gezien de hoogte van de terp is de oorsprong mogelijk enkele eeuwen ouder.
Naar Ritske Jelmera werd het huis een tijdlang Jelmera State genoemd maar dat zal oorspronkelijk we Jelmera Stins geweest zijn. Later stond het gebouw bekend als het Cammingha-slot.</blockquote>

==Donia==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniaStateHallum.htm Donia State te Hallum]
<blockquote>
Waarschijnlijk was Donia in Hallum één der oudste goederen van de familie Jelmera van Ameland (zie Camminghaslot). Volgens het Burmaniaboek gaf Ritscke Jelmera (1385-1451) de agrum Donianum aan zijn zoon Sasker bij diens huwelijk. Sasker ging zich sindsdien Donia noemen. Op het vasteland werd de familie Jelmera vaak Donia genoemd. Zo sloot bijvoorbeeld in 1444 Remko Doynge voor zichzelf en namens Sasschert zijn vader en Ritseko Doynge zijn grootvader samen met andere hoofdelingen een verbond met de stad Groningen. In 1450, 1452 en 1458 was Remka Doyngha betrokken bij verschillende erfeniskwesties.
Peter van Thabor vermeldt in zijn historie: "Ende in Ferwerderdeel wasser groote twijdragt tusschen die partije die duert tot noch toe, ende sint vele hovelinghen omme gheslagen (gedood - JL) onder welke die laetste was Tzaling Sitthijma. Ende die laetste van die vetkoopers was Runka Doijngha, die wordt ghebrant in die kercke toern in ’t jaer 64 omtrent Sinte Marten". Deze Remke Donia, aanvoerder van een groot contingent Vetkopers, werd aangevallen door Lieuwe Jellinga uit Britsum en zijn krijgsvolk. Die belegerden de Doniastins en na enige tegenstand wisten ze het huis te veroveren en "vernietigden het tot de grond toe" zoals Cannegieter schrijft. Rienk ontkwam in eerste instantie en vluchtte in de kerktoren van Hallum.

Lieuwe Jellinga belegerde hem ook daar en stak de kerktoren op 7 november 1464 in brand. Remke Douma kwam in de vlammen om, "waardoor," schrijft Occo Scharlensis, "de voorgaande moedigheid van ’t geslachte Donia gans te niete ging". Remke Donia volgde zijn grootvader op als heer van Ameland en noemde zich daarna ook wel Jelmera. Hij was gehuwd met Catharina Adeelen met wie hij twee dochters had, Hilck en Jetske.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniahuisNijland.htm Doniahuis en Doniastins bij Nijland]
<blockquote> Deze stins bestond mogelijk al voor 1424.
In het testament van Benedictus Donia, die eerst in Oosterend en later te Burgwerd woonde, wordt in 1424 melding gemaakt van goederen in Nijland. Benedictus was waarschijnlijk de grootvader van Haring Donia, die in 1458 op Nijland woonde.
Volgens Worp van Thabor lag het "sterck steenhuis" van Haring niet ver van de Hottinga State. In het eerder genoemde jaar 1458 wordt het Doniahuis door Goslick Juwinga en de Bolswarders, waarbij ze ook nog hulp kregen van Douwe Siaerdema, ingenomen en "verdurven". Vier jaar later, in 1462, deed Haring een tegenaanval en veroverde hij Hiddama steenhuis in Nijland, en ging daar zelfs wonen. Haring behoorde oorspronkelijk tot de vetkopers, maar treedt nu toe tot de Schieringers en in 1463 vindt er een gevecht plaats met Jancke Douwama, en wordt hij in Irnsum doodgeslagen.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniastinsAkmarijp.htm De Doniastins te Akmarijp]
<blockquote>De Doniastins stond ten noorden van de kerk te Akmarijp, gemeente De Friese Meren. </blockquote>

==Unia/Unga==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniastinsFranjumerburenMarssum.htm Uniastins op Franjumerburen bij Marsum]
<blockquote>
Zo'n honderdvijftig jaar later, rond 1420, staat er nog wel een kapel, maar deze wordt dan door de Schieringers onder leiding van leden uit de familie Siaerdema van Franeker verbrand. In 1575 waren de fundamenten van de kapel nog te zien.
Keimpe Unia te Wirdum heeft meerdere zonen, en één daarvan was Feye of Feicke Kempes Unia: "houelingh tot Marssum; deese Feicke heeft syn stins gehadt op Freniumerbuyren, de staten van Unia toebehorende alsnu jr. Oene Andries van Albada in den dorpe Marssum"
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniaStateAkmarijp.htm Unia State te Akmarijp]
<blockquote>
Van der Aa schrijft het volgende over deze State:
UNIA, voormalige state, provincie Friesland, kwartier Zevenwouden, grietenij Utingeradeel, arrondissement, kanton en 2 1/2 uur ten noordwesten van Heerenveen, te Akmarijp.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniaStateWirdum.htm Unia State te Wirdum]
<blockquote>
De “Tegenwoordige Staat” schrijft: “Het Slot van Unia, ’t welk de eerste stem te Wirdum heeft, was reeds door dat geslagt gesticht in de veertiende eeuw, en strekte tot eene veilige wykplaats voor Auke Keimpes Unia, toe hy in 1498, verzeld met veele huislieden uit Idaarderadeel, Rauwerd en Wirdum, de Leeuwarders, die uit de Wouden naar huis keerden, wilde aantasten, doch door hen geslagen werd.
</blockquote>

==Jelmera==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm Jelmersmastins te Dongjum]
<blockquote>
De stins werd waarschijnlijk rond het jaar 1300 gebouwd en werd reeds in 1410 de oude stins genoemd.
De terpbuurschap Bootwerd met de rechtvoerende staten Bootwerd, Jelmersma en Lyomawrdstera lag ten zuiden van Dongjum aan de weg naar Franeker.
De ligging van de stins van Jelmersma is onzeker. De oudste vermelding van deze stins dateert van 1410. Hij wordt dan vermeld als dae alda stinse, hieten Jelmersma; in 1429 en 1433 aangeduid als Jelmera staeten, der ma hat alda stins, en als Jelmera dat alde stins.
Vanwege deze stins was in 1410 Tjalling Rodmersma rechter. Deze woonde zelf in het naburige Kitzelum (zie aldaar).
In 1429 voerde Tjaerd Jonga het recht voor deze stins; zes jaar eerder deed hij dat ook voor Lyomawrdstra state in Bootwerd. Of hij zelf ook in Bootwerd woonde, is niet bekend. Goed mogelijk is dat echter wel, omdat de andere keren dat hij als rechter optreedt dit steeds is vanwege staten in de directe omgeving.1) In 1420 en 1422 wordt hij genoemd onder de Schieringer hoofdelingen in Franekeradeel die een verdrag met de Oostfriese hoofdelingen Ocko tom Brok en Focko Ukena sloten.

Jelmersma state en stins wordt na 1433 niet meer genoemd.
</blockquote>

=Middelseeuwse bronnen aangaande Ameland=
==Uit: OFO I==
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00137 #183] - 03-07-1466 Wigla Kmastra belooft Haya Heringha , zijn zwager, te Franeker te zullen verblijven totdat de baer inzake hun geschillen is uitgesproken===
<blockquote>
Ick '''Wigla Kamstra''' hly ende bythioge mey disse epena genwerdighe brewa hoe dat
ick '''Haya Heringha myn swager''' ontheet fan stonden an to Fraenker to tyaen ende
deer op myn sykerheed toe gaen ende wt Fraenker naet tho scheden wt myn sykerheed eer dyo seeck by compromisset barreth wtseyd schiowd schaet ende eyntlick
seend is Ende hatter in dat compromis ende inder baer fan penym wert bygrypen ende
foer peend dat steed ende fest toe halden ende weer dat zeek dat ick Wigla off ymmen
fan myn fryonden dyt inbreek ofta den ferd in breek den eerfseth deer Sytya myn
broer fan mynra weyna onder seth haet foerleryn ende wonna seeck ende dath eerfschyp deer '''my Wigla ende Eelka myn wyff fan moeder Ida''' an falla mey wrlern ende
wrschalt to habben to Haya off sin eerfnammen by hoeff sonder aller handa jen zidzen
by da eerlos troulos filos ende mynneed ende nymmermer beth neen gueden maen toe
andrien ende by da fyoerten beeth sonder allerhanda eerghalist ende nya infindingha
deerma hir in finda thyaen ofta bringha mey In een weerhed dissis brewis soe hab ick
Wigla foer sartonen myn seluis sigil tracht opt spacium dys breuis Int jea ons Herens
M° CCCC LXVI op den tondersdei ney ws lyaue Frouue dei wisitcionis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig.? pap., ongezegeld.''
</blockquote>
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00187 #252] - 09-09-1474 Botta Lioynghia en Syola Syds zn Buwyngha erkennen de bij baer gemaakte scheiding van het erfschap hunner vrouwen aan Haya Heryngha===
<blockquote>
Wy '''Botta Lioynghia ende Syola Sydszen Buwyngha''' hlyet enda bykannit mey dit
j enwirdich breeff ende quytancie hoe dat wy Haya Heryngha bytanckiet fuldeda ende
gueder layengha ende wtwysingha fan ws wyuena wegena als '''Hylke enda Jetthie Zaliga Romka Doynghia dochtera''' fan hiara an lauweda gueden enda eerwenschyp als
hiarem da fan hyara foer firderen an leten enda laughet sint hya sint '''lidzende in Ferwerderadeel in Dongeradeel jeffta op Aemland''' in pennynx heer in steden enda den
helffta fan dae steden in Jelmera trimdeel op dae dwnen fan dissen soe tanckia wy
Botta ende Syola fors. '''Hayen''' forbynaemd fuldeda ende gueder wtuisinge ney inhauld
ws baeris Ende al hiir toe jenst soe staed wy Botta enda Syola foerseyd foer ws enda
ws neykommen als fan ws enda ws wyuena wegana forser, ende hiare neykommen
Hayen fors. enda syn neykommen euwelick ende erflick '''toe Jelmera stata op Aemland'''
enda dae lytika meed ende een pennynx heer toe forrendeel ende des gelyke soe schil
'''Haya''' forbynaemd habba syn pennynga heer enda steden als Hayen dae toe deel f allen
sint inder delinge fors. ney wtuysinge der baer mit eer enda mit feer enda mit '''dae heerlicheed op Aemland'''. Als dat riucht, sefond enda sefang profyt fan peynthien dae jacht
den exzys ende allen dat '''deer zaliga Romka''' fors. by syn tydem brwckt enda bysghet
hath ende an '''Jelmera stata mey goed ende mey riuchta berra''' mey Soe dat wy ner ws
neykommen ner nemmen fan wser wegena nen meer saen ner spreeck schillit habba
ner meckia op Hayen fors. ner op syn kynden enda neykommen om disse forbinameda
lauwa gueden ende heerlicheden in enige riucht jefta buta dae riucht hemelick jefta
oppenbeer sonder enigherhanda falykant enda quade byhyndicheit wt seyd
a In een weerheit dissis breuis enda quytancie fors. soe hab ick Botta fors. beden
'''Hetta Hemmama''' dat hy syn sigel hat hwinsen benya ant spacium dissis breuis om
myn bede wille enda ick Siola fors. hab beden Syds Buwynga myn f ader syn sigel om
myn bede wille toe hwaen ant spacium dissis breuis want wy Botta enda Siola fors.
selff naet sigel leren sint Ende in een mara festicheed disser schecünge fors. soe habbet
wy wran ende zoen hoed deer wse nemmen buppa wse syglem scrionen staed jeffta
deer oeder lioed om wsen willa bysiglet habbet wse syglen mey hwinsen ant spacium
dissis breuis hwant wy by disser schedinge ende layenge ende quytschioldinge fors. wr
enda an habbit wessen ney wt wisinge der baer fors. Int jeer ws Heren thusen fiouwerhondert fyouwer ende tzanchtich op sinte Laurencins jownd martyr

ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de zeven aanh. zegels alleen fragmenten van het tweede, derde, vierde en zevende over.
Boven de zegels staat: 
1. S. Hettonis Hemmama. 
pro solo(?) Bottone; 
2. S. Sidzonis pro solo(?) Ziolone; 
3. S. Jellonis curatï in Rauwerd scilicet super arbitri; 
4. S. Dodonis curati in Nassen arbitri s.; 
5. S. Hermanni in Bergum curati; 
6. S. domini Tzalingi vicarij in Mersem arbitri elecxi; 
7. Sigillum dommi Hernumi in Ferwert curati ob rogatum Takonis Vnama
</blockquote>
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00219 #295] - 09-03-1479 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00242 #320] - 28-04-1482 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00244 #322] - 04-07-1482 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 #326] - 21-02-1483 Soenlieden maken een baer in een gesschil om Ameland tusschen het convent van Forswert en Haya Heringha===
<blockquote>
Wy '''Henricus by der nede Goedis, abbet thoe Aedwert, Sibodus thoe Lyouwerd, Mamrao thoe Wirdum''', '''Hermawnus thoe Ferwert''', presteren ende personnen '''Lollo vicarius toe Kamminghabuer''' duaeth kwd alle lioedem mith disse epena breue hoe datter waes enerhanda scylinghe twischen den abt ende conuent thoe Forswert fan der ener syda ende Haya Heringha fan der oedera syda rysende fan Aemland Huelke scylinghe
disse igghen voers. claecklos vp ws habbet bysprttzen ende wy habbetse ontfensen barred ende wthseyd in maneren neyscriouen

a Int aerst soe scil mijn hera dy abt mith dae conuentts '''lyoed haulda bruka ende verheera ende landsetten setta ende ondsetta ende al hiara renten berra fan al dae landen deer hiae habbed vp Aemland''' hiae sint Udsen hueerse Udsen sint sonder Metten Hayens jeff sijn effterkommen. Item foer dat '''riucht deer Haya mocht habba toe dae ''Suarta wald''<ref>[https://www.canonvannederland.nl/nl/page/324484/oerd-en-swartwoude Swartwoude]</ref> deer foer scilled hy ende sijn aeffta effterkommen als hiae kommed offte wawnied vp Aemland moegha gheyja wrt land fan Nes twischen dae ''Rijd ende den Sculbalgh''<ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/skutegat-bij-ameland/ 'De Riet' en 'Skûtegat']</ref> om hiaeren toe voermeytiuen'''. Mer jelkers scil dy abt int land fors. als '''twischen dae ''Rijd ende den Sculbalgh'' ''' dat riucht fan jeyjen selff haulda offte toe des claesters profijt verheera ffoerdmaer '''alla renthen deer kommed fan dae pijnken als foer dae fiskenye offte dae bischiirmenisse''' dae scilled dy abt ende dat claester fan der ena syda ende Haya ende sijn eerwen thoe lijka deela. Ende dae fijngueden desghelika alsoe fulla alse deer mey goed ende riucht halda moeghen aeck toe lyka deela bysonder deer f aeled twischen dae Rijd ende den Sculbalgh vors. Jelkers scil Haya dae fijngueden allenna vp riucht haulda Ende offt dy abt ende dat claester vorscrn yn den helfft fan '''dae pijnken ende fijngueden yn Nesse''' mochten wessa bihaenghed deer foer scilled '''Haya ende sijn effterkommen''' gvnstich ende helplick wessa den claester hiara gueden ebde riuchten toe bischijrmen Ende aeck dae riskeren pijnken ende sciplioeden ney hiara moeghen foer alla lioden als haedlinghen fan dae land verandrya. Item om dae nyoeghen steeden willa wy dat myn hera dy abt ende dy claester scilled hiara willa
bihaulden habba offse dae sinte Barbara leta bihaulda ende Haya sijn guede wille dwaen off hy sijn tree steeden sinte Barbara wil toe staen Hijr ney om den font thoe
Nesse scill Haya wield ner ontanck den claester thoe keera mer wil hijt ende dy personna off dioe meent naet consenteria soe moeghen set mith riucht wr andrya Toe
lesta sidza wy mith disser vorser, baer al hiara scylingha deer eer datum dissts breeffs wessen habbed daed toe wessen alsoe dat elck oerum al aulda scijlden wth gueder herte deer voerglijden sint scilled qwijtscijlda ende alla toe kommende riuchten ney inhauld ws baers voers. foer God ende dae wrald jaen ende consenterya Altingh sonder arghelist

b In orkunde des weerheeds soe habbed wy baerlioed vors. wse sigelen hijr onder henghed Ende om een maera festicheed habbed wy Hermannus abt ende meena conuentis lyoeden ws abdye sigel en* des conuentts sigel hijr mey aen henged Ende ick Haya voers. hab desghelika disse baer mith myn sigel bisigeled Int jeer ws Herens twsen fyonrhondert trya ende tachtich feria sexta post dominicam in albis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 19313 (Ameland). Orig. perk., van de acht aanh. zegels slechts kleine fragmenten over, iets meer van het derde, zesde en zevende. 
In dorso: Baer twiska Forswerde(r)a ende Haya om Aemland''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00260 #341] - 26-03-1485 (Hajo treed op, alderman)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00261 #342] - 13-07-1485 Testament van Doed, vrouw van Hantya Heringha===
<blockquote>
In den namma Godis amen Item dit is '''saligha Doed Hantya''' lyaefs leste willa ende testament dier hijo op her lest bygerret haet vaa Hantya tho folbringhen in teghenwirdicheits her Pieters her byriuchters ende bijchtfaers ende folie oer lyoden bede wrif ende mannen alhoe wol dat hijo fwajes cranck van licham nochtans soe waes hyo sterk ende wijs Van sennen in manieren is hijr ney volghet

a Item int aerst soe haet tejo bijspriteen her edele seel Godman hymelrijck ende Maria sim lyaue moder mey al dat hymelsche heerschip 
Item her leijgher stoed haet hyo bygerret by sinte Barbera 
Item vse lyauwe Vrou tho Hollum haet hyo tho leijd her een schote thoen stsijlck 
Item dyo oer schotte haet hyo tho leyd sancta Barbera tho Ballum teek tho en stzijlck 
Item dy personna tho Hollum haet hyo tho leyd .I. rinsgolden 
Item siin caplaen en hael rinsg. 
Item '''her Pieter tho Ballum''' een rinsg. 
Item her Pieter tho haet hyo tho leijd en hael rinsg. 
Item da berfote bruren ende da Jacopinen tho Lijouwerth elkerlyck en rinsg. 
Item da frouwe bruren ende da Augustinenses elkerhjck en hael rinsg. 
Item da cruus broren tho Franeker en riinsg. 
Item soe haet hyo byspritsen da armen .XXX. paer schoen 
Item '''Hantya Heringha her man''' haet hyo tho leyd ende byspritzen tho lijaefgeften .X. schielden ranten in '''Bernser goed''' tho ewijghe tijdern 
Item voert oen soe haet hyo tho leyd Hantya her selueren rieme mey al da oer seluer wirekim ende din schil Hantia vorscr, her edele seel weer bytinse mey offerhande tyden delen eerliken ney dis landts manieren fyaertich jer langh 
Item '''Tyaerd her broer''' haet hyo tho leyd .VI. schyldench ranten voer vt her gueden 
Item '''her audste suster''' haet hyo tho leyd her blauwe claen mey her rada tabert 
Item '''her jonxste suster''' haet hyo tho leyd her boxhoern claen mey her blawe rock 
Item om en maerre festicheit disser vorscr. ponten soe hab ick her Peter tho Ballum mey Somnnghe van myn ondersetten beden her Pieter tho Nes dit vorscr. testament tho bysighelijen want ick selm nyn syghel fyeren bin Ende ick her Pieter vorscr. hab dit brief bysighelt om disse vorscr. lyoed beda willa Int jeer als ma scrijoen M° CCCC° LXXXV° ipso die Mergarete virginis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Oude copie, pap.''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00329 #440] - 22-03-1499 Testament van Dode Kammingha===
<blockquote>
In nomine domini amen
Int jeer ws Heren tusen fyouwer hondert ende nyoghen ende nyoghentich is commen dyo eerwirdighe frow Dode Kammingha, des freeds foer Palme als deys ney sinte Benedictns, foer '''ws maister Mammo''', her Fedde persinnen thi Aldehow, ende her Pieter, personna thi Nyahow, broer Jan van Tirns, prior der Jacopinen in Lyoewrd, ende broer Gysbert fan Boelzwerd, fesmaester aldeer, ende haet her testament ende laeste wille mecka in manieren ney scroyu

a Int aerst soe beuelt Dode vorsn den almachtighen God her siel. ende dat lichaam der eerde dier dat fan commen is ende byarret her legerstoel thi da Jacopinen in Sicka greff ende byspreckt aldier XII gouden rynsche gownen 
Item so bysprectze tho Graetthia lien, jeffta pronda in sinte Katherine tzercka twien alda schilda dier ghaen schilla wt Ghercka ende Haetthia steeden 
Item so bysprectze sinte Katherine, her haedfrow, ende dio kapelle tho Kamynghabuer, dat gyen dat dae twa steden voernaemdt meer tho heer gielden tho lycke tho delen 
Item so bisprectze thi da tzeercke, jeefta capella tho Kaminghabuer, tho help tho tymmeringha X rynsche gownen 
Item den personna tho Kaminghabuer, een gouden rynsche gounen, ende her Cornelius ende den pronda prester op Graetthia, hen elcx een rodolphns postulaet 
Item so bifestighet, hyo dae freeds bollen dyr fan aldis brocht sint van Kamynghabuer, ende Doede voerd an by her tyden brocht haet ende byswierget dier mey tria pondameta terpland tho Harmswird, ende jeff dis trie pondameta naeth foldwaen mochten so leyt hyo dier tho een brieff fan een gowden rynsche gowne jeff schilde rentha dyer hyo kaped haeth in Popkama goed, hockera her Feddo schil weer in lossen mey al socke payment als dat brieff in haut dyermen oer renthen schil weer om kapia om dae freeds bollen tho voldwaen om sillicheit der sielen dyer dis landen fan commen sint

b Item sinte Cecilie, haedfrow tho Leckum, een gouden r. g., ende her Albert personna aldier, een rodolphns postelaet, ende den jongher prester aldyer een hoerntgis postelaet 
Item tho Medum een hael gouna ende den prester aldyer een hael gowna Item sinte Vyt een gouden r. g. ende den tween personnen maester Mammo ende her Feddo elckx een gouden r. g. 
Item ws lyaeff, Frow tho Nyahow, een gouden r. g., ende den personna mayster Pieter een gouden r. g. 
Item dae oer presteren binna Lyowerd, elckx een ½ postelaet 
Item dae baervoete broeren in Lyowerd V gouden r. g. 
Item sinte Anthonins ende sinte Jacob gasthusen elckx een gouden r. g. tho hyarra needdrufticheyt 
Item den personna tho Raerd, een gouden r. g. ende her eyn prester op her lyen aldyer, een hael gouden r. g., ende dae oer presteren aldyer elckx een hael postelaet 
Item elcka tzercka in Lyowerderadeel, een stoeter ende elcka personna, een stoeter ende jongher prester twyn stuueren 
Item her nifften tho Syon, elck een hael g. r. g. 
Item tho Syon ende Werd elckx '''twae tonne koyts''' 
Item tho Foswert tho Ghenaerd ende Beetlehem 1), '''elckx twe tonne koyts''' 
Item tho Dockum Clircamp ende tho Sinte Marie gaerda, elckx een dauids g. 
Item her myegh tho Gerckis claester, een hael g. r. g. 
Item dae sisteren tho Angwird, een hael gouden r. g. 
Item tho Bwingha claester, een dauids g. 
Item tho Aedwert, een gouden r. g. 
Item dae sisteren tho Wiswert, '''een tónna Hamburgher byer''' jeff '''twa tonna koyts''' 
Item dae oer claesteren in Aestergoe ende in Westergo, tha farra naet bynaemd, elckx een gouden pennich 
Ende dae twa oer biddende oerda, elck een hael gouden r. g.

c Item Syouck her dochter, bysprectze her huys dyer hyo nu selm in wennith tho farra wt mit den steed dier dat huys op steet mey dat haele tilber goed 
Item Graetthie Pieters dochter, bysprectze Graetthien Kamingha scotte ende Sieke Pieters zoen Sicka Kamiwgha riemma billert ende Wythia Pieters zoen, XXX g. r. g. des (ghelyckes) tho een riemma 
Item so schil Pieter tho farra wt habba, den statta in Lyowerd, ende dat silueren schinckffet Kamminghaburch 2), ende Syouck des ghelyckes de statta tho Kaminghabuer, ende Watthia ende Wythia Syoucke soenen, elckx XXX gouden r. g. jeeldis elck tho een riemme 
Item so maecket hyo ende set eerwen al her gueden replyck ende onreplyck her kynden, als Pieter Kammingha her sin, den twadeel ende Syouck her dochter, den trimdeel ney inhoudinghe her meckbrieff ende foerd oen alle oer schyllingha dyer twiscke hyarrum sin jeeff te vallen mochten, om Haya ofte Doede alter letena gueden, Pieter ende Syouck dat claeckloes tho bliuuen by ffyower iefte fyff eerbere mannen dier Haya fan beda syden hier tho schille tziesa, ende hwa dat naet dwaen wil fan Pieter ende Syouck dy schil verbert habba fyfftich gouden r. g. tho profyt tho dae trye perrochi tzereken ende Jacopinen in Lyouwerd 
Item soe set hyo executoren her testamentis Pieter Kammingha her sin, ende Syouck her dochter, ende wil dit voersn testament habbe halden ney alle ryochten eens testamentis offte oer lesta willa

d Meckit is dit vorsn testament fan Doede vorsn int jeer ende dey vorsn, in jeenwirdicheit maester Mammo ende her Feddo personnen thi Aldehow, ende maester Pieter personna tho Nyahow, broer Jan van Tirns prior der Jacopinen in Lyowerd, ende broer Gysbert lesmeester aldyer, ende aeck oerkenen dyer tho roepen. Hanthia smit Hans scroer, ende Gherbren tapper burgeren bywnen Lyowerd, orkenen dyer tho baeden ende roepen des tho oerkonde, siglet mey myn sygel mayster Mammo vorsn, foer my selm, ende mayster Pieters weyna personna tho Nyahow, om syn beda willa. Ende her Feddo vorsn foer my selm, ende Hanthia ende Hans ende Gerbren vorsn beda willa ende van my broer Jan fan Tirns, foer my ende broer Ghysberts vorsn beda willa mey dat sighel myns prioerscip

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de drie aanh. zegels het eerste en derde iets beschadigd, het tweede geheel bewaard. Een geauth. copie, pap. hiervan Fr. Gen. Arch. Burm. Eys. 53.''

Onder dit stuk staat: 
Item disse copie ys dyo riuchte copie deer dat principael testament deer bysiglit ys wt screwen ys dat byly ick her Fedde meijn hawntscrift
Ego frater Petras de ordine /ratrum minornm de obsexuancia testificor scriptura manus proptie de licencia wewerabi/is patris
Mostri gardiani Lewerdensis qnod Aaec copia testamenti concordat
in sensu cum suo origina(li) in presenaa mea dum adhuc eram
in seculo et ecclesie beate Marie i>irginis nov e curie curatns confecto demptis addicionibus postea in maxgine cum minori colamo
consciiptis quave rogo vewerabilem patrem fratxem Johannem de
Tirns /ratrum predicatomm in Lewerdia priorem et magistrum
Mammonem ecclesie sanctt Viti cutatum ut hanc in publicam
redactam suis sigillis communiant vice et nomine meis pro ut
</blockquote>

==Uit: OFO II==
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00034 #17] - 01-01-1433 Rechtsomgang van Franekera deel I===
<blockquote>
Dits dat register en de dioe ordinancie van Fraenkera dele, hoema dat riucht seel fera, ende seel om gaen in dat deel

In nomine domini, amen.
In Fraenkera dele soe sinter fiouwer fiaemdel, ende dae habbet elck iers acht riuchteren, ende dij achtenda is dij grietman,

a Int aerste als van Fraenkera fiaerndel, dat is Fraenkera ghae ende Donghum is een
fiaerndel, ende dat soe deeltma an fiouwer. Dat aerste is Zijaerdama, Edeghum, ende
Erdenze. Dat letter is Ztalwert, Lollegum, ende Dodeghum, Dat tredde is dae Buren,
Witzense, Wlanckum, Werum, Gatswert, Wrdsettra, ende Werringa. Dat fiarde sint
Doraiinga. Ende des fiouwer fiamdel habbet elck ieris tweer eden, ende hiae deles aldus.

b Int aerste soe ferath Zijaerdama, Eddeghama, ende Erdenzera dat halue riucht
toe ienst Ztalwerdera. Lolleghum ende Dodeghum elck syn ieer een eed, ende dat halff
en halff. Zyardama dat oer ieer, want hiae nu Edeghama ende Erdenzera riucht
aghen; Ende Ztalwerdera, Lollegama, ende Dodeghama dat other ieerscher, elck
buurschap zijn ber, lijck om toe gaene, want elck buren habbet tria riucht ferende
stathen, Lollegum Intisma Tijaertha ende Jellingha stathen, Item toe Dodeghum
thria, als Heslinga statha op tha aestere terpe, ende Hildarda, en de Fertsa bij dae
grata were dae twa huusew,

c Item int wester eijnde, ende Downinghama delet hiara riucht als wel an twa, elck
sijn berre eenen eedt. Ende dijne so delet hiae aldus bij tarnen. Int aerste int wester
eijnde soe sinter nu tre tarnen. Dij aerste sint, Witzensera, en de Rossinga toe gader,
Dij lettera sint Lijolama, Wijbranda, ende Doijkinga 1) [Item tredda taem Gaetswerdera ende Sibranda] toe Wlanckum, ende disse tree tarnen dae ferath dine eed alser compt, Int wester eijnde elck sijn ber, Witzensera aller aersta, Gaetswerdera deer nei, ende deer efter Lijola 2) dat sint Lioelama 3), Wijbranda, elck sijn ber 4)

d Item in Downinghama ghae 5) sent is wel thre tarnen, Dij aerste taem is Wrdsittra,
Aijluffisma, ende '''Heringa''', ende in dissen 6) taem soe compt dioe gretenije 7) al tyda '''als dioe compt toe Donghum''', want dae in Fraenkera ghae int wester eynde ferath
nene gretene. Item dij lettera taem is Botwerdera, '''Jelmera dat alde stins''', ende Lijomawrdstera 8), Item dij tredda taem sint Kitzelama “), ende deer sint alsoe wel houwer riucht ferande stathen, als ick vernymen habbe s ), Roedmersma thria, ende Lijuwama een, ende disse thre tarnen ferat dine eed alser compt toe Donghum, dij aerste 10)
taem, neij taem, ende ford elck sijn ber in dae tame u 11)
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037 #18] - 1406-1438 Rechtsomgang in Franekera deel II (item w)===
p37
<blockquote>
Item nu weetstu hoe dae tarnen sint van riucht ferande stathen, nu sceltu wita dat
bi fortidem 83) soe wast graet ena 84) grietman toe wessen deer nu graet bemte is, ende
deerma nu naet jern habba wil, Ende deerom soe scheltu wita, dat on mawnigha tarnen ferath dae gretene, ende deer deer 85) bij mijner tijd feerd habbet, ende dae
gretene ferath dae thria fiarndel, ende dat fijaerde feert nijwmermeer nene 86) gretene dat sint Ztungha 87). In hiara tarnen ferath hiae tweer eden, ende nene gretene bij langher tijd,

a Item

[...]
</blockquote>

p38
<blockquote>
f Inden jere wzes Herens M CCCC ende X op Aller hyllingen dey.
Item Siurd Hesselinga grietman van Hitzum van Sicka weijna ende staeten Welgripsma der hioe heden thoe Hitsum.
Item Sibet in Kee ruychter van Kee in dat wester fiaerndel.
Item in Franikera fiaerndel.
Item Hilla Intissma ruychter van Intisma huyse.
Item '''Ztaelinch Rodmersma ruychter van Donghum van dae alda stinse hieten Jelmersma'''.
Item in dae aester fiaerndel.
Item Tako Witzens ruychter van Schalsum van Sybets weyna in Stunga.
Item Sycka Syaerda ruychter van Coygghum van Hildarda staten,

</blockquote>

p41

<blockquote>
w Inden jere wzes Herens '''M CCCC ende XXXI'''.
Item '''dioe gretene thoe Heed op Luygga staeten''', ende '''Jelmera op Aydelen Ferdese, ende dae hoede van zynder weyna, als Tzalingh Rodmersma dat aersta fiae(r)ndel''', Brontich in Jerum ende dat letter, Hilla in Eslum dat tredda, Peter Campstra dat leste; ende ena thoe tree terde den eed als een ruychter.
Item di eed '''thoe Tampterp op Bolta staeten, Peter Campstra ruychter''' in Franikera fia(r)ndel.
Item di eed ''thoe Doedeghum, Sicka ruychter''' van her Yntes weyna.
Item di ora eed '''thoe Dongum op Kytzelama staeta, Tzalingh Rodmersma ruychter''' int wester fiaerndel.
Item dy ena eed thoe Fingia, Douwa Herbadeghum ruychter.
Item di ora eed thoe Midlum op Laus staeten, Remer Lioula ruychter in Tzummu fiae(r)ndel.
Item Broutich in Herum berde den ena eed.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00098 #64] - 27-05-1466 Hayo Heringha, hauschyp op Aemland, staat geestelijk recht toe op Ameland===
<blockquote>Ic '''Hayo Heringha hauschijp op Aemland''' bekenne met disse brefue ho dat ic to
stand disse decken en de ors deckennen deer hijr ney come mochten to riochten en de
herra riocht to forfolgheen in riochtferdighe secken op Aemland en de naet to Ferwert
vt da yenne op Aemland ney ''dam datter nen decken riocht haet to Ferwert benna
XXV jeer''' Ende ick stand die decken to hiara ban op Amland fanda mysdedigha op
gueder lyoede kennygha En de weer dat secke datter emmen weer deer dy decken naet
fol dwaen wolde by guede hoede reed op Aemland en de des decken ban naet achten
wolde ner God of herra aeynd seel sellicheed naet schyaen wolde oen en de lickwol deer
to buppa gaen wolde to tzerka en de God naer menscha frochte wolde deer dy decken
syn fol riocht fan to nymen want ick nemmen wol sterkya in herra sonden mar datse
hemmen by kan en de by kera ende libba als crysten hoeden schildich se[nt t]o dwaen
a weer dat secke, dat hijr toe buppa en fan horra wegenna, deer
[scjhildich se[nt] dae decke[n].... to for folie.... mysdwaen wolde in lyf of [guet]
dat 1) wol ick halda op [herjra lijf en de [guet] en de for folya mey riocht wee[r] dat ick
mey of kan In orkonde dissfs vors. waerheft so '''hab ick Hayo Heryngha vors. dyt
breef by sygella mey myn selues sigel''' Int jeer ons Heren M° CCCC° LXVI opden
tysdey ney Pynxteren

''RA. Lw. KI. F 4. Orig. pap., het opgedrukte zegel bijna geheel ver dwenen. Ch. I, p. 614.''

1) Hierachter is ,ick’ doorgehaald.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00122 #82] - 13-07-1476 Grietman en mederechters in Leeuwarderadeel doen uitspraak inzake geschillen over het slaaten der Ee tusschen het zuider en het middelste trimdeel ter eenre en het noorder trimdeel ter andere zijde===

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00249 #214] - 1439 Voogden bevestigen de boedelbeschikkingen ten gunste van Hannyka Ritzeka zn van Ameland en Thide Doeka dr Hemmema===
<blockquote>
Wy '''Peter Kamyngha, Menna Thietza en de Gherreth Kamyngha''' bi thiogeth en de bi kannet mit desse eppena br eue dat wy deythingis liode in een meen foer garinghe
des aftmonddes wessen habbet als twiska '''Hannyka Ritzeka soen fan Aemland''' en de '''Thiede Doekka dochter Hemmemma''' deer in alducka manere bigripen is als hier ney fulget Int aerste soe jaet en de reket '''Ritzeka en de Sascher sij soen Hannyken vors.''' toe frier wt ieftigez birndlinze des jeres hondert klinekerda to rente den klinekert '''bi sauwenteen flamschem toe recknyen in Uwingha guede a Hwe en [de st]eet in Ritzeka guede to da heer wey en de foert mit dae guede deer Ritzeka vp bert had van Broer 1) Aeylsem''' Ende hoet des[e] vorser, guede meer draggat toe rentte dan honddert
klinekerda Ritzeka dat vp to berran E nde hoet se myn dwaet to rente Ritzeka en de ascher dat toe foer f uilen Enig '''Ritzeka en de Sascher Hannyken''' desse vorser, guede
fu en de qwnt to lywerien 2) van al oen spreke van hiara weyna iefta Hannyken oders aldus fulla friis guedes to liwerien als vors. is En de Hannyka desse vorser, guede to
leten en de to lauwigien hweer dat se God en de dij daed brincht Enie weert secke dat '''Ritzeka Sascher en de Hannyka vors.'' enygher handda hemelike eer forwarth mackad hede iefta after forwerth mackia wolde deer desse vors. bimdlentze mey muchte bi kriinst wirda dat hio naet wth kome iefta naet foelie alst God ende dij daed brincht dae al to mael alheel daed en de wanmachtich toe wessan

a Item soe schil Thiedde Doekka doechter vors. lick ney wessa Ende lick fyr tasta to her faderlika guede en de to her moders guede en de to ielkers lauwem als een knappa kynd fan Doekka kyndem.
Item soe schil '''Thiede int arste habba oen herren broders deel Broechtsma statta en de dat land akat aldeer to bi heert toe Berdlikum''' en de '''Hannyka schil vp Hemmemma statthem to Bessem wannya vnt Doekka sennan to buck westa komat'''. En de is Doeka sennan to buck westa kommen synt Hawnyka hemmen da stattha to remen en de des naet [to wjeygerien En de Hawnyka Doekka kynden mit bihaldena guede toe halden vnt hia to buck westa kommat En de Hannyk[a]....
[vo]rscr. kyndenna renten vp barra en de fri habba foer thanck en de foer vn thanck sonde/' aller handa deelschip w.... [buck wejsta kommen synt als vors. is
Item soe schillet tweene froede mane kanna twiska Hawnykan en de Wobben hoe n.... soe fulla renten dat Wobba vpberra schil vnt dae kynden to buckwesta kommat Ist secke dat se selff n.... ghe al argelist en de nye fundenisse wt seid in disse vorser, forwerth

b In een weerheit des briewes so habb[a wy '''Peter Kamm]yngha Menna en de Gherieth''' vors. deytingis liode wse sighelen oen spacium des briewes hwentzen En de wy ....
Doyngha vors. habbet ws sighelen hier mey on spacium des briewes hwentzen Ende om een marra festichei[t soe habba w]y Wobba Poppyngha Renyck Poppa zin en de Schelta Liaukengha deer mondden en de foer warren desse vorser, [kynden syn]t wse sighelen hier mey on spacium hwentzen Int jeer vns Heren M CCCC en de nyogenew tliritich vp sunte .... dey

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de acht aanhangende zegels niets over.''

''1) Hs. hiervoor ,broder’ doorgehaald.
2) Hs. ,bywenen’.</blockquote>''

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 #215] - 08-05-1440 Testament van Peter Kammengha van Ameland===
<blockquote>
Int jeer vsis Herens thusend fiowerhundez/ en de fiowertich vp sente Wironis dey zo had '''Peter Kammengha''' froed en de wys van zenne al was hy krank van lichama
maecked zyn leste testament en de lesta willa en de welde dattet fest machtich scille blywa in aldus dena manere als hir ney scriowen steth

a Int arste zo maecke/ hy to eerwa alzynes guedes tilber en de on tylber wth zeid jeffta en de bokengha zyne fiower kyndan in aldus dena manere dat '''Sicko ende Zywych scillet habba da twene delan'' ende Thiamke ende Zacke den threndel zynes guedis''' ende '''da stattha to Kammenghabuer scille/ Sicko ende Sywich to forendele habba''' Ende Thiamke ende Sacke scillet by frionda rede ende by da maerra dele der mondena bostegia zo scille/ hia den thremdel habba Ende Sick zyn lya scil habba da bi hielde der statthena to Kammengha buer ende scil bruka ende regeria alla da guede
ond tha kynden to bueckwesta kommeth 1) by rede der mondena der hy da kynden da guede by feilen had als Menno layama Gerrard Kammengha Renyck Kampstera ende Syko Mirtena
Item zo habbe/ Peter ende Zyce onder hemman maecked ende by grypew dat th et ene kynd scil vp dat ore lawghia hu danne da friondaw Zyca naeth
moye en de myth frede vp da huze en de in da guede lete zitta zo hat hio ther nyes
consent to racht dat th et ene kynd vp dat ore scil lawghia Item zo had Peter Zyca to
hir lyff stonde to leid alda stethan vppa dyke wth on dath dyap wth zeid Vbele
steede 2) Kammengha den scil Vbelo by halda zonder here to zyner lyff stonde en de
Garrerd scil aldeer fore weer vp baerra vppa Hoecke alzo fule als hem blyka mey

b Item zo had hy '''zyne legher stoe by jared''' to da Jacopinen by vser Frowa tot Noed
Item zo had hy hoecke hundek klencarda da scelma dela by her Hoytfs en de her Reynerdfs en de der mondena rede
Item da spreke der hy had vp Edo kyndan kampes da by feld hy da monden
Dit testament is maecked in fule gudera lioda andword als her Hynricks zyn persona to Kammeghabuer brodcr Thomas Kraen her Hoytis her Renerdfs to Liowerd presteran en de Syko Mertena Renich Campstera Garrerdw
Kammengha en de Vbeles Kammengha der aldeer to ropen en de beden weren Jowen en de scriowen des jeris en de dis deis als vorsc. is etc. etc. etc. In ene kenneze disser
wirde zo habb et wy Hynrich Hoyt en de Reynerd presteran en de Menno layama Gerrard Kammengha Syko Mertena ende Renyck vse zygele on dyt breeff hanghet
Datum als vorsc. is etc.

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., de zeven aanhangende zegels op een paar kleine fragmenten na verloren.
In dorso: Peter Kammyngha testament.''

1) Hs. koneth met verkortingsstreep op de o. 2) Er schijnt te staan: Vbeld steode.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 #216] - 24-06-1450 Overeenkomst tusschen Haye en Rumka Sasker znn inzake het erfschap door Sasker Doeynga aan Ritska op Ameland nagelaten===
<blockquote>
Wij '''Yde Heringhe ende Haye Sasker zoen''' ende miin hlieth ende bekanneth mit
disse jenwirdige compromis ende epena breue det '''Rumka Sasker zoen voor hem ende
voor Keympa zyn broer my Hayen''' hath ontheten ende to steedth den trimdeel van
det eerffschip deer '''Saesker Doeijnga ws vader Ritska op Aemlawd ws aldvader ende
Ael ws aldmoeder''' deer God nedich moet wessa leten ende lauwegeth habbeth hit se in
gold in seluer in quic in claed in land in sand in huijsingha in stinsinga in stoedim in
stattim in replyck in onreppelijck het ze in hoedena goedim het se det '''staeth Rumka
ende Keijmpa mij Hayen''' fan toe den trijmdeel wtseyd den foorndeel deer Ritska myn
aldvader Rumken hath toe wijsd neij vuijtwijsinghe Ritska testament
Ende dyn foorndeel schillet fiowr noegelijcke maen kanna tweer van elcker syda, har dij foorndeel
redelyck jefta toe graet se den naet Ende ist det hiae dijn foorndeel onredelyck fyndeth jefte to graet zoe schilleth disse fiowr deer hiae deer to nymath den foerndeel
meetghia jefta mijndria neij hiarra goed tynsen in zoenlicheed ief in ducht ende ist det
frov 1) naet eens moegen zoe schillet hia een wra tzesa eendrachtelycke jefte to
hloethie 2) hockera oerm volgeth om dyn wra disse kanninga dis foorndeels
forscen schilma kanna en de scheya als ic Haija forsc en to bwekwesta kom en de wij
Haija, Rumka, ende Keijmpa Aijlen ende Eelcken wse sisteren to lijke wt to jaen ende

to bijreden, en de dat bij manda vrionda reed, alting hijr op to resten, ende een goeden
ferd ende friondschip mit mannick oerm te balden sonder eergelist In een weerheed
diss is zoe habbeth wij Ide ende Haija foersc en om det wij neen sigel leren sint baden
Douwa Siaerda ende Scelta Roorda dat hia dit hreej wr ws wille bi siglia ende wij
Douwa ende Schelta forsc en habbet om beede willa Ydens en de Hayens vors. wse
siglen vp spatium sbreuis tracht om det wy hier wr ende aen habbeth wessen, Int jeer
ws Heerens M. CCCC ende vyfftich ipso die natiuitatis sancti Johannis baptiste et domini precursons.

Tprincipael van deesen was gescreuen in papier beuesticht met twie opgedruckte
zegelen van groenen was een weenich gebroecken. Onder doriginale een copie van
deesen, in pampier geselen zynde stonde gescr. deese nauolgende acte: Gecollt.
tegens doriginale beuesticht als bonen in absentie van mr. Jan Versteueren aduocaet
van partye aduerse die daer inne geconsenteert heeft is daer mede beuonden taccorderen behaluen heeft woordt hier bonen gesubreguleert te weeten frov— en was inden
principael niet wel leesbaer zoe tselue van ouderdom vergaen was Bij mij, ende ondergeteickent: P. Eemskerck.

Gecollt. jegens doriginale copie van desen gesc n ondergeschreuew, ende geteekewt
zoe uoeren verhaelt, is beuonde» daer mede taccorderen d en XXlew Octobris anno XV c . acht en de tzestich Bij mij P. Eemskerk

Fr. Gen. Arch. Sminia, coll. Cammingha. Copia copiae, pap.,
behoorende tot een aantal processtukken inzake het bezit van de heerlijkheid Ameland.
Hierbij nog een tweede copia copiae, pap., in het onderschrift iets verschillend.
Vr. Fr. 2g, p. 299.

1) Dit woord is onderstreept. Lees ,fiowr’ (aldus in de andere copie). 2 ) In de andere copie .hlotijen’.</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 #218] - 06-05-1454 Getuigenverklaring inzake het vervallen der nalatenschap van Anske Ritska dr op Ameland===
<blockquote>
Alle dae jenne deer dit breef schilleth syaen jefta hera lessen soe dwa wij Hentia
Tadingha en de Gerrluf Wyggama ende Sypka Jatiama kuud ende vppenbeer mit disse
epena brewe dattet ws wiitlick ende kuud is inder tiit dae '''sellighe Anske Riitska vp
Amlant dochter''' stoer dat hij o lyoud en de leet enew aften seen bij '''Syuck Dokama'''
heren afta maen deer hyo al heer gued vp lawijgeth ende dat kint is neij storen ende hath '''al sijn gued lawighet vp Syuck sijn fader foerscreuen''' ende Syuck hath aek al sijn gued foerd lawijgheth '''vp Doden sijn dochter''' Sijcka Kamywgha wiif dat dit dijo riuchte Godis wird is dat nyrama wij foerscreuen hjode vp ws syel ende consciencia
In een weerheed disses breuis vm dattet ws wiitlick ende kettich is als foersc.is soe habba wij
Hentia Tadingha ende Gerluf Wyggama dit breef mit ws sygelem bij sygeleth ende
ick Sypka Jatiama habbe beden Johannes Ydses seen dat hij dit bree/ vm myn beda
willa bij sygeleth hath ende ick Johannes habbe dit breef vm syner beda willa bij
sygheleth Int jeer ws Heren M CCCC° ende LIIII vp sinte Johannes dey ante portera latinara etc.

''ARA. ’s-Gr. Nass. Dom. 10313 [Ameland). Orig. pap., de drie opgedrukte zegels gedeeltelijk bewaard.''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 #219] - 16-06-1458 Zoenlieden maken een baer in geschillen tusschen Dode Kammynga ter eenre, Romka, Kempo, en Haya Sasker znn Doynga ten andere zijde===
<blockquote>
Folkerus byder nede Goeds apt te Lidlura wrmaw Sythia Mertna, Renick Kampstera,
Sybrew Hiddaraa, Yde Heraenga 1) soenlioede inder secke ney screuen dwaet kwd ende
oppewbeer datter ene schillinge ende twistenge weren twisken '''Doede Karamywga fander ene syda''' ende '''Romka, Kempo ende Haya Sasker Doyngha sennen fander oeder'''
sydae rysende '''fan Anzke Ritskens fan Aemlant dochters''' belenze deer mit riuchta
lauwa weren bystoren an Doede vors. fan foerwerden ende fan leenda jelde deer '''Romka, Kampa ende Haya''' weder van sprecken an Doede hucke vors na schillinge disse vors na
igghen habb et byspritzen ende bylouwef op wse vors. wrman ende soenloede aeleng
en de klaecklos te rede te riuchte of toe soenlyker soen steed en de fest te halden hath
wy te bare bringhet En de wy vorser, wrman en de soenlioed habbet disse secke schioed
en de schaet berrit en de wtseyd eendrechtlyke in al dus dena maneer

a Int aerst schillit ''' Romka, Kampa en de Haya vorser. Doede vors.''' wt wysa vyff en de
trytich pondismete yn notfestiga lande de dioe powdismeta mey jelda toe heer IIII
schillingen sonder dyken of vyff schilling ranth mey dyken oenbykommereth fan alle hand en te werrien ende te liwryen en de wtuisinge te dwaen eer sancte Micheels dey nest kommende bider wonnana secke.
Item hiir ney soe berriet wij dae efter stalliga pacht fan dae lande deer Anzken was te bedense jouwen fry en de quyt daed te wessen destelyka dat leende jeld deer silliga Ritska leend heed ende deer silliga Peter Kammynga
breef en de sigel foersteed schil wessa daed en de wtdeen.
Item ist seck dat '''Romka Kampa en de Haya Doeden''' se wth wysen dat foerbynaemeda land guedelick en de gued ertyrlick als hiir to ferra scriouen steed soe byhaldet wy Folkerws wrman dat sidzen an
wse om disse jenwerdiga jeers heer een hoer wyse Doeden aen of toe sidze ende Doede toe gongen op den aeyndom disse vors na landis fan stonden aen ney der wtuisinge
En de te jeers dey nest kommen 2) op dae ranten te gongena

b Hiir mey schillit schiouwet en de schaet wessa alle schille en de twyspan deer disse
vors na iggen habbet hauwen by twiska en de thiens mawkorem ont dissen dei Hucke
vors. baer disse vors. iggen habbet cowsentereth ende aen nemmen mid monde spritzen
mid handen louwet steed en de fest toe haulden in aller maneer als toe ferra
scriouen steed sonder alle ergh ende list des te teyken der 3) weerhede habbet wy Folkerws apt wr maen Sytia Renick en de Sybrand soenlioede wse sigelen tracht op dissen
breef En de ick Yde Herynga hab beden Aesege en Mantegum dat hy disse baer bysigelet haeth. Datum int jeer ons H(er)ens M CCCC LVIII op sancte Vitis jownd

''ARA. ’s-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Oude copie, pap.
In dorso: cuppya fan een baer.''

1) Hs. ,henga’, waarboven ae met afkortingsteeken aan de e.
2) Hiervoor is ,to gongen’ doorgehaald
3) Hierna is ,wirde’ doorgehaald.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00277 #244] - 21-10-1510 Testament van Sasker Heeryngha te Mersum===
<blockquote>
Inden naema Goedis amen Int jeer van fijftyen hondert en de tyen op alua tusen
maechda dey soe haet dy '''eerbera Sasker Heeryngha''' tho Mersun hoe wel datter waes
cranck van lichaem nochtan machtich en de ghesond van synnen oenmerkende datter
naet sykera is dan dy tijtlijka daed en de naet onsykera dan dy wra dis daeds syn testament jef lesta willa ordineret als hyr ney screnen steet in manieren aldus

a Int aerst byfelt hij God syn siel en de bijgezet sy n leegersteed tho Mersum indae
tzerka by syn patroen sancte Ponciaen Item hij byspreckt al dyer twijntich hoernthfs
golden toe een ny coercappa Item dat heylic sacrament een hoemthys golden Item
sancta. Maria een pond waex Item sancta Anna een pond wax Item sancta Katherina
Itm sancta Barbara en de sancta Margarita tho gaera een pond waex Item sancte
Peter en de Paulws syn apostel een pond waex Item sancte Nicolaws een eynter ryer
Itm dae fyouwer biddend oerda elx een tomia coyt en de dae predicawten en de mynre broren dyer to elx een encke/ goldena Item dae broerthys toe Franiker een hoemtWs
golden Item Aengu m Item Aelsu m Item Wyswirt Item Sygerswald en de tclaester toe
Tijoemaerum elx een hoernthijs golden Item soe macket hij een ewich aedeel to Mersum en de als Tyets syn wyf sterft dan Tietia deel tsy n op toe nymmen en de een ewich
deel foer hyra twa bee tho blyuuen en de dyr mey byhlestiget hy Hessama staeta toe
Mersum oen dae noerd aestera ig van dae tzerka lidsenio haet dae vors. staeten
jef dij steed bettera is dat sel gaen tho een sacraments missa dae renten dyr van

b Item hij byspreckt dy persynna een encko/ golden Item her Donna een enck el golden
Item her Renick een hael enck el golden Item dy coster sex st uueren toe miswyn oflaeten
Item hij byspreckt wrt deel eelck prester een stoetor ende elck tzerck also fulla
Item her Wopka toe Enghun een hoemthijs golden Item dij patroen tho Aesterwijrum
een enck el golden Item her Johannes dy persynna al dyer een hael enckeZ golden Item
her Gielt een oert golds Item her Claes toe Eelaerd caplaen sex st uueren Item her Claes
op Aemland sex st uueren Item aeck byspreckt hij Tietia sy n wyf toe liaefiefta Syorda
gued to Mantgum en de afis] hyo lyfs bylywot sy n sex kynden dat dan toe lyka toe
deelen Item soe macket hy eerwen van sy n gueden sy n sex ney screuena kynden in
dusdanich manier als dat Eelck syn sin sel habba dae staten tho Mersum toe forndel
hieteno'e Aesgna ende Haring syn jonxta sin dae stata to Aesterwijrum hieten de Gar-
baeda aec toe fomdel en de foerd dae oer fijouuer kynden als Abba syn jeldersta sin:
ende Hys syn dochters kynden : dae toe gaera staenda in hyra moers steed: Doed en de
Ysck sijn twa dochteren mey syn twijer synnen Eelck en de Haring vors. dissen sex
vors na bynaemda kynden sella mey mencoeren to lij ka eerfscip jef renten taesta
wtseijd dae vors na staeten alst vors. is

c Orkenen hyr toe roepen en de baeden als her Sybryn persynna toe Mersrnn her
Renick prebendarins: Feya Oenija Pijba Hetta zoen: Sipka coster en de her Donna toe
Mersuw als syn testamentoer En de om maera festicheft ende wyerheed van dit vors.
testament soe hab ic her Sybryn vors. foer mij self als een toe roepen orkena myn
sig el set opt spacium dis breuis en de wy her Renick Feya Sipka ende Pyba wy vors na
orkenen habbet baeden den eerbaeren her Egbert persynna to Deynum dat hij dit
testament foer ws woe sig ilia dijr ic Egbertns hab dijen om hyra vors na beeda willa
opt jeer en de dey alst vors. is. ic her Donna hab dit br eef jef testament onder-
screnen mey myn seluis hand al opt jeer en de dey alst vors. is etc.

''RA. Lw. Arch. Eys. Oude copie, pap.
In dorso: Copia fan silleghe faers testament
Idem met andere hand: Saskar Heringha testament''
</blockquote>

==Uit: [https://books.google.nl/books?hl=nl&id=aREvAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Doynia OFO III]==
p6
<blockquote>
liode, dwaet kuud, kanlick, ende oppenbeer mit disse epene brewe ende baer, dat deer was ene schylige '''twiska Haya Heringa, ende Yde sin moder, fan ene side; ende Wyggla Renicks zoen Kamstra, fan de ora syda''', rijsende fan Wygla berlinze ende Eelke berlinze, ende fan '''sillige Saskeris Doynia''' lauwen ende erruschip, in elke loege, hwer dat dit lidezen is, '''hit zee op Aemland, jeff in Ferwerdera-deel, jeff in Donerradeel ende inder Aestringa''', ende aeck fan '''sillige Keimpa Doiniga''' lauwen en erru-

p7
hyt bewijsd hat fan Garbada gued als forscrjoen is;
e Item om sillige Keimpa lauwen, zoe sidzet wy, alle da guede deer him aen kommen weren fan faer en faen aeld-faer, deer schillet Rimka jeff syn kynden ende Aert habban da twa deel, om dat Keimpa hiaer fulbroer was, ende Haia ende Eelk den tremdeel om dat Keimpa hael-broer was, in alle logum deerze lidzen sint, ende hatze wrasckia 4) mogen '''wtseyd Jelmera stins stoe ende staten mit dat forndeel 5) ende heerneneed? op Amland''', dat schei? Haya habba a) int een ende int feer?.
f Item da '''tien pondameten deer mit Saskerts testament byhlestigen sint in Onga gued''', da bute da deelschip to bliuven, ontertijds daat Saskers buckinga bystellet;
g Item so sidzet wy '''Doeden to fijff ende twintiga pondameta to in Enge gued''', ney inhald deer baer twisak Doeden ende Saskers kynden;
h Item on Reinck Her Juusma fangenschip ende raeff ende schade, deer Wigla deer fan hoed den schada enbata, schel Wigla selm habba, ende Haya ende Romka
</blockquote>

p23
<blockquote>
</blockquote>

==Uit: [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Wngha OFO IV]==

p9
<blockquote>
13-3-1483

Broer Tijmen te E. en Lijwa Bolta vidimeren het testament van '''Ritska Ielmera'''
Wy broder tijmen nuteryt woenheftich toe E. ende Lijwa Bolta bij kennit
ende bytioeget mit dessne Ieghenwoordigen breue hoe dat wy jabbet zijn een testament ende Leste willa dir '''Ritska Ielmera''' 1) 'den' god nedich zee In vortyden hat mackit ende Is bysegelit met v segelen/ hwelck Testament voorscreuen hault In van werd to werd als hyr ney screuen steet/

In nomine domini Amen/ Dit Is '''Ritschen Ielmera''' Testament of zyn Lesten willa al was hij cranck van Lichame hij was toch wytlyck ende gesunt van sinne In alsulcke forma ende maniere als hijr hae staet/ Item In dat erste dat hij mackit toe rechte erffnamen al sins gueden '''Remmeka/ Kempa ende h...''' 2) wt ...3) iefte almisse ende buk ... 4) ende zie tre broders hoer twe susteren als aeijle ende elcken wt toe beraden by vrende rade/ Item van diss voorscreuen guden zoe zal '''Remmeka'' vor die bernth der zelen '''Ielmera state''' to bisitten ende penningen hure als sie '''Ielmera steede''' gadelicx Liggnede Is nae Ritschen doot. Item zoe Legget '''Ritska Ioucken''' zynre doch-
</blockquote>
p10
<blockquote>
dit testament toe verbeteren/ ende met to vorargeren bij der peene die voorschreuen
Is als '''Remmeka ende kempa''' gelouet hebben/ In zijn handt als hij legghede was In zyn cranckheijt In heere Frederick persone op Ammelandt heere vbele to Blije heere Ropka to merrim ende tgeert zytgijma iegenwerdicheyt wat 13) wij voorscreuen Luden sonderlinge zijn daertoe gebeeden ende geroepen van '''Ritschen''' ende op een mera vasticheyt ende waerheyt disse voorscreuen ponten zoe hebben wij soorscreuen Luyden onse segelen vpt spacium disses thiegenwerdigen testaments gedruckt om '''Riska Remka ende 14) kempa''' beede willa/ ende Ick '''Ritsche''' voorscreuen In mere getuuch des waerheijts/ heb seluve mijn zegel op spacium disses breues gedruckt. Int Iaer ons heeren dusent vierhundert ende vijfftich ghescreuen vp sinte Anthonis dach confessoris.
</blockquote>

p15
<blockquote>
'''ene syda Remka oftha kampa fon der oer syda''' eerloes trouloes ende meenedich
</blockquote>

p39
<blockquote>
'''Haija Heringha''' aan de ene en Zioela Siidtzen Buwyngha vanwege zijn
vrouw '''Jetthie''' aan de andere kant brengen hun geschillen op zoenlieden

[Wy haija heringha fander eene]r sydae Ende zioela siidtzen buwyngha jet- 
this syn liaw '''zalige Romcka dochter doijnghia''' weyna fander oeder sijdae/ hly- 
et] ende [bijkannet] m[eij disse Ienwirdige] breue ende compromis hoe dat wy al wse 

5 
[...] 
10 
oeder syda Rysende fan '''zalige Ritska wngha''' Testament eerwenschyp ende lauwa 
ende '''zaligha sasker doynghia''' eerwenschip ende lauwa Ende foerd dae lauwa deer 
Romka ende kempa lauwiget habbat Ende allen dat fan hiara gueden ende lauwa 
is wtspritzen dat hya al hiara schylinga hit zee fan land fan sand fan lydzende 
15 eerwe of fan staende hwsen land renten hwsis her hit zee fan gold fan sel- 
uer fan wee fan bodele wan quyck fan klaede Ende fan alle gueden litick 
Ende Hin haere ende in cum? in ?ge Kempa .... omepnck? sonderinghe om son? 
ende stata stenze ende weynnynghe in balnera 4) buren mith hiara landen ende toe 
byherende landen ende land ende renten 5) op Aemland also dene als hiara renten 
20 in alle loegen deerse in freesland lydzen sinth. 
Item om da sanne fan lande ende landsrenten deer doede kammyngha hath to 
sprecken op zalige Romka Eerwen ney wtwisinge der baer ende baerbrewinge deer 
doede kammyngha deer op haed ende mey om dae waldede fan breck ende brand 
</blockquote>

p41 
20
<blockquote>
bruken soe bid ick her herman personne to ferwerth dat hy dit breeff om myne 
bede wille wold byseglie ende ick her herman vverscreuven om wybrandts bede wille 
dyt breef habbe bysegheleth Ende om een mara festicheet hwant wy her 
syurd broer benna ende jeppa to foldeghum in disse seck habbet jenwerdich 
25 weysan ende self nen syghel synt feren soe hab ick her syurd verscreuen beden 
her herman pers[s]onna to yeslem dat hy dit breef wolde byseglie ende ack her 
herman verscreuen om her syurds beda wille dit breef habbe bysegliet ende
</blockquote>

p42
<blockquote>
25 Item soe schilleth '''zalige romka kynden foersreuen doede kammyngha haya''' liaw 
forsreuen wtwisa in nowlike Rantha in ferwerda deel jeffta '''op Aemland''' Hweer 
dat hya liawest willet toelf beyers goldena rantha fan dae tritich deer her by foer- 
tiden toe seyd weren Inder baer twisken doeden foerscreuen ende '''Romka keympa 
Ende haya saskers sennen''' Ende hath doeden forscreuen hyr an ontschurt dat schil 
30 haya doeden forscreuen forfulla mit syn gueden Ende disse iggen foerscreuen doeden 
foerbynaemd wthwisinghe al hyr fan toe dwaen hwanneer dae soenlioed forcreuen
</blockquote>

Zelfde stuk, [https://frisian.eu/corpus-frontend/frysk/docs/1600?field=contents&searchfield=contents&query=%5Bword%3D%22wngha%22%5D#0 ander bron], OFO IV #40, 1473:
<blockquote>
[Wy '''haija heringha''' fa{n}der eene]r sydae Ende zioela siidtz{en} buwyngha 1) jetthie
syn liaw zalige Ro[mcka dochter doijnghia weyna fand{er} oed{er} sijdae/ hlyet]
en{de} [bijkannet] m[eij disse Ienwirdige] b{re}ue en{de} {com}p{ro}mis hoe dat wy al wse
schylinge en{de} twispan fan aers[te bijghen mith Ielckers nije schilinghe d{eer} hyr] in
ko{m}me{n} synt jeff [ko{m}men moegen] wessa claecklos en{de} bylouwet 2) en{de} bysprytze{n}
habbet steed en{de} fest toe hald{en} [als op den Eersamen h{er} folkeru{m} byd{er}
gnade] goedis 3) aulde apt wan lidlum hetta he{m}ma{ma} J[ellardus p{er}so{n}na
to Rauw{er}th Ieff h{er} Tza]ling p{re}benda{r}i{us} toe mersu[m van] haya heringha
wege{na} Ende op broeder worp kelner toe fursw{er}th Taecka wna{ma} h{er} Gabba
toe [tho naew{er}th] jeff h{er} Tzialla toe blya fan ziola en{de} jetthie v{or}scr{euen} fander
oeder syda Rysende fan '''zalige Ritska wngha''' Testame{n}t eerwenschyp en{de} lauwa
en{de} '''zaligha sasker doynghia''' eerwe{n}schip en{de} lauwa Ende foerd dae lauwa deer
Romka en{de} kempa lauwig{et} habbat En{de} allen dat fan hiara gued{en} en{de} lauwa
is wtspritze{n} dat hya al hi{ar}a schylinga hit zee fan land fan sand fan lydze{n}de
eerwe of fan staende hwsen land rente{n} hwsis here hit zee fan gold fan seluer
fan wee fan bodele wan quyck fan klaede Ende fan alle gued{en} litick
En{de} graet Jn haege en{de} in lege Replick En{de} onreplick sonderlinghe om stoe
ende '''stata stenze en{de} we{n}ny{n}ghe jn balne{r}a 4) buren mith hi{ar}a landen en{de} toebyhe{re}nde
land{en} en{de} land en{de} re{n}ten 5) op Aemland''' also dene als hi{ar}a rente{n}
in alle loegen deerse in freesland lydzen sinth
Jt{em} om da sa{n}ne fan lande en{de} landsrente{n} deer doede ka{m}my{n}gha hath to
sprecke{n} op zalige Ro{m}ka Eerwen ney wtwisinge der baer en{de} baerbrew{in}ge deer
doede ka{m}my{n}gha deer op haed en{de} mey om dae walde{da} fan breck en{de} brand
Raeff en{de} Reynd deer in disse jeer sint schyn van lxxiii twiska disse igge{n} v{or}scr{euen}
En{de} alle{n} dat deer wtspruten is En{de} dae re{n}ta op Aemlaend jn ferwerde{r}a deel
op sonliodena ka{n}ny{n}ga v{or}scr{eue}n disse v{or}scr{euena} secka en{de} schylinge
habb{it} wy igge{n} v{or}scr{euen} alinge en{de} al claecklos louwet en{de} wtsprytze{n} 6)
{com}p{ro}missit steed en{de} fest toe hauld{en} hath disse foerscr{eue}na soenlioede
toe baer bringhit ney r{iuch}ta riuchte of toe zoenliker soene En{de} dae zoen lioede
hi{ar}a ker to habbe{n} enthera dat riuchte ofte dae seena hya 7) foer he{m}me{n} ne{m}ma
willit wy igge{n} aldeer ne{n} sydze{n} in toe habbe{n} En{de} wy igge{n} v{or}scr{eue}n dit
steed en{de} fest toe hauld{en} hath disse foerbynaemde baerlioede toe baer bringh{it}
sonder allerleye jenspreke wsis v{or}scr{euen} by pena vand{er} wo{n}nen secke En{de}
dae degge{n} toe hauld{en} deer so dae soenlioede lydze{n} sint by liker pena v{or}scr{eue}n
Ende weert dat disse v{or}scr{eue}na soenliode disse foerscr{eue}na seck naet en
ena muchte{n} hya dan to manda hand{en} een wra toe tziesen of to hlottie{n} om een
wra een fan twam toe tziesen off toe ne{m}me{n} En{de} dio seck een eynd to habben
eer maye dey nest ko{m}men Ten weer secke dat dae soenliode en{de} wra om needtrefftlyke
secka den dey foerlensden En{de} weer dat enthe[re] fan ws sonliod{en} aff liiwich
waerd een oere{n} in syn steed toe sette{n} Hyr mey disse foersc{reue}na igge{n}
hya en{de} hy{ar}a ma{n}nyngha help{er}n en{de} help{er}s help{er}n een frye{n} fest
feerd toe hauld{en} jn lyff en{de} jn gued sond{er} allerhanda ond{er}reed
Jn Orkund diss{is} b{re}uis en{de} {com}p{ro}miss{is} v{or}scr{euen} hab ic haya v{or}scr{euen} myn
sigel op dat br{eef} tracht En{de} als ic syds v{or}scr{euen} fan syola my{n} zens wegena
machtich ben soe hab ic my{n} sigel mey op dit br{eef} tracht Jn dae jeer ws he{re}n
thusent fiouwerhu{n}dert tryaentzanchtich op s{an}c{t}e barb{ar}a dey wirg{ini}s
</blockquote>

==Uit: Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, 1768]</ref>==

===10-0-1396: De Graaf vergunt die van Ameland onzydig te mogen zyn tusschen hem en die van Oostergoo en Westergoo <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA257&printsec=frontcover Charterboek van Friesland p257]</ref>===
<blockquote>
''Den 10 Juny 1396''

Elbrecht & c doen cond dat '''die goede luden van Aemlant''' in Oestvrieslant mit ons overdragen hebben '''rustelic ende vredelic te ſitten ende te bliven''' tusschen ons ende den Oiſtvriesen van Oeſtergoe ende van Westergoe voir ons ende voir allen onse hulperen ende des hebben sy ons weder geloift in alre manieren ende vormen alse die van der Scellinge mit ons gedadinct hebben ende onſe brieven die wy den selve luden van der Scellinge dair of gegheven hebben inhouden ende begrypen ende hier voir hebben sy ons selve also vele gedaen so dats ons wail genucht In oircunde & c Gegheven in den Hage x dagen in Julio anno XCVI Item desgelicx hebben sy enen brieff mit ten clenen Segel

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BD 1351 1396 Cas R Fol 155 verfo 257''
</blockquote>

===11-08-1398: Arent van Egmond beleent met het Eyland Ameland en het Bild gelegen tusschen Minnertsga en Mariengaarde <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA284&printsec=frontcover 284] </ref>===
<blockquote>
''Den 11 Augusty 1398''

Elbrecht & c ende Willem van Beyeren & c bi derselver ghenade Grave van Oistervant doen cond allen luden want ''onse lyeve ende ghetrouwe Heeren Aernt Heer van Egmonde ende van Yselsteyn'' ons Mairscale ende Bil als voirscreven is van ons ende is tusschen Meynaertsga ende Sinte Marien gaerde mit '''synre vriër heerlicheit in hoghen ende in laghen ghelyc van Aemlant voirgescreven''' is te houden '''beyde Aemlant''' ende beleder van onsen Heer gheweeft heeft op ons lant ende luden van Oistvrieslant doe sy bedwongen worden ende in handen ghingen dair hi meninghen zwaren arbeit ende truwen dienst ons in ghedaen ende bewyst heeft die wy ymmer aenzien willen ende niet en staet te vergheten dair om dat wy hem ghegeven hebben ende gheven om al ſulk weldoen ende truwen dienst wille als voirscreven is ende hi ons mede voirtyts al toes bewyst heeft ende noch bewisen sal '''Aemlant mit alſinen toebehoren dat ghelegen''' is aen die Scellinge dats te verstaen put te ende galghe in hoghen ende in laghen als een vrye heerlicheit toebehoert '''wtgeſeit die zeevont ende die tollen die houden wy aen ons selven'''. Item so hebben wy hem mede ghegeven een wtlant gheheten Bil dat aengheworpen is buten dycs ende ghelegen onsen nacomelingen, Heeren Aernt Heer van Egmonde ende van Yselsteyn ende ſinen nae comelingen ten erflien. In oirconde & c Ghegeven tot Staveren Sonnendages na Sinte Louwerens dach Anno XCVIII

''Jussu Dominorum Ducis & Comitis 
Presentibus Dno Burchgravio & Wilhelmo de Couster archidiacono 
S ex Coff 
S de Couster præpofitus Ecclefiæ Montenfis Hannoniæ''

''Register en Leenkamer van Holland
Liber V 1390 1401 Cas E Fol 291 verso
Zie Mieris Charter Boek 3de Deel pag 686''
</blockquote>

===29-08-1405: Uitspraak of Staatsgewyze verklaringe over de vryheit van de Heerlykheid Ameland <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA351&printsec=frontcover 351]</ref>===
<blockquote>
''Den 29 Augusty 1405''

Ali jene theer thit brieff schellet sjaen jefta herra lese so dwaet wy '''Riogt und Reed ther Landen und ther Steden und deelen van Oostergoo und van Westergoo nu voergaderet tho Hartwerdt''' kundt und oepenbaer met thisse oepene brieffe that wy t habbe fun then anthe wysd anthe begrypen in that you wech stethe anthe feste tho haldene that '''tha van Amelanthe schellet wesa vry anthe qwyt anthe onbehleſst van alle riochten anthe fan alle bernthe in Ferwertheradeel jefta in eenige deele in onse lanthe fan Oostergoo anthe fan Westergoo anthe by hemna selven schillet riochta anthe hiarra riocht by hemma selve schillet fera''' alsoe alsse tha fanthe Schylige dwaeth alle thing sonder argalist In eene Allen weerhed voor alle tha jene the thit brieff schillet syaen jefta herra lese habben wy Ste den anthe Delen fan Oostergoo anthe fan Westergoo voorſz the ouse naemen by ou se syg len jefta secreten schrieun staet thit brief besyglet in tha ieer onses Herren Jeſu Chriſti thousent fiouwer hondert anthe vyf Sinthe Johannis Dey decollatio

Aan den Principalen zyn geweest zeven uythangende Zegels doch tegenwoordig so als het noch onder den Heere van Amelandt berustet hangen er vyf zegels aan de twee plaatsen door langheyt des tydts zynde leedig geworden

'''VERTAALING'''

Allen den genen die defen brief zullen zien ofte horen lesen Soo doen wy Recht en Raden der Landen en der Steden sampt deelen van Oostergoo en Westergoo nu tot Hartwerdt vergadert kondt en openbaar dat wy t hebben gevonden en geweesen en be grepen in het eeuwig stede en vast te houden dat die van Amelandt sullen vry en quyt en onbelast zyn van alle rechten en van alle jurisdictie in Ferweradeel of in eenige Deelen van onse Landen van Oostergoo en van Westergoo en dat zy by haare selven ſullen rechten en haar recht by haar selven ſullen voeren gelyk die van der Schelling doen alle ding ſonder arghlift In eene waarheyt voor alle de gene die dit brief sullen zien ofte hooren lesen hebben wy Steden en Deelen van Oostergoo en van Westergoo voor schreven die onze naemen by onze zegelen of ſecreten geschreven staan dit brief bezegelt in t jaer onses Heeren Jeſu Christi duysent vier hondert en vyf op St Jans onthoofdinge dagh.

''Huberi Opera Minora Tom II pag 5 & 6 Dog in de Vertaaling verbetert''
</blockquote>

===07-10-1405: Die van Ameland hun beraad genomen hebbende op de aan hun gegevene Vreede en veyligheid zoo geeft Graaf Willem vrygeleyde aan Claas Dey van Harderwyk om derzelver antwoord aan hem over te brengen <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA352&printsec=frontcover 352]</ref>===

<blockquote>
''Den 7 October 1405''

Willem & c doen cond allen luden '''die goede lude van Amelant mit ons gedadingt hebben dat sy van ons onsen landen luden ende hulpers vry ſullen sytten up Amelant ende veilich wesen sullen over all in den onſen ghelikerwys als die brieven die ſy van ons hebben dayr off inhouden ende begripen up welker dadinge ende veylicheit voirscreven ſy noch hoir beraet ghenomen hebben''' ende ons gheloift dat ſy ons een antwoerde daer off fenden ſullen Soe heb ben wy gegeven ende geven mit desen brieve Claes Dey van Harderwyck een goet vry vast en seker geleide veylich up Amelant te trecken ende weder van daenen te comen over all duer den onsen te water ende te lande om ons een antwoirde te brengen van den goeden luden voirscreven In oirconde & c Gegeven in onsen bezitte van Hagensteyn ende Eversteyn zeven daghen in Octobri Anno M CCCC ende vyve

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale B Н 1404 1406 Cas R Fol 38''
</blockquote>

===21-05-1409: Vrygeleyde aan die van Ameland gegeven <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA368&printsec=frontcover 368]</ref>===
<blockquote>
''Den 21 May 1409''

Item op ten selven dach a '''heeft myn Heer geleide gegeven den goeden luden van Amelant die by hun comen ſullen''' om hoir gebreck te thonen dat sy meynen dat sy hebben ſouden an myns Heeren ondersate Ingevolge het voorſz Register is die zelve dag den 21 May 1409 tot negen personen toe duerende tot Sint Jans daghe toe te midsomer naistcomende off daer en binnen achte dagen lang na myns Heren wederseggen

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BC 1408 1410 Cas R Fol 55 verſo''
</blockquote>

===27-02-1421: Vrygeleyde voor de afgezondene van Ameland <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA425&printsec=frontcover 425]</ref>===
<blockquote>
''Den 27 February 1421''

Up ten xxvijsten dach van Februario (a) '''gaff myn Heer den goeden luden van Amelant wt Vriesslant geleyde tot X personen''' toe off dair onder duerende die iiij Paescheilige naestcomende wt ſonder arglist om dair en binnen by mynen Heer te comen ende mit hem te spreken & c

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BL 1420 1421 Cas R Agter 
aan het 4de ongenumert blad''

(a) Te weten volgens het meergemelde Register van den jaare 1420 ſecundum stilum curiæ dus 1421
</blockquote>

===03-04-1421: Die van Oostergoo Westergoo en Stavoren maaken een Verbond van Vreede met Hertog Jan van Beyeren Voogd van Holland enz ingevolge van den brief des Hertogen van den 4 November 1420 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA427&printsec=frontcover 427]</ref>===
<blockquote>
''Den 3 April 1421''

[...]

Ende alle dese puncten ſullen bruken ey ande ende ommelande die den lande voorschreven toe behooren ende mit hem in deser dadinghe voirschreven besoent willen wesen '''wtgheset Amelant a ende die Schellinghe.'''
Datum Medenblick tertia die Aprilis an no M CCCC XXI

''Mieris Charter Boek 4de Deel pag 574 
Leenkamer F.L. 10. Fol. 10. by Bockenberg MS.''
</blockquote>

===p614, is gelijk aan OFO II #64 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA614&printsec=frontcover 614] = OFO II #64</ref>===

==Uit: Verslag aangaande een onderzoek in Duitschland naar archivalia belangrijk voor de geschiedenis van Nederland], Pieter Johannes Blok, 1888 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Verslag_aangaande_een_onderzoek_in_Duits/yEpi1aB9fFMC?gbpv=1&printsec=frontcover Verslag Blok]</ref>==

===1444-14445: Bremischer Urkundenbuch, Verslag aangaande een onderzoek in Duitschland naar archivalia belangrijk voor de geschiedenis van Nederland, Pieter Johannes Blok, 1888 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Verslag_aangaande_een_onderzoek_in_Duits/yEpi1aB9fFMC?gbpv=1&pg=PA219&printsec=frontcover p219]</ref>===
<blockquote>
*23. 11 Juli 1444. Groningen vraagt '''schadevergoeding voor die van Ameland''' bemoeilijkt door Bremer uitleggers.
*24. 12 Juli 1444. Groningen vraagt de teruggave van een door Bremers genomen schip toebehoorende aan Reynke Meckens te Groningen.
*25. 6 Sept 1444. Groningen vraagt op nieuw om '''recht voor die van Ameland en zendt tevens het traktaat tusschen Bremen en Ameland over''' dat door de Bremers niet erkend werd.
*26. 23 Nov 1444. Harderwijk vraagt vergoeding voor schade aan een burger van de stad toegebracht
*27. 22 Dec 1444. Herhaling van dezen eisch.
*27. 1 Aug 1445. '''Wy Rytzeko Ungha, hovetlijng, unde ghemenen landlude und inwoners des landes Ameland, sluiten vrede met Bremen'''. Zegels van Rytzeko, Frederijck, kerkheer van Ameland, en de Oldermans en Raad van Dockum.
</blockquote>

==Uit: Archief voor vaderlandsche, en inzonderheid Vriesche geschiedenis, oudheid- en taalkunde, H. W. C. A. Visser en H. Amersfoordt, vol 1, 1824 <ref>[https://books.google.nl/books?id=ooY7AAAAcAAJ#v=onepage&f=false]</ref>==

===Historie van Vriesland door [https://nl.wikipedia.org/wiki/Peter_van_Thabor Peter Jacobsz. van Thabor] <ref>[https://books.google.nl/books?id=ooY7AAAAcAAJ&pg=PA19#v=onepage&f=false p16-21]</ref>===
<blockquote>
1463

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii nam Doyngha oerloch een ommeslach van dese broeren ende swagheren; eerst teghen '''Gaela to Coldum''', ende nae teghen '''Jancka Douwma'''; soe dat, nonis Septembris wort gheuanghen '''Syrick Doyngha''', ende daer nae op sinte Anthonys auent wort gheslaghen '''Kempa Doyngha''' van '''Ygha Gaelasz''. Daer nae began '''Haring, Jancka Douwma landsaten te berowen toe Yrnsem''', ende branden '''Jancka huys'', ende sloghen hen volc af, voer ende nae, ende hielden open oerloch teghen '''Jancka, van Botta huys toe Yrnsem'''.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii nae Paesschen, wan '''Haring, Jancka stins toe Yrnsem''', ende worpet om, ende dreef '''Jancken alheel van Yrnsem'''. Doe waren Doyngha noch meer ontsien, dan sy ye te voren, beyde in Oestergo ende Westergo, ende in den Seuenwolden, ende ten was niet te sien dat yemant solde teghen hoer fetten dorren. Doe branden sy, ende roueden '''to Ackrum, toe Born, ende toe Wommels''', ende deden vele luden groten onwille.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii worp dat rat van auentueren weder omme, ende viel Doyngha teghen. Want '''Jancka ende Gaela toe Coldum''', mit hoer soldye, ende mit die Woldlueden, beley den '''Agga in Ackmaryp''', ende hongherden hen af, ende Agga quam by nacht of, ende sie creghent stins, en de worpent om. Corts daer nae toech '''Jancka voer Renicks huys to Ackerum''', ende creech dat oeck, ende '''nam Renick gheuanghen'''; want hyt mit Agghen hielt. Nae onser Vrouwen dach assumptie, toech Jancka an die Gheesten, ende wan '''Kempa Doyngha stins toe Hemelem''', ende worpet om; ende daer worden ix of x mans van die droefen doet gheslaghen.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii, ind' octave onser Vrouwe dach nativitathen, wort gheslaghen '''Tyard Meckum''', ende '''Runka Doyngha''' huys wort omme gheworpen.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiiii, quinto Idus Octobris, was '''Jancka Douwma toe Aylsem''' int cloester, mit vele volckis, ommet huys toe Yrnsem te winnen, alsoe dat '''Haring Doyngha''' teghen hen quam mit '''Hetta Dekema, ende, Werp Tyarda opter Gheest, Douwa Abbama van Stiens ,Tyebba Onasz, Ona Wytghasz, Doecka Soudens''', mit vele volcks, veel meer dan Jancka hadde, ende oeck beth ghewapent, ende toghen des daghes nae sinte Gereoen ende sinte Victoers dach, ouer die Born tot Jancka, ende ghinghen te stryde alsoe datter een swaer slach toghinc. Daer worden vallich ende gheslagen Hetta Dekama, '''Haring Doyngha''', ende Ona Wynthyasz mit weyních ander volckes. Ende ander houelinghen ontliepen, ende die mient. '''Doecka Soudens''' wort ghevanghen. Daer bleef vele wapens: oeck peerden ende clederen; niet vele volckes. Des daghes daer nae vloghen die ruters van '''Hiddama stins opt Nyelant''', van anxt, ende lietent ledich staen. Mer '''Goslic Juwinghe''' quam daer op, ende '''Jancka creech Donthya stins to Yrnsem'''; ende twie daghen daer nae creech Jancka, '''Watthya Mennasz stins''', daer Botta voerfcreuen op woende, mit ghewelde. Vele meer oerloghe isser gheweest, beide in Oestergo ende Westergo, ende oeck omtrent '''Saske Groninghen, ende om Leewerden'''; ende in Ferwerderdeel wasser grote twydracht tusschen die partye; die duert tot noch toe, ende sint vele houelinghen omme gheslagen, onder welcken die laeste was '''Tzaling Sitthyma'''. Ende die laeste van die Vetcopers was '''Runka Doyngha'''; die wort ghebrant in 1463 die kercke toern, int iaer lxiii omtrent sinte Marten.
</blockquote>

==Uit: De staatkundige en rechtsgeschiedenis van Ameland tot deze eeuw, Jan Houwink, 1899 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover De staatkundige en rechtsgeschiedenis van Ameland tot deze eeuw, Jan Houwink, 1899]</ref>==

===Hoofdstuk 1, p28-29 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA28&printsec=frontcover p28-29]</ref>===
<blockquote>
Sasker vóór hem was overleden benoemt hij tot erfgenamen zijne kleinzonen Remmeka, Keimpe, en Haye, en vermaakt den oudsten, Remmeka, Jelmera State, door hem zelf waarschijnlijk daar gebouwd vor die bernthe der zelen 1). '''Remmeka, of Romke, zich noemende Donia of Doynghia en zijn broeder Keimpe zijn gewikkeld in den Donia oorlog en worden beide in 1463 gedood 2). Keimpe kort na Romke, zooals blijkt uit een stuk van 9 Augustus 1466''', waar gesproken wordt van Keimpe's nalatenschap, en Jelmera State hieronder wordt genoemd, en uit een stuk van 10 Augustus 1474, waar Haye's eigendom van Jelmera State wordt vergeleken met die van Romke. Keimpe's eigendom had dus te kort geduurd om een vergelijking daarmede toe te laten.
Keimpe is dus een korten tijd na den dood van zijn broeder eigenaar van Jelmera State geweest, en wordt daarin opgevolgd door Haye, die zich naar een state van den eersten man van zijne moeder, welke state in zijn bezit was, Heringa noemde en later, toen hij door zijn huwelijk met Doedt Dokema, weduwe van Sicke Camminga, Cammingahuis te Leeuwarden en Cammingaburg ten oosten van die stad had, verkregen Haye Camminga. Het duurt niet lang, of hij krijgt o. a. over de erfenis van Keimpe Donia, waaronder Jelmera State, geschil met den echtgenoot zijner zuster Eelck, Wigle Camstra, welk geschil 9 Augustus 1466 (St Laurentius jound) door zoenlieden wordt beslist, en Haye toegewezen "Jelmera stoe en staten, mit dat frondeel

''1) Copiae Testamenti: fam. archief v. Sminia, Vrije Fries XIX, 296.
2e fideicomm. registr. boek v Fr. fol. 519.
2) Petrus Thaborita I, 16-20
Arend II, III, 213-218''

p29

ende Heerlicheed op Aemland" 1)

[...]

''1) Schotanus. De geschiedenissen kerckelijk ende wereldtlijck van Friesland-[https://books.google.nl/books?id=pYNMAAAAcAAJ&pg=RA2-PA84#v=onepage&f=false brieven en documenten, blz. 84.]''

[...]
</blockquote>

===Hoofdstuk 2, p100-102 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA100&printsec=frontcover p28-29]</ref>===
<blockquote>
[...]

Een derde factor die tot de tot standkoming van een alge meen bestuur had kunnen bijdragen het optreden tegenover den vreemde, was evenmin zeer krachtig. De onderhandelingen met den Hollandschen Graaf kwamen weinig voor en aan verdragen met andere grietenijen namen de Amelanders nooit deel, terwijl de vredebrieven van de Friezen met de Graven van Holland in welken vrede Ameland en Terschelling begrepen zouden zijn, nooit door afgevaardigden der Amelanders werden onderteekend. Zoo zien wij dan ook dat in 1409 en in 1421 door den Graaf van Holland vrijgeleide werd verleend den gueden luden van Amelant,tot negen personen toe in 1421 tot X personen toe 1). Zoo waren dan de Amelander dorpen in hun gebied oppermachtig en leidden geheel hun eigen leven. Door zich op gepasten tijd van de goede gezindheid van den Graaf van Holland te verzekeren en tegelijk goede vrienden met de Friezen te blijven, wisten zij zich zeker voor den een de relaties met den ander verborgen houdende buiten den strijd en hunnen handel in Friesland 2) en Holland 3) onbelemmerd te houden.

''1) Chb v Fr I 368 425
2) 16 Febr 1400 permissie van de Noordel. grietenijen van Oostergoo aan de Amelanders om handel te drijven tot Goinga toe (RA den Haag)
3) Brieven van den Graaf van 6 Oct 1405 (Chb v Fr), 21 Maart 1429 (RA den Haag), [https://books.google.nl/books?id=RkRHAAAAcAAJ&vq=jelmera&pg=PA150#v=snippet&f=false 20 Juni 1469 (Huber, Opera minora II 150)] dat sij veilich varen comen merren ende keren sullen overal in den onsen''

p101

Met het optreden van Ritske Jelmera treedt een nieuw stadium in. Hij en zijn opvolgers wisten zich door hunne hooge positie eene groote macht op het geheele eiland te verschaffen, en Ameland te maken tot een eenheid, tot één staat onder hun bestuur. Ritske Jelmera wordt het eerst vermeld in de rekeningen der Graaflijkheid van Holland 1). '''Omstreeks 1424 'dadinegde' hij 'mit miins genad. Here raide dat hij met dien van Amelant onder die graeflicheyt bescutt soude wesen ende soude geuen siin Huysgelt jairlicx daeraf' en betaalde dit huisgeld ook later, gelijk uit de quitanties 2) daarvan blijkt.''' Waarschijnlijk was hij kort te voren op Ameland gekomen, en had hij daar Jelmera State gebouwd. Waarschijnlijk is dit omdat wij vóór dien tijd niets van deze state of haren bewoner bemerken, wat als zij eerder had bestaan, bij de onderhandelingen met den Graaf van Holland wel het geval geweest zou zijn, immers de bewoner daarvan ware dan de aangewezen persoon geweest ook dan de eilanders te vertegenwoordigen. Bovendien is Ritske volgens zijn testament 3) gedoopt en dus waar schijnlijk geboren te Ternaard, en werd hij in lateren tijd voor den stichter van Jelmerahuis gehouden. Zeker is dat hij in 1429 op het eiland woonde en eene boven allen verheven positie innam daar hij genoeg aanzien bezat om de inwoners alléén te vertegenwoordigen. In den vredebrief van Bremen van 1445 up sunte Peters

''1) 1428-30 fol. 24 verso <ref>3.01.27.02 Grafelijkheidsrekenkamer of Rekenkamer der Domeinen van Holland: Afgehoorde en Gedeponeerde Rekeningen, (1425) 1446-1728 (1793), 01 GRAFELIJKE TRESORIERS- EN KOSTENREKENINGEN, 01.5.6 Philips van Bourgondië, 127-130 Rekeningen van Boudewijn van Zwieten, tresorier. 1425 okt. 27 - 1430 okt. 1 5 delen, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.27.02/invnr/%4001~01.5~01.5.6~127-130~130 130 1428 aug. 9 - 1430 okt. 1 1428 aug. 9 - 1430 okt. 1], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.27.02/invnr/130/file/NL-HaNA_3.01.27.02_130_0026?eadID=3.01.27.02&unitID=130&query=3.01.27.02 afbeelding 26/128], linkerbladzijde, derde item </ref>
2) RA den Haag
3) Copie (c1564) van een vidimus van 1483 in het fam. archief v Sminia (Fr. Genootschap), gedrukt Vrije Fries XIX 296.
Copie in het 2e fid. comm. registr. boek 519. (RA Leeuwarden)''

p102

dach ad vincula 1) wordt hij genoemd Rytzeko Ungha hovetlyng, en hieruit kunnen wij wel eenigszins opmaken welke zijne positie op het eiland was. 't Woord hoveling zegt weinig, de edelen in Friesland worden dikwijls zoo genoemd. Het woord beteekent geene macht, maar de hovelingen, de aanzienlijksten in de dorpen en grietenijen, hadden als zoodanig, en ook als de grootste grondbezitters, veel invloed. In de stukken in het Charterboek van Friesland vindt men ze zeer dikwijls genoemd en wel na de grietmans, mederechteren en prelaten. Zoo was Ritske ook, als eenige hoveling, daarbij als groote grondbezitter, iemand van zeer grooten invloed in Ballum, het dorp zijner inwoning, maar ook in de weinige zaken die het geheele eiland betroffen, en hiervan uitgaande wisten hij en zijne opvolgers hunne macht gestadig uit te breiden. Wanneer in krachtige steden, als vooral Franeker, Bolsward, Sneek één hoveling zich alle macht kon verwerven 2), hoeveel lichter dan hier waar de bevolking betrekkelijk arm en onontwikkeld was en hij geen mededinging had te vreezen!

[...]
</blockquote>

= Familie- en erfenisoverzicht Kammynga/Heringa =
== Stamboom en huwelijken ==
<pre>
Ritske (c1383-1450)
├─ Eerste huwelijk: Tjemck († >1430)
│ ├─Sasker Heringa († <1450)
│ │ ├─ Eerste huwelijk: Hilk († c.1431)
│ │ │ ├─ Romke Donia
│ │ │ ├─ Kempe Donia
│ │ │ └─ Ael
│ │ └─Tweede huwelijk: Idt van Aylva (weduwe van Heringa)
│ │ ├─ Hajo Heringa († <1499)
│ │ │ └─Eerste huwelijk: Dodonea Sjucksdr Dekema († 1499)
│ │ │ ├─ Siouck Camminga
│ │ │ └─ Peter Camminga
│ │ └─ Eelck x Camstra
│ ├─Jouk
│ ├─Jeltse
│ ├─Wits
│ └─Anske x Sjuck Dekema
├─ Tweede huwelijk: Ayl (x <1450)
└─ Buitenechtelijk: N.N.
└─ Hannyke
├─ Eerste huwelijk: Thiede Doekes Hemmema (†? 1336)
└─ Tweede huwelijk: Doedt († c1485)

---
Dodonea Kammynga († 1499)
├─ Eerste huwelijk: Sicco
│ └─ Gratiana Kammynga († c1476) x
│ └─ Peter Kammynga (†<1458)
│ └─ Doede Kammynga (†? <1466)
├─ Tweede huwelijk: Hajo Heringa
│ ├─ Pieter Kammynga (vernoemd naar zoon uit eerste huwelijk)
│ │ └─ Gratiana (dochter van Pieter, vernoemd naar Dodonea's dochter uit eerste huwelijk)
│ └─ Sjouck (dochter) krijgt trimdeel
</pre>

Het ontstaan van de vrije heerlijkheid Ameland

2025-12-26T15:09:14Z

Geneanvdp: /* Goederen te Unga */

= Hoofdstuk 1 – Ameland vóór en tijdens de opkomst van de Jelmera’s =

Dit hoofdstuk beschrijft de bestuurlijke en juridische situatie van Ameland vóór het optreden van individuele hoofdelingen, en reconstrueert vervolgens de omstandigheden waaronder Ritske Jelmera en zijn familie zich tot machthebbers op het eiland konden ontwikkelen. Daarbij wordt nadrukkelijk onderscheid gemaakt tussen contemporaine bronnen en latere historiografische interpretaties.

== 1.1 Ameland vóór de hoofdelingen (tot ca. 1405) ==
Tot ver in de veertiende eeuw kende Ameland geen centraal bestuur onder één hoofdeling. In de oudste bekende oorkonden wordt het eiland vertegenwoordigd door collectieve aanduidingen als ''die goede luden van Aemlant''. Dit wijst op een bestuurlijke structuur waarin de afzonderlijke dorpen – vermoedelijk via burgemeesters en volmachten – gezamenlijk optraden, zonder dat sprake was van een erfelijke heer.

In 1396 sloot hertog Albrecht van Beieren een overeenkomst met de vertegenwoordigers van Ameland, waarin wederzijdse vrede en neutraliteit werden vastgelegd. De formulering van deze overeenkomst laat zien dat de hertog zich richtte tot de gemeenschap als geheel, niet tot een individuele machthebber.<ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA257&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg #257, 1768 ], 10-6-1396; [https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ Ameland en de Van Cammingha's (2), Amelander Historie]</ref>

Vergelijkbare bevestigingen van neutraliteit en vrijgeleide volgden in 1404 en 1405 <ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1794 1794. Akte van neutraliteit en vrijgeleide van hertog Jan van Beieren aan de heren van Ameland in zijn gebieden, 10 december 1405]</ref>. Ook hierin blijft de collectieve aanduiding van de Amelanders gehandhaafd. Deze bronnen maken aannemelijk dat Ameland rond 1400 geen hoofdeling kende die het eiland als persoonlijk machtsgebied bestuurde. Daarbij dient te worden opgemerkt dat graaf Albrecht van Beieren in 1398 de heerlijkheden Ameland en De Bilt toekende aan Arend van Egmond <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_charterboek_der_graaven_van_Hollan/Cyr5Bd-jefsC?gbpv=1&pg=PA686&printsec=frontcover Groot Charterboek der Graaven van Holland, van Zeeland en Heeren van Vriesland, deel III, Van Mieris, 1755 #686], 11-8-1398</ref>, als beloning voor diens militaire steun. In de contemporaine bronnen uit 1396, 1404 en 1405 treedt Van Egmond echter niet op als vertegenwoordiger of bestuurder van Ameland. Dit wijst erop dat deze heerlijkheid in de praktijk geen feitelijke uitwerking heeft gehad.

In 1404 overleed Albrecht, en zijn zoon Willem VI [https://nl.wikipedia.org/wiki/Arend_van_Egmond#Levensloop leefde in onmin] met Van Egmond. Dat kan verklaren waarom de graaf zich 'de goede luden' van Ameland richtte, en niet tot de door zijn vader aangestelde leenheer.

== 1.2 De betekenis van 1405: juridisch precedent, geen machtswisseling ==
Het jaar 1405 wordt in latere historiografie vaak genoemd als een keerpunt in de geschiedenis van Ameland. In contemporaine bronnen betreft het echter geen instelling van een nieuwe heer, maar een herbevestiging van eerdere afspraken over neutraliteit en vrijgeleide.

In latere eeuwen werd een verklaring die aan een landsdag te Hartwerd (1405) werd toegeschreven, door de Cammingha’s gebruikt als juridisch fundament voor de zelfstandige status van Ameland. Deze verklaring is slechts overgeleverd in latere vertalingen en afschriften; het originele stuk is verloren gegaan. Modern onderzoek heeft aannemelijk gemaakt dat de tekstinhoud betrouwbaar is, maar dat met de datering mogelijk is gemanipuleerd om de ouderdom en daarmee het gezag van het document te vergroten.<ref>Oebele Vries, ''[https://www.bol.com/nl/nl/p/ferdban/9300000004184530/ Ferdban. Oudfriese oorkonden en hun verhaal]''</ref>

Het belang van 1405 ligt derhalve niet in de vestiging van een Jelmera- of Cammingha-heerschappij, maar in het ontstaan van een juridisch precedent dat later door opeenvolgende machthebbers strategisch werd ingezet. In 1405 trad er nog geen hoofdeling namens de Amelanders op: zij spraken zelf. Eventuele hoofdelijke machtsvorming op het eiland behoort tot een latere fase en kan niet rechtstreeks aan deze gebeurtenissen worden gekoppeld.

== 1.3 Veranderingen rond 1420: crisis, heroriëntatie en macht ==
Secundaire bronnen noemen 1424 als het jaar waarin Ritske op Ameland verscheen, daarmee een bron implicerende. Die heb ik niet kunnen vinden, maar in 1424 is [https://nl.wikipedia.org/wiki/Jacoba_van_Beieren#Volgende_huwelijken Jacoba van Beieren], kleindochter en erfgenaam van Albrecht, in oorlog met Jan van Brabant, haar tweede ex-man. Mogelijk verklaarde Ameland opnieuw zich afzijdig te houden aan de strijdende partijen, en mogelijk is die verklaring gedaan door Ritske, of iemand die zich heer van Ameland noemde.

In 1428 richt Philips van Bourgondië zich tot de 'heren van Ameland'. <ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>, wanneer Jacoba is verslagen.
Secundaire bronnen melden ook dat Ritske in 1429 optrad als woordvoerder of vertegenwoordiger, mogelijk in een antwoord op die brief.

De eerste decennia van de vijftiende eeuw vormden een periode van ingrijpende veranderingen. De [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Elisabethsvloed_(1421) Sint-Elizabethsvloed van 1421] had grote gevolgen voor de Waddenregio, waaronder Ameland. Tegelijkertijd verscherpten de politieke tegenstellingen in Friesland zich, onder meer in het kader van de Schieringer- en Vetkoperstrijd en de bemoeienis van Hollandse en Bourgondische machthebbers.

In deze context lijken zich nieuwe machtsverhoudingen te hebben gevormd. Waar Ameland eerder collectief werd bestuurd, ontstond nu ruimte voor individuele hoofdelingen die hun positie ontleenden aan grondbezit, militaire bescherming en externe connecties. Het is in deze overgangsfase dat leden van de families Jelmera en Cammingha op Ameland verschijnen. Waarom juist Ameland in deze periode aantrekkelijk werd voor Friese elites, en welke politieke spanningen daaraan voorafgingen, wordt in een later hoofdstuk nader onderzocht.

Deze ontwikkelingen vormen geen breuk, maar een overgang: zij markeren het moment waarop externe druk, ecologische ontwrichting en regionale machtsverschuivingen het collectieve bestuursmodel kwetsbaar maakten en ruimte schiepen voor individuele machtsconcentratie.

== 1.4 Oudere machtsstructuren en aanknopingspunten vóór Ritske Jelmera ==
Hoewel Ritske Jelmera de eerste persoon is die met zekerheid als zelfstandige machthebber
op Ameland kan worden aangewezen, wijzen verschillende aanwijzingen erop dat de wortels
van deze positie verder teruggaan. Het betreft hier geen sluitend genealogisch bewijs,
maar een samenhang van geografische, juridische en politieke factoren.

Reeds vóór het optreden van Ritske zijn er op Ameland tekenen van:
* afzonderlijke rechtsruimten;
* lokale elites met bezit zowel op het eiland als op het vasteland;
* een bewuste positionering ten opzichte van machtsvorming in Friesland.

In de veertiende eeuw maken delen van Friesland een proces van schaalvergroting en
machtsconcentratie door, waarbij hoofdelingen hun positie versterken via oorlog,
bondgenootschappen en bezit van stinsen. Ameland lijkt zich in dit proces steeds
afzijdig te houden. Dit wijst op een strategie waarbij het eiland zich niet als
onderdeel van Friesland presenteert, maar als een eigen rechtsruimte.

Daarnaast zijn er aanwijzingen dat families die later een centrale rol spelen
(Jelmera, Camminga, Heringa) reeds vóór 1400 beschikken over:
* landbezit op Ameland;
* connecties met kloosters (zoals Ferwerd/Foswerd);
* verwantschappen met Friese hoofdelingen.

Het is aannemelijk dat deze combinatie van factoren een institutionele continuïteit
vormde, waarop Ritske Jelmera kon voortbouwen. In dat licht moet zijn optreden niet
worden gezien als een beginpunt, maar als een moment waarop bestaande structuren
zichtbaar en juridisch herkenbaar worden.

== 1.5 Van Jelmera-stins tot Camminghaslot ==
Rond 1424–1425 werd nabij het huidige Ballum een stenen residentie gebouwd, later bekend als Jelmerastate. Deze bouw markeert een fundamentele verandering: de vestiging van een permanente, versterkte machtszetel op Ameland. De stins fungeerde als centrum van bestuur, rechtspraak en economische controle.

Chronologisch kan deze ontwikkeling als volgt worden samengevat:
* ca. 1424/1425 – bouw van een stenen residentie (Jelmera-stins) op Ameland;
* ca. 1450 – Ritske Jelmera beschikt aantoonbaar over de state en draagt deze over aan zijn nakomelingen;
* tweede helft 15e eeuw – via huwelijk en erfopvolging komt de machtspositie in handen van Hayo, kleinzoon van Ritske;
* vanaf deze periode wordt de naam Cammingha dominant, en raakt de residentie bekend als het [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot].

Via erfopvolging, huwelijkspolitiek en bestuurlijke consolidatie komt deze machtspositie uiteindelijk terecht bij Hayo Cammingha, die haar weet te legitimeren door erkenning van Bourgondische en later keizerlijke zijde. Daarmee wordt een lokale hoofdelijke machtspositie geleidelijk voorzien van dynastieke en externe legitimatie, een proces dat pas in de tweede helft van de vijftiende eeuw zijn formele beslag krijgt.

== 1.6 Afbakening en onderzoeksvragen ==
Dit hoofdstuk laat zien dat de opkomst van de Jelmera’s en later de Cammingha’s niet het gevolg was van één enkel besluit of document, maar van een proces waarin collectief bestuur plaatsmaakte voor hoofdelijke macht. Open vragen blijven onder meer:
* de precieze wijze waarop Jelmera- en Cammingha-bezit op Ameland werd verworven;
* de rol van externe machthebbers bij deze machtsvorming;
* de mate waarin latere bronnen oudere gebeurtenissen hebben hergeïnterpreteerd.
* de vraag of en in hoeverre deze machtsvorming kan worden begrepen als een bewuste strategie van Friese elites, of als een pragmatische reactie op veranderende omstandigheden.

Deze vragen vormen het uitgangspunt voor de volgende hoofdstukken.

= Hoofdstuk 2: Parallelle elites en gedeelde belangen (ca. 1390–1458) =
== 2.1 Inleiding: twee families, één machtsveld ==

De opkomst van hoofdelijke macht op Ameland in de eerste helft van de vijftiende eeuw laat zich niet herleiden tot één enkele persoon of familie. Zowel Ritske Jelmera als leden van de familie Camminga verschijnen in deze periode op het eiland, aanvankelijk zonder duidelijke hiërarchie tussen hen. Pas later, door erfopvolging en huwelijkspolitiek, vloeien deze lijnen samen. Om deze ontwikkeling te begrijpen, is het noodzakelijk beide families niet geïsoleerd, maar als parallel opererende elites te beschouwen.<ref>Analyse op basis van OFO I–III en latere historiografie; synthese van verspreide vermeldingen.</ref>

== 2.2 De Cammingha’s: beloning voor hertogelijke steun? ==
Van de familie Camminga is bekend dat zij zich aan het einde van de veertiende eeuw schaarde aan de zijde van de hertog van Beieren. In 1398 werd Gerrit van Cammingha door de graaf van Holland beleend met de stad Leeuwarden en omliggende gebieden, maar ook Ferwerd, een uitzonderlijk teken van vertrouwen en beloning.<ref>Zie o.a. literatuur over Camminghabuer en de belening van 1398; secundaire samenvattingen bij Stinsen in Friesland.</ref>

Hoewel Ameland in deze periode formeel buiten directe Friese rechtsmacht stond en aanvankelijk collectief werd vertegenwoordigd door de ''goede luden van Aemlant'', is het voorstelbaar dat delen van het eiland of eraan verbonden rechten in dezelfde context als Leeuwarden aan hertoggezinde elites werden toegewezen, daar het klooster te Ferwerd rechten op Ameland had. Dat een belening van Ameland aan Arend van Egmond tussen 1398 en 1409 nauwelijks werd geëffectueerd, laat ruimte voor alternatieve machtsvorming op lokaal niveau.<ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ Ameland en de Van Cammingha's (2), Amelander Historie]</ref>

Uit onderzoek van Noomen<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p60</ref> blijkt dat Peter Camminga tot de Ferwerder tak van de familie behoorde, een geslacht dat reeds generaties lang regionale machtsposities en goederen bezat. De Ferwerder-tak en de Cammingabuur tak zouden afsplitsingen zijn van familie uit Blija 250 jaar eerder. Blija en Ferwerd liggen naast elkaar, en tegenover Ameland, en behoren tot hetzelfde klooster gebied.
Tegen deze achtergrond is het aannemelijk dat Camminga-belang op Ameland voortbouwde op oudere relaties en rechten, ook al ontbreken daarvoor directe schriftelijke getuigenissen.
Het testament van Peter Camminga uit 1440, zoon van voornoemde Gerrit, vormt het vroegste expliciete bewijs voor Cammingha-bezit en -belang op Ameland, het is echter aannemelijk dat dat al veel ouder is.

== 2.3 Jelmera en Unga: een oudere Friese elite ==
De naam Jelmera behoort ook tot een oudere Friese elite, met wortels in Franekeradeel en omgeving. Ook de naam Unga duikt in deze context op als verwante of parallelle hoofdelingenlijn. Over de precieze herkomst van Ritske Jelmera bestaat geen zekerheid, maar zijn optreden vanaf de jaren 1420 wijst op iemand die reeds vóór zijn vestiging op Ameland over aanzien en netwerk beschikte.<ref>OFO I–II; genealogische reconstructie op basis van verspreide vermeldingen.</ref>

Het is aannemelijk dat ook deze familie — net als de Cammingha’s — zich in de spanningen tussen Friesland en Holland strategisch heeft gepositioneerd. Ameland bood daarbij een unieke combinatie van afstand tot het vasteland, economische mogelijkheden en juridische ambiguïteit.<ref>Contextuele analyse; vgl. O. Vries, ''Ferdban''.</ref>

Hoewel hun banden met Dongjum, en Unga en Donia, erop wijzen dat ze oud zijn en van verder weg komen, zijn zij wel degenen die zich als eerste manifesteren op Ameland.

== 2.4 Waarom Ritske, en niet Camminga, als woordvoerder? ==
Een opvallende vraag is waarom Ritske Jelmera in de bronnen verschijnt als vertegenwoordiger of woordvoerder van Ameland, terwijl de Cammingha’s aantoonbaar eveneens aanwezig en invloedrijk waren. Hiervoor zijn meerdere verklaringen denkbaar.

Ritske kan de oudste of meest gevestigde van de twee zijn geweest, of hij kan namens een collectief van belanghebbenden hebben gesproken. Het is ook mogelijk dat hij primair een politiek-juridische rol vervulde, terwijl de Cammingha’s hun machtsbasis vooral in Leeuwarden hadden.<ref>Hypothese; gebaseerd op rolverdeling zichtbaar in OFO-bronnen en stedelijke context Leeuwarden.</ref>

In dat geval fungeerden beide families niet als rivalen, maar als complementaire bondgenoten.

== 2.5 De alliantie vóór het huwelijk ==
Het huwelijk van Hayo Jelmera met Dodonea Camminga in 1458 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref> markeert geen plotselinge toenadering, maar lijkt eerder het formele sluitstuk van een al langer bestaande alliantie.

Dat Hayo op dat moment nog niet de primaire erfgenaam van Ameland was, maakt het huwelijk des te betekenisvoller: het verbindt twee machtsposities die reeds decennia naast elkaar bestonden. De latere fusie van Jelmera- en Camminga-erfenissen kan daarom het best worden begrepen als de institutionalisering van een bestaande samenwerking, niet als haar beginpunt.<ref>Analyse op basis van erfopvolging Jelmera/Camminga, OFO III–IV.</ref>

== 2.6 Conclusie ==
In de eerste helft van de vijftiende eeuw ontstaat op Ameland geen geïsoleerde heerschappij, maar een gedeeld eliteveld, waarin Jelmera- en Camminga-belangen parallel lopen. Hun gezamenlijke optreden, vermoedelijk geworteld in hertoggezinde netwerken en bevestigd door bezit, huwelijk en erfopvolging, vormt de voedingsbodem voor de latere dynastieke eenheid. De vraag is niet waarom zij samensmolten, maar hoe zij dat zo lang naast elkaar konden blijven zonder open conflict.<ref>Synthetische conclusie.</ref>

= Hoofdstuk 3: Van hoofdeling tot “heer” – Ameland tussen Fries recht en externe erkenning (1428–ca. 1430) =
== 3.1 Inleiding: een titel met twee betekenissen ==
Wanneer in 1428 in Bourgondische stukken wordt gesproken over de ''heren van Ameland'', lijkt dat op het eerste gezicht te wijzen op een feodale heerlijkheid in klassieke zin. Die lezing is echter misleidend. De betrokken machthebber(s) waren in oorsprong Friese hoofdelingen, geen leenmannen in Hollandse of Bourgondische dienst. De titel “heer” weerspiegelt hier primair een externe, diplomatieke aanduiding, geen interne rechtsverandering.<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>

== 3.2 De akte van 21 maart 1428 ==
Op 21 maart 1428 bevestigde Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, eerdere brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant, gericht aan de ''heren van Ameland'', betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door hun gebieden.<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>

Deze akte is van bijzonder belang omdat zij:
* ondubbelzinnig aantoont dat Ameland extern werd benaderd als een territoriale eenheid;
* impliciet veronderstelt dat er een herkenbaar gezag bestond dat het eiland vertegenwoordigde;
* voortbouwt op eerdere neutraliteitsverklaringen uit 1396, 1404 en 1405, toen nog gesloten met de ''goede luden van Aemlant''.<ref>Amelander Historie; [https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ neutraliteitsaktes 1396–1405].</ref>

Het verschil is subtiel maar wezenlijk: waar eerder een collectief werd aangesproken, suggereert 1428 een meer geconcentreerde machtsstructuur.

== 3.3 Hoofdeling, geen leenheer ==
Ondanks deze externe erkenning bleef de machtsbasis van de Amelander leider Fries van karakter. Zijn gezag berustte niet op leenrecht, maar op:
* bezit van land en rechten;
* controle over een versterkte woonplaats (stins);
* erkenning door lokale elites en verwanten;
* testamentaire erfopvolging, niet feodale successie.<ref>Vergelijking Fries hoofdelingenrecht en feodaal leenrecht; [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450, 1486.</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref>

De “heer van Ameland” was daarmee functioneel een hoofdeling met een eiland als machtsbasis, geen vazal in een leenhiërarchie.

== 3.4 De stins als rechts- en machtsruimte ==
In het laatmiddeleeuwse Friesland functioneerde de stins niet alleen als versterkte
woonplaats, maar ook als centrum van rechtspraak, bestuur en machtsuitoefening.
Wie een stins bezat en bewoonde, oefende daarmee feitelijk gezag uit over de
omliggende goederen en personen. <ref>Algemene literatuur over Friese stinsen; Stinsen in Friesland.</ref>

Ook op Ameland moet de aanwezigheid van een stins in dit licht worden begrepen.
De stins was:
* plaats van bewoning van de machthebber;
* locatie waar geschillen werden beslecht;
* fysiek symbool van zelfstandige rechtsmacht.

Dat Ameland als rechtsgebied herkenbaar was, blijkt onder meer uit:
* het voorkomen van Ameland in zelfstandige akten;
* het optreden van zoenlieden en wrmannen in Amelander geschillen;
* het ontbreken van directe onderwerping aan Friese landsrechtbanken.

De machtspositie van Ritske Jelmera en zijn opvolgers berustte daarmee niet uitsluitend
op persoonlijke invloed of bezit, maar op het beheersen van een institutionele kern:
de stins als drager van recht en gezag.

Dit verklaart tevens waarom huwelijken, erfenissen en testamenten zo’n centrale rol
spelen in de machtsgeschiedenis van Ameland. Overdracht van bezit betekende
overdracht van rechtsmacht.

== 3.5 Ritske Jelmera als vertegenwoordiger ==
Wanneer Ritske Jelmera kort daarna, in 1429, optreedt als vertegenwoordiger of woordvoerder van Ameland, sluit dat logisch aan op de situatie van 1428. Hij verschijnt niet uit het niets, maar treedt naar voren in een reeds erkende machtsstructuur.<ref>Secundaire bron: Stinsen in Friesland; als 'heren van Ameland'</ref>

Of hij in 1429 reeds de enige machthebber was, valt niet met zekerheid vast te stellen. Het testament van Peter Cammingha uit 1440, opgesteld op Ameland, toont aan dat ook andere hoofdelingen daar resideerden en aanspraken hadden.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 OFO II #215], 8-5-1440</ref>

== 3.6 Kinderen van Ritske Jelmera ==
Ritske huwde tweemaal, volgens Ferwerda <ref>[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&dq=ferwerda%20wapenboek&pg=PA33#v=onepage&f=false Adelyk en Aanzienelyk wapen-boek], A. Ferwerda, 1760</ref>, in 1430 was hij getrouwd met ene Hylck, en in 1450 met Ayl <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref>.
Daarin worden ook zijn kinderen genoemd:

* Sasker die de stins erft, zie hoofdstuk 6
* Jouck
* Jelts
* Wisk
* Anske, zij zou huwen met Sjuck Dekema, die een dochter had uit zijn eerste huwelijk. Zij kregen samen een kind, dat jong stierf. De dochter van Sjuck, Dodonea, erft van Anske <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #218], 6-5-1454</ref>. Zij zal later trouwen met Hajo, de derde zoon van Sasker

Ritske had ook een bastaardzoon, Hannyke, die niet in zijn testament voorkomen. Hannyke was tweemaal gehuwd. Hij verschijnt in een akte uit 1439<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00249 OFO II #214], 1439</ref> , waarschijnlijk in het kader van huwelijkse voorwaarden of een boedelscheiding na het einde ervan (is Thiede overleden?), en werd genoemd in latere testamenten, waaronder dat van Hajo. Zijn weduwe Doedt maakte een testament in 1485<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00261 OFO I #342], 13-7-1485</ref>.

== 3.6 Overgangsfase: van collectief naar dynastie ==
De periode 1428–ca. 1430 markeert daarmee een overgangsfase:
* van collectieve vertegenwoordiging (''goede luden'');
* naar individuele hoofdelijke dominantie;
* zonder dat dit al een exclusieve, erfelijke heerlijkheid in feodale zin was.

Pas in de daaropvolgende decennia, door erfopvolging, huwelijkspolitiek en het verdwijnen van parallelle lijnen, zou deze positie uitgroeien tot een vrijwel onbetwiste dynastieke heerschappij.<ref>Vooruitwijzing naar hoofdstukken 4–5.</ref>

== 3.7 Vooruitblik ==
De vraag is nu niet meer ''of'' er een machtscentrum op Ameland bestond, maar ''waar'' het vandaan kwam. Om dat te begrijpen, moeten we terug naar de oudere Jelmera-stins op het vasteland en nagaan hoe deze zijn betekenis verloor toen een nieuwe machtszetel op Ameland werd gevestigd. Dat vormt het onderwerp van het volgende hoofdstuk.<ref>Structurerende vooruitblik.</ref>

= Hoofdstuk 4 – De oude Jelmera-stins en het verschuiven van de machtsbasis (ca. 1300–1430) =
== 4.1 Stamhuis, machtsruimte en identiteit ==
In het laatmiddeleeuwse Friesland was politieke macht niet uitsluitend verbonden aan afstamming, maar in belangrijke mate aan het bezit en de effectieve beheersing van een adellijke residentie of stins. Het stamhuis fungeerde daarbij als juridische, sociale en symbolische kern van een machtspositie. Wie het huis bezat en bewoonde, kon aanspraak maken op de bijbehorende rechten, ongeacht of deze via mannelijke lijn waren verkregen.

Deze constellatie verklaart waarom in de vijftiende eeuw patrilineaire afstamming regelmatig werd doorbroken door feitelijke machtsverhoudingen. Wanneer een volwassen man het stamhuis beheerste, ondersteund door bezit, lokale netwerken en geweldspotentieel, woog dat in de praktijk zwaarder dan abstracte erfregels. Het bezit van een stamhuis was daarmee niet slechts een gevolg van macht, maar ook een instrument om macht te legitimeren en te bestendigen.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

Voor de familie Camminga was Camminghaburen bij Leeuwarden het centrale stamhuis. Dit huis fungeerde al eeuwenlang als ankerpunt van adellijke status en familie-identiteit. In de vijftiende eeuw blijkt echter dat deze identiteit niet exclusief verbonden bleef aan één patrilineaire lijn. Zowel de Eminga’s als de Jelmera’s, die niet in mannelijke lijn van de oorspronkelijke Cammingha’s afstamden, namen de naam Camminga aan op basis van hun verwerving van het huis en de daarmee verbonden rechten.

Deze ontwikkeling laat zien dat ‘familie’ in deze context niet uitsluitend genealogisch moet worden opgevat, maar ook als een huis- en machtsverband. De naam Camminga werd een vehikel voor legitimatie: wie het huis bezat, kon zich als Camminga presenteren, zelfs wanneer de afstamming via vrouwelijke lijnen liep of geheel ontbrak. Dat sommige takken daarbij het oude Cammingha-wapen volledig overnamen, terwijl andere — zoals de Jelmera’s van Ameland — slechts elementen ervan incorporeerden, onderstreept het onderscheid tussen symbolische continuïteit en feitelijke macht.

Binnen dit kader krijgt ook de positie van Ameland betekenis. De Jelmera’s beschikten daar over een eigen machtsbasis, die losstond van het Camminghaburen-complex, maar er door huwelijk en vererving geleidelijk mee werd verbonden. De Amelander stins en het latere Amelandhuis in Leeuwarden fungeerden als aanvullende machtsruimten, waar bestuur, rechtspraak en representatie werden uitgeoefend. Het bezit van deze huizen stelde de Jelmera’s in staat zich zowel lokaal als regionaal te positioneren.

De combinatie van Amelander macht en verwerving van Cammingha-goederen leidde tot een hybride identiteit: Jelmera van oorsprong, Camminga in naam en traditie. Deze constructie was geen toevallig bijproduct van erfopvolging, maar een bewuste strategie om aanspraken te legitimeren, met name ten aanzien van goederen en rechten die verbonden waren aan het klooster Foswerd. In dit proces werd het verleden niet alleen doorgegeven, maar ook actief vormgegeven en, waar nodig, heruitgevonden.

Het begrip ‘stamhuis’ moet in dit licht worden begrepen als een dynamisch knooppunt van macht, herinnering en recht. Niet de bloedlijn alleen, maar de controle over huis en land bepaalde wie zich heer mocht noemen. Deze logica vormt de sleutel tot het begrijpen van de latere consolidatie van macht op Ameland en de rol die Hajo Jelmera daarin zou spelen.

== 4.2 De oudste Jelmera-stins (ca. 1300) ==
De Jelmera-stins wordt in de bronnen aangeduid als een van de oudere adellijke versterkingen in het gebied ten zuiden van Dongjum, in de terpbuurschap Bootwerd. De bouw wordt doorgaans rond het jaar 1300 geplaatst, en in 1410 wordt zij expliciet vermeld als ''dae alda stins, hieten Jelmersma''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #18, 1410]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm plaatsvermelding Dongjum].</ref>

Deze formulering maakt duidelijk dat het hier om een reeds lang bestaande machtszetel ging, die haar betekenis ontleende aan zowel bezit als rechtsuitoefening. De stins fungeerde niet alleen als woonplaats, maar ook als juridisch ankerpunt binnen de rechtsomgang van Franekeradeel.

== 4.3 Bootwerd en Dongjum als rechtslandschap ==
Bootwerd was in de late middeleeuwen geen dorp in moderne zin, maar een samenstel van staten en stinsen met eigen rechtvoerende functies. Tot deze rechtsomgang behoorden onder meer:
* Jelmersma state;
* Lyomawrdstra state;
* Bootwerd state.

Deze staten lagen in elkaars onmiddellijke nabijheid en vormden gezamenlijk een lokaal machtscluster binnen het aester fiarndel van Franekeradeel. Het recht werd er niet permanent door de eigenaar zelf uitgeoefend, maar doorgaans door aangewezen rechters, die optraden namens de bezitter van de stins.<ref>Algemene rechtspraktijk in Westergo; vgl. OFO II, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00041], [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037] diverse rechtsomgangen.</ref>

== 4.4 Rechters namens afwezige eigenaren ==
In 1410 treedt Tjalling Rodmersma op als rechter ''van Donghum van dae alda stinse hieten Jelmersma''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00041 OFO II #18], 1406-1438 [https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA504&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg
, 1768] 1433, [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1410] en [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00034 OFO II #17], 1-4-1433</ref> Rodmersma woonde zelf niet op de stins, maar in het nabijgelegen Kitzelum. Zijn optreden moet dan ook worden begrepen als het voeren van het recht namens de eigenaar, niet als bewijs van eigendom.

Dit patroon herhaalt zich in latere jaren. In 1423–1425 wordt Tjaerd Jonga (ook: Junga, Unga) meerdere malen genoemd als rechter in het aester fiarndel. <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #17], 1-4-1433</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #18], 1406-1438</ref> (1423–1425).</ref> In 1429 voert hij expliciet het recht ''voor Jelmera staeten, der ma hat alda stins''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00040 OFO II #17], 1429?, [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1429].</ref>

De formulering laat weinig twijfel: Tjaerd Jonga trad op namens de eigenaar van de Jelmera-stins, niet als zelfstandige machthebber.

== 4.5 Tjaerd Jonga als sleutelpersoon ==
Tjaerd Jonga is een centrale figuur in deze fase. Zijn optreden is steeds gekoppeld aan staten in de directe omgeving van Bootwerd en Dongjum, wat erop wijst dat hij lokaal verankerd was. Tegelijkertijd draagt zijn naam (Jonga / Unga / Unia) bij aan het vermoeden van een familieverband met Ritske Jelmera, die zich later expliciet ook ''Wnga'' noemt.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref>, <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Wngha OFO IV].</ref>

Het is aannemelijk dat Tjaerd Jonga een verwant was — mogelijk een broer of neef — die als vertrouwenspersoon het recht uitoefende zolang de eigenaar zelf elders resideerde. Dit sluit aan bij een situatie waarin het zwaartepunt van bezit en bewoning reeds begon te verschuiven.

== 4.6 Het verdwijnen van de Jelmera-stins uit de bronnen ==
Na 1433 verdwijnen expliciete vermeldingen van de Jelmera-stins uit de rechtsbronnen.<ref>Laatste vermelding: [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037 OFO II #18], 1433, item w [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1433]</ref> Dit betekent niet noodzakelijk dat de stins fysiek werd verlaten of afgebroken, maar wel dat zij haar centrale juridische functie verloor.

Later bronnen spreken nog van een ''zaete te Doengium, hietende Boetwert'', die in de zestiende eeuw in handen is van kerkelijke fondsen.<ref>FC2, 1511–1543.</ref> De oude Jelmera-stins lijkt dan reeds te zijn opgegaan in een breder goederencomplex, zonder zelfstandig stemrecht.

== 4.7 Gelijktijdige opkomst van een nieuwe stins ==
Parallel aan het verdwijnen van de oude Jelmera-stins uit de bronnen, verschijnt op Ameland een nieuwe machtszetel. Rond 1420–1425 wordt daar een stenen huis gebouwd, later bekend als Jelmera-stins en uiteindelijk als het Camminghaslot te Ballum.<ref>[https://www.canonvannederland.nl/nl/page/204061/camminga-s-en-nassau-s Canon van Ameland]; Stinsen in Friesland, Ballum. [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Wikipedia] [https://www.amelanderhistorie.nl/products/jelmera-state-cammingaslot-te-ballum/ Camingaslot, Amelander Historie], [https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false Wapenboek, Ferwerda], [https://camminghaslot.nl/ Cammingha-slot]</ref>

Deze gelijktijdigheid is opvallend: juist in de periode waarin de oude vasteland-stins haar juridische rol verliest, ontstaat op Ameland een nieuwe residentiële en bestuurlijke kern binnen dezelfde familiekring.

== 4.8 Geen breuk, maar verplaatsing ==
De beschikbare bronnen wijzen niet op een abrupte overdracht of verlies van bezit, maar op een geleidelijke verplaatsing van de machtsbasis. De oude Jelmera-stins bleef vermoedelijk nog geruime tijd als goed bestaan, terwijl het bestuurlijke en politieke zwaartepunt verschoof naar Ameland.

In deze context kan de Jelmera-stins bij Dongjum worden gezien als de ''moederstins'', waaruit een nieuwe machtszetel voortkwam. De verplaatsing markeert geen einde van de Jelmera-lijn, maar juist haar transformatie — een proces dat uiteindelijk zou leiden tot de opkomst van de Cammingha’s als Vrij- en Erfheren van Ameland.

= Hoofdstuk 5 — Ritske Jelmera en de Amelander machtsbasis =

== 5.1 Ritske Jelmera: afkomst en hoofdelingenpositie ==
Ritske Jelmera, geboren ca. [https://books.google.nl/books?id=AQ1VAAAAcAAJ&pg=PA72#v=snippet&f=false 1383]–[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false 1385], behoort tot de Friese hoofdelingenelite. In de bronnen wordt hij verbonden met meerdere invloedrijke geslachten, waaronder de [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=%22Ritska%20Ielmera%22 Jelmera]- en [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=%22Ritska%20Wngha%22 Unga]-lijn. Beide families waren oorspronkelijk gevestigd aan de Friese wal en beschikten daar over stinsen die waren ingebed in de Friese rechtsstructuur en stemrecht verleenden in regionale vergaderingen.

Dat Ritske in latere bronnen ook als Unga wordt aangeduid, wijst op het samenkomen van deze familielijnen in zijn persoon. In de loop van de eerste helft van de 15e eeuw verschuift echter het zwaartepunt van deze familie geleidelijk van Franekeradeel naar Ameland. Deze verplaatsing laat zich niet herleiden tot één moment of beslissing, maar vormt het resultaat van een langer proces.

== 5.2 Vestiging op Ameland en de stins te Ballum ==
Op Ameland bevindt zich in de 15e eeuw een [http://stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm stins te Ballum], die in latere bronnen wordt verbonden met Ritske Jelmera en bekend zal worden als het [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot]. Of deze stins door Ritske zelf is gebouwd, dan wel door zijn vader of een eerdere generatie is gesticht en later herbouwd of versterkt, is niet met zekerheid vast te stellen. In de literatuur worden verschillende dateringen genoemd ([https://www.amelanderhistorie.nl/products/jelmera-state-cammingaslot-te-ballum/ ca. 1400], [https://www.amelanderhistorie.nl/news/beschermvrouwe-van-ameland/ begin 15e eeuw], [https://www.amelanderhistorie.nl/products/geschiedenis-van-het-wapen-van-ameland/ 1424/1425], [https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false versterkt huis]). Een herbouw na de Sint-Elisabethsvloed van 1421 behoort tot de mogelijkheden.

Ritske is niet de enige hoofdeling die zich in deze periode op Ameland vestigt. Uit het [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 testament van Peter Kammingha] blijkt dat ook hij er in 1440 resideerde, vermoedelijk al geruime tijd. Opvallend is dat in dat testament getuigen uit Leeuwarderadeel (Cammingabuur) worden opgeroepen, terwijl Ritske zelf daarbij afwezig is. Dit suggereert dat beide hoofdelingen op Ameland naast elkaar opereerden, zonder gezamenlijk op te treden in juridische zin.

Van belang is dat de stins te Ballum geen deel uitmaakte van de Friese rechtsstructuur en geen stemrecht verleende. Daarmee onderscheidde zij zich fundamenteel van de stinsen aan de wal. Juist dit ontbreken van institutionele inbedding maakte Ameland tot een bijzondere machtsruimte, waarin gezag kon worden uitgeoefend zonder directe onderwerping aan Friese instellingen.

De vestiging van Ritske Jelmera op Ameland valt samen met een bredere politieke context. Na het overlijden van graaf Albrecht van Beieren in 1404 wijzigde het beleid van zijn opvolgers ten aanzien van perifere gebieden, wat onder meer blijkt uit de herbevestiging van afspraken met de ‘goede luden’ van Ameland in 1404 en 1405. Deze koerswijziging creëerde ruimte voor lokale machtsvorming buiten strikte feodale structuren.

== 5.3 Ritske als woordvoerder zonder formele titel (1428–1429) ==
In latere literatuur wordt gesteld dat Ritske Jelmera reeds vanaf circa 1424 als vertegenwoordiger van de Amelanders optrad. Voor deze vroege datering bestaan echter geen rechtstreeks overgeleverde primaire bronnen; zij lijkt te berusten op een interpretatie achteraf van zijn feitelijke machtspositie in de jaren daarna.

Een concreet aanknopingspunt vormt een [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 akte van 21 maart 1428], waarin Philips van Bourgondië zich richt tot de ‘heren van Ameland’ inzake vrede, neutraliteit en vrijgeleide. Hoewel Ritske Jelmera daarin niet met naam wordt genoemd, weerspiegelt de formulering het feodale begrippenkader van de Bourgondische kanselarij. De term ‘heren’ hoeft niet te betekenen dat de aangesproken personen binnen een vastomlijnde leenstructuur formeel waren benoemd, maar duidt eerder op het bestaan van erkende lokale machthebbers.

In de literatuur wordt daarnaast herhaaldelijk melding gemaakt van een overeenkomst tussen Ritske Jelmera en de graaf van Holland in 1429, waarbij hij als woordvoerder of vertegenwoordiger van Ameland zou zijn opgetreden <ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/galg-van-ameland/ overeenkomst met de graaf]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm woordvoerder van Ameland]</ref> <ref>[https://camminghaslot.nl/ vertegenwoordiger]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/jelmersmaStinsDongjum.htm woordvoerder, 1429]</ref>. Tot op heden is echter geen zelfstandige akte uit het grafelijk archief bekend die deze afspraak expliciet bevestigt. Het is daarom mogelijk dat het hier ging om een mondelinge regeling, een onderdeel van bredere vredesafspraken, of een later geconstrueerde interpretatie.

Dat Ritske zich in deze periode ‘heer van Ameland’ noemde, moet in dit licht vermoedelijk worden opgevat als een aanduiding van feitelijk leiderschap, niet als het resultaat van een formele titelverlening of een juridische zelfuitroeping.

== 5.4 Bezit, gezin en opvolging ==
Het testament van Ritske Jelmera uit 1450 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref> biedt inzicht in zijn bezit en prioriteiten. Daarin wordt de [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Remmeka Jelmera-state stins op Ameland] als kernbezit behandeld en vererfd door zijn oudste zoon Romke. Dit wijst erop dat Ameland tegen het midden van de 15e eeuw de primaire machtsbasis van de familie was geworden.

== 5.5 Twee stinsen, twee rechtsruimten ==
Gedurende Ritskes leven bestaan gedurende enige tijd twee machtscentra naast elkaar: de oudere Jelmersma-stins bij Dongjum aan de Friese wal en de stins te Ballum op Ameland. Deze stinsen vertegenwoordigen niet alleen verschillende locaties, maar ook verschillende rechtsruimten.

Aan de wal betekende bezit deelname aan de Friese rechtsorde, met bijbehorende verplichtingen en stemrecht. Dat Ritske daar niet permanent aanwezig was, blijkt onder meer uit het feit dat in 1410 Tjalling Rodmersma (OFO II #10, #17, #18) en in 1429 Tjaerd Jonga het recht voeren over de [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm Jelmera-stins]. Deze rechtvoering door derden wijst op afwezigheid of terugtreding van de eigenaar.

Ameland daarentegen stond buiten deze structuur. Juist dit ontbreken van inbedding in het Friese recht maakte het eiland tot een bijzondere machtsruimte, waarin gezag kon worden uitgeoefend zonder directe onderwerping aan Friese instellingen. Het verdwijnen van de Jelmersma-stins uit de bronnen van Franekeradeel en het ontbreken van verdere uitbouw van die machtspositie wijzen erop dat het zwaartepunt van de familie definitief werd verlegd.

== 5.6 Ameland als autonome machtsruimte ==
In de loop van de 15e eeuw ontwikkelt Ameland zich onder Ritske Jelmera tot een autonome machtsruimte. Externe machten als Holland en Bourgondië benaderen de lokale machthebbers vanuit hun feodale denkraam, terwijl de interne verhoudingen op het eiland blijven aansluiten bij Friese gebruiken, zoals blijkt uit testamenten en erfopvolging.

Dat deze machtspositie in de praktijk functioneerde, blijkt uit het conflict met het klooster van Foswerd over land en rechten op Ameland, dat in 1483 wordt beslecht. In deze akte wordt het klooster gedwongen zijn aanspraken te begrenzen, wat erop wijst dat wereldlijke machthebbers inmiddels voldoende positie hadden opgebouwd om zelfs kloosterbezit te herdefiniëren <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref>.

Hoewel sommige moderne overzichten stellen dat Ritske zich reeds in 1405 <ref>1794 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1794 Akte van neutraliteit en vrijgeleide van hertog Jan van Beieren aan de heren van Ameland in zijn gebieden], 10 december 1405</ref> op Ameland vestigde, ontbreekt daarvoor directe contemporaine onderbouwing. Aannemelijker is dat zijn machtspositie zich geleidelijk ontwikkelde in de jaren na 1420, parallel aan de opkomst van andere hoofdelingen in de regio. In 1428 richt Philips van Bourgondië zich expliciet tot de [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 heren van Ameland], hoogstwaarschijnlijk aan de feitelijke machthebbers op het eiland, onder wie Ritske Jelmera en mogelijk zijn vader, zonder dat daarmee noodzakelijkerwijs een formeel-juridische titel als ‘heer’ was verbonden.

== 5.7 Van Jelmera naar Camminga ==
De voorstelling van Ritske Jelmera als een reeds vroeg formeel benoemde ‘heer van Ameland’ heeft in de historiografie een bijna canoniek karakter gekregen. Deze lezing lijkt mede het resultaat van een achteraf aangebrachte feodale interpretatie van een machtspositie die zich aanvankelijk buiten vaste rechtsstructuren ontwikkelde.

Na Ritske Jelmera gaat de machtspositie op Ameland over op zijn nakomelingen en verwanten, waarbij de Camminga-lijn een steeds prominentere rol speelt. Deze overgang verloopt geleidelijk en zonder scherpe breuk, wat wijst op een vroege compatibiliteit tussen beide geslachten.

De bevestiging van Ritskes kleinzoon door Karel de Stoute in 1469 <ref>bevestiging door Karel de Stoute, [https://www.ameland.info/cultuur/cultuur-2000/cultuur4/ secundair]</ref> als erfheer van de vrije heerlijkheid Ameland vormt daarmee geen beginpunt, maar het sluitstuk van een ontwikkeling die zich in de voorafgaande decennia al in de praktijk had voltrokken.

= Hoofdstuk 6: Familie en erfgoed van Sasker Heringa en Dodonea Kammynga =
== 6.1 Sasker Heringa en zijn eerste huwelijk ==
Sasker Heringa (gestorven voor 1450) was in zijn eerste huwelijk met Hylck, die circa 1431 overleed. Uit dit huwelijk werden drie kinderen geboren: twee zoons en een dochter. Het huwelijk duurde ongeveer zes jaar. De erfelijke aanspraken van Hylck op Ameland gingen via haar kinderen door, en bij haar overlijden werd haar inbreng in de familie verdeeld volgens de toenmalige erfrechtelijke regels. Mogelijk bracht Hylck goederen of aanspraken in die later via haar kinderen, zoals Romke en Kempe, relevant werden.

== 6.2 Sasker Heringa en zijn tweede huwelijk ==
Na Hylcks overlijden trouwde Sasker met Idt van Aylva, weduwe van een Heringa. Idt bracht eigendommen en aanspraken van haar familie (ouders Aylva en Juwsma, mogelijk de ouders van Eelco Heringa) in dit huwelijk. Sasker had uit dit huwelijk geen overlevende kinderen vermeld in de akten, maar de nalatenschap van zijn eerste huwelijk bleef van invloed op de erfenis.

== 6.4 Doede Kammynga en de nakomelingen van Anske Ritska ==
Doede Kammynga was de zoon van Dodonea Kammynga uit haar eerste huwelijk met Sicco. Hij erfde goederen en aanspraken via zijn moeder. Romke en Kempe, de oudere broers van Hajo, hadden samen met Hayo Sasker aanspraak op bepaalde nalatenschappen van Anske Ritska. De verdeling van deze goederen en de regeling van schillen en schulden werd officieel vastgelegd in een baer (gerechtelijk akkoord) van 14 juni 1458 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref>, getuige de betrokkenheid van lokale notarissen en scheidslieden.

Anske Ritskes was de tweede vrouw van de vader van Dodonea, die ook van haar stiefmoeder geërfd had <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #218], 6-5-1454</ref>. Die erfenis, komt ook haar zoon Doede aan. Bij het huwelijk van Hajo en Dodonea in 1458 vrezen de broers mogelijk dat kernbezit op Ameland zo kan vererven op nakomelingen van Doede, wanneer hij zich bijvoorbeeld op de wal zal vestigen, terwijl die geen deel uitmaakt van de kernfamilie.
Opmerkelijk is dat bij deze regeling tevens wordt verwezen naar eerdere verplichtingen van Peter Camminga, hoewel deze reeds omstreeks 1440 was overleden. Dit wijst erop dat het hier ging om oud kernbezit, waarvan de rechtstitels en verplichtingen langdurig doorwerkten. Wat die betrokkenheden waren is niet duidelijk, Sicco werd ca 1422 geboren en was 18 toen zijn vader overleed. Als hij toen nog niet getrouwd was met Dodonea, gaan de verbindingen dus verder terug.

De context waarin deze regeling tot stand kwam, suggereert dat het behoud van dit bezit binnen de Amelandse machtskring een rol speelde. Met name gezien de positie van Doede, als erfgenaam via Dodonea, kan niet worden uitgesloten dat huwelijks- en erfstrategieën mede bepalend waren voor de totstandkoming van deze soen.

== 6.5 Dodonea Kammynga en haar testament ==
Dodonea Kammynga stelde haar testament op 22 maart 1499 op. Zij overleed na Hajo, die al vóór 1499 was overleden. In haar testament regelde zij de verdeling van haar goederen onder haar kinderen en kleinkinderen, inclusief:

* Pieter Kammynga en zijn dochter Gratiana, die in Leeuwarden woonde en een aanzienlijke erfenis had. Gratiana was vernoemd naar een dochter uit het eerste huwelijk van Dodonea.
* Doede Kammynga, haar zoon uit het eerste huwelijk, met de verdeling van zowel roerende als onroerende goederen op Ameland.
* Sjouck (dochter van Dodonea), met specifieke verdelingen van huizen en goederen, inclusief de statta in Kaminghabuer en andere landerijen.

Het testament van Dodonea was zorgvuldig opgesteld met getuigen, waaronder priester Mammo (zie ook de baer van 1483), her Fedde, Pieter persona, en de broers Jan van Tirns en Gysbert van Boelzwerd, die de inhoud bevestigden en de executie van het testament ondersteunden. <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00329 OFO I #440] (testament Dodonea Camminga, 1499)</ref>

Het testament van Dodonea toont een uitzonderlijk niveau van rijkdom. Legaten omvatten onder meer:
* gouden rijnsgulden;
* tonnen bier;
* tonnen ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Kuit_(bier) koyts]'';
* omvangrijke kerkelijke schenkingen.

Dit wijst erop dat de vervlechting van Jelmera- en Camminga-bezit niet slechts juridisch, maar ook economisch van groot gewicht was. Zo verwierf Hayo het Camminga-huis, dat daarmee bekend werd als het [http://www.stinseninfriesland.nl/AmelandsHuis.htm Amelandshuis of Heringahuis]. Hij treedt in deze periode ook bestuurlijk op in Leeuwarderadeel.

Deze materiële basis vormde een essentiële voorwaarde voor de latere erkenning van de Cammingha’s als Vrij- en Erfheren van Ameland.
<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00122 OFO II #82], 13-7-1476</ref>

== 6.6 Conclusie erfstructuur ==
Het geheel van deze akten en testamenten toont een complexe erfstructuur:

* De aanspraken van Sasker Heringa’s eerste huwelijk gingen door naar zijn kinderen Romke, Kempe en Hajo, waarbij de moeder Hylck waarschijnlijk goederen inbracht.
* De tweede vrouw Idt van Aylva bracht familiebezittingen in het huwelijk, maar had geen directe invloed op de Amelander erfenissen.
* Bastards en halfbroers, zoals Hannyke, kwamen incidenteel voor in testamenten en akten, maar hun aanspraken waren beperkt.
* De verdeling van goederen van Dodonea Kammynga na 1499 betrof zowel haar kinderen als kleinkinderen, waarbij Leeuwarder takken zoals Gratiana een rol speelden in de verdeling van het vermogen.

Deze herziene weergave legt de basis voor een correcte interpretatie van de latere hoofdstukken 7 en 8, waarin de verdeling van nalatenschappen en de juridische afwikkeling van Amelander goederen centraal staan.

= Hoofdstuk 7 – Consolidatie van de macht (ca. 1460–1499) =
In de periode tussen circa 1460 en het overlijden van Dodonea Kamminga in 1499 vindt de feitelijke consolidatie plaats van de heerlijkheid Ameland. Onder Hajo Heringa, gehuwd met Dodonea, komen bestuurlijke, juridische, economische en ideologische elementen samen die de eerder verworven machtspositie niet alleen bestendigen, maar ook legitimeren.

== 7.1 Consolidatie door huis, naam en traditie ==
De machtsconsolidatie onder Hajo en Dodonea is niet uitsluitend het gevolg van erfrechtelijke overdracht, maar berust tevens op het bewust cultiveren van een adellijke identiteit. Zoals Noomen heeft aangetoond, speelden daarbij huisbezit, naamvoering, wapen en overlevering een centrale rol. In de vijftiende eeuw waren de Cammingha’s verdeeld over meerdere families, waaronder de afstammingsfamilie op Dokemahuis en twee zogenoemde “huis-families”: de Eminga’s op Camminghaburen en de Jelmera’s alias Cammingha op Ameland.

De Jelmera’s, hoewel niet patrilineair afstammend van de oudste Cammingha-lijn, namen de naam Cammingha over en cultiveerden actief een Cammingha-identiteit. Daarbij werd teruggegrepen op oude tradities, maar ook nieuwe narratieven ontwikkeld. Zo werd beweerd dat reeds in de vroege middeleeuwen Cammingha’s het klooster Foswerd op Ameland zouden hebben gesticht en dit later naar het vasteland zouden hebben verplaatst. Noomen typeert <ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', in: Leeuwarder historische reeks 6 (1997), p63-64</ref> deze voorstelling van zaken expliciet als een ‘invented tradition’, bedoeld om aanspraken op kloostergoed en rechten te legitimeren, voorbijgaand aan de feitelijke Jelmera-afstamming. Ze lijken daarmee terug te verwijzen naar de oude rechten die de oude familie uit Blija mogelijk via Foswert gehad heeft. Ze claimen daarmee oude wortels uit het gebied.

Hoewel de heren van Ameland niet het volledige Cammingha-wapen voerden, maar het wapen Jelmera, gevierendeeld met één kam van de Cammingha’s <ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref> <ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/geschiedenis-van-het-wapen-van-ameland/ Jelmera-wapen]</ref>, is duidelijk dat zij zich nadrukkelijk als deel van de Cammingha-traditie presenteerden. Deze ideologische component vormt een wezenlijk onderdeel van de machtsconsolidatie in deze fase.

== 7.2 Geestelijk recht en jurisdictie: de verklaring van 1466 ==
In 1466 verklaart Hajo Heringa zich bevoegd om het geestelijk recht op Ameland toe te staan en te handhaven, los van de dekens en kerkelijke jurisdictie van Ferwerd (Foswerd) <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00098 OFO II, #64, ], 27-5-1466</ref>. In deze verklaring stelt hij dat er reeds vijfentwintig jaar geen effectief geestelijk gezag vanuit Ferwerd op Ameland is uitgeoefend.

Deze termijn voert terug tot omstreeks 1440–1441. Hoewel niet met zekerheid is vast te stellen welk concreet moment of welke gebeurtenis Hajo hiermee bedoelt, valt deze periode samen met het overlijden van Peter Camminga en de daaropvolgende overgang van rechten via Sicco en diens zoon Doede naar Dodonea. Indien het geestelijk recht of de feitelijke zeggenschap daarover vóór die tijd door Peter Camminga werd uitgeoefend, dan kan Hajo’s verwijzing worden begrepen als een claim op een recht dat volgens hem reeds een kwart eeuw oningevuld was en dat hij zich nu, als echtgenoot en erfgenaam van Dodonea, bevoegd achtte te herstellen en af te dwingen.

Deze interpretatie blijft noodzakelijkerwijs hypothetisch. De bron biedt geen expliciete onderbouwing voor de herkomst van het recht waarop Hajo zich beroept. Wel is duidelijk dat hij zich in 1466 als hoogste autoriteit op Ameland presenteert, ook ten opzichte van kerkelijke instellingen op het vasteland.

== 7.3 Economische rechten: sefang en gedeelde inkomsten ==
De machtspositie van Hajo blijkt eveneens uit de regeling van economische rechten, met name die verbonden aan zee en visserij. In het geschil met het klooster Foswerd, vastgelegd in de baer van 1483, worden inkomsten uit onder meer sefang (zeevangst) en aanverwante rechten expliciet genoemd. De opbrengsten daarvan worden tussen Hajo en het klooster gedeeld, terwijl de feitelijke zeggenschap en handhaving in belangrijke mate bij Hajo berusten.

Deze regeling bevestigt enerzijds het voortbestaan van oudere aanspraken van Foswerd op Ameland, maar maakt anderzijds duidelijk dat het klooster genoegen moet nemen met een gedeeld economisch belang zonder bijbehorende bestuurlijke macht. De heerlijke rechten – waaronder rechtspraak, handhaving en feitelijke controle – liggen bij Hajo en zijn erfgenamen.

== 7.4 De baer van 1483: bevestiging van gevestigde macht ==
De baer van 1483 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref> vormt het sluitstuk van deze fase van consolidatie. Formeel betreft het een bindende uitspraak door een college van geestelijken en notabelen, maar de samenstelling van dit college – met personen uit Leeuwarden, Ferwerd en Camminghaburen – weerspiegelt het netwerk waarbinnen Hajo opereerde. De uitspraak bevestigt zijn positie als dominante heer op Ameland, waarbij het klooster Foswerd zijn rechten behoudt voor zover zij economisch van aard zijn, maar geen zelfstandige macht uitoefent.

Hiermee is de overgang voltooid van een situatie waarin verschillende externe machten aanspraken konden doen gelden op Ameland, naar een toestand waarin Hajo Heringa, handelend vanuit zijn huwelijk met Dodonea en ingebed in de Cammingha-traditie, de feitelijke en ideologische controle uitoefent.

De gebeurtenissen van 1466 en 1483 bereiden daarmee de weg voor de erkenning van Ameland als een in hoge mate zelfstandige heerlijkheid, culminerend in de politieke constellatie van 1469 en de daaropvolgende periode.

= Hoofdstuk 8: Bestendiging van de heerlijkheid (ca. 1466–1499) =
== 8.1 Van erfpolitiek naar institutionele macht ==
Met de akten van 1466 en 1483 treedt Hajo Heringa niet langer uitsluitend op als erfgenaam of partij in conflicten, maar als gevestigde heer die rechtsmacht, inkomsten en bevoegdheden structureel naar zich toe trekt.

De verklaring uit 1466, waarin Hajo het geestelijk recht op Ameland opeist en handhaaft los van Ferwerd, markeert een verschuiving van gedelegeerde of betwiste rechten naar een door hemzelf afgedwongen jurisdictie. Dat hij daarbij terugverwijst naar een periode van vijfentwintig jaar zonder effectief geestelijk gezag, onderstreept dat deze claim niet als een innovatie wordt gepresenteerd, maar als een herstel of formalisering van een reeds bestaande situatie.

== 8.2 Consolidatie binnen bestaande verhoudingen ==
De baer van 1483 tussen Hajo en het klooster Foswerd laat zien dat deze machtspositie inmiddels breed wordt erkend. De uitspraak bevestigt niet alleen zijn rechten op inkomsten (waaronder visserij en andere opbrengsten), maar erkent ook zijn rol als bepalende partij in de verdeling en handhaving daarvan.

Van een eenzijdige machtsgreep is daarbij geen sprake: Hajo opereert binnen het bestaande juridische instrumentarium van baeren, zoenlieden en kerkelijke betrokkenheid, maar weet deze consequent in zijn voordeel te benutten. Zijn macht is daarmee niet revolutionair, maar institutioneel verankerd.

== 8.3 Het proces Egmond–Camminga (1527) ==
In 1527 komt het tot een juridisch geschil tussen het huis Egmond en de heren van Ameland uit het geslacht Camminga <ref>1818 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1818 Dagvaardiging van George Schenk van Tautenburgh, stadhouder-generaal in Friesland, aan Wytzo van Cammingha in het geschil met het huis van Egmond in de persoon van Magdalena van Wierdenburgh, douarière van Egmond, voogdes van Johan van Egmond, inzake de aanspraken van Egmond op Ameland], 20 november 1527 1 stuk, [https://www.canonvannederland.nl/nl/page/278111/de-camminga-s-en-de-nassaus. secundair]</ref>. Dit zogenoemde proces Egmond–Camminga vormt geen opmaat tot de machtsvorming op Ameland, maar een late, juridische toetsing van een positie die in de vijftiende eeuw feitelijk al was gevestigd.

Het geschil moet worden gezien tegen de achtergrond van oudere grafelijke aanspraken op Ameland, die door het huis Egmond werden geacht te zijn blijven bestaan. Deze aanspraken sluiten aan bij veertiende- en vroeg-vijftiende-eeuwse machtsinterventies in Friesland en op de Waddeneilanden, waarbij Ameland herhaaldelijk als inzet of bondgenoot verschijnt. Dat dergelijke aanspraken ruim een eeuw later nogmaals juridisch worden gearticuleerd, wijst erop dat zij nooit volledig zijn uitgekristalliseerd, maar evenmin effectief zijn geëxerceerd.

Voor de Camminga’s daarentegen was Ameland sinds het midden van de vijftiende eeuw geen betwist randgebied meer, maar een geïntegreerde heerlijkheid, waarin zij zowel wereldlijke als – in toenemende mate – geestelijke rechten uitoefenden. De machtsopbouw van Hajo Heringa, gehuwd met Dodonea Camminga, had tussen circa 1440 en 1483 geleid tot een situatie waarin externe aanspraken geen praktische betekenis meer hadden. De verklaring van 1466, waarin Hajo het geestelijk recht op Ameland losmaakt van Ferwerd, en de baer van 1483 met het klooster Foswerd tonen aan dat deze positie niet alleen werd geclaimd, maar ook werd afgedwongen.

Het proces van 1527 maakt duidelijk dat deze machtspositie achteraf nog juridisch werd aangevochten, maar tegelijk bevestigt het impliciet dat de heren van Ameland inmiddels als zelfstandige rechtsdragers werden beschouwd. Het geschil raakt niet zozeer aan de dagelijkse uitoefening van gezag op Ameland, maar aan de legitimatie daarvan binnen een breder feodaal en grafelijk kader. In die zin weerspiegelt het proces een spanningsveld tussen oudere, formele aanspraken en een inmiddels bestendige feitelijke situatie.

Daarmee vormt het proces Egmond–Camminga geen breukpunt in de ontwikkeling van de vrije heerlijkheid Ameland, maar veeleer een laat echo van eerdere machtsconflicten. Het onderstreept dat de consolidatie onder Hajo en zijn directe opvolgers zodanig was, dat externe aanspraken alleen nog langs juridische weg konden worden gearticuleerd, zonder dat zij de feitelijke autonomie van Ameland wezenlijk aantastten.

== 8.4 Dynastieke continuïteit na Hajo ==

De dood van Dodonea in 1499 markeert het einde van de persoonlijke vereniging van de Jelmera- en Cammingha-lijnen, maar niet het einde van de dynastieke constructie die door haar huwelijk met Hajo Heringa tot stand was gebracht. Alle bekende nakomelingen van dit huwelijk presenteren zich voortaan als ''Camminga'', waarmee zij expliciet aansluiting zoeken bij het oudere en breder erkende adellijke geslacht.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

Opmerkelijk is dat deze naamskeuze niet gepaard gaat met het overnemen van het volledige Cammingha-wapen. De heren van Ameland blijven het wapen Jelmera voeren, gevierendeeld met één kam van de Cammingha’s. Daarmee onderscheiden zij zich heraldisch van zowel de Ferwerder als de Dokkemahuis-tak van het geslacht Camminga, terwijl zij zich genealogisch en politiek wel als zodanig profileren.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63</ref>

Deze combinatie van naam en wapen weerspiegelt de uitkomst van de fusie: de Cammingha-identiteit verleent historische diepte en legitimatie, terwijl het Jelmera-wapen de verbondenheid met Ameland en de daar gevestigde machtsbasis blijft benadrukken. In Noomens terminologie gaat het hier om een typische ''huis-familie'', waarin bezit, traditie en machtsuitoefening zwaarder wegen dan zuiver patrilineaire afstamming.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

== 8.5 Epiloog: Ameland als territoriale identiteit ==

Dat juist het Jelmera-wapen – en niet het volledige Cammingha-wapen – verbonden bleef aan de heerlijkheid Ameland, is veelzeggend. Het wapen raakt daarmee los van een specifieke familie en groeit uit tot een territoriaal symbool. In deze vorm blijft het wapen verbonden aan Ameland, ook wanneer de heerlijkheid later in andere handen overgaat.

Na de Amelander tak van het geslacht Van Cammingha komt de heerlijkheid via vererving in bezit van het geslacht Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, waarna zij in [[De_verkoop_van_Ameland_aan_de_Oranjes|1704 wordt verkocht]] aan Johan Willem Friso van Nassau-Dietz. Via Willem IV en Willem V blijft Ameland onderdeel van het Nassause domein. Dat de huidige koning nog altijd de titel ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Titels_van_de_Nederlandse_koninklijke_familie#Historische_titels_van_de_Koning vrijheer van Ameland]'' voert, vormt de laatste schakel in een ontwikkeling die in de vijftiende eeuw, onder Hajo en Dodonea, haar beslissende vorm kreeg.

=Open vragen en vervolgonderzoek=
==Ritske genoemd als Jelmera?==
==Goederen te Unga==
1439: ''sauwenteen flamschem toe recknyen in Uwingha guede a Hwe en [de st]eet in Ritzeka guede to da heer wey en de foert mit dae guede deer Ritzeka vp bert had van Broer Aeylsem''. Hannyka krijgt van Ritske 17 Vlaamsen uit het Unga goed 'a Hue'? dat staat in Ritske's goed bij de heerweg en voort met het goed dat Ritske daar op verbeurd/gebeurd had van Broer Aylsem.

==Doede Siccosz. <1466?==
==Betekenis van 1441 (na Peter Camminga)==
==Vroege akten 1396–1429 en externe machtsinvloeden==
==Hypothese: Ritske geboren op Ameland==

=Bronnen=
==Secundair==
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Donia-oorlog Donia-oorlog]
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot]
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Ritske_Jelmera_Cammingha Ritske Jelmera]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA28&printsec=frontcover Vaderlands Woordenboek, Jacobus Kok, Vol 9-10, 1788], p28. Ameland zou al voor 1180 in het bezit zijn van de Cammingha's.
* [https://www.google.nl/books/edition/Kerkelijke_historie_en_outheden_der_zeve/N6NaAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA210&printsec=frontcover Kerkelijke historie en outheden der zeven Vereenigde Provincien, Vol. 5, Hugo Franciscus Heussen, Hendrik van Rijn, 1726], p210
* [https://books.google.nl/books?id=pYNMAAAAcAAJ&pg=RA2-PA37#v=onepage&q=jelmera&f=false De Geschiedenissen Kerckelyck ende Wereldtlyck van Friesland Oost ende West, Christianus Schotanus, 1658]
* Houwink
* [https://www.mpaginae.nl/Simon/WierstradeWalle.htm Adelsboek Friese adel], Op basis van de oorspronkelijke opzet van Simon Wierstra. Redactie Hessel de Walle & al. Volgens #80 bezat Ritske Donia te Hallum, en schonk hij dat aan Sasker bij zijn eerste huwelijk.

===[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA29#v=snippet&f=false Adelyk en Aanzienelyk wapen-boek van de zeven provincien, Abraham Ferwerda, 1760]===
Bronnen: Burmaniaboek, Petrus Camminga, Van Adelen van Cranenburg

Cammingha en Jelmera:
<blockquote>
De schakel der personen van deeze adelyke en oude Familie is eens begonnen opgemaakt te worden van '''Doctor Petrus Camminga''', die zynen Oorspronk had van eenen Ernst Camminga, die een Zoon had Bennert Camminga en een Kleynzoon Kempo Camminga, deeze zyn Zoon was Sids Camminga, alle oorspronkelyk '''van het Slot nog hedendaags Cammingabuur genoemd, gelegen onder Leeuwarden'''. De laatstgemelde Sids liet eene Dochter na met naame Hac, gehuwt aan eenen '''Gerraut van Camminga die gewoont heeft aan de noordkant van de Kerk van Ferwerd''', alwaar schoon er geen steen meer gevonden word van een oud Camminga Slot, de plaats echter daar dit Slot gestaan heeft, heeft altyd de naam van Camminga behouden. Doch dewyl het my wat deeze vier, namelyk Ernst, Bennert, Kempo en Sids Camminga aangaat, niet genoegzaam uit brieven en andere oude stukken tot noch gebleeken is, en de naam en roem van Gerraut wel het meest bekent zyn, is het my niet kwaad voorgekomen, van deezen als de zeekere en ontwyfelbaare Stam de Geslagt lyst te beginnen, hoewel ik echter de nakomelingen van Sids Camminga door zyne andere Zoonen zo als ik ze hebbe gevonden hier ook heb opgegeven. de zaak koomt my duister en laat het aan verstandigen hier over wel te oordeelen. Deeze '''GERRAUT CAMMINGA''' is een dapper en stoutmoedig man geweest en van een zeer groot gezag niet alleen by het gemeen maar zelfs by Albert Hertog van Beyeren Grave van Holland en toen ter tyd Heer van Friesland. By deeze stond hy zo hoog in de gunft dat hy hem Leeuwarden de Hoofd stad van geheel Friesland en drie treffelyke Dorpen Wirdum. Steens en Ferwerd als een Leengoed schonk, op deeze voorwaarde dat hy ten dienste van den Hertog op zyne eygene kosten altyd gereed zoude

hebben en voeden twintig paarden, ter verdediging van het Vaderland: doch indien men buiten het Land oorloogde, en ook wanneer het anders de zaak vereyschte, op kosten van den Hertog: gelyk het breeder is in het Diploma hem van den Vorst, gegeven in den Haag den 18 July 1399, (vid. Gab. p 25) onder het zegel van Hertog Albert, en zyne Zoonen Willem en Jan, in præsentie der Heeren van Arkelen en Philip van Wassener. Dit zal genoeg zyn aangaande het eerste gedeelte deezer Genealogie.
Wat het andere gedeelte dat van '''Ritske Jelmera, Heere van Ameland''' af geleyd word aangaat, deeze Ritske is geboren in 't jaar 1385, en naar het afsterven zyner Ouderen, '''gevolgd in het erfregt der Baronye van het Eyland Ameland''', dat geen hooger erkent en onafhankelyk is. Alhier heeft hy een '''Slot gehad Jelmera genoemd, sterk genoeg tot zyne verdediging tegens de stroperyen der Zeerovers''', waar van hy dan ook de naam van Jelmera ontleend heeft, daar hy eerst '''Ritske Unga''', naar een Landgoed in het Dorp Wierum in Dongerdeel gelegen, genoemd wierd: hy stierf in t jaar 1450, na dat hy een weinig te vooren, by Testament, aan zyne Dogters zeekere porties toegekend, en tot erfgenamen zyner overige goederen, waar onder was de Heerlykheyd Ameland, aangesteld had Kempo en Romke Donia, dus genoemd naar een '''Landgoed Doninga-state in Hallum''' gelegen, en '''Hajo Heringa''', die deezen toenaam naar het voorbeeld zyns Vaders ook heeft behouden. Dus is de Heerlykheyd Ameland van Ritske Jelmera eerst by voorregt vervallen op '''Romke Donia''', Ritskes oudste Kleyn-zoon, uit Sasker reeds te vooren gestorven. Romke, twee dochteren en geen manlyk kroost nalatende, kwam Ameland aan Kempo, zynen Broeder. Deeze ook zonder kinderen na te laaten overlydende, is dit Eyland gekomen aan Hajo Heringa, de jongste broeder, waarin hy ook door Karel Hertog van Bourgondien bevestigt is, gelyk blykt uit het getuigenisse van den Hertogh in dato 1469, schoon hy daar in '''Hajo Camminga''' genoemd word: de reden hier van is om dat hy gehuwd zynde aan '''Dodonea Dekama, Wed van Sicco Camminga''' en zyn Vrouw en zich zelven heeft laaten noemen '''Heringa van Camminga''', oorzaake dat het '''Slot Cammingaburg'' en ''Cammingahuis oppe Hueck'' aan deeze Dodonaa, by de dood van Gratiana, dieze by Sicco Camminga had vervallen waaren. Twee kinderen zyn er by deeze '''Hajo en Doed of Dodonea Camminga''' voortgesprooten naamelyk '''Petrus en Siouck'': aan Petrus is na de dood zyns Vaders by voorregt het Eyland Ameland te beurt gevallen, by wien en zyne Nakomelingen, altyd de naam van Camminga behoudende, het een zeer langen tyd gebleeven is. Doed, stervende in t jaar 1500, liet aan haaren Zoon Petrus Cammingahuis oppe Hueck, en aan haare Dogter Siouck, die reeds gehuwd was aan Rienck Eminga, Cammingaburg buiten Leeuwarden, waarvan ook deeze de naam van Camminga heeft aangenomen, en tegelyk met Cammingaburg, aan zyne Nakomelingen naargelaten. Deeze Naamveranderingen moeten iemand niet vreemd voorkoomen, nadien ze reeds voor de aankomst der Vorsten in Friesland in gebruik waaren; de meeste Edelen die voor die tyd haare eygene Jurisdicties hadden, en te hals en hoofd rechteden wanneer het gebeurde dat zy, of by trouw of door koo,p of op eene andere manier hare woonplaatzen veranderden, en in een ander Regtsgebied overgingen, veranderden ook hunne Namen en Waapens, maar na dat al het Regtsgebied op de Prinsen overging, en deeze over al der zaaken en regtsplegingen magtig wierden, is ook de verandering van Naam en Wapens als zynde nu de oorzaak weggenomen opgehouden om
</blockquote>

===[https://books.google.nl/books?id=AQ1VAAAAcAAJ&pg=PA72#v=snippet&f=false Stamboek van de vroegere en latere Frieschen adel, vol I, Hettema & Hamael, 1846]===
Bronnen: Burmaniaboek, Petrus Camminga, Van Adelen van Cranenburg
<blockquote>
Wanneer wij het Wapen van CAMMINGHA van JELMERA op Ameland ontleeden, vinden wij dat het eerste en vierde veld nieuw CAMMINGHA, het tweede en derde HERINGA vertegenwoordigen. Het vijfde is zegt men gewoonlijk JELMERA, het zesde Ameland. Dit laatste beteekent niets, want onbetwistbaar is het dat het eiland Ameland geen Wapen gehad heeft toen het nog geene Heeren had, en dat het het Wapen van die Heeren of een gedeelte van hetzelve tot zijn Wapen heeft aangenomen. Daaruit volgt, dat zes een Kwartier moet zijn van het Wapen der JELMERAAS en dat dezen het niet in hun Schild genomen hebben, omdat het het Wapen van Ameland was. Nu neme men in overweging dat het bedoelde zesde veld het gewone Wapen der UNIAAS is, en dat men verhaalt dat Ritscke Jelmera eerst is genaamd geworden Ritscke Unga, naar een Landgoed van dien naam, zijn eigendom, en dan zal men veellicht zijnen bijval niet weigeren, aan onze gissing dat Ritscke Jelmera eene UNIA tot vrouw gehad en met haar een Landgoed van dien naam behuwelijkt heeft, of wel dat hij Ritscke tot moeder gehad heeft eene UNIA, die een Landgoed van dien naam ten huwelijk gebracht heeft aan Ritsckes vader, en naar welk Landgoed Ritsche nadat het op hem verstorven was goedgevonden heeft zich altoos voor eenigen tijd te noemen. UNGA is wel is waar geen UNIA, maar voor het laatste schreef men oudtijds UNYA, en voor eene Y wordt allicht eene G gelezen, altoos bij mindere oplettendheid waaruit vergissing zoo gemakkelijk voortvloeit. '''Ritske Jelmera''' nu tot vrouw of tot moeder eene UNIA gehad en het Landgoed Unia bezeten hebbende, heeft toen hij den naam dier vrouw of dier moeder heeft aangenomen, ook zijn Wapen met het hare vermeerderd, en men zegge alzoo vijf en zes is JELMERA UNIA, en late Ameland daarbuiten. Even zoo heeft waarschijnlijk Sascker Jelmera eene DONIA tot vrouw bekomen, en met haar ten huwelijk het Landgoed Donia te Hallum, hetwelk zijn zoon Romcke geërfd heeft, weshalve deze dan ook, zegt men, tenminste behalve het gewone Jelmera ook het oude en echte Doniawapen, den klimmenden leeuw van sabel op een veld van goud, nevens hetzelve gevoerd en zich wel Sascker Donia genaamd heeft. Wie nu ook eenig geloof wil hechten aan de navolgende reeds van ouds bestaan hebbende overleveringen te doen te weten en het is billijk dat te doen.

I Dat er lang vóór Ritscke Jelmera Heeren van Ameland bestonden, die den naam van CAMMINGHA droegen, immers in de Kronijken wordt al op 876 van HAYO CAMMINGHA Heer van Ameland gewag gemaakt, zie: Winzemius fol. IIIa, en wat wij in de inleiding tot BOTNIA gezegd hebben.
II Dat die CAMMINGHAAS eigentlijk CANGHA geheeten hebben en dat eerst in of omtrent 1245 VALERIUS WATZE CANGHA dien naam met het oude Familiewapen veranderd heeft, Winsemius fol. 167a, dan zal men om het een met het ander en vooral de heerschappij der JELMERAAS met die der CAMMINGHAAS overeen te brengen, met ons veronderstellen moeten dat van die oude Heeren van Ameland eerst CANGHA en later CAMMINGHA genaamd, mede afstamden. Ritscke die zich Jelmera geschreven en een ander Wapen aangenomen heeft, en SICKE CAMMINGHA wiens weduwe hertrouwde aan Haye Jelmera zich genaamd hebbende Heringa, uit wiens dochter alle de latere CAMMINGHAAS gesproten zijn. Die HAYE was alzoo en zelf uit de CAMMINGHAAS gesproten en tevens de echtgenoot van de weduwe van den laatsten mannelijken afstammeling van een der takken van dat Geslacht, en eindelijk door het sterven van zijne twee broeders zonder zoons Heer van Ameland; waarlijk voor hem redenen te over om de namen CAMMINGHA en JELMERA en beider Wapenen op Ameland te doen herleven, en het oudste Wapen der CANGHAAS eene ster van goud eerst op lazuur later op keel op CAMMINGHA HERINGA ''sur tout'', te voeren.
Bij Ferwerda leze men in zijne inleiding tot de Genealogie van deze Familie op bladz 30 van zijn Wapenboek regel 9 in plaats van 1385, 1383 op het gezag van Burmaniaboek, en voege ingevolge dat boek achter de woorden na de dood zijns vaders vóórkomende op bladz 30 regel 16, v. o. in: 1486.
</blockquote>

=Goederen=
==Camminga==
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot te Wirdum]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot te Arum]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot ten NO van Ferwerd]
* [http://www.stinseninfriesland.nl/CamminghaStateFerwerd.htm Cammingha State te Ferwert]
<blockquote>De state of stins is al vóór 1400 gebouwd.
Cammingha te Ferwerd werd als gebouw voor het eerst in 1468 genoemd: als een slotken dat beheert is van een geheeten Ticke. In 1511 heette het Kammyngen guedt to Ferwert. Deze Ferwerder stins was een van de huizen van de Cammingha's, een der aanzienlijkste en ook vroegst vermelde Friese adellijke geslachten.
In de 12de eeuw worden verschillende edellieden, waaronder een Kempo, in Blija, een dochterparochie van Ferwerd, genoemd. In de 16de eeuw werden zij door Sibrandus Leo als voorouders van de Cammingha's van Cambuur en van die te Ferwerd beschouwd.</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/ThiarchiaEnCamminghaBlija.htm Thiarchia Stins en Cammingha Stins te Blije]
<blockquote>In Blija worden in de Abtenlevens van Mariengaarde in de 12de en 13de eeuw verschillende edele, danwel aanzienlijke leken genoemd, van wie de exacte woonplaats niet is te bepalen. Zo trouwde Menold Thiarchia aan het eind van de 12de eeuw met een dochter Rembrechta van de Rembrechta-stins in Marrum.
Twee broers, Asego en Kampo van Blija, die in de latere historiografie als Cammingha's werden beschouwd, leefden aan het begin van de 12de eeuw. Hun nageslacht en aanverwanten worden als nobiles aangeduid, ze waren betrokken bij veten, en ze gingen op pelgrimage naar het Heilige Land en naar Santiago. Abt Sibrandus van Mariengaarde (1230-1238) behoorde tot deze familie. Volgens de traditie stamden de Cammingha's van Camminghaburen bij Leeuwarden af van de Blijaër Cammingha's; mogelijk was er ook een relatie met Cammingha-state te Ferwerd. </blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm Camminghaslot bij Ballum]
<blockquote>Het dorp Ballum was vroeger de belangrijkste plaats van het eiland Ameland. In 1429 trad Ritske Jelmera op als woordvoerder van Ameland. Hij wordt beschouwd als de stamvader van de Van Cammingha’s, de latere Vrij- en Erfheren van Ameland. Of hij toen al de enige hoofdeling was op Ameland is niet bekend. Er wordt aangenomen dat de bouw van het kasteel aan het begin van de vijftiende eeuw plaatsvond maar dat is niet zeker. Gezien de hoogte van de terp is de oorsprong mogelijk enkele eeuwen ouder.
Naar Ritske Jelmera werd het huis een tijdlang Jelmera State genoemd maar dat zal oorspronkelijk we Jelmera Stins geweest zijn. Later stond het gebouw bekend als het Cammingha-slot.</blockquote>

==Donia==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniaStateHallum.htm Donia State te Hallum]
<blockquote>
Waarschijnlijk was Donia in Hallum één der oudste goederen van de familie Jelmera van Ameland (zie Camminghaslot). Volgens het Burmaniaboek gaf Ritscke Jelmera (1385-1451) de agrum Donianum aan zijn zoon Sasker bij diens huwelijk. Sasker ging zich sindsdien Donia noemen. Op het vasteland werd de familie Jelmera vaak Donia genoemd. Zo sloot bijvoorbeeld in 1444 Remko Doynge voor zichzelf en namens Sasschert zijn vader en Ritseko Doynge zijn grootvader samen met andere hoofdelingen een verbond met de stad Groningen. In 1450, 1452 en 1458 was Remka Doyngha betrokken bij verschillende erfeniskwesties.
Peter van Thabor vermeldt in zijn historie: "Ende in Ferwerderdeel wasser groote twijdragt tusschen die partije die duert tot noch toe, ende sint vele hovelinghen omme gheslagen (gedood - JL) onder welke die laetste was Tzaling Sitthijma. Ende die laetste van die vetkoopers was Runka Doijngha, die wordt ghebrant in die kercke toern in ’t jaer 64 omtrent Sinte Marten". Deze Remke Donia, aanvoerder van een groot contingent Vetkopers, werd aangevallen door Lieuwe Jellinga uit Britsum en zijn krijgsvolk. Die belegerden de Doniastins en na enige tegenstand wisten ze het huis te veroveren en "vernietigden het tot de grond toe" zoals Cannegieter schrijft. Rienk ontkwam in eerste instantie en vluchtte in de kerktoren van Hallum.

Lieuwe Jellinga belegerde hem ook daar en stak de kerktoren op 7 november 1464 in brand. Remke Douma kwam in de vlammen om, "waardoor," schrijft Occo Scharlensis, "de voorgaande moedigheid van ’t geslachte Donia gans te niete ging". Remke Donia volgde zijn grootvader op als heer van Ameland en noemde zich daarna ook wel Jelmera. Hij was gehuwd met Catharina Adeelen met wie hij twee dochters had, Hilck en Jetske.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniahuisNijland.htm Doniahuis en Doniastins bij Nijland]
<blockquote> Deze stins bestond mogelijk al voor 1424.
In het testament van Benedictus Donia, die eerst in Oosterend en later te Burgwerd woonde, wordt in 1424 melding gemaakt van goederen in Nijland. Benedictus was waarschijnlijk de grootvader van Haring Donia, die in 1458 op Nijland woonde.
Volgens Worp van Thabor lag het "sterck steenhuis" van Haring niet ver van de Hottinga State. In het eerder genoemde jaar 1458 wordt het Doniahuis door Goslick Juwinga en de Bolswarders, waarbij ze ook nog hulp kregen van Douwe Siaerdema, ingenomen en "verdurven". Vier jaar later, in 1462, deed Haring een tegenaanval en veroverde hij Hiddama steenhuis in Nijland, en ging daar zelfs wonen. Haring behoorde oorspronkelijk tot de vetkopers, maar treedt nu toe tot de Schieringers en in 1463 vindt er een gevecht plaats met Jancke Douwama, en wordt hij in Irnsum doodgeslagen.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniastinsAkmarijp.htm De Doniastins te Akmarijp]
<blockquote>De Doniastins stond ten noorden van de kerk te Akmarijp, gemeente De Friese Meren. </blockquote>

==Unia/Unga==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniastinsFranjumerburenMarssum.htm Uniastins op Franjumerburen bij Marsum]
<blockquote>
Zo'n honderdvijftig jaar later, rond 1420, staat er nog wel een kapel, maar deze wordt dan door de Schieringers onder leiding van leden uit de familie Siaerdema van Franeker verbrand. In 1575 waren de fundamenten van de kapel nog te zien.
Keimpe Unia te Wirdum heeft meerdere zonen, en één daarvan was Feye of Feicke Kempes Unia: "houelingh tot Marssum; deese Feicke heeft syn stins gehadt op Freniumerbuyren, de staten van Unia toebehorende alsnu jr. Oene Andries van Albada in den dorpe Marssum"
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniaStateAkmarijp.htm Unia State te Akmarijp]
<blockquote>
Van der Aa schrijft het volgende over deze State:
UNIA, voormalige state, provincie Friesland, kwartier Zevenwouden, grietenij Utingeradeel, arrondissement, kanton en 2 1/2 uur ten noordwesten van Heerenveen, te Akmarijp.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniaStateWirdum.htm Unia State te Wirdum]
<blockquote>
De “Tegenwoordige Staat” schrijft: “Het Slot van Unia, ’t welk de eerste stem te Wirdum heeft, was reeds door dat geslagt gesticht in de veertiende eeuw, en strekte tot eene veilige wykplaats voor Auke Keimpes Unia, toe hy in 1498, verzeld met veele huislieden uit Idaarderadeel, Rauwerd en Wirdum, de Leeuwarders, die uit de Wouden naar huis keerden, wilde aantasten, doch door hen geslagen werd.
</blockquote>

==Jelmera==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm Jelmersmastins te Dongjum]
<blockquote>
De stins werd waarschijnlijk rond het jaar 1300 gebouwd en werd reeds in 1410 de oude stins genoemd.
De terpbuurschap Bootwerd met de rechtvoerende staten Bootwerd, Jelmersma en Lyomawrdstera lag ten zuiden van Dongjum aan de weg naar Franeker.
De ligging van de stins van Jelmersma is onzeker. De oudste vermelding van deze stins dateert van 1410. Hij wordt dan vermeld als dae alda stinse, hieten Jelmersma; in 1429 en 1433 aangeduid als Jelmera staeten, der ma hat alda stins, en als Jelmera dat alde stins.
Vanwege deze stins was in 1410 Tjalling Rodmersma rechter. Deze woonde zelf in het naburige Kitzelum (zie aldaar).
In 1429 voerde Tjaerd Jonga het recht voor deze stins; zes jaar eerder deed hij dat ook voor Lyomawrdstra state in Bootwerd. Of hij zelf ook in Bootwerd woonde, is niet bekend. Goed mogelijk is dat echter wel, omdat de andere keren dat hij als rechter optreedt dit steeds is vanwege staten in de directe omgeving.1) In 1420 en 1422 wordt hij genoemd onder de Schieringer hoofdelingen in Franekeradeel die een verdrag met de Oostfriese hoofdelingen Ocko tom Brok en Focko Ukena sloten.

Jelmersma state en stins wordt na 1433 niet meer genoemd.
</blockquote>

=Middelseeuwse bronnen aangaande Ameland=
==Uit: OFO I==
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00137 #183] - 03-07-1466 Wigla Kmastra belooft Haya Heringha , zijn zwager, te Franeker te zullen verblijven totdat de baer inzake hun geschillen is uitgesproken===
<blockquote>
Ick '''Wigla Kamstra''' hly ende bythioge mey disse epena genwerdighe brewa hoe dat
ick '''Haya Heringha myn swager''' ontheet fan stonden an to Fraenker to tyaen ende
deer op myn sykerheed toe gaen ende wt Fraenker naet tho scheden wt myn sykerheed eer dyo seeck by compromisset barreth wtseyd schiowd schaet ende eyntlick
seend is Ende hatter in dat compromis ende inder baer fan penym wert bygrypen ende
foer peend dat steed ende fest toe halden ende weer dat zeek dat ick Wigla off ymmen
fan myn fryonden dyt inbreek ofta den ferd in breek den eerfseth deer Sytya myn
broer fan mynra weyna onder seth haet foerleryn ende wonna seeck ende dath eerfschyp deer '''my Wigla ende Eelka myn wyff fan moeder Ida''' an falla mey wrlern ende
wrschalt to habben to Haya off sin eerfnammen by hoeff sonder aller handa jen zidzen
by da eerlos troulos filos ende mynneed ende nymmermer beth neen gueden maen toe
andrien ende by da fyoerten beeth sonder allerhanda eerghalist ende nya infindingha
deerma hir in finda thyaen ofta bringha mey In een weerhed dissis brewis soe hab ick
Wigla foer sartonen myn seluis sigil tracht opt spacium dys breuis Int jea ons Herens
M° CCCC LXVI op den tondersdei ney ws lyaue Frouue dei wisitcionis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig.? pap., ongezegeld.''
</blockquote>
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00187 #252] - 09-09-1474 Botta Lioynghia en Syola Syds zn Buwyngha erkennen de bij baer gemaakte scheiding van het erfschap hunner vrouwen aan Haya Heryngha===
<blockquote>
Wy '''Botta Lioynghia ende Syola Sydszen Buwyngha''' hlyet enda bykannit mey dit
j enwirdich breeff ende quytancie hoe dat wy Haya Heryngha bytanckiet fuldeda ende
gueder layengha ende wtwysingha fan ws wyuena wegena als '''Hylke enda Jetthie Zaliga Romka Doynghia dochtera''' fan hiara an lauweda gueden enda eerwenschyp als
hiarem da fan hyara foer firderen an leten enda laughet sint hya sint '''lidzende in Ferwerderadeel in Dongeradeel jeffta op Aemland''' in pennynx heer in steden enda den
helffta fan dae steden in Jelmera trimdeel op dae dwnen fan dissen soe tanckia wy
Botta ende Syola fors. '''Hayen''' forbynaemd fuldeda ende gueder wtuisinge ney inhauld
ws baeris Ende al hiir toe jenst soe staed wy Botta enda Syola foerseyd foer ws enda
ws neykommen als fan ws enda ws wyuena wegana forser, ende hiare neykommen
Hayen fors. enda syn neykommen euwelick ende erflick '''toe Jelmera stata op Aemland'''
enda dae lytika meed ende een pennynx heer toe forrendeel ende des gelyke soe schil
'''Haya''' forbynaemd habba syn pennynga heer enda steden als Hayen dae toe deel f allen
sint inder delinge fors. ney wtuysinge der baer mit eer enda mit feer enda mit '''dae heerlicheed op Aemland'''. Als dat riucht, sefond enda sefang profyt fan peynthien dae jacht
den exzys ende allen dat '''deer zaliga Romka''' fors. by syn tydem brwckt enda bysghet
hath ende an '''Jelmera stata mey goed ende mey riuchta berra''' mey Soe dat wy ner ws
neykommen ner nemmen fan wser wegena nen meer saen ner spreeck schillit habba
ner meckia op Hayen fors. ner op syn kynden enda neykommen om disse forbinameda
lauwa gueden ende heerlicheden in enige riucht jefta buta dae riucht hemelick jefta
oppenbeer sonder enigherhanda falykant enda quade byhyndicheit wt seyd
a In een weerheit dissis breuis enda quytancie fors. soe hab ick Botta fors. beden
'''Hetta Hemmama''' dat hy syn sigel hat hwinsen benya ant spacium dissis breuis om
myn bede wille enda ick Siola fors. hab beden Syds Buwynga myn f ader syn sigel om
myn bede wille toe hwaen ant spacium dissis breuis want wy Botta enda Siola fors.
selff naet sigel leren sint Ende in een mara festicheed disser schecünge fors. soe habbet
wy wran ende zoen hoed deer wse nemmen buppa wse syglem scrionen staed jeffta
deer oeder lioed om wsen willa bysiglet habbet wse syglen mey hwinsen ant spacium
dissis breuis hwant wy by disser schedinge ende layenge ende quytschioldinge fors. wr
enda an habbit wessen ney wt wisinge der baer fors. Int jeer ws Heren thusen fiouwerhondert fyouwer ende tzanchtich op sinte Laurencins jownd martyr

ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de zeven aanh. zegels alleen fragmenten van het tweede, derde, vierde en zevende over.
Boven de zegels staat: 
1. S. Hettonis Hemmama. 
pro solo(?) Bottone; 
2. S. Sidzonis pro solo(?) Ziolone; 
3. S. Jellonis curatï in Rauwerd scilicet super arbitri; 
4. S. Dodonis curati in Nassen arbitri s.; 
5. S. Hermanni in Bergum curati; 
6. S. domini Tzalingi vicarij in Mersem arbitri elecxi; 
7. Sigillum dommi Hernumi in Ferwert curati ob rogatum Takonis Vnama
</blockquote>
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00219 #295] - 09-03-1479 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00242 #320] - 28-04-1482 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00244 #322] - 04-07-1482 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 #326] - 21-02-1483 Soenlieden maken een baer in een gesschil om Ameland tusschen het convent van Forswert en Haya Heringha===
<blockquote>
Wy '''Henricus by der nede Goedis, abbet thoe Aedwert, Sibodus thoe Lyouwerd, Mamrao thoe Wirdum''', '''Hermawnus thoe Ferwert''', presteren ende personnen '''Lollo vicarius toe Kamminghabuer''' duaeth kwd alle lioedem mith disse epena breue hoe datter waes enerhanda scylinghe twischen den abt ende conuent thoe Forswert fan der ener syda ende Haya Heringha fan der oedera syda rysende fan Aemland Huelke scylinghe
disse igghen voers. claecklos vp ws habbet bysprttzen ende wy habbetse ontfensen barred ende wthseyd in maneren neyscriouen

a Int aerst soe scil mijn hera dy abt mith dae conuentts '''lyoed haulda bruka ende verheera ende landsetten setta ende ondsetta ende al hiara renten berra fan al dae landen deer hiae habbed vp Aemland''' hiae sint Udsen hueerse Udsen sint sonder Metten Hayens jeff sijn effterkommen. Item foer dat '''riucht deer Haya mocht habba toe dae ''Suarta wald''<ref>[https://www.canonvannederland.nl/nl/page/324484/oerd-en-swartwoude Swartwoude]</ref> deer foer scilled hy ende sijn aeffta effterkommen als hiae kommed offte wawnied vp Aemland moegha gheyja wrt land fan Nes twischen dae ''Rijd ende den Sculbalgh''<ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/skutegat-bij-ameland/ 'De Riet' en 'Skûtegat']</ref> om hiaeren toe voermeytiuen'''. Mer jelkers scil dy abt int land fors. als '''twischen dae ''Rijd ende den Sculbalgh'' ''' dat riucht fan jeyjen selff haulda offte toe des claesters profijt verheera ffoerdmaer '''alla renthen deer kommed fan dae pijnken als foer dae fiskenye offte dae bischiirmenisse''' dae scilled dy abt ende dat claester fan der ena syda ende Haya ende sijn eerwen thoe lijka deela. Ende dae fijngueden desghelika alsoe fulla alse deer mey goed ende riucht halda moeghen aeck toe lyka deela bysonder deer f aeled twischen dae Rijd ende den Sculbalgh vors. Jelkers scil Haya dae fijngueden allenna vp riucht haulda Ende offt dy abt ende dat claester vorscrn yn den helfft fan '''dae pijnken ende fijngueden yn Nesse''' mochten wessa bihaenghed deer foer scilled '''Haya ende sijn effterkommen''' gvnstich ende helplick wessa den claester hiara gueden ebde riuchten toe bischijrmen Ende aeck dae riskeren pijnken ende sciplioeden ney hiara moeghen foer alla lioden als haedlinghen fan dae land verandrya. Item om dae nyoeghen steeden willa wy dat myn hera dy abt ende dy claester scilled hiara willa
bihaulden habba offse dae sinte Barbara leta bihaulda ende Haya sijn guede wille dwaen off hy sijn tree steeden sinte Barbara wil toe staen Hijr ney om den font thoe
Nesse scill Haya wield ner ontanck den claester thoe keera mer wil hijt ende dy personna off dioe meent naet consenteria soe moeghen set mith riucht wr andrya Toe
lesta sidza wy mith disser vorser, baer al hiara scylingha deer eer datum dissts breeffs wessen habbed daed toe wessen alsoe dat elck oerum al aulda scijlden wth gueder herte deer voerglijden sint scilled qwijtscijlda ende alla toe kommende riuchten ney inhauld ws baers voers. foer God ende dae wrald jaen ende consenterya Altingh sonder arghelist

b In orkunde des weerheeds soe habbed wy baerlioed vors. wse sigelen hijr onder henghed Ende om een maera festicheed habbed wy Hermannus abt ende meena conuentis lyoeden ws abdye sigel en* des conuentts sigel hijr mey aen henged Ende ick Haya voers. hab desghelika disse baer mith myn sigel bisigeled Int jeer ws Herens twsen fyonrhondert trya ende tachtich feria sexta post dominicam in albis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 19313 (Ameland). Orig. perk., van de acht aanh. zegels slechts kleine fragmenten over, iets meer van het derde, zesde en zevende. 
In dorso: Baer twiska Forswerde(r)a ende Haya om Aemland''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00260 #341] - 26-03-1485 (Hajo treed op, alderman)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00261 #342] - 13-07-1485 Testament van Doed, vrouw van Hantya Heringha===
<blockquote>
In den namma Godis amen Item dit is '''saligha Doed Hantya''' lyaefs leste willa ende testament dier hijo op her lest bygerret haet vaa Hantya tho folbringhen in teghenwirdicheits her Pieters her byriuchters ende bijchtfaers ende folie oer lyoden bede wrif ende mannen alhoe wol dat hijo fwajes cranck van licham nochtans soe waes hyo sterk ende wijs Van sennen in manieren is hijr ney volghet

a Item int aerst soe haet tejo bijspriteen her edele seel Godman hymelrijck ende Maria sim lyaue moder mey al dat hymelsche heerschip 
Item her leijgher stoed haet hyo bygerret by sinte Barbera 
Item vse lyauwe Vrou tho Hollum haet hyo tho leijd her een schote thoen stsijlck 
Item dyo oer schotte haet hyo tho leyd sancta Barbera tho Ballum teek tho en stzijlck 
Item dy personna tho Hollum haet hyo tho leyd .I. rinsgolden 
Item siin caplaen en hael rinsg. 
Item '''her Pieter tho Ballum''' een rinsg. 
Item her Pieter tho haet hyo tho leijd en hael rinsg. 
Item da berfote bruren ende da Jacopinen tho Lijouwerth elkerlyck en rinsg. 
Item da frouwe bruren ende da Augustinenses elkerhjck en hael rinsg. 
Item da cruus broren tho Franeker en riinsg. 
Item soe haet hyo byspritsen da armen .XXX. paer schoen 
Item '''Hantya Heringha her man''' haet hyo tho leyd ende byspritzen tho lijaefgeften .X. schielden ranten in '''Bernser goed''' tho ewijghe tijdern 
Item voert oen soe haet hyo tho leyd Hantya her selueren rieme mey al da oer seluer wirekim ende din schil Hantia vorscr, her edele seel weer bytinse mey offerhande tyden delen eerliken ney dis landts manieren fyaertich jer langh 
Item '''Tyaerd her broer''' haet hyo tho leyd .VI. schyldench ranten voer vt her gueden 
Item '''her audste suster''' haet hyo tho leyd her blauwe claen mey her rada tabert 
Item '''her jonxste suster''' haet hyo tho leyd her boxhoern claen mey her blawe rock 
Item om en maerre festicheit disser vorscr. ponten soe hab ick her Peter tho Ballum mey Somnnghe van myn ondersetten beden her Pieter tho Nes dit vorscr. testament tho bysighelijen want ick selm nyn syghel fyeren bin Ende ick her Pieter vorscr. hab dit brief bysighelt om disse vorscr. lyoed beda willa Int jeer als ma scrijoen M° CCCC° LXXXV° ipso die Mergarete virginis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Oude copie, pap.''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00329 #440] - 22-03-1499 Testament van Dode Kammingha===
<blockquote>
In nomine domini amen
Int jeer ws Heren tusen fyouwer hondert ende nyoghen ende nyoghentich is commen dyo eerwirdighe frow Dode Kammingha, des freeds foer Palme als deys ney sinte Benedictns, foer '''ws maister Mammo''', her Fedde persinnen thi Aldehow, ende her Pieter, personna thi Nyahow, broer Jan van Tirns, prior der Jacopinen in Lyoewrd, ende broer Gysbert fan Boelzwerd, fesmaester aldeer, ende haet her testament ende laeste wille mecka in manieren ney scroyu

a Int aerst soe beuelt Dode vorsn den almachtighen God her siel. ende dat lichaam der eerde dier dat fan commen is ende byarret her legerstoel thi da Jacopinen in Sicka greff ende byspreckt aldier XII gouden rynsche gownen 
Item so bysprectze tho Graetthia lien, jeffta pronda in sinte Katherine tzercka twien alda schilda dier ghaen schilla wt Ghercka ende Haetthia steeden 
Item so bysprectze sinte Katherine, her haedfrow, ende dio kapelle tho Kamynghabuer, dat gyen dat dae twa steden voernaemdt meer tho heer gielden tho lycke tho delen 
Item so bisprectze thi da tzeercke, jeefta capella tho Kaminghabuer, tho help tho tymmeringha X rynsche gownen 
Item den personna tho Kaminghabuer, een gouden rynsche gounen, ende her Cornelius ende den pronda prester op Graetthia, hen elcx een rodolphns postulaet 
Item so bifestighet, hyo dae freeds bollen dyr fan aldis brocht sint van Kamynghabuer, ende Doede voerd an by her tyden brocht haet ende byswierget dier mey tria pondameta terpland tho Harmswird, ende jeff dis trie pondameta naeth foldwaen mochten so leyt hyo dier tho een brieff fan een gowden rynsche gowne jeff schilde rentha dyer hyo kaped haeth in Popkama goed, hockera her Feddo schil weer in lossen mey al socke payment als dat brieff in haut dyermen oer renthen schil weer om kapia om dae freeds bollen tho voldwaen om sillicheit der sielen dyer dis landen fan commen sint

b Item sinte Cecilie, haedfrow tho Leckum, een gouden r. g., ende her Albert personna aldier, een rodolphns postelaet, ende den jongher prester aldyer een hoerntgis postelaet 
Item tho Medum een hael gouna ende den prester aldyer een hael gowna Item sinte Vyt een gouden r. g. ende den tween personnen maester Mammo ende her Feddo elckx een gouden r. g. 
Item ws lyaeff, Frow tho Nyahow, een gouden r. g., ende den personna mayster Pieter een gouden r. g. 
Item dae oer presteren binna Lyowerd, elckx een ½ postelaet 
Item dae baervoete broeren in Lyowerd V gouden r. g. 
Item sinte Anthonins ende sinte Jacob gasthusen elckx een gouden r. g. tho hyarra needdrufticheyt 
Item den personna tho Raerd, een gouden r. g. ende her eyn prester op her lyen aldyer, een hael gouden r. g., ende dae oer presteren aldyer elckx een hael postelaet 
Item elcka tzercka in Lyowerderadeel, een stoeter ende elcka personna, een stoeter ende jongher prester twyn stuueren 
Item her nifften tho Syon, elck een hael g. r. g. 
Item tho Syon ende Werd elckx '''twae tonne koyts''' 
Item tho Foswert tho Ghenaerd ende Beetlehem 1), '''elckx twe tonne koyts''' 
Item tho Dockum Clircamp ende tho Sinte Marie gaerda, elckx een dauids g. 
Item her myegh tho Gerckis claester, een hael g. r. g. 
Item dae sisteren tho Angwird, een hael gouden r. g. 
Item tho Bwingha claester, een dauids g. 
Item tho Aedwert, een gouden r. g. 
Item dae sisteren tho Wiswert, '''een tónna Hamburgher byer''' jeff '''twa tonna koyts''' 
Item dae oer claesteren in Aestergoe ende in Westergo, tha farra naet bynaemd, elckx een gouden pennich 
Ende dae twa oer biddende oerda, elck een hael gouden r. g.

c Item Syouck her dochter, bysprectze her huys dyer hyo nu selm in wennith tho farra wt mit den steed dier dat huys op steet mey dat haele tilber goed 
Item Graetthie Pieters dochter, bysprectze Graetthien Kamingha scotte ende Sieke Pieters zoen Sicka Kamiwgha riemma billert ende Wythia Pieters zoen, XXX g. r. g. des (ghelyckes) tho een riemma 
Item so schil Pieter tho farra wt habba, den statta in Lyowerd, ende dat silueren schinckffet Kamminghaburch 2), ende Syouck des ghelyckes de statta tho Kaminghabuer, ende Watthia ende Wythia Syoucke soenen, elckx XXX gouden r. g. jeeldis elck tho een riemme 
Item so maecket hyo ende set eerwen al her gueden replyck ende onreplyck her kynden, als Pieter Kammingha her sin, den twadeel ende Syouck her dochter, den trimdeel ney inhoudinghe her meckbrieff ende foerd oen alle oer schyllingha dyer twiscke hyarrum sin jeeff te vallen mochten, om Haya ofte Doede alter letena gueden, Pieter ende Syouck dat claeckloes tho bliuuen by ffyower iefte fyff eerbere mannen dier Haya fan beda syden hier tho schille tziesa, ende hwa dat naet dwaen wil fan Pieter ende Syouck dy schil verbert habba fyfftich gouden r. g. tho profyt tho dae trye perrochi tzereken ende Jacopinen in Lyouwerd 
Item soe set hyo executoren her testamentis Pieter Kammingha her sin, ende Syouck her dochter, ende wil dit voersn testament habbe halden ney alle ryochten eens testamentis offte oer lesta willa

d Meckit is dit vorsn testament fan Doede vorsn int jeer ende dey vorsn, in jeenwirdicheit maester Mammo ende her Feddo personnen thi Aldehow, ende maester Pieter personna tho Nyahow, broer Jan van Tirns prior der Jacopinen in Lyowerd, ende broer Gysbert lesmeester aldyer, ende aeck oerkenen dyer tho roepen. Hanthia smit Hans scroer, ende Gherbren tapper burgeren bywnen Lyowerd, orkenen dyer tho baeden ende roepen des tho oerkonde, siglet mey myn sygel mayster Mammo vorsn, foer my selm, ende mayster Pieters weyna personna tho Nyahow, om syn beda willa. Ende her Feddo vorsn foer my selm, ende Hanthia ende Hans ende Gerbren vorsn beda willa ende van my broer Jan fan Tirns, foer my ende broer Ghysberts vorsn beda willa mey dat sighel myns prioerscip

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de drie aanh. zegels het eerste en derde iets beschadigd, het tweede geheel bewaard. Een geauth. copie, pap. hiervan Fr. Gen. Arch. Burm. Eys. 53.''

Onder dit stuk staat: 
Item disse copie ys dyo riuchte copie deer dat principael testament deer bysiglit ys wt screwen ys dat byly ick her Fedde meijn hawntscrift
Ego frater Petras de ordine /ratrum minornm de obsexuancia testificor scriptura manus proptie de licencia wewerabi/is patris
Mostri gardiani Lewerdensis qnod Aaec copia testamenti concordat
in sensu cum suo origina(li) in presenaa mea dum adhuc eram
in seculo et ecclesie beate Marie i>irginis nov e curie curatns confecto demptis addicionibus postea in maxgine cum minori colamo
consciiptis quave rogo vewerabilem patrem fratxem Johannem de
Tirns /ratrum predicatomm in Lewerdia priorem et magistrum
Mammonem ecclesie sanctt Viti cutatum ut hanc in publicam
redactam suis sigillis communiant vice et nomine meis pro ut
</blockquote>

==Uit: OFO II==
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00034 #17] - 01-01-1433 Rechtsomgang van Franekera deel I===
<blockquote>
Dits dat register en de dioe ordinancie van Fraenkera dele, hoema dat riucht seel fera, ende seel om gaen in dat deel

In nomine domini, amen.
In Fraenkera dele soe sinter fiouwer fiaemdel, ende dae habbet elck iers acht riuchteren, ende dij achtenda is dij grietman,

a Int aerste als van Fraenkera fiaerndel, dat is Fraenkera ghae ende Donghum is een
fiaerndel, ende dat soe deeltma an fiouwer. Dat aerste is Zijaerdama, Edeghum, ende
Erdenze. Dat letter is Ztalwert, Lollegum, ende Dodeghum, Dat tredde is dae Buren,
Witzense, Wlanckum, Werum, Gatswert, Wrdsettra, ende Werringa. Dat fiarde sint
Doraiinga. Ende des fiouwer fiamdel habbet elck ieris tweer eden, ende hiae deles aldus.

b Int aerste soe ferath Zijaerdama, Eddeghama, ende Erdenzera dat halue riucht
toe ienst Ztalwerdera. Lolleghum ende Dodeghum elck syn ieer een eed, ende dat halff
en halff. Zyardama dat oer ieer, want hiae nu Edeghama ende Erdenzera riucht
aghen; Ende Ztalwerdera, Lollegama, ende Dodeghama dat other ieerscher, elck
buurschap zijn ber, lijck om toe gaene, want elck buren habbet tria riucht ferende
stathen, Lollegum Intisma Tijaertha ende Jellingha stathen, Item toe Dodeghum
thria, als Heslinga statha op tha aestere terpe, ende Hildarda, en de Fertsa bij dae
grata were dae twa huusew,

c Item int wester eijnde, ende Downinghama delet hiara riucht als wel an twa, elck
sijn berre eenen eedt. Ende dijne so delet hiae aldus bij tarnen. Int aerste int wester
eijnde soe sinter nu tre tarnen. Dij aerste sint, Witzensera, en de Rossinga toe gader,
Dij lettera sint Lijolama, Wijbranda, ende Doijkinga 1) [Item tredda taem Gaetswerdera ende Sibranda] toe Wlanckum, ende disse tree tarnen dae ferath dine eed alser compt, Int wester eijnde elck sijn ber, Witzensera aller aersta, Gaetswerdera deer nei, ende deer efter Lijola 2) dat sint Lioelama 3), Wijbranda, elck sijn ber 4)

d Item in Downinghama ghae 5) sent is wel thre tarnen, Dij aerste taem is Wrdsittra,
Aijluffisma, ende '''Heringa''', ende in dissen 6) taem soe compt dioe gretenije 7) al tyda '''als dioe compt toe Donghum''', want dae in Fraenkera ghae int wester eynde ferath
nene gretene. Item dij lettera taem is Botwerdera, '''Jelmera dat alde stins''', ende Lijomawrdstera 8), Item dij tredda taem sint Kitzelama “), ende deer sint alsoe wel houwer riucht ferande stathen, als ick vernymen habbe s ), Roedmersma thria, ende Lijuwama een, ende disse thre tarnen ferat dine eed alser compt toe Donghum, dij aerste 10)
taem, neij taem, ende ford elck sijn ber in dae tame u 11)
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037 #18] - 1406-1438 Rechtsomgang in Franekera deel II (item w)===
p37
<blockquote>
Item nu weetstu hoe dae tarnen sint van riucht ferande stathen, nu sceltu wita dat
bi fortidem 83) soe wast graet ena 84) grietman toe wessen deer nu graet bemte is, ende
deerma nu naet jern habba wil, Ende deerom soe scheltu wita, dat on mawnigha tarnen ferath dae gretene, ende deer deer 85) bij mijner tijd feerd habbet, ende dae
gretene ferath dae thria fiarndel, ende dat fijaerde feert nijwmermeer nene 86) gretene dat sint Ztungha 87). In hiara tarnen ferath hiae tweer eden, ende nene gretene bij langher tijd,

a Item

[...]
</blockquote>

p38
<blockquote>
f Inden jere wzes Herens M CCCC ende X op Aller hyllingen dey.
Item Siurd Hesselinga grietman van Hitzum van Sicka weijna ende staeten Welgripsma der hioe heden thoe Hitsum.
Item Sibet in Kee ruychter van Kee in dat wester fiaerndel.
Item in Franikera fiaerndel.
Item Hilla Intissma ruychter van Intisma huyse.
Item '''Ztaelinch Rodmersma ruychter van Donghum van dae alda stinse hieten Jelmersma'''.
Item in dae aester fiaerndel.
Item Tako Witzens ruychter van Schalsum van Sybets weyna in Stunga.
Item Sycka Syaerda ruychter van Coygghum van Hildarda staten,

</blockquote>

p41

<blockquote>
w Inden jere wzes Herens '''M CCCC ende XXXI'''.
Item '''dioe gretene thoe Heed op Luygga staeten''', ende '''Jelmera op Aydelen Ferdese, ende dae hoede van zynder weyna, als Tzalingh Rodmersma dat aersta fiae(r)ndel''', Brontich in Jerum ende dat letter, Hilla in Eslum dat tredda, Peter Campstra dat leste; ende ena thoe tree terde den eed als een ruychter.
Item di eed '''thoe Tampterp op Bolta staeten, Peter Campstra ruychter''' in Franikera fia(r)ndel.
Item di eed ''thoe Doedeghum, Sicka ruychter''' van her Yntes weyna.
Item di ora eed '''thoe Dongum op Kytzelama staeta, Tzalingh Rodmersma ruychter''' int wester fiaerndel.
Item dy ena eed thoe Fingia, Douwa Herbadeghum ruychter.
Item di ora eed thoe Midlum op Laus staeten, Remer Lioula ruychter in Tzummu fiae(r)ndel.
Item Broutich in Herum berde den ena eed.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00098 #64] - 27-05-1466 Hayo Heringha, hauschyp op Aemland, staat geestelijk recht toe op Ameland===
<blockquote>Ic '''Hayo Heringha hauschijp op Aemland''' bekenne met disse brefue ho dat ic to
stand disse decken en de ors deckennen deer hijr ney come mochten to riochten en de
herra riocht to forfolgheen in riochtferdighe secken op Aemland en de naet to Ferwert
vt da yenne op Aemland ney ''dam datter nen decken riocht haet to Ferwert benna
XXV jeer''' Ende ick stand die decken to hiara ban op Amland fanda mysdedigha op
gueder lyoede kennygha En de weer dat secke datter emmen weer deer dy decken naet
fol dwaen wolde by guede hoede reed op Aemland en de des decken ban naet achten
wolde ner God of herra aeynd seel sellicheed naet schyaen wolde oen en de lickwol deer
to buppa gaen wolde to tzerka en de God naer menscha frochte wolde deer dy decken
syn fol riocht fan to nymen want ick nemmen wol sterkya in herra sonden mar datse
hemmen by kan en de by kera ende libba als crysten hoeden schildich se[nt t]o dwaen
a weer dat secke, dat hijr toe buppa en fan horra wegenna, deer
[scjhildich se[nt] dae decke[n].... to for folie.... mysdwaen wolde in lyf of [guet]
dat 1) wol ick halda op [herjra lijf en de [guet] en de for folya mey riocht wee[r] dat ick
mey of kan In orkonde dissfs vors. waerheft so '''hab ick Hayo Heryngha vors. dyt
breef by sygella mey myn selues sigel''' Int jeer ons Heren M° CCCC° LXVI opden
tysdey ney Pynxteren

''RA. Lw. KI. F 4. Orig. pap., het opgedrukte zegel bijna geheel ver dwenen. Ch. I, p. 614.''

1) Hierachter is ,ick’ doorgehaald.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00122 #82] - 13-07-1476 Grietman en mederechters in Leeuwarderadeel doen uitspraak inzake geschillen over het slaaten der Ee tusschen het zuider en het middelste trimdeel ter eenre en het noorder trimdeel ter andere zijde===

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00249 #214] - 1439 Voogden bevestigen de boedelbeschikkingen ten gunste van Hannyka Ritzeka zn van Ameland en Thide Doeka dr Hemmema===
<blockquote>
Wy '''Peter Kamyngha, Menna Thietza en de Gherreth Kamyngha''' bi thiogeth en de bi kannet mit desse eppena br eue dat wy deythingis liode in een meen foer garinghe
des aftmonddes wessen habbet als twiska '''Hannyka Ritzeka soen fan Aemland''' en de '''Thiede Doekka dochter Hemmemma''' deer in alducka manere bigripen is als hier ney fulget Int aerste soe jaet en de reket '''Ritzeka en de Sascher sij soen Hannyken vors.''' toe frier wt ieftigez birndlinze des jeres hondert klinekerda to rente den klinekert '''bi sauwenteen flamschem toe recknyen in Uwingha guede a Hwe en [de st]eet in Ritzeka guede to da heer wey en de foert mit dae guede deer Ritzeka vp bert had van Broer 1) Aeylsem''' Ende hoet des[e] vorser, guede meer draggat toe rentte dan honddert
klinekerda Ritzeka dat vp to berran E nde hoet se myn dwaet to rente Ritzeka en de ascher dat toe foer f uilen Enig '''Ritzeka en de Sascher Hannyken''' desse vorser, guede
fu en de qwnt to lywerien 2) van al oen spreke van hiara weyna iefta Hannyken oders aldus fulla friis guedes to liwerien als vors. is En de Hannyka desse vorser, guede to
leten en de to lauwigien hweer dat se God en de dij daed brincht Enie weert secke dat '''Ritzeka Sascher en de Hannyka vors.'' enygher handda hemelike eer forwarth mackad hede iefta after forwerth mackia wolde deer desse vors. bimdlentze mey muchte bi kriinst wirda dat hio naet wth kome iefta naet foelie alst God ende dij daed brincht dae al to mael alheel daed en de wanmachtich toe wessan

a Item soe schil Thiedde Doekka doechter vors. lick ney wessa Ende lick fyr tasta to her faderlika guede en de to her moders guede en de to ielkers lauwem als een knappa kynd fan Doekka kyndem.
Item soe schil '''Thiede int arste habba oen herren broders deel Broechtsma statta en de dat land akat aldeer to bi heert toe Berdlikum''' en de '''Hannyka schil vp Hemmemma statthem to Bessem wannya vnt Doekka sennan to buck westa komat'''. En de is Doeka sennan to buck westa kommen synt Hawnyka hemmen da stattha to remen en de des naet [to wjeygerien En de Hawnyka Doekka kynden mit bihaldena guede toe halden vnt hia to buck westa kommat En de Hannyk[a]....
[vo]rscr. kyndenna renten vp barra en de fri habba foer thanck en de foer vn thanck sonde/' aller handa deelschip w.... [buck wejsta kommen synt als vors. is
Item soe schillet tweene froede mane kanna twiska Hawnykan en de Wobben hoe n.... soe fulla renten dat Wobba vpberra schil vnt dae kynden to buckwesta kommat Ist secke dat se selff n.... ghe al argelist en de nye fundenisse wt seid in disse vorser, forwerth

b In een weerheit des briewes so habb[a wy '''Peter Kamm]yngha Menna en de Gherieth''' vors. deytingis liode wse sighelen oen spacium des briewes hwentzen En de wy ....
Doyngha vors. habbet ws sighelen hier mey on spacium des briewes hwentzen Ende om een marra festichei[t soe habba w]y Wobba Poppyngha Renyck Poppa zin en de Schelta Liaukengha deer mondden en de foer warren desse vorser, [kynden syn]t wse sighelen hier mey on spacium hwentzen Int jeer vns Heren M CCCC en de nyogenew tliritich vp sunte .... dey

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de acht aanhangende zegels niets over.''

''1) Hs. hiervoor ,broder’ doorgehaald.
2) Hs. ,bywenen’.</blockquote>''

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 #215] - 08-05-1440 Testament van Peter Kammengha van Ameland===
<blockquote>
Int jeer vsis Herens thusend fiowerhundez/ en de fiowertich vp sente Wironis dey zo had '''Peter Kammengha''' froed en de wys van zenne al was hy krank van lichama
maecked zyn leste testament en de lesta willa en de welde dattet fest machtich scille blywa in aldus dena manere als hir ney scriowen steth

a Int arste zo maecke/ hy to eerwa alzynes guedes tilber en de on tylber wth zeid jeffta en de bokengha zyne fiower kyndan in aldus dena manere dat '''Sicko ende Zywych scillet habba da twene delan'' ende Thiamke ende Zacke den threndel zynes guedis''' ende '''da stattha to Kammenghabuer scille/ Sicko ende Sywich to forendele habba''' Ende Thiamke ende Sacke scillet by frionda rede ende by da maerra dele der mondena bostegia zo scille/ hia den thremdel habba Ende Sick zyn lya scil habba da bi hielde der statthena to Kammengha buer ende scil bruka ende regeria alla da guede
ond tha kynden to bueckwesta kommeth 1) by rede der mondena der hy da kynden da guede by feilen had als Menno layama Gerrard Kammengha Renyck Kampstera ende Syko Mirtena
Item zo habbe/ Peter ende Zyce onder hemman maecked ende by grypew dat th et ene kynd scil vp dat ore lawghia hu danne da friondaw Zyca naeth
moye en de myth frede vp da huze en de in da guede lete zitta zo hat hio ther nyes
consent to racht dat th et ene kynd vp dat ore scil lawghia Item zo had Peter Zyca to
hir lyff stonde to leid alda stethan vppa dyke wth on dath dyap wth zeid Vbele
steede 2) Kammengha den scil Vbelo by halda zonder here to zyner lyff stonde en de
Garrerd scil aldeer fore weer vp baerra vppa Hoecke alzo fule als hem blyka mey

b Item zo had hy '''zyne legher stoe by jared''' to da Jacopinen by vser Frowa tot Noed
Item zo had hy hoecke hundek klencarda da scelma dela by her Hoytfs en de her Reynerdfs en de der mondena rede
Item da spreke der hy had vp Edo kyndan kampes da by feld hy da monden
Dit testament is maecked in fule gudera lioda andword als her Hynricks zyn persona to Kammeghabuer brodcr Thomas Kraen her Hoytis her Renerdfs to Liowerd presteran en de Syko Mertena Renich Campstera Garrerdw
Kammengha en de Vbeles Kammengha der aldeer to ropen en de beden weren Jowen en de scriowen des jeris en de dis deis als vorsc. is etc. etc. etc. In ene kenneze disser
wirde zo habb et wy Hynrich Hoyt en de Reynerd presteran en de Menno layama Gerrard Kammengha Syko Mertena ende Renyck vse zygele on dyt breeff hanghet
Datum als vorsc. is etc.

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., de zeven aanhangende zegels op een paar kleine fragmenten na verloren.
In dorso: Peter Kammyngha testament.''

1) Hs. koneth met verkortingsstreep op de o. 2) Er schijnt te staan: Vbeld steode.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 #216] - 24-06-1450 Overeenkomst tusschen Haye en Rumka Sasker znn inzake het erfschap door Sasker Doeynga aan Ritska op Ameland nagelaten===
<blockquote>
Wij '''Yde Heringhe ende Haye Sasker zoen''' ende miin hlieth ende bekanneth mit
disse jenwirdige compromis ende epena breue det '''Rumka Sasker zoen voor hem ende
voor Keympa zyn broer my Hayen''' hath ontheten ende to steedth den trimdeel van
det eerffschip deer '''Saesker Doeijnga ws vader Ritska op Aemlawd ws aldvader ende
Ael ws aldmoeder''' deer God nedich moet wessa leten ende lauwegeth habbeth hit se in
gold in seluer in quic in claed in land in sand in huijsingha in stinsinga in stoedim in
stattim in replyck in onreppelijck het ze in hoedena goedim het se det '''staeth Rumka
ende Keijmpa mij Hayen''' fan toe den trijmdeel wtseyd den foorndeel deer Ritska myn
aldvader Rumken hath toe wijsd neij vuijtwijsinghe Ritska testament
Ende dyn foorndeel schillet fiowr noegelijcke maen kanna tweer van elcker syda, har dij foorndeel
redelyck jefta toe graet se den naet Ende ist det hiae dijn foorndeel onredelyck fyndeth jefte to graet zoe schilleth disse fiowr deer hiae deer to nymath den foerndeel
meetghia jefta mijndria neij hiarra goed tynsen in zoenlicheed ief in ducht ende ist det
frov 1) naet eens moegen zoe schillet hia een wra tzesa eendrachtelycke jefte to
hloethie 2) hockera oerm volgeth om dyn wra disse kanninga dis foorndeels
forscen schilma kanna en de scheya als ic Haija forsc en to bwekwesta kom en de wij
Haija, Rumka, ende Keijmpa Aijlen ende Eelcken wse sisteren to lijke wt to jaen ende

to bijreden, en de dat bij manda vrionda reed, alting hijr op to resten, ende een goeden
ferd ende friondschip mit mannick oerm te balden sonder eergelist In een weerheed
diss is zoe habbeth wij Ide ende Haija foersc en om det wij neen sigel leren sint baden
Douwa Siaerda ende Scelta Roorda dat hia dit hreej wr ws wille bi siglia ende wij
Douwa ende Schelta forsc en habbet om beede willa Ydens en de Hayens vors. wse
siglen vp spatium sbreuis tracht om det wy hier wr ende aen habbeth wessen, Int jeer
ws Heerens M. CCCC ende vyfftich ipso die natiuitatis sancti Johannis baptiste et domini precursons.

Tprincipael van deesen was gescreuen in papier beuesticht met twie opgedruckte
zegelen van groenen was een weenich gebroecken. Onder doriginale een copie van
deesen, in pampier geselen zynde stonde gescr. deese nauolgende acte: Gecollt.
tegens doriginale beuesticht als bonen in absentie van mr. Jan Versteueren aduocaet
van partye aduerse die daer inne geconsenteert heeft is daer mede beuonden taccorderen behaluen heeft woordt hier bonen gesubreguleert te weeten frov— en was inden
principael niet wel leesbaer zoe tselue van ouderdom vergaen was Bij mij, ende ondergeteickent: P. Eemskerck.

Gecollt. jegens doriginale copie van desen gesc n ondergeschreuew, ende geteekewt
zoe uoeren verhaelt, is beuonde» daer mede taccorderen d en XXlew Octobris anno XV c . acht en de tzestich Bij mij P. Eemskerk

Fr. Gen. Arch. Sminia, coll. Cammingha. Copia copiae, pap.,
behoorende tot een aantal processtukken inzake het bezit van de heerlijkheid Ameland.
Hierbij nog een tweede copia copiae, pap., in het onderschrift iets verschillend.
Vr. Fr. 2g, p. 299.

1) Dit woord is onderstreept. Lees ,fiowr’ (aldus in de andere copie). 2 ) In de andere copie .hlotijen’.</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 #218] - 06-05-1454 Getuigenverklaring inzake het vervallen der nalatenschap van Anske Ritska dr op Ameland===
<blockquote>
Alle dae jenne deer dit breef schilleth syaen jefta hera lessen soe dwa wij Hentia
Tadingha en de Gerrluf Wyggama ende Sypka Jatiama kuud ende vppenbeer mit disse
epena brewe dattet ws wiitlick ende kuud is inder tiit dae '''sellighe Anske Riitska vp
Amlant dochter''' stoer dat hij o lyoud en de leet enew aften seen bij '''Syuck Dokama'''
heren afta maen deer hyo al heer gued vp lawijgeth ende dat kint is neij storen ende hath '''al sijn gued lawighet vp Syuck sijn fader foerscreuen''' ende Syuck hath aek al sijn gued foerd lawijgheth '''vp Doden sijn dochter''' Sijcka Kamywgha wiif dat dit dijo riuchte Godis wird is dat nyrama wij foerscreuen hjode vp ws syel ende consciencia
In een weerheed disses breuis vm dattet ws wiitlick ende kettich is als foersc.is soe habba wij
Hentia Tadingha ende Gerluf Wyggama dit breef mit ws sygelem bij sygeleth ende
ick Sypka Jatiama habbe beden Johannes Ydses seen dat hij dit bree/ vm myn beda
willa bij sygeleth hath ende ick Johannes habbe dit breef vm syner beda willa bij
sygheleth Int jeer ws Heren M CCCC° ende LIIII vp sinte Johannes dey ante portera latinara etc.

''ARA. ’s-Gr. Nass. Dom. 10313 [Ameland). Orig. pap., de drie opgedrukte zegels gedeeltelijk bewaard.''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 #219] - 16-06-1458 Zoenlieden maken een baer in geschillen tusschen Dode Kammynga ter eenre, Romka, Kempo, en Haya Sasker znn Doynga ten andere zijde===
<blockquote>
Folkerus byder nede Goeds apt te Lidlura wrmaw Sythia Mertna, Renick Kampstera,
Sybrew Hiddaraa, Yde Heraenga 1) soenlioede inder secke ney screuen dwaet kwd ende
oppewbeer datter ene schillinge ende twistenge weren twisken '''Doede Karamywga fander ene syda''' ende '''Romka, Kempo ende Haya Sasker Doyngha sennen fander oeder'''
sydae rysende '''fan Anzke Ritskens fan Aemlant dochters''' belenze deer mit riuchta
lauwa weren bystoren an Doede vors. fan foerwerden ende fan leenda jelde deer '''Romka, Kampa ende Haya''' weder van sprecken an Doede hucke vors na schillinge disse vors na
igghen habb et byspritzen ende bylouwef op wse vors. wrman ende soenloede aeleng
en de klaecklos te rede te riuchte of toe soenlyker soen steed en de fest te halden hath
wy te bare bringhet En de wy vorser, wrman en de soenlioed habbet disse secke schioed
en de schaet berrit en de wtseyd eendrechtlyke in al dus dena maneer

a Int aerst schillit ''' Romka, Kampa en de Haya vorser. Doede vors.''' wt wysa vyff en de
trytich pondismete yn notfestiga lande de dioe powdismeta mey jelda toe heer IIII
schillingen sonder dyken of vyff schilling ranth mey dyken oenbykommereth fan alle hand en te werrien ende te liwryen en de wtuisinge te dwaen eer sancte Micheels dey nest kommende bider wonnana secke.
Item hiir ney soe berriet wij dae efter stalliga pacht fan dae lande deer Anzken was te bedense jouwen fry en de quyt daed te wessen destelyka dat leende jeld deer silliga Ritska leend heed ende deer silliga Peter Kammynga
breef en de sigel foersteed schil wessa daed en de wtdeen.
Item ist seck dat '''Romka Kampa en de Haya Doeden''' se wth wysen dat foerbynaemeda land guedelick en de gued ertyrlick als hiir to ferra scriouen steed soe byhaldet wy Folkerws wrman dat sidzen an
wse om disse jenwerdiga jeers heer een hoer wyse Doeden aen of toe sidze ende Doede toe gongen op den aeyndom disse vors na landis fan stonden aen ney der wtuisinge
En de te jeers dey nest kommen 2) op dae ranten te gongena

b Hiir mey schillit schiouwet en de schaet wessa alle schille en de twyspan deer disse
vors na iggen habbet hauwen by twiska en de thiens mawkorem ont dissen dei Hucke
vors. baer disse vors. iggen habbet cowsentereth ende aen nemmen mid monde spritzen
mid handen louwet steed en de fest toe haulden in aller maneer als toe ferra
scriouen steed sonder alle ergh ende list des te teyken der 3) weerhede habbet wy Folkerws apt wr maen Sytia Renick en de Sybrand soenlioede wse sigelen tracht op dissen
breef En de ick Yde Herynga hab beden Aesege en Mantegum dat hy disse baer bysigelet haeth. Datum int jeer ons H(er)ens M CCCC LVIII op sancte Vitis jownd

''ARA. ’s-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Oude copie, pap.
In dorso: cuppya fan een baer.''

1) Hs. ,henga’, waarboven ae met afkortingsteeken aan de e.
2) Hiervoor is ,to gongen’ doorgehaald
3) Hierna is ,wirde’ doorgehaald.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00277 #244] - 21-10-1510 Testament van Sasker Heeryngha te Mersum===
<blockquote>
Inden naema Goedis amen Int jeer van fijftyen hondert en de tyen op alua tusen
maechda dey soe haet dy '''eerbera Sasker Heeryngha''' tho Mersun hoe wel datter waes
cranck van lichaem nochtan machtich en de ghesond van synnen oenmerkende datter
naet sykera is dan dy tijtlijka daed en de naet onsykera dan dy wra dis daeds syn testament jef lesta willa ordineret als hyr ney screnen steet in manieren aldus

a Int aerst byfelt hij God syn siel en de bijgezet sy n leegersteed tho Mersum indae
tzerka by syn patroen sancte Ponciaen Item hij byspreckt al dyer twijntich hoernthfs
golden toe een ny coercappa Item dat heylic sacrament een hoemthys golden Item
sancta. Maria een pond waex Item sancta Anna een pond wax Item sancta Katherina
Itm sancta Barbara en de sancta Margarita tho gaera een pond waex Item sancte
Peter en de Paulws syn apostel een pond waex Item sancte Nicolaws een eynter ryer
Itm dae fyouwer biddend oerda elx een tomia coyt en de dae predicawten en de mynre broren dyer to elx een encke/ goldena Item dae broerthys toe Franiker een hoemtWs
golden Item Aengu m Item Aelsu m Item Wyswirt Item Sygerswald en de tclaester toe
Tijoemaerum elx een hoernthijs golden Item soe macket hij een ewich aedeel to Mersum en de als Tyets syn wyf sterft dan Tietia deel tsy n op toe nymmen en de een ewich
deel foer hyra twa bee tho blyuuen en de dyr mey byhlestiget hy Hessama staeta toe
Mersum oen dae noerd aestera ig van dae tzerka lidsenio haet dae vors. staeten
jef dij steed bettera is dat sel gaen tho een sacraments missa dae renten dyr van

b Item hij byspreckt dy persynna een encko/ golden Item her Donna een enck el golden
Item her Renick een hael enck el golden Item dy coster sex st uueren toe miswyn oflaeten
Item hij byspreckt wrt deel eelck prester een stoetor ende elck tzerck also fulla
Item her Wopka toe Enghun een hoemthijs golden Item dij patroen tho Aesterwijrum
een enck el golden Item her Johannes dy persynna al dyer een hael enckeZ golden Item
her Gielt een oert golds Item her Claes toe Eelaerd caplaen sex st uueren Item her Claes
op Aemland sex st uueren Item aeck byspreckt hij Tietia sy n wyf toe liaefiefta Syorda
gued to Mantgum en de afis] hyo lyfs bylywot sy n sex kynden dat dan toe lyka toe
deelen Item soe macket hy eerwen van sy n gueden sy n sex ney screuena kynden in
dusdanich manier als dat Eelck syn sin sel habba dae staten tho Mersum toe forndel
hieteno'e Aesgna ende Haring syn jonxta sin dae stata to Aesterwijrum hieten de Gar-
baeda aec toe fomdel en de foerd dae oer fijouuer kynden als Abba syn jeldersta sin:
ende Hys syn dochters kynden : dae toe gaera staenda in hyra moers steed: Doed en de
Ysck sijn twa dochteren mey syn twijer synnen Eelck en de Haring vors. dissen sex
vors na bynaemda kynden sella mey mencoeren to lij ka eerfscip jef renten taesta
wtseijd dae vors na staeten alst vors. is

c Orkenen hyr toe roepen en de baeden als her Sybryn persynna toe Mersrnn her
Renick prebendarins: Feya Oenija Pijba Hetta zoen: Sipka coster en de her Donna toe
Mersuw als syn testamentoer En de om maera festicheft ende wyerheed van dit vors.
testament soe hab ic her Sybryn vors. foer mij self als een toe roepen orkena myn
sig el set opt spacium dis breuis en de wy her Renick Feya Sipka ende Pyba wy vors na
orkenen habbet baeden den eerbaeren her Egbert persynna to Deynum dat hij dit
testament foer ws woe sig ilia dijr ic Egbertns hab dijen om hyra vors na beeda willa
opt jeer en de dey alst vors. is. ic her Donna hab dit br eef jef testament onder-
screnen mey myn seluis hand al opt jeer en de dey alst vors. is etc.

''RA. Lw. Arch. Eys. Oude copie, pap.
In dorso: Copia fan silleghe faers testament
Idem met andere hand: Saskar Heringha testament''
</blockquote>

==Uit: [https://books.google.nl/books?hl=nl&id=aREvAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Doynia OFO III]==
p6
<blockquote>
liode, dwaet kuud, kanlick, ende oppenbeer mit disse epene brewe ende baer, dat deer was ene schylige '''twiska Haya Heringa, ende Yde sin moder, fan ene side; ende Wyggla Renicks zoen Kamstra, fan de ora syda''', rijsende fan Wygla berlinze ende Eelke berlinze, ende fan '''sillige Saskeris Doynia''' lauwen ende erruschip, in elke loege, hwer dat dit lidezen is, '''hit zee op Aemland, jeff in Ferwerdera-deel, jeff in Donerradeel ende inder Aestringa''', ende aeck fan '''sillige Keimpa Doiniga''' lauwen en erru-

p7
hyt bewijsd hat fan Garbada gued als forscrjoen is;
e Item om sillige Keimpa lauwen, zoe sidzet wy, alle da guede deer him aen kommen weren fan faer en faen aeld-faer, deer schillet Rimka jeff syn kynden ende Aert habban da twa deel, om dat Keimpa hiaer fulbroer was, ende Haia ende Eelk den tremdeel om dat Keimpa hael-broer was, in alle logum deerze lidzen sint, ende hatze wrasckia 4) mogen '''wtseyd Jelmera stins stoe ende staten mit dat forndeel 5) ende heerneneed? op Amland''', dat schei? Haya habba a) int een ende int feer?.
f Item da '''tien pondameten deer mit Saskerts testament byhlestigen sint in Onga gued''', da bute da deelschip to bliuven, ontertijds daat Saskers buckinga bystellet;
g Item so sidzet wy '''Doeden to fijff ende twintiga pondameta to in Enge gued''', ney inhald deer baer twisak Doeden ende Saskers kynden;
h Item on Reinck Her Juusma fangenschip ende raeff ende schade, deer Wigla deer fan hoed den schada enbata, schel Wigla selm habba, ende Haya ende Romka
</blockquote>

p23
<blockquote>
</blockquote>

==Uit: [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Wngha OFO IV]==

p9
<blockquote>
13-3-1483

Broer Tijmen te E. en Lijwa Bolta vidimeren het testament van '''Ritska Ielmera'''
Wy broder tijmen nuteryt woenheftich toe E. ende Lijwa Bolta bij kennit
ende bytioeget mit dessne Ieghenwoordigen breue hoe dat wy jabbet zijn een testament ende Leste willa dir '''Ritska Ielmera''' 1) 'den' god nedich zee In vortyden hat mackit ende Is bysegelit met v segelen/ hwelck Testament voorscreuen hault In van werd to werd als hyr ney screuen steet/

In nomine domini Amen/ Dit Is '''Ritschen Ielmera''' Testament of zyn Lesten willa al was hij cranck van Lichame hij was toch wytlyck ende gesunt van sinne In alsulcke forma ende maniere als hijr hae staet/ Item In dat erste dat hij mackit toe rechte erffnamen al sins gueden '''Remmeka/ Kempa ende h...''' 2) wt ...3) iefte almisse ende buk ... 4) ende zie tre broders hoer twe susteren als aeijle ende elcken wt toe beraden by vrende rade/ Item van diss voorscreuen guden zoe zal '''Remmeka'' vor die bernth der zelen '''Ielmera state''' to bisitten ende penningen hure als sie '''Ielmera steede''' gadelicx Liggnede Is nae Ritschen doot. Item zoe Legget '''Ritska Ioucken''' zynre doch-
</blockquote>
p10
<blockquote>
dit testament toe verbeteren/ ende met to vorargeren bij der peene die voorschreuen
Is als '''Remmeka ende kempa''' gelouet hebben/ In zijn handt als hij legghede was In zyn cranckheijt In heere Frederick persone op Ammelandt heere vbele to Blije heere Ropka to merrim ende tgeert zytgijma iegenwerdicheyt wat 13) wij voorscreuen Luden sonderlinge zijn daertoe gebeeden ende geroepen van '''Ritschen''' ende op een mera vasticheyt ende waerheyt disse voorscreuen ponten zoe hebben wij soorscreuen Luyden onse segelen vpt spacium disses thiegenwerdigen testaments gedruckt om '''Riska Remka ende 14) kempa''' beede willa/ ende Ick '''Ritsche''' voorscreuen In mere getuuch des waerheijts/ heb seluve mijn zegel op spacium disses breues gedruckt. Int Iaer ons heeren dusent vierhundert ende vijfftich ghescreuen vp sinte Anthonis dach confessoris.
</blockquote>

p15
<blockquote>
'''ene syda Remka oftha kampa fon der oer syda''' eerloes trouloes ende meenedich
</blockquote>

p39
<blockquote>
'''Haija Heringha''' aan de ene en Zioela Siidtzen Buwyngha vanwege zijn
vrouw '''Jetthie''' aan de andere kant brengen hun geschillen op zoenlieden

[Wy haija heringha fander eene]r sydae Ende zioela siidtzen buwyngha jet- 
this syn liaw '''zalige Romcka dochter doijnghia''' weyna fander oeder sijdae/ hly- 
et] ende [bijkannet] m[eij disse Ienwirdige] breue ende compromis hoe dat wy al wse 

5 
[...] 
10 
[m]oeder syda Rysende fan '''zalige Ritska wngha''' Testament eerwenschyp ende lauwa 
ende '''zaligha sasker doynghia''' eerwenschip ende lauwa Ende foerd dae lauwa deer 
Romka ende kempa lauwiget habbat Ende allen dat fan hiara gueden ende lauwa 
is wtspritzen dat hya al hiara schylinga hit zee fan land fan sand fan lydzende 
15 eerwe of fan staende hwsen land renten hwsis her hit zee fan gold fan sel- 
uer fan wee fan bodele wan quyck fan klaede Ende fan alle gueden litick 
Ende Hin haere ende in cum? in ?ge Kempa .... omepnck? sonderinghe om son? 
ende stata stenze ende weynnynghe in balnera 4) buren mith hiara landen ende toe 
byherende landen ende land ende renten 5) op Aemland also dene als hiara renten 
20 in alle loegen deerse in freesland lydzen sinth. 
Item om da sanne fan lande ende landsrenten deer doede kammyngha hath to 
sprecken op zalige Romka Eerwen ney wtwisinge der baer ende baerbrewinge deer 
doede kammyngha deer op haed ende mey om dae waldede fan breck ende brand 
</blockquote>

p41 
20
<blockquote>
bruken soe bid ick her herman personne to ferwerth dat hy dit breeff om myne 
bede wille wold byseglie ende ick her herman vverscreuven om wybrandts bede wille 
dyt breef habbe bysegheleth Ende om een mara festicheet hwant wy her 
syurd broer benna ende jeppa to foldeghum in disse seck habbet jenwerdich 
25 weysan ende self nen syghel synt feren soe hab ick her syurd verscreuen beden 
her herman pers[s]onna to yeslem dat hy dit breef wolde byseglie ende ack her 
herman verscreuen om her syurds beda wille dit breef habbe bysegliet ende
</blockquote>

p42
<blockquote>
25 Item soe schilleth '''zalige romka kynden foersreuen doede kammyngha haya''' liaw 
forsreuen wtwisa in nowlike Rantha in ferwerda deel jeffta '''op Aemland''' Hweer 
dat hya liawest willet toelf beyers goldena rantha fan dae tritich deer her by foer- 
tiden toe seyd weren Inder baer twisken doeden foerscreuen ende '''Romka keympa 
Ende haya saskers sennen''' Ende hath doeden forscreuen hyr an ontschurt dat schil 
30 haya doeden forscreuen forfulla mit syn gueden Ende disse iggen foerscreuen doeden 
foerbynaemd wthwisinghe al hyr fan toe dwaen hwanneer dae soenlioed forcreuen
</blockquote>

==Uit: Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, 1768]</ref>==

===10-0-1396: De Graaf vergunt die van Ameland onzydig te mogen zyn tusschen hem en die van Oostergoo en Westergoo <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA257&printsec=frontcover Charterboek van Friesland p257]</ref>===
<blockquote>
''Den 10 Juny 1396''

Elbrecht & c doen cond dat '''die goede luden van Aemlant''' in Oestvrieslant mit ons overdragen hebben '''rustelic ende vredelic te ſitten ende te bliven''' tusschen ons ende den Oiſtvriesen van Oeſtergoe ende van Westergoe voir ons ende voir allen onse hulperen ende des hebben sy ons weder geloift in alre manieren ende vormen alse die van der Scellinge mit ons gedadinct hebben ende onſe brieven die wy den selve luden van der Scellinge dair of gegheven hebben inhouden ende begrypen ende hier voir hebben sy ons selve also vele gedaen so dats ons wail genucht In oircunde & c Gegheven in den Hage x dagen in Julio anno XCVI Item desgelicx hebben sy enen brieff mit ten clenen Segel

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BD 1351 1396 Cas R Fol 155 verfo 257''
</blockquote>

===11-08-1398: Arent van Egmond beleent met het Eyland Ameland en het Bild gelegen tusschen Minnertsga en Mariengaarde <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA284&printsec=frontcover 284] </ref>===
<blockquote>
''Den 11 Augusty 1398''

Elbrecht & c ende Willem van Beyeren & c bi derselver ghenade Grave van Oistervant doen cond allen luden want ''onse lyeve ende ghetrouwe Heeren Aernt Heer van Egmonde ende van Yselsteyn'' ons Mairscale ende Bil als voirscreven is van ons ende is tusschen Meynaertsga ende Sinte Marien gaerde mit '''synre vriër heerlicheit in hoghen ende in laghen ghelyc van Aemlant voirgescreven''' is te houden '''beyde Aemlant''' ende beleder van onsen Heer gheweeft heeft op ons lant ende luden van Oistvrieslant doe sy bedwongen worden ende in handen ghingen dair hi meninghen zwaren arbeit ende truwen dienst ons in ghedaen ende bewyst heeft die wy ymmer aenzien willen ende niet en staet te vergheten dair om dat wy hem ghegeven hebben ende gheven om al ſulk weldoen ende truwen dienst wille als voirscreven is ende hi ons mede voirtyts al toes bewyst heeft ende noch bewisen sal '''Aemlant mit alſinen toebehoren dat ghelegen''' is aen die Scellinge dats te verstaen put te ende galghe in hoghen ende in laghen als een vrye heerlicheit toebehoert '''wtgeſeit die zeevont ende die tollen die houden wy aen ons selven'''. Item so hebben wy hem mede ghegeven een wtlant gheheten Bil dat aengheworpen is buten dycs ende ghelegen onsen nacomelingen, Heeren Aernt Heer van Egmonde ende van Yselsteyn ende ſinen nae comelingen ten erflien. In oirconde & c Ghegeven tot Staveren Sonnendages na Sinte Louwerens dach Anno XCVIII

''Jussu Dominorum Ducis & Comitis 
Presentibus Dno Burchgravio & Wilhelmo de Couster archidiacono 
S ex Coff 
S de Couster præpofitus Ecclefiæ Montenfis Hannoniæ''

''Register en Leenkamer van Holland
Liber V 1390 1401 Cas E Fol 291 verso
Zie Mieris Charter Boek 3de Deel pag 686''
</blockquote>

===29-08-1405: Uitspraak of Staatsgewyze verklaringe over de vryheit van de Heerlykheid Ameland <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA351&printsec=frontcover 351]</ref>===
<blockquote>
''Den 29 Augusty 1405''

Ali jene theer thit brieff schellet sjaen jefta herra lese so dwaet wy '''Riogt und Reed ther Landen und ther Steden und deelen van Oostergoo und van Westergoo nu voergaderet tho Hartwerdt''' kundt und oepenbaer met thisse oepene brieffe that wy t habbe fun then anthe wysd anthe begrypen in that you wech stethe anthe feste tho haldene that '''tha van Amelanthe schellet wesa vry anthe qwyt anthe onbehleſst van alle riochten anthe fan alle bernthe in Ferwertheradeel jefta in eenige deele in onse lanthe fan Oostergoo anthe fan Westergoo anthe by hemna selven schillet riochta anthe hiarra riocht by hemma selve schillet fera''' alsoe alsse tha fanthe Schylige dwaeth alle thing sonder argalist In eene Allen weerhed voor alle tha jene the thit brieff schillet syaen jefta herra lese habben wy Ste den anthe Delen fan Oostergoo anthe fan Westergoo voorſz the ouse naemen by ou se syg len jefta secreten schrieun staet thit brief besyglet in tha ieer onses Herren Jeſu Chriſti thousent fiouwer hondert anthe vyf Sinthe Johannis Dey decollatio

Aan den Principalen zyn geweest zeven uythangende Zegels doch tegenwoordig so als het noch onder den Heere van Amelandt berustet hangen er vyf zegels aan de twee plaatsen door langheyt des tydts zynde leedig geworden

'''VERTAALING'''

Allen den genen die defen brief zullen zien ofte horen lesen Soo doen wy Recht en Raden der Landen en der Steden sampt deelen van Oostergoo en Westergoo nu tot Hartwerdt vergadert kondt en openbaar dat wy t hebben gevonden en geweesen en be grepen in het eeuwig stede en vast te houden dat die van Amelandt sullen vry en quyt en onbelast zyn van alle rechten en van alle jurisdictie in Ferweradeel of in eenige Deelen van onse Landen van Oostergoo en van Westergoo en dat zy by haare selven ſullen rechten en haar recht by haar selven ſullen voeren gelyk die van der Schelling doen alle ding ſonder arghlift In eene waarheyt voor alle de gene die dit brief sullen zien ofte hooren lesen hebben wy Steden en Deelen van Oostergoo en van Westergoo voor schreven die onze naemen by onze zegelen of ſecreten geschreven staan dit brief bezegelt in t jaer onses Heeren Jeſu Christi duysent vier hondert en vyf op St Jans onthoofdinge dagh.

''Huberi Opera Minora Tom II pag 5 & 6 Dog in de Vertaaling verbetert''
</blockquote>

===07-10-1405: Die van Ameland hun beraad genomen hebbende op de aan hun gegevene Vreede en veyligheid zoo geeft Graaf Willem vrygeleyde aan Claas Dey van Harderwyk om derzelver antwoord aan hem over te brengen <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA352&printsec=frontcover 352]</ref>===

<blockquote>
''Den 7 October 1405''

Willem & c doen cond allen luden '''die goede lude van Amelant mit ons gedadingt hebben dat sy van ons onsen landen luden ende hulpers vry ſullen sytten up Amelant ende veilich wesen sullen over all in den onſen ghelikerwys als die brieven die ſy van ons hebben dayr off inhouden ende begripen up welker dadinge ende veylicheit voirscreven ſy noch hoir beraet ghenomen hebben''' ende ons gheloift dat ſy ons een antwoerde daer off fenden ſullen Soe heb ben wy gegeven ende geven mit desen brieve Claes Dey van Harderwyck een goet vry vast en seker geleide veylich up Amelant te trecken ende weder van daenen te comen over all duer den onsen te water ende te lande om ons een antwoirde te brengen van den goeden luden voirscreven In oirconde & c Gegeven in onsen bezitte van Hagensteyn ende Eversteyn zeven daghen in Octobri Anno M CCCC ende vyve

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale B Н 1404 1406 Cas R Fol 38''
</blockquote>

===21-05-1409: Vrygeleyde aan die van Ameland gegeven <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA368&printsec=frontcover 368]</ref>===
<blockquote>
''Den 21 May 1409''

Item op ten selven dach a '''heeft myn Heer geleide gegeven den goeden luden van Amelant die by hun comen ſullen''' om hoir gebreck te thonen dat sy meynen dat sy hebben ſouden an myns Heeren ondersate Ingevolge het voorſz Register is die zelve dag den 21 May 1409 tot negen personen toe duerende tot Sint Jans daghe toe te midsomer naistcomende off daer en binnen achte dagen lang na myns Heren wederseggen

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BC 1408 1410 Cas R Fol 55 verſo''
</blockquote>

===27-02-1421: Vrygeleyde voor de afgezondene van Ameland <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA425&printsec=frontcover 425]</ref>===
<blockquote>
''Den 27 February 1421''

Up ten xxvijsten dach van Februario (a) '''gaff myn Heer den goeden luden van Amelant wt Vriesslant geleyde tot X personen''' toe off dair onder duerende die iiij Paescheilige naestcomende wt ſonder arglist om dair en binnen by mynen Heer te comen ende mit hem te spreken & c

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BL 1420 1421 Cas R Agter 
aan het 4de ongenumert blad''

(a) Te weten volgens het meergemelde Register van den jaare 1420 ſecundum stilum curiæ dus 1421
</blockquote>

===03-04-1421: Die van Oostergoo Westergoo en Stavoren maaken een Verbond van Vreede met Hertog Jan van Beyeren Voogd van Holland enz ingevolge van den brief des Hertogen van den 4 November 1420 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA427&printsec=frontcover 427]</ref>===
<blockquote>
''Den 3 April 1421''

[...]

Ende alle dese puncten ſullen bruken ey ande ende ommelande die den lande voorschreven toe behooren ende mit hem in deser dadinghe voirschreven besoent willen wesen '''wtgheset Amelant a ende die Schellinghe.'''
Datum Medenblick tertia die Aprilis an no M CCCC XXI

''Mieris Charter Boek 4de Deel pag 574 
Leenkamer F.L. 10. Fol. 10. by Bockenberg MS.''
</blockquote>

===p614, is gelijk aan OFO II #64 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA614&printsec=frontcover 614] = OFO II #64</ref>===

==Uit: Verslag aangaande een onderzoek in Duitschland naar archivalia belangrijk voor de geschiedenis van Nederland], Pieter Johannes Blok, 1888 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Verslag_aangaande_een_onderzoek_in_Duits/yEpi1aB9fFMC?gbpv=1&printsec=frontcover Verslag Blok]</ref>==

===1444-14445: Bremischer Urkundenbuch, Verslag aangaande een onderzoek in Duitschland naar archivalia belangrijk voor de geschiedenis van Nederland, Pieter Johannes Blok, 1888 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Verslag_aangaande_een_onderzoek_in_Duits/yEpi1aB9fFMC?gbpv=1&pg=PA219&printsec=frontcover p219]</ref>===
<blockquote>
*23. 11 Juli 1444. Groningen vraagt '''schadevergoeding voor die van Ameland''' bemoeilijkt door Bremer uitleggers.
*24. 12 Juli 1444. Groningen vraagt de teruggave van een door Bremers genomen schip toebehoorende aan Reynke Meckens te Groningen.
*25. 6 Sept 1444. Groningen vraagt op nieuw om '''recht voor die van Ameland en zendt tevens het traktaat tusschen Bremen en Ameland over''' dat door de Bremers niet erkend werd.
*26. 23 Nov 1444. Harderwijk vraagt vergoeding voor schade aan een burger van de stad toegebracht
*27. 22 Dec 1444. Herhaling van dezen eisch.
*27. 1 Aug 1445. '''Wy Rytzeko Ungha, hovetlijng, unde ghemenen landlude und inwoners des landes Ameland, sluiten vrede met Bremen'''. Zegels van Rytzeko, Frederijck, kerkheer van Ameland, en de Oldermans en Raad van Dockum.
</blockquote>

==Uit: Archief voor vaderlandsche, en inzonderheid Vriesche geschiedenis, oudheid- en taalkunde, H. W. C. A. Visser en H. Amersfoordt, vol 1, 1824 <ref>[https://books.google.nl/books?id=ooY7AAAAcAAJ#v=onepage&f=false]</ref>==

===Historie van Vriesland door [https://nl.wikipedia.org/wiki/Peter_van_Thabor Peter Jacobsz. van Thabor] <ref>[https://books.google.nl/books?id=ooY7AAAAcAAJ&pg=PA19#v=onepage&f=false p16-21]</ref>===
<blockquote>
1463

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii nam Doyngha oerloch een ommeslach van dese broeren ende swagheren; eerst teghen '''Gaela to Coldum''', ende nae teghen '''Jancka Douwma'''; soe dat, nonis Septembris wort gheuanghen '''Syrick Doyngha''', ende daer nae op sinte Anthonys auent wort gheslaghen '''Kempa Doyngha''' van '''Ygha Gaelasz''. Daer nae began '''Haring, Jancka Douwma landsaten te berowen toe Yrnsem''', ende branden '''Jancka huys'', ende sloghen hen volc af, voer ende nae, ende hielden open oerloch teghen '''Jancka, van Botta huys toe Yrnsem'''.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii nae Paesschen, wan '''Haring, Jancka stins toe Yrnsem''', ende worpet om, ende dreef '''Jancken alheel van Yrnsem'''. Doe waren Doyngha noch meer ontsien, dan sy ye te voren, beyde in Oestergo ende Westergo, ende in den Seuenwolden, ende ten was niet te sien dat yemant solde teghen hoer fetten dorren. Doe branden sy, ende roueden '''to Ackrum, toe Born, ende toe Wommels''', ende deden vele luden groten onwille.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii worp dat rat van auentueren weder omme, ende viel Doyngha teghen. Want '''Jancka ende Gaela toe Coldum''', mit hoer soldye, ende mit die Woldlueden, beley den '''Agga in Ackmaryp''', ende hongherden hen af, ende Agga quam by nacht of, ende sie creghent stins, en de worpent om. Corts daer nae toech '''Jancka voer Renicks huys to Ackerum''', ende creech dat oeck, ende '''nam Renick gheuanghen'''; want hyt mit Agghen hielt. Nae onser Vrouwen dach assumptie, toech Jancka an die Gheesten, ende wan '''Kempa Doyngha stins toe Hemelem''', ende worpet om; ende daer worden ix of x mans van die droefen doet gheslaghen.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii, ind' octave onser Vrouwe dach nativitathen, wort gheslaghen '''Tyard Meckum''', ende '''Runka Doyngha''' huys wort omme gheworpen.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiiii, quinto Idus Octobris, was '''Jancka Douwma toe Aylsem''' int cloester, mit vele volckis, ommet huys toe Yrnsem te winnen, alsoe dat '''Haring Doyngha''' teghen hen quam mit '''Hetta Dekema, ende, Werp Tyarda opter Gheest, Douwa Abbama van Stiens ,Tyebba Onasz, Ona Wytghasz, Doecka Soudens''', mit vele volcks, veel meer dan Jancka hadde, ende oeck beth ghewapent, ende toghen des daghes nae sinte Gereoen ende sinte Victoers dach, ouer die Born tot Jancka, ende ghinghen te stryde alsoe datter een swaer slach toghinc. Daer worden vallich ende gheslagen Hetta Dekama, '''Haring Doyngha''', ende Ona Wynthyasz mit weyních ander volckes. Ende ander houelinghen ontliepen, ende die mient. '''Doecka Soudens''' wort ghevanghen. Daer bleef vele wapens: oeck peerden ende clederen; niet vele volckes. Des daghes daer nae vloghen die ruters van '''Hiddama stins opt Nyelant''', van anxt, ende lietent ledich staen. Mer '''Goslic Juwinghe''' quam daer op, ende '''Jancka creech Donthya stins to Yrnsem'''; ende twie daghen daer nae creech Jancka, '''Watthya Mennasz stins''', daer Botta voerfcreuen op woende, mit ghewelde. Vele meer oerloghe isser gheweest, beide in Oestergo ende Westergo, ende oeck omtrent '''Saske Groninghen, ende om Leewerden'''; ende in Ferwerderdeel wasser grote twydracht tusschen die partye; die duert tot noch toe, ende sint vele houelinghen omme gheslagen, onder welcken die laeste was '''Tzaling Sitthyma'''. Ende die laeste van die Vetcopers was '''Runka Doyngha'''; die wort ghebrant in 1463 die kercke toern, int iaer lxiii omtrent sinte Marten.
</blockquote>

==Uit: De staatkundige en rechtsgeschiedenis van Ameland tot deze eeuw, Jan Houwink, 1899 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover De staatkundige en rechtsgeschiedenis van Ameland tot deze eeuw, Jan Houwink, 1899]</ref>==

===Hoofdstuk 1, p28-29 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA28&printsec=frontcover p28-29]</ref>===
<blockquote>
Sasker vóór hem was overleden benoemt hij tot erfgenamen zijne kleinzonen Remmeka, Keimpe, en Haye, en vermaakt den oudsten, Remmeka, Jelmera State, door hem zelf waarschijnlijk daar gebouwd vor die bernthe der zelen 1). '''Remmeka, of Romke, zich noemende Donia of Doynghia en zijn broeder Keimpe zijn gewikkeld in den Donia oorlog en worden beide in 1463 gedood 2). Keimpe kort na Romke, zooals blijkt uit een stuk van 9 Augustus 1466''', waar gesproken wordt van Keimpe's nalatenschap, en Jelmera State hieronder wordt genoemd, en uit een stuk van 10 Augustus 1474, waar Haye's eigendom van Jelmera State wordt vergeleken met die van Romke. Keimpe's eigendom had dus te kort geduurd om een vergelijking daarmede toe te laten.
Keimpe is dus een korten tijd na den dood van zijn broeder eigenaar van Jelmera State geweest, en wordt daarin opgevolgd door Haye, die zich naar een state van den eersten man van zijne moeder, welke state in zijn bezit was, Heringa noemde en later, toen hij door zijn huwelijk met Doedt Dokema, weduwe van Sicke Camminga, Cammingahuis te Leeuwarden en Cammingaburg ten oosten van die stad had, verkregen Haye Camminga. Het duurt niet lang, of hij krijgt o. a. over de erfenis van Keimpe Donia, waaronder Jelmera State, geschil met den echtgenoot zijner zuster Eelck, Wigle Camstra, welk geschil 9 Augustus 1466 (St Laurentius jound) door zoenlieden wordt beslist, en Haye toegewezen "Jelmera stoe en staten, mit dat frondeel

''1) Copiae Testamenti: fam. archief v. Sminia, Vrije Fries XIX, 296.
2e fideicomm. registr. boek v Fr. fol. 519.
2) Petrus Thaborita I, 16-20
Arend II, III, 213-218''

p29

ende Heerlicheed op Aemland" 1)

[...]

''1) Schotanus. De geschiedenissen kerckelijk ende wereldtlijck van Friesland-[https://books.google.nl/books?id=pYNMAAAAcAAJ&pg=RA2-PA84#v=onepage&f=false brieven en documenten, blz. 84.]''

[...]
</blockquote>

===Hoofdstuk 2, p100-102 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA100&printsec=frontcover p28-29]</ref>===
<blockquote>
[...]

Een derde factor die tot de tot standkoming van een alge meen bestuur had kunnen bijdragen het optreden tegenover den vreemde, was evenmin zeer krachtig. De onderhandelingen met den Hollandschen Graaf kwamen weinig voor en aan verdragen met andere grietenijen namen de Amelanders nooit deel, terwijl de vredebrieven van de Friezen met de Graven van Holland in welken vrede Ameland en Terschelling begrepen zouden zijn, nooit door afgevaardigden der Amelanders werden onderteekend. Zoo zien wij dan ook dat in 1409 en in 1421 door den Graaf van Holland vrijgeleide werd verleend den gueden luden van Amelant,tot negen personen toe in 1421 tot X personen toe 1). Zoo waren dan de Amelander dorpen in hun gebied oppermachtig en leidden geheel hun eigen leven. Door zich op gepasten tijd van de goede gezindheid van den Graaf van Holland te verzekeren en tegelijk goede vrienden met de Friezen te blijven, wisten zij zich zeker voor den een de relaties met den ander verborgen houdende buiten den strijd en hunnen handel in Friesland 2) en Holland 3) onbelemmerd te houden.

''1) Chb v Fr I 368 425
2) 16 Febr 1400 permissie van de Noordel. grietenijen van Oostergoo aan de Amelanders om handel te drijven tot Goinga toe (RA den Haag)
3) Brieven van den Graaf van 6 Oct 1405 (Chb v Fr), 21 Maart 1429 (RA den Haag), [https://books.google.nl/books?id=RkRHAAAAcAAJ&vq=jelmera&pg=PA150#v=snippet&f=false 20 Juni 1469 (Huber, Opera minora II 150)] dat sij veilich varen comen merren ende keren sullen overal in den onsen''

p101

Met het optreden van Ritske Jelmera treedt een nieuw stadium in. Hij en zijn opvolgers wisten zich door hunne hooge positie eene groote macht op het geheele eiland te verschaffen, en Ameland te maken tot een eenheid, tot één staat onder hun bestuur. Ritske Jelmera wordt het eerst vermeld in de rekeningen der Graaflijkheid van Holland 1). '''Omstreeks 1424 'dadinegde' hij 'mit miins genad. Here raide dat hij met dien van Amelant onder die graeflicheyt bescutt soude wesen ende soude geuen siin Huysgelt jairlicx daeraf' en betaalde dit huisgeld ook later, gelijk uit de quitanties 2) daarvan blijkt.''' Waarschijnlijk was hij kort te voren op Ameland gekomen, en had hij daar Jelmera State gebouwd. Waarschijnlijk is dit omdat wij vóór dien tijd niets van deze state of haren bewoner bemerken, wat als zij eerder had bestaan, bij de onderhandelingen met den Graaf van Holland wel het geval geweest zou zijn, immers de bewoner daarvan ware dan de aangewezen persoon geweest ook dan de eilanders te vertegenwoordigen. Bovendien is Ritske volgens zijn testament 3) gedoopt en dus waar schijnlijk geboren te Ternaard, en werd hij in lateren tijd voor den stichter van Jelmerahuis gehouden. Zeker is dat hij in 1429 op het eiland woonde en eene boven allen verheven positie innam daar hij genoeg aanzien bezat om de inwoners alléén te vertegenwoordigen. In den vredebrief van Bremen van 1445 up sunte Peters

''1) 1428-30 fol. 24 verso <ref>3.01.27.02 Grafelijkheidsrekenkamer of Rekenkamer der Domeinen van Holland: Afgehoorde en Gedeponeerde Rekeningen, (1425) 1446-1728 (1793), 01 GRAFELIJKE TRESORIERS- EN KOSTENREKENINGEN, 01.5.6 Philips van Bourgondië, 127-130 Rekeningen van Boudewijn van Zwieten, tresorier. 1425 okt. 27 - 1430 okt. 1 5 delen, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.27.02/invnr/%4001~01.5~01.5.6~127-130~130 130 1428 aug. 9 - 1430 okt. 1 1428 aug. 9 - 1430 okt. 1], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.27.02/invnr/130/file/NL-HaNA_3.01.27.02_130_0026?eadID=3.01.27.02&unitID=130&query=3.01.27.02 afbeelding 26/128], linkerbladzijde, derde item </ref>
2) RA den Haag
3) Copie (c1564) van een vidimus van 1483 in het fam. archief v Sminia (Fr. Genootschap), gedrukt Vrije Fries XIX 296.
Copie in het 2e fid. comm. registr. boek 519. (RA Leeuwarden)''

p102

dach ad vincula 1) wordt hij genoemd Rytzeko Ungha hovetlyng, en hieruit kunnen wij wel eenigszins opmaken welke zijne positie op het eiland was. 't Woord hoveling zegt weinig, de edelen in Friesland worden dikwijls zoo genoemd. Het woord beteekent geene macht, maar de hovelingen, de aanzienlijksten in de dorpen en grietenijen, hadden als zoodanig, en ook als de grootste grondbezitters, veel invloed. In de stukken in het Charterboek van Friesland vindt men ze zeer dikwijls genoemd en wel na de grietmans, mederechteren en prelaten. Zoo was Ritske ook, als eenige hoveling, daarbij als groote grondbezitter, iemand van zeer grooten invloed in Ballum, het dorp zijner inwoning, maar ook in de weinige zaken die het geheele eiland betroffen, en hiervan uitgaande wisten hij en zijne opvolgers hunne macht gestadig uit te breiden. Wanneer in krachtige steden, als vooral Franeker, Bolsward, Sneek één hoveling zich alle macht kon verwerven 2), hoeveel lichter dan hier waar de bevolking betrekkelijk arm en onontwikkeld was en hij geen mededinging had te vreezen!

[...]
</blockquote>

= Familie- en erfenisoverzicht Kammynga/Heringa =
== Stamboom en huwelijken ==
<pre>
Ritske (c1383-1450)
├─ Eerste huwelijk: Tjemck († >1430)
│ ├─Sasker Heringa († <1450)
│ │ ├─ Eerste huwelijk: Hilk († c.1431)
│ │ │ ├─ Romke Donia
│ │ │ ├─ Kempe Donia
│ │ │ └─ Ael
│ │ └─Tweede huwelijk: Idt van Aylva (weduwe van Heringa)
│ │ ├─ Hajo Heringa († <1499)
│ │ │ └─Eerste huwelijk: Dodonea Sjucksdr Dekema († 1499)
│ │ │ ├─ Siouck Camminga
│ │ │ └─ Peter Camminga
│ │ └─ Eelck x Camstra
│ ├─Jouk
│ ├─Jeltse
│ ├─Wits
│ └─Anske x Sjuck Dekema
├─ Tweede huwelijk: Ayl (x <1450)
└─ Buitenechtelijk: N.N.
└─ Hannyke
├─ Eerste huwelijk: Thiede Doekes Hemmema (†? 1336)
└─ Tweede huwelijk: Doedt († c1485)

---
Dodonea Kammynga († 1499)
├─ Eerste huwelijk: Sicco
│ └─ Gratiana Kammynga († c1476) x
│ └─ Peter Kammynga (†<1458)
│ └─ Doede Kammynga (†? <1466)
├─ Tweede huwelijk: Hajo Heringa
│ ├─ Pieter Kammynga (vernoemd naar zoon uit eerste huwelijk)
│ │ └─ Gratiana (dochter van Pieter, vernoemd naar Dodonea's dochter uit eerste huwelijk)
│ └─ Sjouck (dochter) krijgt trimdeel
</pre>

Het ontstaan van de vrije heerlijkheid Ameland

2025-12-26T15:06:42Z

Geneanvdp: /* Uit: Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, 1768 */

= Hoofdstuk 1 – Ameland vóór en tijdens de opkomst van de Jelmera’s =

Dit hoofdstuk beschrijft de bestuurlijke en juridische situatie van Ameland vóór het optreden van individuele hoofdelingen, en reconstrueert vervolgens de omstandigheden waaronder Ritske Jelmera en zijn familie zich tot machthebbers op het eiland konden ontwikkelen. Daarbij wordt nadrukkelijk onderscheid gemaakt tussen contemporaine bronnen en latere historiografische interpretaties.

== 1.1 Ameland vóór de hoofdelingen (tot ca. 1405) ==
Tot ver in de veertiende eeuw kende Ameland geen centraal bestuur onder één hoofdeling. In de oudste bekende oorkonden wordt het eiland vertegenwoordigd door collectieve aanduidingen als ''die goede luden van Aemlant''. Dit wijst op een bestuurlijke structuur waarin de afzonderlijke dorpen – vermoedelijk via burgemeesters en volmachten – gezamenlijk optraden, zonder dat sprake was van een erfelijke heer.

In 1396 sloot hertog Albrecht van Beieren een overeenkomst met de vertegenwoordigers van Ameland, waarin wederzijdse vrede en neutraliteit werden vastgelegd. De formulering van deze overeenkomst laat zien dat de hertog zich richtte tot de gemeenschap als geheel, niet tot een individuele machthebber.<ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA257&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg #257, 1768 ], 10-6-1396; [https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ Ameland en de Van Cammingha's (2), Amelander Historie]</ref>

Vergelijkbare bevestigingen van neutraliteit en vrijgeleide volgden in 1404 en 1405 <ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1794 1794. Akte van neutraliteit en vrijgeleide van hertog Jan van Beieren aan de heren van Ameland in zijn gebieden, 10 december 1405]</ref>. Ook hierin blijft de collectieve aanduiding van de Amelanders gehandhaafd. Deze bronnen maken aannemelijk dat Ameland rond 1400 geen hoofdeling kende die het eiland als persoonlijk machtsgebied bestuurde. Daarbij dient te worden opgemerkt dat graaf Albrecht van Beieren in 1398 de heerlijkheden Ameland en De Bilt toekende aan Arend van Egmond <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_charterboek_der_graaven_van_Hollan/Cyr5Bd-jefsC?gbpv=1&pg=PA686&printsec=frontcover Groot Charterboek der Graaven van Holland, van Zeeland en Heeren van Vriesland, deel III, Van Mieris, 1755 #686], 11-8-1398</ref>, als beloning voor diens militaire steun. In de contemporaine bronnen uit 1396, 1404 en 1405 treedt Van Egmond echter niet op als vertegenwoordiger of bestuurder van Ameland. Dit wijst erop dat deze heerlijkheid in de praktijk geen feitelijke uitwerking heeft gehad.

In 1404 overleed Albrecht, en zijn zoon Willem VI [https://nl.wikipedia.org/wiki/Arend_van_Egmond#Levensloop leefde in onmin] met Van Egmond. Dat kan verklaren waarom de graaf zich 'de goede luden' van Ameland richtte, en niet tot de door zijn vader aangestelde leenheer.

== 1.2 De betekenis van 1405: juridisch precedent, geen machtswisseling ==
Het jaar 1405 wordt in latere historiografie vaak genoemd als een keerpunt in de geschiedenis van Ameland. In contemporaine bronnen betreft het echter geen instelling van een nieuwe heer, maar een herbevestiging van eerdere afspraken over neutraliteit en vrijgeleide.

In latere eeuwen werd een verklaring die aan een landsdag te Hartwerd (1405) werd toegeschreven, door de Cammingha’s gebruikt als juridisch fundament voor de zelfstandige status van Ameland. Deze verklaring is slechts overgeleverd in latere vertalingen en afschriften; het originele stuk is verloren gegaan. Modern onderzoek heeft aannemelijk gemaakt dat de tekstinhoud betrouwbaar is, maar dat met de datering mogelijk is gemanipuleerd om de ouderdom en daarmee het gezag van het document te vergroten.<ref>Oebele Vries, ''[https://www.bol.com/nl/nl/p/ferdban/9300000004184530/ Ferdban. Oudfriese oorkonden en hun verhaal]''</ref>

Het belang van 1405 ligt derhalve niet in de vestiging van een Jelmera- of Cammingha-heerschappij, maar in het ontstaan van een juridisch precedent dat later door opeenvolgende machthebbers strategisch werd ingezet. In 1405 trad er nog geen hoofdeling namens de Amelanders op: zij spraken zelf. Eventuele hoofdelijke machtsvorming op het eiland behoort tot een latere fase en kan niet rechtstreeks aan deze gebeurtenissen worden gekoppeld.

== 1.3 Veranderingen rond 1420: crisis, heroriëntatie en macht ==
Secundaire bronnen noemen 1424 als het jaar waarin Ritske op Ameland verscheen, daarmee een bron implicerende. Die heb ik niet kunnen vinden, maar in 1424 is [https://nl.wikipedia.org/wiki/Jacoba_van_Beieren#Volgende_huwelijken Jacoba van Beieren], kleindochter en erfgenaam van Albrecht, in oorlog met Jan van Brabant, haar tweede ex-man. Mogelijk verklaarde Ameland opnieuw zich afzijdig te houden aan de strijdende partijen, en mogelijk is die verklaring gedaan door Ritske, of iemand die zich heer van Ameland noemde.

In 1428 richt Philips van Bourgondië zich tot de 'heren van Ameland'. <ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>, wanneer Jacoba is verslagen.
Secundaire bronnen melden ook dat Ritske in 1429 optrad als woordvoerder of vertegenwoordiger, mogelijk in een antwoord op die brief.

De eerste decennia van de vijftiende eeuw vormden een periode van ingrijpende veranderingen. De [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Elisabethsvloed_(1421) Sint-Elizabethsvloed van 1421] had grote gevolgen voor de Waddenregio, waaronder Ameland. Tegelijkertijd verscherpten de politieke tegenstellingen in Friesland zich, onder meer in het kader van de Schieringer- en Vetkoperstrijd en de bemoeienis van Hollandse en Bourgondische machthebbers.

In deze context lijken zich nieuwe machtsverhoudingen te hebben gevormd. Waar Ameland eerder collectief werd bestuurd, ontstond nu ruimte voor individuele hoofdelingen die hun positie ontleenden aan grondbezit, militaire bescherming en externe connecties. Het is in deze overgangsfase dat leden van de families Jelmera en Cammingha op Ameland verschijnen. Waarom juist Ameland in deze periode aantrekkelijk werd voor Friese elites, en welke politieke spanningen daaraan voorafgingen, wordt in een later hoofdstuk nader onderzocht.

Deze ontwikkelingen vormen geen breuk, maar een overgang: zij markeren het moment waarop externe druk, ecologische ontwrichting en regionale machtsverschuivingen het collectieve bestuursmodel kwetsbaar maakten en ruimte schiepen voor individuele machtsconcentratie.

== 1.4 Oudere machtsstructuren en aanknopingspunten vóór Ritske Jelmera ==
Hoewel Ritske Jelmera de eerste persoon is die met zekerheid als zelfstandige machthebber
op Ameland kan worden aangewezen, wijzen verschillende aanwijzingen erop dat de wortels
van deze positie verder teruggaan. Het betreft hier geen sluitend genealogisch bewijs,
maar een samenhang van geografische, juridische en politieke factoren.

Reeds vóór het optreden van Ritske zijn er op Ameland tekenen van:
* afzonderlijke rechtsruimten;
* lokale elites met bezit zowel op het eiland als op het vasteland;
* een bewuste positionering ten opzichte van machtsvorming in Friesland.

In de veertiende eeuw maken delen van Friesland een proces van schaalvergroting en
machtsconcentratie door, waarbij hoofdelingen hun positie versterken via oorlog,
bondgenootschappen en bezit van stinsen. Ameland lijkt zich in dit proces steeds
afzijdig te houden. Dit wijst op een strategie waarbij het eiland zich niet als
onderdeel van Friesland presenteert, maar als een eigen rechtsruimte.

Daarnaast zijn er aanwijzingen dat families die later een centrale rol spelen
(Jelmera, Camminga, Heringa) reeds vóór 1400 beschikken over:
* landbezit op Ameland;
* connecties met kloosters (zoals Ferwerd/Foswerd);
* verwantschappen met Friese hoofdelingen.

Het is aannemelijk dat deze combinatie van factoren een institutionele continuïteit
vormde, waarop Ritske Jelmera kon voortbouwen. In dat licht moet zijn optreden niet
worden gezien als een beginpunt, maar als een moment waarop bestaande structuren
zichtbaar en juridisch herkenbaar worden.

== 1.5 Van Jelmera-stins tot Camminghaslot ==
Rond 1424–1425 werd nabij het huidige Ballum een stenen residentie gebouwd, later bekend als Jelmerastate. Deze bouw markeert een fundamentele verandering: de vestiging van een permanente, versterkte machtszetel op Ameland. De stins fungeerde als centrum van bestuur, rechtspraak en economische controle.

Chronologisch kan deze ontwikkeling als volgt worden samengevat:
* ca. 1424/1425 – bouw van een stenen residentie (Jelmera-stins) op Ameland;
* ca. 1450 – Ritske Jelmera beschikt aantoonbaar over de state en draagt deze over aan zijn nakomelingen;
* tweede helft 15e eeuw – via huwelijk en erfopvolging komt de machtspositie in handen van Hayo, kleinzoon van Ritske;
* vanaf deze periode wordt de naam Cammingha dominant, en raakt de residentie bekend als het [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot].

Via erfopvolging, huwelijkspolitiek en bestuurlijke consolidatie komt deze machtspositie uiteindelijk terecht bij Hayo Cammingha, die haar weet te legitimeren door erkenning van Bourgondische en later keizerlijke zijde. Daarmee wordt een lokale hoofdelijke machtspositie geleidelijk voorzien van dynastieke en externe legitimatie, een proces dat pas in de tweede helft van de vijftiende eeuw zijn formele beslag krijgt.

== 1.6 Afbakening en onderzoeksvragen ==
Dit hoofdstuk laat zien dat de opkomst van de Jelmera’s en later de Cammingha’s niet het gevolg was van één enkel besluit of document, maar van een proces waarin collectief bestuur plaatsmaakte voor hoofdelijke macht. Open vragen blijven onder meer:
* de precieze wijze waarop Jelmera- en Cammingha-bezit op Ameland werd verworven;
* de rol van externe machthebbers bij deze machtsvorming;
* de mate waarin latere bronnen oudere gebeurtenissen hebben hergeïnterpreteerd.
* de vraag of en in hoeverre deze machtsvorming kan worden begrepen als een bewuste strategie van Friese elites, of als een pragmatische reactie op veranderende omstandigheden.

Deze vragen vormen het uitgangspunt voor de volgende hoofdstukken.

= Hoofdstuk 2: Parallelle elites en gedeelde belangen (ca. 1390–1458) =
== 2.1 Inleiding: twee families, één machtsveld ==

De opkomst van hoofdelijke macht op Ameland in de eerste helft van de vijftiende eeuw laat zich niet herleiden tot één enkele persoon of familie. Zowel Ritske Jelmera als leden van de familie Camminga verschijnen in deze periode op het eiland, aanvankelijk zonder duidelijke hiërarchie tussen hen. Pas later, door erfopvolging en huwelijkspolitiek, vloeien deze lijnen samen. Om deze ontwikkeling te begrijpen, is het noodzakelijk beide families niet geïsoleerd, maar als parallel opererende elites te beschouwen.<ref>Analyse op basis van OFO I–III en latere historiografie; synthese van verspreide vermeldingen.</ref>

== 2.2 De Cammingha’s: beloning voor hertogelijke steun? ==
Van de familie Camminga is bekend dat zij zich aan het einde van de veertiende eeuw schaarde aan de zijde van de hertog van Beieren. In 1398 werd Gerrit van Cammingha door de graaf van Holland beleend met de stad Leeuwarden en omliggende gebieden, maar ook Ferwerd, een uitzonderlijk teken van vertrouwen en beloning.<ref>Zie o.a. literatuur over Camminghabuer en de belening van 1398; secundaire samenvattingen bij Stinsen in Friesland.</ref>

Hoewel Ameland in deze periode formeel buiten directe Friese rechtsmacht stond en aanvankelijk collectief werd vertegenwoordigd door de ''goede luden van Aemlant'', is het voorstelbaar dat delen van het eiland of eraan verbonden rechten in dezelfde context als Leeuwarden aan hertoggezinde elites werden toegewezen, daar het klooster te Ferwerd rechten op Ameland had. Dat een belening van Ameland aan Arend van Egmond tussen 1398 en 1409 nauwelijks werd geëffectueerd, laat ruimte voor alternatieve machtsvorming op lokaal niveau.<ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ Ameland en de Van Cammingha's (2), Amelander Historie]</ref>

Uit onderzoek van Noomen<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p60</ref> blijkt dat Peter Camminga tot de Ferwerder tak van de familie behoorde, een geslacht dat reeds generaties lang regionale machtsposities en goederen bezat. De Ferwerder-tak en de Cammingabuur tak zouden afsplitsingen zijn van familie uit Blija 250 jaar eerder. Blija en Ferwerd liggen naast elkaar, en tegenover Ameland, en behoren tot hetzelfde klooster gebied.
Tegen deze achtergrond is het aannemelijk dat Camminga-belang op Ameland voortbouwde op oudere relaties en rechten, ook al ontbreken daarvoor directe schriftelijke getuigenissen.
Het testament van Peter Camminga uit 1440, zoon van voornoemde Gerrit, vormt het vroegste expliciete bewijs voor Cammingha-bezit en -belang op Ameland, het is echter aannemelijk dat dat al veel ouder is.

== 2.3 Jelmera en Unga: een oudere Friese elite ==
De naam Jelmera behoort ook tot een oudere Friese elite, met wortels in Franekeradeel en omgeving. Ook de naam Unga duikt in deze context op als verwante of parallelle hoofdelingenlijn. Over de precieze herkomst van Ritske Jelmera bestaat geen zekerheid, maar zijn optreden vanaf de jaren 1420 wijst op iemand die reeds vóór zijn vestiging op Ameland over aanzien en netwerk beschikte.<ref>OFO I–II; genealogische reconstructie op basis van verspreide vermeldingen.</ref>

Het is aannemelijk dat ook deze familie — net als de Cammingha’s — zich in de spanningen tussen Friesland en Holland strategisch heeft gepositioneerd. Ameland bood daarbij een unieke combinatie van afstand tot het vasteland, economische mogelijkheden en juridische ambiguïteit.<ref>Contextuele analyse; vgl. O. Vries, ''Ferdban''.</ref>

Hoewel hun banden met Dongjum, en Unga en Donia, erop wijzen dat ze oud zijn en van verder weg komen, zijn zij wel degenen die zich als eerste manifesteren op Ameland.

== 2.4 Waarom Ritske, en niet Camminga, als woordvoerder? ==
Een opvallende vraag is waarom Ritske Jelmera in de bronnen verschijnt als vertegenwoordiger of woordvoerder van Ameland, terwijl de Cammingha’s aantoonbaar eveneens aanwezig en invloedrijk waren. Hiervoor zijn meerdere verklaringen denkbaar.

Ritske kan de oudste of meest gevestigde van de twee zijn geweest, of hij kan namens een collectief van belanghebbenden hebben gesproken. Het is ook mogelijk dat hij primair een politiek-juridische rol vervulde, terwijl de Cammingha’s hun machtsbasis vooral in Leeuwarden hadden.<ref>Hypothese; gebaseerd op rolverdeling zichtbaar in OFO-bronnen en stedelijke context Leeuwarden.</ref>

In dat geval fungeerden beide families niet als rivalen, maar als complementaire bondgenoten.

== 2.5 De alliantie vóór het huwelijk ==
Het huwelijk van Hayo Jelmera met Dodonea Camminga in 1458 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref> markeert geen plotselinge toenadering, maar lijkt eerder het formele sluitstuk van een al langer bestaande alliantie.

Dat Hayo op dat moment nog niet de primaire erfgenaam van Ameland was, maakt het huwelijk des te betekenisvoller: het verbindt twee machtsposities die reeds decennia naast elkaar bestonden. De latere fusie van Jelmera- en Camminga-erfenissen kan daarom het best worden begrepen als de institutionalisering van een bestaande samenwerking, niet als haar beginpunt.<ref>Analyse op basis van erfopvolging Jelmera/Camminga, OFO III–IV.</ref>

== 2.6 Conclusie ==
In de eerste helft van de vijftiende eeuw ontstaat op Ameland geen geïsoleerde heerschappij, maar een gedeeld eliteveld, waarin Jelmera- en Camminga-belangen parallel lopen. Hun gezamenlijke optreden, vermoedelijk geworteld in hertoggezinde netwerken en bevestigd door bezit, huwelijk en erfopvolging, vormt de voedingsbodem voor de latere dynastieke eenheid. De vraag is niet waarom zij samensmolten, maar hoe zij dat zo lang naast elkaar konden blijven zonder open conflict.<ref>Synthetische conclusie.</ref>

= Hoofdstuk 3: Van hoofdeling tot “heer” – Ameland tussen Fries recht en externe erkenning (1428–ca. 1430) =
== 3.1 Inleiding: een titel met twee betekenissen ==
Wanneer in 1428 in Bourgondische stukken wordt gesproken over de ''heren van Ameland'', lijkt dat op het eerste gezicht te wijzen op een feodale heerlijkheid in klassieke zin. Die lezing is echter misleidend. De betrokken machthebber(s) waren in oorsprong Friese hoofdelingen, geen leenmannen in Hollandse of Bourgondische dienst. De titel “heer” weerspiegelt hier primair een externe, diplomatieke aanduiding, geen interne rechtsverandering.<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>

== 3.2 De akte van 21 maart 1428 ==
Op 21 maart 1428 bevestigde Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, eerdere brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant, gericht aan de ''heren van Ameland'', betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door hun gebieden.<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 1795. Akte van bevestiging van Philips van Bourgondië, ruwaard van Holland, van de brieven van Willem en Jan van Beieren en van Jan van Brabant aan de heren van Ameland betreffende vrede, neutraliteit en vrijgeleide door zijn gebieden. Afschrift. 21 maart 1428]</ref>

Deze akte is van bijzonder belang omdat zij:
* ondubbelzinnig aantoont dat Ameland extern werd benaderd als een territoriale eenheid;
* impliciet veronderstelt dat er een herkenbaar gezag bestond dat het eiland vertegenwoordigde;
* voortbouwt op eerdere neutraliteitsverklaringen uit 1396, 1404 en 1405, toen nog gesloten met de ''goede luden van Aemlant''.<ref>Amelander Historie; [https://www.amelanderhistorie.nl/news/ameland-en-de-van-camminghas-2/ neutraliteitsaktes 1396–1405].</ref>

Het verschil is subtiel maar wezenlijk: waar eerder een collectief werd aangesproken, suggereert 1428 een meer geconcentreerde machtsstructuur.

== 3.3 Hoofdeling, geen leenheer ==
Ondanks deze externe erkenning bleef de machtsbasis van de Amelander leider Fries van karakter. Zijn gezag berustte niet op leenrecht, maar op:
* bezit van land en rechten;
* controle over een versterkte woonplaats (stins);
* erkenning door lokale elites en verwanten;
* testamentaire erfopvolging, niet feodale successie.<ref>Vergelijking Fries hoofdelingenrecht en feodaal leenrecht; [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450, 1486.</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref>

De “heer van Ameland” was daarmee functioneel een hoofdeling met een eiland als machtsbasis, geen vazal in een leenhiërarchie.

== 3.4 De stins als rechts- en machtsruimte ==
In het laatmiddeleeuwse Friesland functioneerde de stins niet alleen als versterkte
woonplaats, maar ook als centrum van rechtspraak, bestuur en machtsuitoefening.
Wie een stins bezat en bewoonde, oefende daarmee feitelijk gezag uit over de
omliggende goederen en personen. <ref>Algemene literatuur over Friese stinsen; Stinsen in Friesland.</ref>

Ook op Ameland moet de aanwezigheid van een stins in dit licht worden begrepen.
De stins was:
* plaats van bewoning van de machthebber;
* locatie waar geschillen werden beslecht;
* fysiek symbool van zelfstandige rechtsmacht.

Dat Ameland als rechtsgebied herkenbaar was, blijkt onder meer uit:
* het voorkomen van Ameland in zelfstandige akten;
* het optreden van zoenlieden en wrmannen in Amelander geschillen;
* het ontbreken van directe onderwerping aan Friese landsrechtbanken.

De machtspositie van Ritske Jelmera en zijn opvolgers berustte daarmee niet uitsluitend
op persoonlijke invloed of bezit, maar op het beheersen van een institutionele kern:
de stins als drager van recht en gezag.

Dit verklaart tevens waarom huwelijken, erfenissen en testamenten zo’n centrale rol
spelen in de machtsgeschiedenis van Ameland. Overdracht van bezit betekende
overdracht van rechtsmacht.

== 3.5 Ritske Jelmera als vertegenwoordiger ==
Wanneer Ritske Jelmera kort daarna, in 1429, optreedt als vertegenwoordiger of woordvoerder van Ameland, sluit dat logisch aan op de situatie van 1428. Hij verschijnt niet uit het niets, maar treedt naar voren in een reeds erkende machtsstructuur.<ref>Secundaire bron: Stinsen in Friesland; als 'heren van Ameland'</ref>

Of hij in 1429 reeds de enige machthebber was, valt niet met zekerheid vast te stellen. Het testament van Peter Cammingha uit 1440, opgesteld op Ameland, toont aan dat ook andere hoofdelingen daar resideerden en aanspraken hadden.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 OFO II #215], 8-5-1440</ref>

== 3.6 Kinderen van Ritske Jelmera ==
Ritske huwde tweemaal, volgens Ferwerda <ref>[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&dq=ferwerda%20wapenboek&pg=PA33#v=onepage&f=false Adelyk en Aanzienelyk wapen-boek], A. Ferwerda, 1760</ref>, in 1430 was hij getrouwd met ene Hylck, en in 1450 met Ayl <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref>.
Daarin worden ook zijn kinderen genoemd:

* Sasker die de stins erft, zie hoofdstuk 6
* Jouck
* Jelts
* Wisk
* Anske, zij zou huwen met Sjuck Dekema, die een dochter had uit zijn eerste huwelijk. Zij kregen samen een kind, dat jong stierf. De dochter van Sjuck, Dodonea, erft van Anske <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #218], 6-5-1454</ref>. Zij zal later trouwen met Hajo, de derde zoon van Sasker

Ritske had ook een bastaardzoon, Hannyke, die niet in zijn testament voorkomen. Hannyke was tweemaal gehuwd. Hij verschijnt in een akte uit 1439<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00249 OFO II #214], 1439</ref> , waarschijnlijk in het kader van huwelijkse voorwaarden of een boedelscheiding na het einde ervan (is Thiede overleden?), en werd genoemd in latere testamenten, waaronder dat van Hajo. Zijn weduwe Doedt maakte een testament in 1485<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00261 OFO I #342], 13-7-1485</ref>.

== 3.6 Overgangsfase: van collectief naar dynastie ==
De periode 1428–ca. 1430 markeert daarmee een overgangsfase:
* van collectieve vertegenwoordiging (''goede luden'');
* naar individuele hoofdelijke dominantie;
* zonder dat dit al een exclusieve, erfelijke heerlijkheid in feodale zin was.

Pas in de daaropvolgende decennia, door erfopvolging, huwelijkspolitiek en het verdwijnen van parallelle lijnen, zou deze positie uitgroeien tot een vrijwel onbetwiste dynastieke heerschappij.<ref>Vooruitwijzing naar hoofdstukken 4–5.</ref>

== 3.7 Vooruitblik ==
De vraag is nu niet meer ''of'' er een machtscentrum op Ameland bestond, maar ''waar'' het vandaan kwam. Om dat te begrijpen, moeten we terug naar de oudere Jelmera-stins op het vasteland en nagaan hoe deze zijn betekenis verloor toen een nieuwe machtszetel op Ameland werd gevestigd. Dat vormt het onderwerp van het volgende hoofdstuk.<ref>Structurerende vooruitblik.</ref>

= Hoofdstuk 4 – De oude Jelmera-stins en het verschuiven van de machtsbasis (ca. 1300–1430) =
== 4.1 Stamhuis, machtsruimte en identiteit ==
In het laatmiddeleeuwse Friesland was politieke macht niet uitsluitend verbonden aan afstamming, maar in belangrijke mate aan het bezit en de effectieve beheersing van een adellijke residentie of stins. Het stamhuis fungeerde daarbij als juridische, sociale en symbolische kern van een machtspositie. Wie het huis bezat en bewoonde, kon aanspraak maken op de bijbehorende rechten, ongeacht of deze via mannelijke lijn waren verkregen.

Deze constellatie verklaart waarom in de vijftiende eeuw patrilineaire afstamming regelmatig werd doorbroken door feitelijke machtsverhoudingen. Wanneer een volwassen man het stamhuis beheerste, ondersteund door bezit, lokale netwerken en geweldspotentieel, woog dat in de praktijk zwaarder dan abstracte erfregels. Het bezit van een stamhuis was daarmee niet slechts een gevolg van macht, maar ook een instrument om macht te legitimeren en te bestendigen.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

Voor de familie Camminga was Camminghaburen bij Leeuwarden het centrale stamhuis. Dit huis fungeerde al eeuwenlang als ankerpunt van adellijke status en familie-identiteit. In de vijftiende eeuw blijkt echter dat deze identiteit niet exclusief verbonden bleef aan één patrilineaire lijn. Zowel de Eminga’s als de Jelmera’s, die niet in mannelijke lijn van de oorspronkelijke Cammingha’s afstamden, namen de naam Camminga aan op basis van hun verwerving van het huis en de daarmee verbonden rechten.

Deze ontwikkeling laat zien dat ‘familie’ in deze context niet uitsluitend genealogisch moet worden opgevat, maar ook als een huis- en machtsverband. De naam Camminga werd een vehikel voor legitimatie: wie het huis bezat, kon zich als Camminga presenteren, zelfs wanneer de afstamming via vrouwelijke lijnen liep of geheel ontbrak. Dat sommige takken daarbij het oude Cammingha-wapen volledig overnamen, terwijl andere — zoals de Jelmera’s van Ameland — slechts elementen ervan incorporeerden, onderstreept het onderscheid tussen symbolische continuïteit en feitelijke macht.

Binnen dit kader krijgt ook de positie van Ameland betekenis. De Jelmera’s beschikten daar over een eigen machtsbasis, die losstond van het Camminghaburen-complex, maar er door huwelijk en vererving geleidelijk mee werd verbonden. De Amelander stins en het latere Amelandhuis in Leeuwarden fungeerden als aanvullende machtsruimten, waar bestuur, rechtspraak en representatie werden uitgeoefend. Het bezit van deze huizen stelde de Jelmera’s in staat zich zowel lokaal als regionaal te positioneren.

De combinatie van Amelander macht en verwerving van Cammingha-goederen leidde tot een hybride identiteit: Jelmera van oorsprong, Camminga in naam en traditie. Deze constructie was geen toevallig bijproduct van erfopvolging, maar een bewuste strategie om aanspraken te legitimeren, met name ten aanzien van goederen en rechten die verbonden waren aan het klooster Foswerd. In dit proces werd het verleden niet alleen doorgegeven, maar ook actief vormgegeven en, waar nodig, heruitgevonden.

Het begrip ‘stamhuis’ moet in dit licht worden begrepen als een dynamisch knooppunt van macht, herinnering en recht. Niet de bloedlijn alleen, maar de controle over huis en land bepaalde wie zich heer mocht noemen. Deze logica vormt de sleutel tot het begrijpen van de latere consolidatie van macht op Ameland en de rol die Hajo Jelmera daarin zou spelen.

== 4.2 De oudste Jelmera-stins (ca. 1300) ==
De Jelmera-stins wordt in de bronnen aangeduid als een van de oudere adellijke versterkingen in het gebied ten zuiden van Dongjum, in de terpbuurschap Bootwerd. De bouw wordt doorgaans rond het jaar 1300 geplaatst, en in 1410 wordt zij expliciet vermeld als ''dae alda stins, hieten Jelmersma''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #18, 1410]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm plaatsvermelding Dongjum].</ref>

Deze formulering maakt duidelijk dat het hier om een reeds lang bestaande machtszetel ging, die haar betekenis ontleende aan zowel bezit als rechtsuitoefening. De stins fungeerde niet alleen als woonplaats, maar ook als juridisch ankerpunt binnen de rechtsomgang van Franekeradeel.

== 4.3 Bootwerd en Dongjum als rechtslandschap ==
Bootwerd was in de late middeleeuwen geen dorp in moderne zin, maar een samenstel van staten en stinsen met eigen rechtvoerende functies. Tot deze rechtsomgang behoorden onder meer:
* Jelmersma state;
* Lyomawrdstra state;
* Bootwerd state.

Deze staten lagen in elkaars onmiddellijke nabijheid en vormden gezamenlijk een lokaal machtscluster binnen het aester fiarndel van Franekeradeel. Het recht werd er niet permanent door de eigenaar zelf uitgeoefend, maar doorgaans door aangewezen rechters, die optraden namens de bezitter van de stins.<ref>Algemene rechtspraktijk in Westergo; vgl. OFO II, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00041], [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037] diverse rechtsomgangen.</ref>

== 4.4 Rechters namens afwezige eigenaren ==
In 1410 treedt Tjalling Rodmersma op als rechter ''van Donghum van dae alda stinse hieten Jelmersma''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00041 OFO II #18], 1406-1438 [https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA504&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg
, 1768] 1433, [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1410] en [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00034 OFO II #17], 1-4-1433</ref> Rodmersma woonde zelf niet op de stins, maar in het nabijgelegen Kitzelum. Zijn optreden moet dan ook worden begrepen als het voeren van het recht namens de eigenaar, niet als bewijs van eigendom.

Dit patroon herhaalt zich in latere jaren. In 1423–1425 wordt Tjaerd Jonga (ook: Junga, Unga) meerdere malen genoemd als rechter in het aester fiarndel. <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #17], 1-4-1433</ref> <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00035 OFO II #18], 1406-1438</ref> (1423–1425).</ref> In 1429 voert hij expliciet het recht ''voor Jelmera staeten, der ma hat alda stins''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00040 OFO II #17], 1429?, [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1429].</ref>

De formulering laat weinig twijfel: Tjaerd Jonga trad op namens de eigenaar van de Jelmera-stins, niet als zelfstandige machthebber.

== 4.5 Tjaerd Jonga als sleutelpersoon ==
Tjaerd Jonga is een centrale figuur in deze fase. Zijn optreden is steeds gekoppeld aan staten in de directe omgeving van Bootwerd en Dongjum, wat erop wijst dat hij lokaal verankerd was. Tegelijkertijd draagt zijn naam (Jonga / Unga / Unia) bij aan het vermoeden van een familieverband met Ritske Jelmera, die zich later expliciet ook ''Wnga'' noemt.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref>, <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Wngha OFO IV].</ref>

Het is aannemelijk dat Tjaerd Jonga een verwant was — mogelijk een broer of neef — die als vertrouwenspersoon het recht uitoefende zolang de eigenaar zelf elders resideerde. Dit sluit aan bij een situatie waarin het zwaartepunt van bezit en bewoning reeds begon te verschuiven.

== 4.6 Het verdwijnen van de Jelmera-stins uit de bronnen ==
Na 1433 verdwijnen expliciete vermeldingen van de Jelmera-stins uit de rechtsbronnen.<ref>Laatste vermelding: [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037 OFO II #18], 1433, item w [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm 1433]</ref> Dit betekent niet noodzakelijk dat de stins fysiek werd verlaten of afgebroken, maar wel dat zij haar centrale juridische functie verloor.

Later bronnen spreken nog van een ''zaete te Doengium, hietende Boetwert'', die in de zestiende eeuw in handen is van kerkelijke fondsen.<ref>FC2, 1511–1543.</ref> De oude Jelmera-stins lijkt dan reeds te zijn opgegaan in een breder goederencomplex, zonder zelfstandig stemrecht.

== 4.7 Gelijktijdige opkomst van een nieuwe stins ==
Parallel aan het verdwijnen van de oude Jelmera-stins uit de bronnen, verschijnt op Ameland een nieuwe machtszetel. Rond 1420–1425 wordt daar een stenen huis gebouwd, later bekend als Jelmera-stins en uiteindelijk als het Camminghaslot te Ballum.<ref>[https://www.canonvannederland.nl/nl/page/204061/camminga-s-en-nassau-s Canon van Ameland]; Stinsen in Friesland, Ballum. [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Wikipedia] [https://www.amelanderhistorie.nl/products/jelmera-state-cammingaslot-te-ballum/ Camingaslot, Amelander Historie], [https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false Wapenboek, Ferwerda], [https://camminghaslot.nl/ Cammingha-slot]</ref>

Deze gelijktijdigheid is opvallend: juist in de periode waarin de oude vasteland-stins haar juridische rol verliest, ontstaat op Ameland een nieuwe residentiële en bestuurlijke kern binnen dezelfde familiekring.

== 4.8 Geen breuk, maar verplaatsing ==
De beschikbare bronnen wijzen niet op een abrupte overdracht of verlies van bezit, maar op een geleidelijke verplaatsing van de machtsbasis. De oude Jelmera-stins bleef vermoedelijk nog geruime tijd als goed bestaan, terwijl het bestuurlijke en politieke zwaartepunt verschoof naar Ameland.

In deze context kan de Jelmera-stins bij Dongjum worden gezien als de ''moederstins'', waaruit een nieuwe machtszetel voortkwam. De verplaatsing markeert geen einde van de Jelmera-lijn, maar juist haar transformatie — een proces dat uiteindelijk zou leiden tot de opkomst van de Cammingha’s als Vrij- en Erfheren van Ameland.

= Hoofdstuk 5 — Ritske Jelmera en de Amelander machtsbasis =

== 5.1 Ritske Jelmera: afkomst en hoofdelingenpositie ==
Ritske Jelmera, geboren ca. [https://books.google.nl/books?id=AQ1VAAAAcAAJ&pg=PA72#v=snippet&f=false 1383]–[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false 1385], behoort tot de Friese hoofdelingenelite. In de bronnen wordt hij verbonden met meerdere invloedrijke geslachten, waaronder de [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=%22Ritska%20Ielmera%22 Jelmera]- en [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=%22Ritska%20Wngha%22 Unga]-lijn. Beide families waren oorspronkelijk gevestigd aan de Friese wal en beschikten daar over stinsen die waren ingebed in de Friese rechtsstructuur en stemrecht verleenden in regionale vergaderingen.

Dat Ritske in latere bronnen ook als Unga wordt aangeduid, wijst op het samenkomen van deze familielijnen in zijn persoon. In de loop van de eerste helft van de 15e eeuw verschuift echter het zwaartepunt van deze familie geleidelijk van Franekeradeel naar Ameland. Deze verplaatsing laat zich niet herleiden tot één moment of beslissing, maar vormt het resultaat van een langer proces.

== 5.2 Vestiging op Ameland en de stins te Ballum ==
Op Ameland bevindt zich in de 15e eeuw een [http://stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm stins te Ballum], die in latere bronnen wordt verbonden met Ritske Jelmera en bekend zal worden als het [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot]. Of deze stins door Ritske zelf is gebouwd, dan wel door zijn vader of een eerdere generatie is gesticht en later herbouwd of versterkt, is niet met zekerheid vast te stellen. In de literatuur worden verschillende dateringen genoemd ([https://www.amelanderhistorie.nl/products/jelmera-state-cammingaslot-te-ballum/ ca. 1400], [https://www.amelanderhistorie.nl/news/beschermvrouwe-van-ameland/ begin 15e eeuw], [https://www.amelanderhistorie.nl/products/geschiedenis-van-het-wapen-van-ameland/ 1424/1425], [https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA30#v=onepage&f=false versterkt huis]). Een herbouw na de Sint-Elisabethsvloed van 1421 behoort tot de mogelijkheden.

Ritske is niet de enige hoofdeling die zich in deze periode op Ameland vestigt. Uit het [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 testament van Peter Kammingha] blijkt dat ook hij er in 1440 resideerde, vermoedelijk al geruime tijd. Opvallend is dat in dat testament getuigen uit Leeuwarderadeel (Cammingabuur) worden opgeroepen, terwijl Ritske zelf daarbij afwezig is. Dit suggereert dat beide hoofdelingen op Ameland naast elkaar opereerden, zonder gezamenlijk op te treden in juridische zin.

Van belang is dat de stins te Ballum geen deel uitmaakte van de Friese rechtsstructuur en geen stemrecht verleende. Daarmee onderscheidde zij zich fundamenteel van de stinsen aan de wal. Juist dit ontbreken van institutionele inbedding maakte Ameland tot een bijzondere machtsruimte, waarin gezag kon worden uitgeoefend zonder directe onderwerping aan Friese instellingen.

De vestiging van Ritske Jelmera op Ameland valt samen met een bredere politieke context. Na het overlijden van graaf Albrecht van Beieren in 1404 wijzigde het beleid van zijn opvolgers ten aanzien van perifere gebieden, wat onder meer blijkt uit de herbevestiging van afspraken met de ‘goede luden’ van Ameland in 1404 en 1405. Deze koerswijziging creëerde ruimte voor lokale machtsvorming buiten strikte feodale structuren.

== 5.3 Ritske als woordvoerder zonder formele titel (1428–1429) ==
In latere literatuur wordt gesteld dat Ritske Jelmera reeds vanaf circa 1424 als vertegenwoordiger van de Amelanders optrad. Voor deze vroege datering bestaan echter geen rechtstreeks overgeleverde primaire bronnen; zij lijkt te berusten op een interpretatie achteraf van zijn feitelijke machtspositie in de jaren daarna.

Een concreet aanknopingspunt vormt een [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 akte van 21 maart 1428], waarin Philips van Bourgondië zich richt tot de ‘heren van Ameland’ inzake vrede, neutraliteit en vrijgeleide. Hoewel Ritske Jelmera daarin niet met naam wordt genoemd, weerspiegelt de formulering het feodale begrippenkader van de Bourgondische kanselarij. De term ‘heren’ hoeft niet te betekenen dat de aangesproken personen binnen een vastomlijnde leenstructuur formeel waren benoemd, maar duidt eerder op het bestaan van erkende lokale machthebbers.

In de literatuur wordt daarnaast herhaaldelijk melding gemaakt van een overeenkomst tussen Ritske Jelmera en de graaf van Holland in 1429, waarbij hij als woordvoerder of vertegenwoordiger van Ameland zou zijn opgetreden <ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/galg-van-ameland/ overeenkomst met de graaf]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm woordvoerder van Ameland]</ref> <ref>[https://camminghaslot.nl/ vertegenwoordiger]</ref> <ref>[http://stinseninfriesland.nl/jelmersmaStinsDongjum.htm woordvoerder, 1429]</ref>. Tot op heden is echter geen zelfstandige akte uit het grafelijk archief bekend die deze afspraak expliciet bevestigt. Het is daarom mogelijk dat het hier ging om een mondelinge regeling, een onderdeel van bredere vredesafspraken, of een later geconstrueerde interpretatie.

Dat Ritske zich in deze periode ‘heer van Ameland’ noemde, moet in dit licht vermoedelijk worden opgevat als een aanduiding van feitelijk leiderschap, niet als het resultaat van een formele titelverlening of een juridische zelfuitroeping.

== 5.4 Bezit, gezin en opvolging ==
Het testament van Ritske Jelmera uit 1450 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 OFO II #216], 24-6-1450</ref> biedt inzicht in zijn bezit en prioriteiten. Daarin wordt de [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Remmeka Jelmera-state stins op Ameland] als kernbezit behandeld en vererfd door zijn oudste zoon Romke. Dit wijst erop dat Ameland tegen het midden van de 15e eeuw de primaire machtsbasis van de familie was geworden.

== 5.5 Twee stinsen, twee rechtsruimten ==
Gedurende Ritskes leven bestaan gedurende enige tijd twee machtscentra naast elkaar: de oudere Jelmersma-stins bij Dongjum aan de Friese wal en de stins te Ballum op Ameland. Deze stinsen vertegenwoordigen niet alleen verschillende locaties, maar ook verschillende rechtsruimten.

Aan de wal betekende bezit deelname aan de Friese rechtsorde, met bijbehorende verplichtingen en stemrecht. Dat Ritske daar niet permanent aanwezig was, blijkt onder meer uit het feit dat in 1410 Tjalling Rodmersma (OFO II #10, #17, #18) en in 1429 Tjaerd Jonga het recht voeren over de [http://stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm Jelmera-stins]. Deze rechtvoering door derden wijst op afwezigheid of terugtreding van de eigenaar.

Ameland daarentegen stond buiten deze structuur. Juist dit ontbreken van inbedding in het Friese recht maakte het eiland tot een bijzondere machtsruimte, waarin gezag kon worden uitgeoefend zonder directe onderwerping aan Friese instellingen. Het verdwijnen van de Jelmersma-stins uit de bronnen van Franekeradeel en het ontbreken van verdere uitbouw van die machtspositie wijzen erop dat het zwaartepunt van de familie definitief werd verlegd.

== 5.6 Ameland als autonome machtsruimte ==
In de loop van de 15e eeuw ontwikkelt Ameland zich onder Ritske Jelmera tot een autonome machtsruimte. Externe machten als Holland en Bourgondië benaderen de lokale machthebbers vanuit hun feodale denkraam, terwijl de interne verhoudingen op het eiland blijven aansluiten bij Friese gebruiken, zoals blijkt uit testamenten en erfopvolging.

Dat deze machtspositie in de praktijk functioneerde, blijkt uit het conflict met het klooster van Foswerd over land en rechten op Ameland, dat in 1483 wordt beslecht. In deze akte wordt het klooster gedwongen zijn aanspraken te begrenzen, wat erop wijst dat wereldlijke machthebbers inmiddels voldoende positie hadden opgebouwd om zelfs kloosterbezit te herdefiniëren <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref>.

Hoewel sommige moderne overzichten stellen dat Ritske zich reeds in 1405 <ref>1794 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1794 Akte van neutraliteit en vrijgeleide van hertog Jan van Beieren aan de heren van Ameland in zijn gebieden], 10 december 1405</ref> op Ameland vestigde, ontbreekt daarvoor directe contemporaine onderbouwing. Aannemelijker is dat zijn machtspositie zich geleidelijk ontwikkelde in de jaren na 1420, parallel aan de opkomst van andere hoofdelingen in de regio. In 1428 richt Philips van Bourgondië zich expliciet tot de [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1795 heren van Ameland], hoogstwaarschijnlijk aan de feitelijke machthebbers op het eiland, onder wie Ritske Jelmera en mogelijk zijn vader, zonder dat daarmee noodzakelijkerwijs een formeel-juridische titel als ‘heer’ was verbonden.

== 5.7 Van Jelmera naar Camminga ==
De voorstelling van Ritske Jelmera als een reeds vroeg formeel benoemde ‘heer van Ameland’ heeft in de historiografie een bijna canoniek karakter gekregen. Deze lezing lijkt mede het resultaat van een achteraf aangebrachte feodale interpretatie van een machtspositie die zich aanvankelijk buiten vaste rechtsstructuren ontwikkelde.

Na Ritske Jelmera gaat de machtspositie op Ameland over op zijn nakomelingen en verwanten, waarbij de Camminga-lijn een steeds prominentere rol speelt. Deze overgang verloopt geleidelijk en zonder scherpe breuk, wat wijst op een vroege compatibiliteit tussen beide geslachten.

De bevestiging van Ritskes kleinzoon door Karel de Stoute in 1469 <ref>bevestiging door Karel de Stoute, [https://www.ameland.info/cultuur/cultuur-2000/cultuur4/ secundair]</ref> als erfheer van de vrije heerlijkheid Ameland vormt daarmee geen beginpunt, maar het sluitstuk van een ontwikkeling die zich in de voorafgaande decennia al in de praktijk had voltrokken.

= Hoofdstuk 6: Familie en erfgoed van Sasker Heringa en Dodonea Kammynga =
== 6.1 Sasker Heringa en zijn eerste huwelijk ==
Sasker Heringa (gestorven voor 1450) was in zijn eerste huwelijk met Hylck, die circa 1431 overleed. Uit dit huwelijk werden drie kinderen geboren: twee zoons en een dochter. Het huwelijk duurde ongeveer zes jaar. De erfelijke aanspraken van Hylck op Ameland gingen via haar kinderen door, en bij haar overlijden werd haar inbreng in de familie verdeeld volgens de toenmalige erfrechtelijke regels. Mogelijk bracht Hylck goederen of aanspraken in die later via haar kinderen, zoals Romke en Kempe, relevant werden.

== 6.2 Sasker Heringa en zijn tweede huwelijk ==
Na Hylcks overlijden trouwde Sasker met Idt van Aylva, weduwe van een Heringa. Idt bracht eigendommen en aanspraken van haar familie (ouders Aylva en Juwsma, mogelijk de ouders van Eelco Heringa) in dit huwelijk. Sasker had uit dit huwelijk geen overlevende kinderen vermeld in de akten, maar de nalatenschap van zijn eerste huwelijk bleef van invloed op de erfenis.

== 6.4 Doede Kammynga en de nakomelingen van Anske Ritska ==
Doede Kammynga was de zoon van Dodonea Kammynga uit haar eerste huwelijk met Sicco. Hij erfde goederen en aanspraken via zijn moeder. Romke en Kempe, de oudere broers van Hajo, hadden samen met Hayo Sasker aanspraak op bepaalde nalatenschappen van Anske Ritska. De verdeling van deze goederen en de regeling van schillen en schulden werd officieel vastgelegd in een baer (gerechtelijk akkoord) van 14 juni 1458 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #219], 14-6-1458</ref>, getuige de betrokkenheid van lokale notarissen en scheidslieden.

Anske Ritskes was de tweede vrouw van de vader van Dodonea, die ook van haar stiefmoeder geërfd had <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 OFO II #218], 6-5-1454</ref>. Die erfenis, komt ook haar zoon Doede aan. Bij het huwelijk van Hajo en Dodonea in 1458 vrezen de broers mogelijk dat kernbezit op Ameland zo kan vererven op nakomelingen van Doede, wanneer hij zich bijvoorbeeld op de wal zal vestigen, terwijl die geen deel uitmaakt van de kernfamilie.
Opmerkelijk is dat bij deze regeling tevens wordt verwezen naar eerdere verplichtingen van Peter Camminga, hoewel deze reeds omstreeks 1440 was overleden. Dit wijst erop dat het hier ging om oud kernbezit, waarvan de rechtstitels en verplichtingen langdurig doorwerkten. Wat die betrokkenheden waren is niet duidelijk, Sicco werd ca 1422 geboren en was 18 toen zijn vader overleed. Als hij toen nog niet getrouwd was met Dodonea, gaan de verbindingen dus verder terug.

De context waarin deze regeling tot stand kwam, suggereert dat het behoud van dit bezit binnen de Amelandse machtskring een rol speelde. Met name gezien de positie van Doede, als erfgenaam via Dodonea, kan niet worden uitgesloten dat huwelijks- en erfstrategieën mede bepalend waren voor de totstandkoming van deze soen.

== 6.5 Dodonea Kammynga en haar testament ==
Dodonea Kammynga stelde haar testament op 22 maart 1499 op. Zij overleed na Hajo, die al vóór 1499 was overleden. In haar testament regelde zij de verdeling van haar goederen onder haar kinderen en kleinkinderen, inclusief:

* Pieter Kammynga en zijn dochter Gratiana, die in Leeuwarden woonde en een aanzienlijke erfenis had. Gratiana was vernoemd naar een dochter uit het eerste huwelijk van Dodonea.
* Doede Kammynga, haar zoon uit het eerste huwelijk, met de verdeling van zowel roerende als onroerende goederen op Ameland.
* Sjouck (dochter van Dodonea), met specifieke verdelingen van huizen en goederen, inclusief de statta in Kaminghabuer en andere landerijen.

Het testament van Dodonea was zorgvuldig opgesteld met getuigen, waaronder priester Mammo (zie ook de baer van 1483), her Fedde, Pieter persona, en de broers Jan van Tirns en Gysbert van Boelzwerd, die de inhoud bevestigden en de executie van het testament ondersteunden. <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00329 OFO I #440] (testament Dodonea Camminga, 1499)</ref>

Het testament van Dodonea toont een uitzonderlijk niveau van rijkdom. Legaten omvatten onder meer:
* gouden rijnsgulden;
* tonnen bier;
* tonnen ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Kuit_(bier) koyts]'';
* omvangrijke kerkelijke schenkingen.

Dit wijst erop dat de vervlechting van Jelmera- en Camminga-bezit niet slechts juridisch, maar ook economisch van groot gewicht was. Zo verwierf Hayo het Camminga-huis, dat daarmee bekend werd als het [http://www.stinseninfriesland.nl/AmelandsHuis.htm Amelandshuis of Heringahuis]. Hij treedt in deze periode ook bestuurlijk op in Leeuwarderadeel.

Deze materiële basis vormde een essentiële voorwaarde voor de latere erkenning van de Cammingha’s als Vrij- en Erfheren van Ameland.
<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00122 OFO II #82], 13-7-1476</ref>

== 6.6 Conclusie erfstructuur ==
Het geheel van deze akten en testamenten toont een complexe erfstructuur:

* De aanspraken van Sasker Heringa’s eerste huwelijk gingen door naar zijn kinderen Romke, Kempe en Hajo, waarbij de moeder Hylck waarschijnlijk goederen inbracht.
* De tweede vrouw Idt van Aylva bracht familiebezittingen in het huwelijk, maar had geen directe invloed op de Amelander erfenissen.
* Bastards en halfbroers, zoals Hannyke, kwamen incidenteel voor in testamenten en akten, maar hun aanspraken waren beperkt.
* De verdeling van goederen van Dodonea Kammynga na 1499 betrof zowel haar kinderen als kleinkinderen, waarbij Leeuwarder takken zoals Gratiana een rol speelden in de verdeling van het vermogen.

Deze herziene weergave legt de basis voor een correcte interpretatie van de latere hoofdstukken 7 en 8, waarin de verdeling van nalatenschappen en de juridische afwikkeling van Amelander goederen centraal staan.

= Hoofdstuk 7 – Consolidatie van de macht (ca. 1460–1499) =
In de periode tussen circa 1460 en het overlijden van Dodonea Kamminga in 1499 vindt de feitelijke consolidatie plaats van de heerlijkheid Ameland. Onder Hajo Heringa, gehuwd met Dodonea, komen bestuurlijke, juridische, economische en ideologische elementen samen die de eerder verworven machtspositie niet alleen bestendigen, maar ook legitimeren.

== 7.1 Consolidatie door huis, naam en traditie ==
De machtsconsolidatie onder Hajo en Dodonea is niet uitsluitend het gevolg van erfrechtelijke overdracht, maar berust tevens op het bewust cultiveren van een adellijke identiteit. Zoals Noomen heeft aangetoond, speelden daarbij huisbezit, naamvoering, wapen en overlevering een centrale rol. In de vijftiende eeuw waren de Cammingha’s verdeeld over meerdere families, waaronder de afstammingsfamilie op Dokemahuis en twee zogenoemde “huis-families”: de Eminga’s op Camminghaburen en de Jelmera’s alias Cammingha op Ameland.

De Jelmera’s, hoewel niet patrilineair afstammend van de oudste Cammingha-lijn, namen de naam Cammingha over en cultiveerden actief een Cammingha-identiteit. Daarbij werd teruggegrepen op oude tradities, maar ook nieuwe narratieven ontwikkeld. Zo werd beweerd dat reeds in de vroege middeleeuwen Cammingha’s het klooster Foswerd op Ameland zouden hebben gesticht en dit later naar het vasteland zouden hebben verplaatst. Noomen typeert <ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', in: Leeuwarder historische reeks 6 (1997), p63-64</ref> deze voorstelling van zaken expliciet als een ‘invented tradition’, bedoeld om aanspraken op kloostergoed en rechten te legitimeren, voorbijgaand aan de feitelijke Jelmera-afstamming. Ze lijken daarmee terug te verwijzen naar de oude rechten die de oude familie uit Blija mogelijk via Foswert gehad heeft. Ze claimen daarmee oude wortels uit het gebied.

Hoewel de heren van Ameland niet het volledige Cammingha-wapen voerden, maar het wapen Jelmera, gevierendeeld met één kam van de Cammingha’s <ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref> <ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/geschiedenis-van-het-wapen-van-ameland/ Jelmera-wapen]</ref>, is duidelijk dat zij zich nadrukkelijk als deel van de Cammingha-traditie presenteerden. Deze ideologische component vormt een wezenlijk onderdeel van de machtsconsolidatie in deze fase.

== 7.2 Geestelijk recht en jurisdictie: de verklaring van 1466 ==
In 1466 verklaart Hajo Heringa zich bevoegd om het geestelijk recht op Ameland toe te staan en te handhaven, los van de dekens en kerkelijke jurisdictie van Ferwerd (Foswerd) <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00098 OFO II, #64, ], 27-5-1466</ref>. In deze verklaring stelt hij dat er reeds vijfentwintig jaar geen effectief geestelijk gezag vanuit Ferwerd op Ameland is uitgeoefend.

Deze termijn voert terug tot omstreeks 1440–1441. Hoewel niet met zekerheid is vast te stellen welk concreet moment of welke gebeurtenis Hajo hiermee bedoelt, valt deze periode samen met het overlijden van Peter Camminga en de daaropvolgende overgang van rechten via Sicco en diens zoon Doede naar Dodonea. Indien het geestelijk recht of de feitelijke zeggenschap daarover vóór die tijd door Peter Camminga werd uitgeoefend, dan kan Hajo’s verwijzing worden begrepen als een claim op een recht dat volgens hem reeds een kwart eeuw oningevuld was en dat hij zich nu, als echtgenoot en erfgenaam van Dodonea, bevoegd achtte te herstellen en af te dwingen.

Deze interpretatie blijft noodzakelijkerwijs hypothetisch. De bron biedt geen expliciete onderbouwing voor de herkomst van het recht waarop Hajo zich beroept. Wel is duidelijk dat hij zich in 1466 als hoogste autoriteit op Ameland presenteert, ook ten opzichte van kerkelijke instellingen op het vasteland.

== 7.3 Economische rechten: sefang en gedeelde inkomsten ==
De machtspositie van Hajo blijkt eveneens uit de regeling van economische rechten, met name die verbonden aan zee en visserij. In het geschil met het klooster Foswerd, vastgelegd in de baer van 1483, worden inkomsten uit onder meer sefang (zeevangst) en aanverwante rechten expliciet genoemd. De opbrengsten daarvan worden tussen Hajo en het klooster gedeeld, terwijl de feitelijke zeggenschap en handhaving in belangrijke mate bij Hajo berusten.

Deze regeling bevestigt enerzijds het voortbestaan van oudere aanspraken van Foswerd op Ameland, maar maakt anderzijds duidelijk dat het klooster genoegen moet nemen met een gedeeld economisch belang zonder bijbehorende bestuurlijke macht. De heerlijke rechten – waaronder rechtspraak, handhaving en feitelijke controle – liggen bij Hajo en zijn erfgenamen.

== 7.4 De baer van 1483: bevestiging van gevestigde macht ==
De baer van 1483 <ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 OFO I, #326, ], 21-2-1483</ref> vormt het sluitstuk van deze fase van consolidatie. Formeel betreft het een bindende uitspraak door een college van geestelijken en notabelen, maar de samenstelling van dit college – met personen uit Leeuwarden, Ferwerd en Camminghaburen – weerspiegelt het netwerk waarbinnen Hajo opereerde. De uitspraak bevestigt zijn positie als dominante heer op Ameland, waarbij het klooster Foswerd zijn rechten behoudt voor zover zij economisch van aard zijn, maar geen zelfstandige macht uitoefent.

Hiermee is de overgang voltooid van een situatie waarin verschillende externe machten aanspraken konden doen gelden op Ameland, naar een toestand waarin Hajo Heringa, handelend vanuit zijn huwelijk met Dodonea en ingebed in de Cammingha-traditie, de feitelijke en ideologische controle uitoefent.

De gebeurtenissen van 1466 en 1483 bereiden daarmee de weg voor de erkenning van Ameland als een in hoge mate zelfstandige heerlijkheid, culminerend in de politieke constellatie van 1469 en de daaropvolgende periode.

= Hoofdstuk 8: Bestendiging van de heerlijkheid (ca. 1466–1499) =
== 8.1 Van erfpolitiek naar institutionele macht ==
Met de akten van 1466 en 1483 treedt Hajo Heringa niet langer uitsluitend op als erfgenaam of partij in conflicten, maar als gevestigde heer die rechtsmacht, inkomsten en bevoegdheden structureel naar zich toe trekt.

De verklaring uit 1466, waarin Hajo het geestelijk recht op Ameland opeist en handhaaft los van Ferwerd, markeert een verschuiving van gedelegeerde of betwiste rechten naar een door hemzelf afgedwongen jurisdictie. Dat hij daarbij terugverwijst naar een periode van vijfentwintig jaar zonder effectief geestelijk gezag, onderstreept dat deze claim niet als een innovatie wordt gepresenteerd, maar als een herstel of formalisering van een reeds bestaande situatie.

== 8.2 Consolidatie binnen bestaande verhoudingen ==
De baer van 1483 tussen Hajo en het klooster Foswerd laat zien dat deze machtspositie inmiddels breed wordt erkend. De uitspraak bevestigt niet alleen zijn rechten op inkomsten (waaronder visserij en andere opbrengsten), maar erkent ook zijn rol als bepalende partij in de verdeling en handhaving daarvan.

Van een eenzijdige machtsgreep is daarbij geen sprake: Hajo opereert binnen het bestaande juridische instrumentarium van baeren, zoenlieden en kerkelijke betrokkenheid, maar weet deze consequent in zijn voordeel te benutten. Zijn macht is daarmee niet revolutionair, maar institutioneel verankerd.

== 8.3 Het proces Egmond–Camminga (1527) ==
In 1527 komt het tot een juridisch geschil tussen het huis Egmond en de heren van Ameland uit het geslacht Camminga <ref>1818 [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.08.11/invnr/%40DEEL%203.~I~B~1793-1837~1818 Dagvaardiging van George Schenk van Tautenburgh, stadhouder-generaal in Friesland, aan Wytzo van Cammingha in het geschil met het huis van Egmond in de persoon van Magdalena van Wierdenburgh, douarière van Egmond, voogdes van Johan van Egmond, inzake de aanspraken van Egmond op Ameland], 20 november 1527 1 stuk, [https://www.canonvannederland.nl/nl/page/278111/de-camminga-s-en-de-nassaus. secundair]</ref>. Dit zogenoemde proces Egmond–Camminga vormt geen opmaat tot de machtsvorming op Ameland, maar een late, juridische toetsing van een positie die in de vijftiende eeuw feitelijk al was gevestigd.

Het geschil moet worden gezien tegen de achtergrond van oudere grafelijke aanspraken op Ameland, die door het huis Egmond werden geacht te zijn blijven bestaan. Deze aanspraken sluiten aan bij veertiende- en vroeg-vijftiende-eeuwse machtsinterventies in Friesland en op de Waddeneilanden, waarbij Ameland herhaaldelijk als inzet of bondgenoot verschijnt. Dat dergelijke aanspraken ruim een eeuw later nogmaals juridisch worden gearticuleerd, wijst erop dat zij nooit volledig zijn uitgekristalliseerd, maar evenmin effectief zijn geëxerceerd.

Voor de Camminga’s daarentegen was Ameland sinds het midden van de vijftiende eeuw geen betwist randgebied meer, maar een geïntegreerde heerlijkheid, waarin zij zowel wereldlijke als – in toenemende mate – geestelijke rechten uitoefenden. De machtsopbouw van Hajo Heringa, gehuwd met Dodonea Camminga, had tussen circa 1440 en 1483 geleid tot een situatie waarin externe aanspraken geen praktische betekenis meer hadden. De verklaring van 1466, waarin Hajo het geestelijk recht op Ameland losmaakt van Ferwerd, en de baer van 1483 met het klooster Foswerd tonen aan dat deze positie niet alleen werd geclaimd, maar ook werd afgedwongen.

Het proces van 1527 maakt duidelijk dat deze machtspositie achteraf nog juridisch werd aangevochten, maar tegelijk bevestigt het impliciet dat de heren van Ameland inmiddels als zelfstandige rechtsdragers werden beschouwd. Het geschil raakt niet zozeer aan de dagelijkse uitoefening van gezag op Ameland, maar aan de legitimatie daarvan binnen een breder feodaal en grafelijk kader. In die zin weerspiegelt het proces een spanningsveld tussen oudere, formele aanspraken en een inmiddels bestendige feitelijke situatie.

Daarmee vormt het proces Egmond–Camminga geen breukpunt in de ontwikkeling van de vrije heerlijkheid Ameland, maar veeleer een laat echo van eerdere machtsconflicten. Het onderstreept dat de consolidatie onder Hajo en zijn directe opvolgers zodanig was, dat externe aanspraken alleen nog langs juridische weg konden worden gearticuleerd, zonder dat zij de feitelijke autonomie van Ameland wezenlijk aantastten.

== 8.4 Dynastieke continuïteit na Hajo ==

De dood van Dodonea in 1499 markeert het einde van de persoonlijke vereniging van de Jelmera- en Cammingha-lijnen, maar niet het einde van de dynastieke constructie die door haar huwelijk met Hajo Heringa tot stand was gebracht. Alle bekende nakomelingen van dit huwelijk presenteren zich voortaan als ''Camminga'', waarmee zij expliciet aansluiting zoeken bij het oudere en breder erkende adellijke geslacht.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

Opmerkelijk is dat deze naamskeuze niet gepaard gaat met het overnemen van het volledige Cammingha-wapen. De heren van Ameland blijven het wapen Jelmera voeren, gevierendeeld met één kam van de Cammingha’s. Daarmee onderscheiden zij zich heraldisch van zowel de Ferwerder als de Dokkemahuis-tak van het geslacht Camminga, terwijl zij zich genealogisch en politiek wel als zodanig profileren.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63</ref>

Deze combinatie van naam en wapen weerspiegelt de uitkomst van de fusie: de Cammingha-identiteit verleent historische diepte en legitimatie, terwijl het Jelmera-wapen de verbondenheid met Ameland en de daar gevestigde machtsbasis blijft benadrukken. In Noomens terminologie gaat het hier om een typische ''huis-familie'', waarin bezit, traditie en machtsuitoefening zwaarder wegen dan zuiver patrilineaire afstamming.<ref>P.N. Noomen, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/475016/B_Leeuwarder_Hiistorische_Reeks_10-98.pdf De familie Cammingha in de middeleeuwen: haar relatie met de stad Leeuwarden en haar positie in Oostergo]', p63-64</ref>

== 8.5 Epiloog: Ameland als territoriale identiteit ==

Dat juist het Jelmera-wapen – en niet het volledige Cammingha-wapen – verbonden bleef aan de heerlijkheid Ameland, is veelzeggend. Het wapen raakt daarmee los van een specifieke familie en groeit uit tot een territoriaal symbool. In deze vorm blijft het wapen verbonden aan Ameland, ook wanneer de heerlijkheid later in andere handen overgaat.

Na de Amelander tak van het geslacht Van Cammingha komt de heerlijkheid via vererving in bezit van het geslacht Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, waarna zij in [[De_verkoop_van_Ameland_aan_de_Oranjes|1704 wordt verkocht]] aan Johan Willem Friso van Nassau-Dietz. Via Willem IV en Willem V blijft Ameland onderdeel van het Nassause domein. Dat de huidige koning nog altijd de titel ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Titels_van_de_Nederlandse_koninklijke_familie#Historische_titels_van_de_Koning vrijheer van Ameland]'' voert, vormt de laatste schakel in een ontwikkeling die in de vijftiende eeuw, onder Hajo en Dodonea, haar beslissende vorm kreeg.

=Open vragen en vervolgonderzoek=
==Ritske genoemd als Jelmera?==
==Goederen te Unga==
==Doede Siccosz. <1466?==
==Betekenis van 1441 (na Peter Camminga)==
==Vroege akten 1396–1429 en externe machtsinvloeden==
==Hypothese: Ritske geboren op Ameland==

=Bronnen=
==Secundair==
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Donia-oorlog Donia-oorlog]
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot Camminghaslot]
* Wikipedia: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Ritske_Jelmera_Cammingha Ritske Jelmera]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA28&printsec=frontcover Vaderlands Woordenboek, Jacobus Kok, Vol 9-10, 1788], p28. Ameland zou al voor 1180 in het bezit zijn van de Cammingha's.
* [https://www.google.nl/books/edition/Kerkelijke_historie_en_outheden_der_zeve/N6NaAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA210&printsec=frontcover Kerkelijke historie en outheden der zeven Vereenigde Provincien, Vol. 5, Hugo Franciscus Heussen, Hendrik van Rijn, 1726], p210
* [https://books.google.nl/books?id=pYNMAAAAcAAJ&pg=RA2-PA37#v=onepage&q=jelmera&f=false De Geschiedenissen Kerckelyck ende Wereldtlyck van Friesland Oost ende West, Christianus Schotanus, 1658]
* Houwink
* [https://www.mpaginae.nl/Simon/WierstradeWalle.htm Adelsboek Friese adel], Op basis van de oorspronkelijke opzet van Simon Wierstra. Redactie Hessel de Walle & al. Volgens #80 bezat Ritske Donia te Hallum, en schonk hij dat aan Sasker bij zijn eerste huwelijk.

===[https://books.google.nl/books?id=RTGLGRgbObIC&pg=PA29#v=snippet&f=false Adelyk en Aanzienelyk wapen-boek van de zeven provincien, Abraham Ferwerda, 1760]===
Bronnen: Burmaniaboek, Petrus Camminga, Van Adelen van Cranenburg

Cammingha en Jelmera:
<blockquote>
De schakel der personen van deeze adelyke en oude Familie is eens begonnen opgemaakt te worden van '''Doctor Petrus Camminga''', die zynen Oorspronk had van eenen Ernst Camminga, die een Zoon had Bennert Camminga en een Kleynzoon Kempo Camminga, deeze zyn Zoon was Sids Camminga, alle oorspronkelyk '''van het Slot nog hedendaags Cammingabuur genoemd, gelegen onder Leeuwarden'''. De laatstgemelde Sids liet eene Dochter na met naame Hac, gehuwt aan eenen '''Gerraut van Camminga die gewoont heeft aan de noordkant van de Kerk van Ferwerd''', alwaar schoon er geen steen meer gevonden word van een oud Camminga Slot, de plaats echter daar dit Slot gestaan heeft, heeft altyd de naam van Camminga behouden. Doch dewyl het my wat deeze vier, namelyk Ernst, Bennert, Kempo en Sids Camminga aangaat, niet genoegzaam uit brieven en andere oude stukken tot noch gebleeken is, en de naam en roem van Gerraut wel het meest bekent zyn, is het my niet kwaad voorgekomen, van deezen als de zeekere en ontwyfelbaare Stam de Geslagt lyst te beginnen, hoewel ik echter de nakomelingen van Sids Camminga door zyne andere Zoonen zo als ik ze hebbe gevonden hier ook heb opgegeven. de zaak koomt my duister en laat het aan verstandigen hier over wel te oordeelen. Deeze '''GERRAUT CAMMINGA''' is een dapper en stoutmoedig man geweest en van een zeer groot gezag niet alleen by het gemeen maar zelfs by Albert Hertog van Beyeren Grave van Holland en toen ter tyd Heer van Friesland. By deeze stond hy zo hoog in de gunft dat hy hem Leeuwarden de Hoofd stad van geheel Friesland en drie treffelyke Dorpen Wirdum. Steens en Ferwerd als een Leengoed schonk, op deeze voorwaarde dat hy ten dienste van den Hertog op zyne eygene kosten altyd gereed zoude

hebben en voeden twintig paarden, ter verdediging van het Vaderland: doch indien men buiten het Land oorloogde, en ook wanneer het anders de zaak vereyschte, op kosten van den Hertog: gelyk het breeder is in het Diploma hem van den Vorst, gegeven in den Haag den 18 July 1399, (vid. Gab. p 25) onder het zegel van Hertog Albert, en zyne Zoonen Willem en Jan, in præsentie der Heeren van Arkelen en Philip van Wassener. Dit zal genoeg zyn aangaande het eerste gedeelte deezer Genealogie.
Wat het andere gedeelte dat van '''Ritske Jelmera, Heere van Ameland''' af geleyd word aangaat, deeze Ritske is geboren in 't jaar 1385, en naar het afsterven zyner Ouderen, '''gevolgd in het erfregt der Baronye van het Eyland Ameland''', dat geen hooger erkent en onafhankelyk is. Alhier heeft hy een '''Slot gehad Jelmera genoemd, sterk genoeg tot zyne verdediging tegens de stroperyen der Zeerovers''', waar van hy dan ook de naam van Jelmera ontleend heeft, daar hy eerst '''Ritske Unga''', naar een Landgoed in het Dorp Wierum in Dongerdeel gelegen, genoemd wierd: hy stierf in t jaar 1450, na dat hy een weinig te vooren, by Testament, aan zyne Dogters zeekere porties toegekend, en tot erfgenamen zyner overige goederen, waar onder was de Heerlykheyd Ameland, aangesteld had Kempo en Romke Donia, dus genoemd naar een '''Landgoed Doninga-state in Hallum''' gelegen, en '''Hajo Heringa''', die deezen toenaam naar het voorbeeld zyns Vaders ook heeft behouden. Dus is de Heerlykheyd Ameland van Ritske Jelmera eerst by voorregt vervallen op '''Romke Donia''', Ritskes oudste Kleyn-zoon, uit Sasker reeds te vooren gestorven. Romke, twee dochteren en geen manlyk kroost nalatende, kwam Ameland aan Kempo, zynen Broeder. Deeze ook zonder kinderen na te laaten overlydende, is dit Eyland gekomen aan Hajo Heringa, de jongste broeder, waarin hy ook door Karel Hertog van Bourgondien bevestigt is, gelyk blykt uit het getuigenisse van den Hertogh in dato 1469, schoon hy daar in '''Hajo Camminga''' genoemd word: de reden hier van is om dat hy gehuwd zynde aan '''Dodonea Dekama, Wed van Sicco Camminga''' en zyn Vrouw en zich zelven heeft laaten noemen '''Heringa van Camminga''', oorzaake dat het '''Slot Cammingaburg'' en ''Cammingahuis oppe Hueck'' aan deeze Dodonaa, by de dood van Gratiana, dieze by Sicco Camminga had vervallen waaren. Twee kinderen zyn er by deeze '''Hajo en Doed of Dodonea Camminga''' voortgesprooten naamelyk '''Petrus en Siouck'': aan Petrus is na de dood zyns Vaders by voorregt het Eyland Ameland te beurt gevallen, by wien en zyne Nakomelingen, altyd de naam van Camminga behoudende, het een zeer langen tyd gebleeven is. Doed, stervende in t jaar 1500, liet aan haaren Zoon Petrus Cammingahuis oppe Hueck, en aan haare Dogter Siouck, die reeds gehuwd was aan Rienck Eminga, Cammingaburg buiten Leeuwarden, waarvan ook deeze de naam van Camminga heeft aangenomen, en tegelyk met Cammingaburg, aan zyne Nakomelingen naargelaten. Deeze Naamveranderingen moeten iemand niet vreemd voorkoomen, nadien ze reeds voor de aankomst der Vorsten in Friesland in gebruik waaren; de meeste Edelen die voor die tyd haare eygene Jurisdicties hadden, en te hals en hoofd rechteden wanneer het gebeurde dat zy, of by trouw of door koo,p of op eene andere manier hare woonplaatzen veranderden, en in een ander Regtsgebied overgingen, veranderden ook hunne Namen en Waapens, maar na dat al het Regtsgebied op de Prinsen overging, en deeze over al der zaaken en regtsplegingen magtig wierden, is ook de verandering van Naam en Wapens als zynde nu de oorzaak weggenomen opgehouden om
</blockquote>

===[https://books.google.nl/books?id=AQ1VAAAAcAAJ&pg=PA72#v=snippet&f=false Stamboek van de vroegere en latere Frieschen adel, vol I, Hettema & Hamael, 1846]===
Bronnen: Burmaniaboek, Petrus Camminga, Van Adelen van Cranenburg
<blockquote>
Wanneer wij het Wapen van CAMMINGHA van JELMERA op Ameland ontleeden, vinden wij dat het eerste en vierde veld nieuw CAMMINGHA, het tweede en derde HERINGA vertegenwoordigen. Het vijfde is zegt men gewoonlijk JELMERA, het zesde Ameland. Dit laatste beteekent niets, want onbetwistbaar is het dat het eiland Ameland geen Wapen gehad heeft toen het nog geene Heeren had, en dat het het Wapen van die Heeren of een gedeelte van hetzelve tot zijn Wapen heeft aangenomen. Daaruit volgt, dat zes een Kwartier moet zijn van het Wapen der JELMERAAS en dat dezen het niet in hun Schild genomen hebben, omdat het het Wapen van Ameland was. Nu neme men in overweging dat het bedoelde zesde veld het gewone Wapen der UNIAAS is, en dat men verhaalt dat Ritscke Jelmera eerst is genaamd geworden Ritscke Unga, naar een Landgoed van dien naam, zijn eigendom, en dan zal men veellicht zijnen bijval niet weigeren, aan onze gissing dat Ritscke Jelmera eene UNIA tot vrouw gehad en met haar een Landgoed van dien naam behuwelijkt heeft, of wel dat hij Ritscke tot moeder gehad heeft eene UNIA, die een Landgoed van dien naam ten huwelijk gebracht heeft aan Ritsckes vader, en naar welk Landgoed Ritsche nadat het op hem verstorven was goedgevonden heeft zich altoos voor eenigen tijd te noemen. UNGA is wel is waar geen UNIA, maar voor het laatste schreef men oudtijds UNYA, en voor eene Y wordt allicht eene G gelezen, altoos bij mindere oplettendheid waaruit vergissing zoo gemakkelijk voortvloeit. '''Ritske Jelmera''' nu tot vrouw of tot moeder eene UNIA gehad en het Landgoed Unia bezeten hebbende, heeft toen hij den naam dier vrouw of dier moeder heeft aangenomen, ook zijn Wapen met het hare vermeerderd, en men zegge alzoo vijf en zes is JELMERA UNIA, en late Ameland daarbuiten. Even zoo heeft waarschijnlijk Sascker Jelmera eene DONIA tot vrouw bekomen, en met haar ten huwelijk het Landgoed Donia te Hallum, hetwelk zijn zoon Romcke geërfd heeft, weshalve deze dan ook, zegt men, tenminste behalve het gewone Jelmera ook het oude en echte Doniawapen, den klimmenden leeuw van sabel op een veld van goud, nevens hetzelve gevoerd en zich wel Sascker Donia genaamd heeft. Wie nu ook eenig geloof wil hechten aan de navolgende reeds van ouds bestaan hebbende overleveringen te doen te weten en het is billijk dat te doen.

I Dat er lang vóór Ritscke Jelmera Heeren van Ameland bestonden, die den naam van CAMMINGHA droegen, immers in de Kronijken wordt al op 876 van HAYO CAMMINGHA Heer van Ameland gewag gemaakt, zie: Winzemius fol. IIIa, en wat wij in de inleiding tot BOTNIA gezegd hebben.
II Dat die CAMMINGHAAS eigentlijk CANGHA geheeten hebben en dat eerst in of omtrent 1245 VALERIUS WATZE CANGHA dien naam met het oude Familiewapen veranderd heeft, Winsemius fol. 167a, dan zal men om het een met het ander en vooral de heerschappij der JELMERAAS met die der CAMMINGHAAS overeen te brengen, met ons veronderstellen moeten dat van die oude Heeren van Ameland eerst CANGHA en later CAMMINGHA genaamd, mede afstamden. Ritscke die zich Jelmera geschreven en een ander Wapen aangenomen heeft, en SICKE CAMMINGHA wiens weduwe hertrouwde aan Haye Jelmera zich genaamd hebbende Heringa, uit wiens dochter alle de latere CAMMINGHAAS gesproten zijn. Die HAYE was alzoo en zelf uit de CAMMINGHAAS gesproten en tevens de echtgenoot van de weduwe van den laatsten mannelijken afstammeling van een der takken van dat Geslacht, en eindelijk door het sterven van zijne twee broeders zonder zoons Heer van Ameland; waarlijk voor hem redenen te over om de namen CAMMINGHA en JELMERA en beider Wapenen op Ameland te doen herleven, en het oudste Wapen der CANGHAAS eene ster van goud eerst op lazuur later op keel op CAMMINGHA HERINGA ''sur tout'', te voeren.
Bij Ferwerda leze men in zijne inleiding tot de Genealogie van deze Familie op bladz 30 van zijn Wapenboek regel 9 in plaats van 1385, 1383 op het gezag van Burmaniaboek, en voege ingevolge dat boek achter de woorden na de dood zijns vaders vóórkomende op bladz 30 regel 16, v. o. in: 1486.
</blockquote>

=Goederen=
==Camminga==
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot te Wirdum]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot te Arum]
* [https://www.google.nl/books/edition/Vaderlandsch_woordenboek/Q_s4AAAAMAAJ?gbpv=1&pg=PA27&printsec=frontcove Slot ten NO van Ferwerd]
* [http://www.stinseninfriesland.nl/CamminghaStateFerwerd.htm Cammingha State te Ferwert]
<blockquote>De state of stins is al vóór 1400 gebouwd.
Cammingha te Ferwerd werd als gebouw voor het eerst in 1468 genoemd: als een slotken dat beheert is van een geheeten Ticke. In 1511 heette het Kammyngen guedt to Ferwert. Deze Ferwerder stins was een van de huizen van de Cammingha's, een der aanzienlijkste en ook vroegst vermelde Friese adellijke geslachten.
In de 12de eeuw worden verschillende edellieden, waaronder een Kempo, in Blija, een dochterparochie van Ferwerd, genoemd. In de 16de eeuw werden zij door Sibrandus Leo als voorouders van de Cammingha's van Cambuur en van die te Ferwerd beschouwd.</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/ThiarchiaEnCamminghaBlija.htm Thiarchia Stins en Cammingha Stins te Blije]
<blockquote>In Blija worden in de Abtenlevens van Mariengaarde in de 12de en 13de eeuw verschillende edele, danwel aanzienlijke leken genoemd, van wie de exacte woonplaats niet is te bepalen. Zo trouwde Menold Thiarchia aan het eind van de 12de eeuw met een dochter Rembrechta van de Rembrechta-stins in Marrum.
Twee broers, Asego en Kampo van Blija, die in de latere historiografie als Cammingha's werden beschouwd, leefden aan het begin van de 12de eeuw. Hun nageslacht en aanverwanten worden als nobiles aangeduid, ze waren betrokken bij veten, en ze gingen op pelgrimage naar het Heilige Land en naar Santiago. Abt Sibrandus van Mariengaarde (1230-1238) behoorde tot deze familie. Volgens de traditie stamden de Cammingha's van Camminghaburen bij Leeuwarden af van de Blijaër Cammingha's; mogelijk was er ook een relatie met Cammingha-state te Ferwerd. </blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/CamminghaslotBallum.htm Camminghaslot bij Ballum]
<blockquote>Het dorp Ballum was vroeger de belangrijkste plaats van het eiland Ameland. In 1429 trad Ritske Jelmera op als woordvoerder van Ameland. Hij wordt beschouwd als de stamvader van de Van Cammingha’s, de latere Vrij- en Erfheren van Ameland. Of hij toen al de enige hoofdeling was op Ameland is niet bekend. Er wordt aangenomen dat de bouw van het kasteel aan het begin van de vijftiende eeuw plaatsvond maar dat is niet zeker. Gezien de hoogte van de terp is de oorsprong mogelijk enkele eeuwen ouder.
Naar Ritske Jelmera werd het huis een tijdlang Jelmera State genoemd maar dat zal oorspronkelijk we Jelmera Stins geweest zijn. Later stond het gebouw bekend als het Cammingha-slot.</blockquote>

==Donia==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniaStateHallum.htm Donia State te Hallum]
<blockquote>
Waarschijnlijk was Donia in Hallum één der oudste goederen van de familie Jelmera van Ameland (zie Camminghaslot). Volgens het Burmaniaboek gaf Ritscke Jelmera (1385-1451) de agrum Donianum aan zijn zoon Sasker bij diens huwelijk. Sasker ging zich sindsdien Donia noemen. Op het vasteland werd de familie Jelmera vaak Donia genoemd. Zo sloot bijvoorbeeld in 1444 Remko Doynge voor zichzelf en namens Sasschert zijn vader en Ritseko Doynge zijn grootvader samen met andere hoofdelingen een verbond met de stad Groningen. In 1450, 1452 en 1458 was Remka Doyngha betrokken bij verschillende erfeniskwesties.
Peter van Thabor vermeldt in zijn historie: "Ende in Ferwerderdeel wasser groote twijdragt tusschen die partije die duert tot noch toe, ende sint vele hovelinghen omme gheslagen (gedood - JL) onder welke die laetste was Tzaling Sitthijma. Ende die laetste van die vetkoopers was Runka Doijngha, die wordt ghebrant in die kercke toern in ’t jaer 64 omtrent Sinte Marten". Deze Remke Donia, aanvoerder van een groot contingent Vetkopers, werd aangevallen door Lieuwe Jellinga uit Britsum en zijn krijgsvolk. Die belegerden de Doniastins en na enige tegenstand wisten ze het huis te veroveren en "vernietigden het tot de grond toe" zoals Cannegieter schrijft. Rienk ontkwam in eerste instantie en vluchtte in de kerktoren van Hallum.

Lieuwe Jellinga belegerde hem ook daar en stak de kerktoren op 7 november 1464 in brand. Remke Douma kwam in de vlammen om, "waardoor," schrijft Occo Scharlensis, "de voorgaande moedigheid van ’t geslachte Donia gans te niete ging". Remke Donia volgde zijn grootvader op als heer van Ameland en noemde zich daarna ook wel Jelmera. Hij was gehuwd met Catharina Adeelen met wie hij twee dochters had, Hilck en Jetske.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniahuisNijland.htm Doniahuis en Doniastins bij Nijland]
<blockquote> Deze stins bestond mogelijk al voor 1424.
In het testament van Benedictus Donia, die eerst in Oosterend en later te Burgwerd woonde, wordt in 1424 melding gemaakt van goederen in Nijland. Benedictus was waarschijnlijk de grootvader van Haring Donia, die in 1458 op Nijland woonde.
Volgens Worp van Thabor lag het "sterck steenhuis" van Haring niet ver van de Hottinga State. In het eerder genoemde jaar 1458 wordt het Doniahuis door Goslick Juwinga en de Bolswarders, waarbij ze ook nog hulp kregen van Douwe Siaerdema, ingenomen en "verdurven". Vier jaar later, in 1462, deed Haring een tegenaanval en veroverde hij Hiddama steenhuis in Nijland, en ging daar zelfs wonen. Haring behoorde oorspronkelijk tot de vetkopers, maar treedt nu toe tot de Schieringers en in 1463 vindt er een gevecht plaats met Jancke Douwama, en wordt hij in Irnsum doodgeslagen.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/DoniastinsAkmarijp.htm De Doniastins te Akmarijp]
<blockquote>De Doniastins stond ten noorden van de kerk te Akmarijp, gemeente De Friese Meren. </blockquote>

==Unia/Unga==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniastinsFranjumerburenMarssum.htm Uniastins op Franjumerburen bij Marsum]
<blockquote>
Zo'n honderdvijftig jaar later, rond 1420, staat er nog wel een kapel, maar deze wordt dan door de Schieringers onder leiding van leden uit de familie Siaerdema van Franeker verbrand. In 1575 waren de fundamenten van de kapel nog te zien.
Keimpe Unia te Wirdum heeft meerdere zonen, en één daarvan was Feye of Feicke Kempes Unia: "houelingh tot Marssum; deese Feicke heeft syn stins gehadt op Freniumerbuyren, de staten van Unia toebehorende alsnu jr. Oene Andries van Albada in den dorpe Marssum"
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniaStateAkmarijp.htm Unia State te Akmarijp]
<blockquote>
Van der Aa schrijft het volgende over deze State:
UNIA, voormalige state, provincie Friesland, kwartier Zevenwouden, grietenij Utingeradeel, arrondissement, kanton en 2 1/2 uur ten noordwesten van Heerenveen, te Akmarijp.
</blockquote>
* [http://www.stinseninfriesland.nl/UniaStateWirdum.htm Unia State te Wirdum]
<blockquote>
De “Tegenwoordige Staat” schrijft: “Het Slot van Unia, ’t welk de eerste stem te Wirdum heeft, was reeds door dat geslagt gesticht in de veertiende eeuw, en strekte tot eene veilige wykplaats voor Auke Keimpes Unia, toe hy in 1498, verzeld met veele huislieden uit Idaarderadeel, Rauwerd en Wirdum, de Leeuwarders, die uit de Wouden naar huis keerden, wilde aantasten, doch door hen geslagen werd.
</blockquote>

==Jelmera==
* [http://www.stinseninfriesland.nl/JelmersmaStinsDongjum.htm Jelmersmastins te Dongjum]
<blockquote>
De stins werd waarschijnlijk rond het jaar 1300 gebouwd en werd reeds in 1410 de oude stins genoemd.
De terpbuurschap Bootwerd met de rechtvoerende staten Bootwerd, Jelmersma en Lyomawrdstera lag ten zuiden van Dongjum aan de weg naar Franeker.
De ligging van de stins van Jelmersma is onzeker. De oudste vermelding van deze stins dateert van 1410. Hij wordt dan vermeld als dae alda stinse, hieten Jelmersma; in 1429 en 1433 aangeduid als Jelmera staeten, der ma hat alda stins, en als Jelmera dat alde stins.
Vanwege deze stins was in 1410 Tjalling Rodmersma rechter. Deze woonde zelf in het naburige Kitzelum (zie aldaar).
In 1429 voerde Tjaerd Jonga het recht voor deze stins; zes jaar eerder deed hij dat ook voor Lyomawrdstra state in Bootwerd. Of hij zelf ook in Bootwerd woonde, is niet bekend. Goed mogelijk is dat echter wel, omdat de andere keren dat hij als rechter optreedt dit steeds is vanwege staten in de directe omgeving.1) In 1420 en 1422 wordt hij genoemd onder de Schieringer hoofdelingen in Franekeradeel die een verdrag met de Oostfriese hoofdelingen Ocko tom Brok en Focko Ukena sloten.

Jelmersma state en stins wordt na 1433 niet meer genoemd.
</blockquote>

=Middelseeuwse bronnen aangaande Ameland=
==Uit: OFO I==
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00137 #183] - 03-07-1466 Wigla Kmastra belooft Haya Heringha , zijn zwager, te Franeker te zullen verblijven totdat de baer inzake hun geschillen is uitgesproken===
<blockquote>
Ick '''Wigla Kamstra''' hly ende bythioge mey disse epena genwerdighe brewa hoe dat
ick '''Haya Heringha myn swager''' ontheet fan stonden an to Fraenker to tyaen ende
deer op myn sykerheed toe gaen ende wt Fraenker naet tho scheden wt myn sykerheed eer dyo seeck by compromisset barreth wtseyd schiowd schaet ende eyntlick
seend is Ende hatter in dat compromis ende inder baer fan penym wert bygrypen ende
foer peend dat steed ende fest toe halden ende weer dat zeek dat ick Wigla off ymmen
fan myn fryonden dyt inbreek ofta den ferd in breek den eerfseth deer Sytya myn
broer fan mynra weyna onder seth haet foerleryn ende wonna seeck ende dath eerfschyp deer '''my Wigla ende Eelka myn wyff fan moeder Ida''' an falla mey wrlern ende
wrschalt to habben to Haya off sin eerfnammen by hoeff sonder aller handa jen zidzen
by da eerlos troulos filos ende mynneed ende nymmermer beth neen gueden maen toe
andrien ende by da fyoerten beeth sonder allerhanda eerghalist ende nya infindingha
deerma hir in finda thyaen ofta bringha mey In een weerhed dissis brewis soe hab ick
Wigla foer sartonen myn seluis sigil tracht opt spacium dys breuis Int jea ons Herens
M° CCCC LXVI op den tondersdei ney ws lyaue Frouue dei wisitcionis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig.? pap., ongezegeld.''
</blockquote>
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00187 #252] - 09-09-1474 Botta Lioynghia en Syola Syds zn Buwyngha erkennen de bij baer gemaakte scheiding van het erfschap hunner vrouwen aan Haya Heryngha===
<blockquote>
Wy '''Botta Lioynghia ende Syola Sydszen Buwyngha''' hlyet enda bykannit mey dit
j enwirdich breeff ende quytancie hoe dat wy Haya Heryngha bytanckiet fuldeda ende
gueder layengha ende wtwysingha fan ws wyuena wegena als '''Hylke enda Jetthie Zaliga Romka Doynghia dochtera''' fan hiara an lauweda gueden enda eerwenschyp als
hiarem da fan hyara foer firderen an leten enda laughet sint hya sint '''lidzende in Ferwerderadeel in Dongeradeel jeffta op Aemland''' in pennynx heer in steden enda den
helffta fan dae steden in Jelmera trimdeel op dae dwnen fan dissen soe tanckia wy
Botta ende Syola fors. '''Hayen''' forbynaemd fuldeda ende gueder wtuisinge ney inhauld
ws baeris Ende al hiir toe jenst soe staed wy Botta enda Syola foerseyd foer ws enda
ws neykommen als fan ws enda ws wyuena wegana forser, ende hiare neykommen
Hayen fors. enda syn neykommen euwelick ende erflick '''toe Jelmera stata op Aemland'''
enda dae lytika meed ende een pennynx heer toe forrendeel ende des gelyke soe schil
'''Haya''' forbynaemd habba syn pennynga heer enda steden als Hayen dae toe deel f allen
sint inder delinge fors. ney wtuysinge der baer mit eer enda mit feer enda mit '''dae heerlicheed op Aemland'''. Als dat riucht, sefond enda sefang profyt fan peynthien dae jacht
den exzys ende allen dat '''deer zaliga Romka''' fors. by syn tydem brwckt enda bysghet
hath ende an '''Jelmera stata mey goed ende mey riuchta berra''' mey Soe dat wy ner ws
neykommen ner nemmen fan wser wegena nen meer saen ner spreeck schillit habba
ner meckia op Hayen fors. ner op syn kynden enda neykommen om disse forbinameda
lauwa gueden ende heerlicheden in enige riucht jefta buta dae riucht hemelick jefta
oppenbeer sonder enigherhanda falykant enda quade byhyndicheit wt seyd
a In een weerheit dissis breuis enda quytancie fors. soe hab ick Botta fors. beden
'''Hetta Hemmama''' dat hy syn sigel hat hwinsen benya ant spacium dissis breuis om
myn bede wille enda ick Siola fors. hab beden Syds Buwynga myn f ader syn sigel om
myn bede wille toe hwaen ant spacium dissis breuis want wy Botta enda Siola fors.
selff naet sigel leren sint Ende in een mara festicheed disser schecünge fors. soe habbet
wy wran ende zoen hoed deer wse nemmen buppa wse syglem scrionen staed jeffta
deer oeder lioed om wsen willa bysiglet habbet wse syglen mey hwinsen ant spacium
dissis breuis hwant wy by disser schedinge ende layenge ende quytschioldinge fors. wr
enda an habbit wessen ney wt wisinge der baer fors. Int jeer ws Heren thusen fiouwerhondert fyouwer ende tzanchtich op sinte Laurencins jownd martyr

ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de zeven aanh. zegels alleen fragmenten van het tweede, derde, vierde en zevende over.
Boven de zegels staat: 
1. S. Hettonis Hemmama. 
pro solo(?) Bottone; 
2. S. Sidzonis pro solo(?) Ziolone; 
3. S. Jellonis curatï in Rauwerd scilicet super arbitri; 
4. S. Dodonis curati in Nassen arbitri s.; 
5. S. Hermanni in Bergum curati; 
6. S. domini Tzalingi vicarij in Mersem arbitri elecxi; 
7. Sigillum dommi Hernumi in Ferwert curati ob rogatum Takonis Vnama
</blockquote>
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00219 #295] - 09-03-1479 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00242 #320] - 28-04-1482 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00244 #322] - 04-07-1482 (Hajo treed op)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00247 #326] - 21-02-1483 Soenlieden maken een baer in een gesschil om Ameland tusschen het convent van Forswert en Haya Heringha===
<blockquote>
Wy '''Henricus by der nede Goedis, abbet thoe Aedwert, Sibodus thoe Lyouwerd, Mamrao thoe Wirdum''', '''Hermawnus thoe Ferwert''', presteren ende personnen '''Lollo vicarius toe Kamminghabuer''' duaeth kwd alle lioedem mith disse epena breue hoe datter waes enerhanda scylinghe twischen den abt ende conuent thoe Forswert fan der ener syda ende Haya Heringha fan der oedera syda rysende fan Aemland Huelke scylinghe
disse igghen voers. claecklos vp ws habbet bysprttzen ende wy habbetse ontfensen barred ende wthseyd in maneren neyscriouen

a Int aerst soe scil mijn hera dy abt mith dae conuentts '''lyoed haulda bruka ende verheera ende landsetten setta ende ondsetta ende al hiara renten berra fan al dae landen deer hiae habbed vp Aemland''' hiae sint Udsen hueerse Udsen sint sonder Metten Hayens jeff sijn effterkommen. Item foer dat '''riucht deer Haya mocht habba toe dae ''Suarta wald''<ref>[https://www.canonvannederland.nl/nl/page/324484/oerd-en-swartwoude Swartwoude]</ref> deer foer scilled hy ende sijn aeffta effterkommen als hiae kommed offte wawnied vp Aemland moegha gheyja wrt land fan Nes twischen dae ''Rijd ende den Sculbalgh''<ref>[https://www.amelanderhistorie.nl/products/skutegat-bij-ameland/ 'De Riet' en 'Skûtegat']</ref> om hiaeren toe voermeytiuen'''. Mer jelkers scil dy abt int land fors. als '''twischen dae ''Rijd ende den Sculbalgh'' ''' dat riucht fan jeyjen selff haulda offte toe des claesters profijt verheera ffoerdmaer '''alla renthen deer kommed fan dae pijnken als foer dae fiskenye offte dae bischiirmenisse''' dae scilled dy abt ende dat claester fan der ena syda ende Haya ende sijn eerwen thoe lijka deela. Ende dae fijngueden desghelika alsoe fulla alse deer mey goed ende riucht halda moeghen aeck toe lyka deela bysonder deer f aeled twischen dae Rijd ende den Sculbalgh vors. Jelkers scil Haya dae fijngueden allenna vp riucht haulda Ende offt dy abt ende dat claester vorscrn yn den helfft fan '''dae pijnken ende fijngueden yn Nesse''' mochten wessa bihaenghed deer foer scilled '''Haya ende sijn effterkommen''' gvnstich ende helplick wessa den claester hiara gueden ebde riuchten toe bischijrmen Ende aeck dae riskeren pijnken ende sciplioeden ney hiara moeghen foer alla lioden als haedlinghen fan dae land verandrya. Item om dae nyoeghen steeden willa wy dat myn hera dy abt ende dy claester scilled hiara willa
bihaulden habba offse dae sinte Barbara leta bihaulda ende Haya sijn guede wille dwaen off hy sijn tree steeden sinte Barbara wil toe staen Hijr ney om den font thoe
Nesse scill Haya wield ner ontanck den claester thoe keera mer wil hijt ende dy personna off dioe meent naet consenteria soe moeghen set mith riucht wr andrya Toe
lesta sidza wy mith disser vorser, baer al hiara scylingha deer eer datum dissts breeffs wessen habbed daed toe wessen alsoe dat elck oerum al aulda scijlden wth gueder herte deer voerglijden sint scilled qwijtscijlda ende alla toe kommende riuchten ney inhauld ws baers voers. foer God ende dae wrald jaen ende consenterya Altingh sonder arghelist

b In orkunde des weerheeds soe habbed wy baerlioed vors. wse sigelen hijr onder henghed Ende om een maera festicheed habbed wy Hermannus abt ende meena conuentis lyoeden ws abdye sigel en* des conuentts sigel hijr mey aen henged Ende ick Haya voers. hab desghelika disse baer mith myn sigel bisigeled Int jeer ws Herens twsen fyonrhondert trya ende tachtich feria sexta post dominicam in albis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 19313 (Ameland). Orig. perk., van de acht aanh. zegels slechts kleine fragmenten over, iets meer van het derde, zesde en zevende. 
In dorso: Baer twiska Forswerde(r)a ende Haya om Aemland''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00260 #341] - 26-03-1485 (Hajo treed op, alderman)===
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00261 #342] - 13-07-1485 Testament van Doed, vrouw van Hantya Heringha===
<blockquote>
In den namma Godis amen Item dit is '''saligha Doed Hantya''' lyaefs leste willa ende testament dier hijo op her lest bygerret haet vaa Hantya tho folbringhen in teghenwirdicheits her Pieters her byriuchters ende bijchtfaers ende folie oer lyoden bede wrif ende mannen alhoe wol dat hijo fwajes cranck van licham nochtans soe waes hyo sterk ende wijs Van sennen in manieren is hijr ney volghet

a Item int aerst soe haet tejo bijspriteen her edele seel Godman hymelrijck ende Maria sim lyaue moder mey al dat hymelsche heerschip 
Item her leijgher stoed haet hyo bygerret by sinte Barbera 
Item vse lyauwe Vrou tho Hollum haet hyo tho leijd her een schote thoen stsijlck 
Item dyo oer schotte haet hyo tho leyd sancta Barbera tho Ballum teek tho en stzijlck 
Item dy personna tho Hollum haet hyo tho leyd .I. rinsgolden 
Item siin caplaen en hael rinsg. 
Item '''her Pieter tho Ballum''' een rinsg. 
Item her Pieter tho haet hyo tho leijd en hael rinsg. 
Item da berfote bruren ende da Jacopinen tho Lijouwerth elkerlyck en rinsg. 
Item da frouwe bruren ende da Augustinenses elkerhjck en hael rinsg. 
Item da cruus broren tho Franeker en riinsg. 
Item soe haet hyo byspritsen da armen .XXX. paer schoen 
Item '''Hantya Heringha her man''' haet hyo tho leyd ende byspritzen tho lijaefgeften .X. schielden ranten in '''Bernser goed''' tho ewijghe tijdern 
Item voert oen soe haet hyo tho leyd Hantya her selueren rieme mey al da oer seluer wirekim ende din schil Hantia vorscr, her edele seel weer bytinse mey offerhande tyden delen eerliken ney dis landts manieren fyaertich jer langh 
Item '''Tyaerd her broer''' haet hyo tho leyd .VI. schyldench ranten voer vt her gueden 
Item '''her audste suster''' haet hyo tho leyd her blauwe claen mey her rada tabert 
Item '''her jonxste suster''' haet hyo tho leyd her boxhoern claen mey her blawe rock 
Item om en maerre festicheit disser vorscr. ponten soe hab ick her Peter tho Ballum mey Somnnghe van myn ondersetten beden her Pieter tho Nes dit vorscr. testament tho bysighelijen want ick selm nyn syghel fyeren bin Ende ick her Pieter vorscr. hab dit brief bysighelt om disse vorscr. lyoed beda willa Int jeer als ma scrijoen M° CCCC° LXXXV° ipso die Mergarete virginis

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Oude copie, pap.''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB02:000121750:00329 #440] - 22-03-1499 Testament van Dode Kammingha===
<blockquote>
In nomine domini amen
Int jeer ws Heren tusen fyouwer hondert ende nyoghen ende nyoghentich is commen dyo eerwirdighe frow Dode Kammingha, des freeds foer Palme als deys ney sinte Benedictns, foer '''ws maister Mammo''', her Fedde persinnen thi Aldehow, ende her Pieter, personna thi Nyahow, broer Jan van Tirns, prior der Jacopinen in Lyoewrd, ende broer Gysbert fan Boelzwerd, fesmaester aldeer, ende haet her testament ende laeste wille mecka in manieren ney scroyu

a Int aerst soe beuelt Dode vorsn den almachtighen God her siel. ende dat lichaam der eerde dier dat fan commen is ende byarret her legerstoel thi da Jacopinen in Sicka greff ende byspreckt aldier XII gouden rynsche gownen 
Item so bysprectze tho Graetthia lien, jeffta pronda in sinte Katherine tzercka twien alda schilda dier ghaen schilla wt Ghercka ende Haetthia steeden 
Item so bysprectze sinte Katherine, her haedfrow, ende dio kapelle tho Kamynghabuer, dat gyen dat dae twa steden voernaemdt meer tho heer gielden tho lycke tho delen 
Item so bisprectze thi da tzeercke, jeefta capella tho Kaminghabuer, tho help tho tymmeringha X rynsche gownen 
Item den personna tho Kaminghabuer, een gouden rynsche gounen, ende her Cornelius ende den pronda prester op Graetthia, hen elcx een rodolphns postulaet 
Item so bifestighet, hyo dae freeds bollen dyr fan aldis brocht sint van Kamynghabuer, ende Doede voerd an by her tyden brocht haet ende byswierget dier mey tria pondameta terpland tho Harmswird, ende jeff dis trie pondameta naeth foldwaen mochten so leyt hyo dier tho een brieff fan een gowden rynsche gowne jeff schilde rentha dyer hyo kaped haeth in Popkama goed, hockera her Feddo schil weer in lossen mey al socke payment als dat brieff in haut dyermen oer renthen schil weer om kapia om dae freeds bollen tho voldwaen om sillicheit der sielen dyer dis landen fan commen sint

b Item sinte Cecilie, haedfrow tho Leckum, een gouden r. g., ende her Albert personna aldier, een rodolphns postelaet, ende den jongher prester aldyer een hoerntgis postelaet 
Item tho Medum een hael gouna ende den prester aldyer een hael gowna Item sinte Vyt een gouden r. g. ende den tween personnen maester Mammo ende her Feddo elckx een gouden r. g. 
Item ws lyaeff, Frow tho Nyahow, een gouden r. g., ende den personna mayster Pieter een gouden r. g. 
Item dae oer presteren binna Lyowerd, elckx een ½ postelaet 
Item dae baervoete broeren in Lyowerd V gouden r. g. 
Item sinte Anthonins ende sinte Jacob gasthusen elckx een gouden r. g. tho hyarra needdrufticheyt 
Item den personna tho Raerd, een gouden r. g. ende her eyn prester op her lyen aldyer, een hael gouden r. g., ende dae oer presteren aldyer elckx een hael postelaet 
Item elcka tzercka in Lyowerderadeel, een stoeter ende elcka personna, een stoeter ende jongher prester twyn stuueren 
Item her nifften tho Syon, elck een hael g. r. g. 
Item tho Syon ende Werd elckx '''twae tonne koyts''' 
Item tho Foswert tho Ghenaerd ende Beetlehem 1), '''elckx twe tonne koyts''' 
Item tho Dockum Clircamp ende tho Sinte Marie gaerda, elckx een dauids g. 
Item her myegh tho Gerckis claester, een hael g. r. g. 
Item dae sisteren tho Angwird, een hael gouden r. g. 
Item tho Bwingha claester, een dauids g. 
Item tho Aedwert, een gouden r. g. 
Item dae sisteren tho Wiswert, '''een tónna Hamburgher byer''' jeff '''twa tonna koyts''' 
Item dae oer claesteren in Aestergoe ende in Westergo, tha farra naet bynaemd, elckx een gouden pennich 
Ende dae twa oer biddende oerda, elck een hael gouden r. g.

c Item Syouck her dochter, bysprectze her huys dyer hyo nu selm in wennith tho farra wt mit den steed dier dat huys op steet mey dat haele tilber goed 
Item Graetthie Pieters dochter, bysprectze Graetthien Kamingha scotte ende Sieke Pieters zoen Sicka Kamiwgha riemma billert ende Wythia Pieters zoen, XXX g. r. g. des (ghelyckes) tho een riemma 
Item so schil Pieter tho farra wt habba, den statta in Lyowerd, ende dat silueren schinckffet Kamminghaburch 2), ende Syouck des ghelyckes de statta tho Kaminghabuer, ende Watthia ende Wythia Syoucke soenen, elckx XXX gouden r. g. jeeldis elck tho een riemme 
Item so maecket hyo ende set eerwen al her gueden replyck ende onreplyck her kynden, als Pieter Kammingha her sin, den twadeel ende Syouck her dochter, den trimdeel ney inhoudinghe her meckbrieff ende foerd oen alle oer schyllingha dyer twiscke hyarrum sin jeeff te vallen mochten, om Haya ofte Doede alter letena gueden, Pieter ende Syouck dat claeckloes tho bliuuen by ffyower iefte fyff eerbere mannen dier Haya fan beda syden hier tho schille tziesa, ende hwa dat naet dwaen wil fan Pieter ende Syouck dy schil verbert habba fyfftich gouden r. g. tho profyt tho dae trye perrochi tzereken ende Jacopinen in Lyouwerd 
Item soe set hyo executoren her testamentis Pieter Kammingha her sin, ende Syouck her dochter, ende wil dit voersn testament habbe halden ney alle ryochten eens testamentis offte oer lesta willa

d Meckit is dit vorsn testament fan Doede vorsn int jeer ende dey vorsn, in jeenwirdicheit maester Mammo ende her Feddo personnen thi Aldehow, ende maester Pieter personna tho Nyahow, broer Jan van Tirns prior der Jacopinen in Lyowerd, ende broer Gysbert lesmeester aldyer, ende aeck oerkenen dyer tho roepen. Hanthia smit Hans scroer, ende Gherbren tapper burgeren bywnen Lyowerd, orkenen dyer tho baeden ende roepen des tho oerkonde, siglet mey myn sygel mayster Mammo vorsn, foer my selm, ende mayster Pieters weyna personna tho Nyahow, om syn beda willa. Ende her Feddo vorsn foer my selm, ende Hanthia ende Hans ende Gerbren vorsn beda willa ende van my broer Jan fan Tirns, foer my ende broer Ghysberts vorsn beda willa mey dat sighel myns prioerscip

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de drie aanh. zegels het eerste en derde iets beschadigd, het tweede geheel bewaard. Een geauth. copie, pap. hiervan Fr. Gen. Arch. Burm. Eys. 53.''

Onder dit stuk staat: 
Item disse copie ys dyo riuchte copie deer dat principael testament deer bysiglit ys wt screwen ys dat byly ick her Fedde meijn hawntscrift
Ego frater Petras de ordine /ratrum minornm de obsexuancia testificor scriptura manus proptie de licencia wewerabi/is patris
Mostri gardiani Lewerdensis qnod Aaec copia testamenti concordat
in sensu cum suo origina(li) in presenaa mea dum adhuc eram
in seculo et ecclesie beate Marie i>irginis nov e curie curatns confecto demptis addicionibus postea in maxgine cum minori colamo
consciiptis quave rogo vewerabilem patrem fratxem Johannem de
Tirns /ratrum predicatomm in Lewerdia priorem et magistrum
Mammonem ecclesie sanctt Viti cutatum ut hanc in publicam
redactam suis sigillis communiant vice et nomine meis pro ut
</blockquote>

==Uit: OFO II==
===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00034 #17] - 01-01-1433 Rechtsomgang van Franekera deel I===
<blockquote>
Dits dat register en de dioe ordinancie van Fraenkera dele, hoema dat riucht seel fera, ende seel om gaen in dat deel

In nomine domini, amen.
In Fraenkera dele soe sinter fiouwer fiaemdel, ende dae habbet elck iers acht riuchteren, ende dij achtenda is dij grietman,

a Int aerste als van Fraenkera fiaerndel, dat is Fraenkera ghae ende Donghum is een
fiaerndel, ende dat soe deeltma an fiouwer. Dat aerste is Zijaerdama, Edeghum, ende
Erdenze. Dat letter is Ztalwert, Lollegum, ende Dodeghum, Dat tredde is dae Buren,
Witzense, Wlanckum, Werum, Gatswert, Wrdsettra, ende Werringa. Dat fiarde sint
Doraiinga. Ende des fiouwer fiamdel habbet elck ieris tweer eden, ende hiae deles aldus.

b Int aerste soe ferath Zijaerdama, Eddeghama, ende Erdenzera dat halue riucht
toe ienst Ztalwerdera. Lolleghum ende Dodeghum elck syn ieer een eed, ende dat halff
en halff. Zyardama dat oer ieer, want hiae nu Edeghama ende Erdenzera riucht
aghen; Ende Ztalwerdera, Lollegama, ende Dodeghama dat other ieerscher, elck
buurschap zijn ber, lijck om toe gaene, want elck buren habbet tria riucht ferende
stathen, Lollegum Intisma Tijaertha ende Jellingha stathen, Item toe Dodeghum
thria, als Heslinga statha op tha aestere terpe, ende Hildarda, en de Fertsa bij dae
grata were dae twa huusew,

c Item int wester eijnde, ende Downinghama delet hiara riucht als wel an twa, elck
sijn berre eenen eedt. Ende dijne so delet hiae aldus bij tarnen. Int aerste int wester
eijnde soe sinter nu tre tarnen. Dij aerste sint, Witzensera, en de Rossinga toe gader,
Dij lettera sint Lijolama, Wijbranda, ende Doijkinga 1) [Item tredda taem Gaetswerdera ende Sibranda] toe Wlanckum, ende disse tree tarnen dae ferath dine eed alser compt, Int wester eijnde elck sijn ber, Witzensera aller aersta, Gaetswerdera deer nei, ende deer efter Lijola 2) dat sint Lioelama 3), Wijbranda, elck sijn ber 4)

d Item in Downinghama ghae 5) sent is wel thre tarnen, Dij aerste taem is Wrdsittra,
Aijluffisma, ende '''Heringa''', ende in dissen 6) taem soe compt dioe gretenije 7) al tyda '''als dioe compt toe Donghum''', want dae in Fraenkera ghae int wester eynde ferath
nene gretene. Item dij lettera taem is Botwerdera, '''Jelmera dat alde stins''', ende Lijomawrdstera 8), Item dij tredda taem sint Kitzelama “), ende deer sint alsoe wel houwer riucht ferande stathen, als ick vernymen habbe s ), Roedmersma thria, ende Lijuwama een, ende disse thre tarnen ferat dine eed alser compt toe Donghum, dij aerste 10)
taem, neij taem, ende ford elck sijn ber in dae tame u 11)
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00037 #18] - 1406-1438 Rechtsomgang in Franekera deel II (item w)===
p37
<blockquote>
Item nu weetstu hoe dae tarnen sint van riucht ferande stathen, nu sceltu wita dat
bi fortidem 83) soe wast graet ena 84) grietman toe wessen deer nu graet bemte is, ende
deerma nu naet jern habba wil, Ende deerom soe scheltu wita, dat on mawnigha tarnen ferath dae gretene, ende deer deer 85) bij mijner tijd feerd habbet, ende dae
gretene ferath dae thria fiarndel, ende dat fijaerde feert nijwmermeer nene 86) gretene dat sint Ztungha 87). In hiara tarnen ferath hiae tweer eden, ende nene gretene bij langher tijd,

a Item

[...]
</blockquote>

p38
<blockquote>
f Inden jere wzes Herens M CCCC ende X op Aller hyllingen dey.
Item Siurd Hesselinga grietman van Hitzum van Sicka weijna ende staeten Welgripsma der hioe heden thoe Hitsum.
Item Sibet in Kee ruychter van Kee in dat wester fiaerndel.
Item in Franikera fiaerndel.
Item Hilla Intissma ruychter van Intisma huyse.
Item '''Ztaelinch Rodmersma ruychter van Donghum van dae alda stinse hieten Jelmersma'''.
Item in dae aester fiaerndel.
Item Tako Witzens ruychter van Schalsum van Sybets weyna in Stunga.
Item Sycka Syaerda ruychter van Coygghum van Hildarda staten,

</blockquote>

p41

<blockquote>
w Inden jere wzes Herens '''M CCCC ende XXXI'''.
Item '''dioe gretene thoe Heed op Luygga staeten''', ende '''Jelmera op Aydelen Ferdese, ende dae hoede van zynder weyna, als Tzalingh Rodmersma dat aersta fiae(r)ndel''', Brontich in Jerum ende dat letter, Hilla in Eslum dat tredda, Peter Campstra dat leste; ende ena thoe tree terde den eed als een ruychter.
Item di eed '''thoe Tampterp op Bolta staeten, Peter Campstra ruychter''' in Franikera fia(r)ndel.
Item di eed ''thoe Doedeghum, Sicka ruychter''' van her Yntes weyna.
Item di ora eed '''thoe Dongum op Kytzelama staeta, Tzalingh Rodmersma ruychter''' int wester fiaerndel.
Item dy ena eed thoe Fingia, Douwa Herbadeghum ruychter.
Item di ora eed thoe Midlum op Laus staeten, Remer Lioula ruychter in Tzummu fiae(r)ndel.
Item Broutich in Herum berde den ena eed.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00098 #64] - 27-05-1466 Hayo Heringha, hauschyp op Aemland, staat geestelijk recht toe op Ameland===
<blockquote>Ic '''Hayo Heringha hauschijp op Aemland''' bekenne met disse brefue ho dat ic to
stand disse decken en de ors deckennen deer hijr ney come mochten to riochten en de
herra riocht to forfolgheen in riochtferdighe secken op Aemland en de naet to Ferwert
vt da yenne op Aemland ney ''dam datter nen decken riocht haet to Ferwert benna
XXV jeer''' Ende ick stand die decken to hiara ban op Amland fanda mysdedigha op
gueder lyoede kennygha En de weer dat secke datter emmen weer deer dy decken naet
fol dwaen wolde by guede hoede reed op Aemland en de des decken ban naet achten
wolde ner God of herra aeynd seel sellicheed naet schyaen wolde oen en de lickwol deer
to buppa gaen wolde to tzerka en de God naer menscha frochte wolde deer dy decken
syn fol riocht fan to nymen want ick nemmen wol sterkya in herra sonden mar datse
hemmen by kan en de by kera ende libba als crysten hoeden schildich se[nt t]o dwaen
a weer dat secke, dat hijr toe buppa en fan horra wegenna, deer
[scjhildich se[nt] dae decke[n].... to for folie.... mysdwaen wolde in lyf of [guet]
dat 1) wol ick halda op [herjra lijf en de [guet] en de for folya mey riocht wee[r] dat ick
mey of kan In orkonde dissfs vors. waerheft so '''hab ick Hayo Heryngha vors. dyt
breef by sygella mey myn selues sigel''' Int jeer ons Heren M° CCCC° LXVI opden
tysdey ney Pynxteren

''RA. Lw. KI. F 4. Orig. pap., het opgedrukte zegel bijna geheel ver dwenen. Ch. I, p. 614.''

1) Hierachter is ,ick’ doorgehaald.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00122 #82] - 13-07-1476 Grietman en mederechters in Leeuwarderadeel doen uitspraak inzake geschillen over het slaaten der Ee tusschen het zuider en het middelste trimdeel ter eenre en het noorder trimdeel ter andere zijde===

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00249 #214] - 1439 Voogden bevestigen de boedelbeschikkingen ten gunste van Hannyka Ritzeka zn van Ameland en Thide Doeka dr Hemmema===
<blockquote>
Wy '''Peter Kamyngha, Menna Thietza en de Gherreth Kamyngha''' bi thiogeth en de bi kannet mit desse eppena br eue dat wy deythingis liode in een meen foer garinghe
des aftmonddes wessen habbet als twiska '''Hannyka Ritzeka soen fan Aemland''' en de '''Thiede Doekka dochter Hemmemma''' deer in alducka manere bigripen is als hier ney fulget Int aerste soe jaet en de reket '''Ritzeka en de Sascher sij soen Hannyken vors.''' toe frier wt ieftigez birndlinze des jeres hondert klinekerda to rente den klinekert '''bi sauwenteen flamschem toe recknyen in Uwingha guede a Hwe en [de st]eet in Ritzeka guede to da heer wey en de foert mit dae guede deer Ritzeka vp bert had van Broer 1) Aeylsem''' Ende hoet des[e] vorser, guede meer draggat toe rentte dan honddert
klinekerda Ritzeka dat vp to berran E nde hoet se myn dwaet to rente Ritzeka en de ascher dat toe foer f uilen Enig '''Ritzeka en de Sascher Hannyken''' desse vorser, guede
fu en de qwnt to lywerien 2) van al oen spreke van hiara weyna iefta Hannyken oders aldus fulla friis guedes to liwerien als vors. is En de Hannyka desse vorser, guede to
leten en de to lauwigien hweer dat se God en de dij daed brincht Enie weert secke dat '''Ritzeka Sascher en de Hannyka vors.'' enygher handda hemelike eer forwarth mackad hede iefta after forwerth mackia wolde deer desse vors. bimdlentze mey muchte bi kriinst wirda dat hio naet wth kome iefta naet foelie alst God ende dij daed brincht dae al to mael alheel daed en de wanmachtich toe wessan

a Item soe schil Thiedde Doekka doechter vors. lick ney wessa Ende lick fyr tasta to her faderlika guede en de to her moders guede en de to ielkers lauwem als een knappa kynd fan Doekka kyndem.
Item soe schil '''Thiede int arste habba oen herren broders deel Broechtsma statta en de dat land akat aldeer to bi heert toe Berdlikum''' en de '''Hannyka schil vp Hemmemma statthem to Bessem wannya vnt Doekka sennan to buck westa komat'''. En de is Doeka sennan to buck westa kommen synt Hawnyka hemmen da stattha to remen en de des naet [to wjeygerien En de Hawnyka Doekka kynden mit bihaldena guede toe halden vnt hia to buck westa kommat En de Hannyk[a]....
[vo]rscr. kyndenna renten vp barra en de fri habba foer thanck en de foer vn thanck sonde/' aller handa deelschip w.... [buck wejsta kommen synt als vors. is
Item soe schillet tweene froede mane kanna twiska Hawnykan en de Wobben hoe n.... soe fulla renten dat Wobba vpberra schil vnt dae kynden to buckwesta kommat Ist secke dat se selff n.... ghe al argelist en de nye fundenisse wt seid in disse vorser, forwerth

b In een weerheit des briewes so habb[a wy '''Peter Kamm]yngha Menna en de Gherieth''' vors. deytingis liode wse sighelen oen spacium des briewes hwentzen En de wy ....
Doyngha vors. habbet ws sighelen hier mey on spacium des briewes hwentzen Ende om een marra festichei[t soe habba w]y Wobba Poppyngha Renyck Poppa zin en de Schelta Liaukengha deer mondden en de foer warren desse vorser, [kynden syn]t wse sighelen hier mey on spacium hwentzen Int jeer vns Heren M CCCC en de nyogenew tliritich vp sunte .... dey

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., van de acht aanhangende zegels niets over.''

''1) Hs. hiervoor ,broder’ doorgehaald.
2) Hs. ,bywenen’.</blockquote>''

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00250 #215] - 08-05-1440 Testament van Peter Kammengha van Ameland===
<blockquote>
Int jeer vsis Herens thusend fiowerhundez/ en de fiowertich vp sente Wironis dey zo had '''Peter Kammengha''' froed en de wys van zenne al was hy krank van lichama
maecked zyn leste testament en de lesta willa en de welde dattet fest machtich scille blywa in aldus dena manere als hir ney scriowen steth

a Int arste zo maecke/ hy to eerwa alzynes guedes tilber en de on tylber wth zeid jeffta en de bokengha zyne fiower kyndan in aldus dena manere dat '''Sicko ende Zywych scillet habba da twene delan'' ende Thiamke ende Zacke den threndel zynes guedis''' ende '''da stattha to Kammenghabuer scille/ Sicko ende Sywich to forendele habba''' Ende Thiamke ende Sacke scillet by frionda rede ende by da maerra dele der mondena bostegia zo scille/ hia den thremdel habba Ende Sick zyn lya scil habba da bi hielde der statthena to Kammengha buer ende scil bruka ende regeria alla da guede
ond tha kynden to bueckwesta kommeth 1) by rede der mondena der hy da kynden da guede by feilen had als Menno layama Gerrard Kammengha Renyck Kampstera ende Syko Mirtena
Item zo habbe/ Peter ende Zyce onder hemman maecked ende by grypew dat th et ene kynd scil vp dat ore lawghia hu danne da friondaw Zyca naeth
moye en de myth frede vp da huze en de in da guede lete zitta zo hat hio ther nyes
consent to racht dat th et ene kynd vp dat ore scil lawghia Item zo had Peter Zyca to
hir lyff stonde to leid alda stethan vppa dyke wth on dath dyap wth zeid Vbele
steede 2) Kammengha den scil Vbelo by halda zonder here to zyner lyff stonde en de
Garrerd scil aldeer fore weer vp baerra vppa Hoecke alzo fule als hem blyka mey

b Item zo had hy '''zyne legher stoe by jared''' to da Jacopinen by vser Frowa tot Noed
Item zo had hy hoecke hundek klencarda da scelma dela by her Hoytfs en de her Reynerdfs en de der mondena rede
Item da spreke der hy had vp Edo kyndan kampes da by feld hy da monden
Dit testament is maecked in fule gudera lioda andword als her Hynricks zyn persona to Kammeghabuer brodcr Thomas Kraen her Hoytis her Renerdfs to Liowerd presteran en de Syko Mertena Renich Campstera Garrerdw
Kammengha en de Vbeles Kammengha der aldeer to ropen en de beden weren Jowen en de scriowen des jeris en de dis deis als vorsc. is etc. etc. etc. In ene kenneze disser
wirde zo habb et wy Hynrich Hoyt en de Reynerd presteran en de Menno layama Gerrard Kammengha Syko Mertena ende Renyck vse zygele on dyt breeff hanghet
Datum als vorsc. is etc.

''ARA. 's-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Orig. perk., de zeven aanhangende zegels op een paar kleine fragmenten na verloren.
In dorso: Peter Kammyngha testament.''

1) Hs. koneth met verkortingsstreep op de o. 2) Er schijnt te staan: Vbeld steode.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00251 #216] - 24-06-1450 Overeenkomst tusschen Haye en Rumka Sasker znn inzake het erfschap door Sasker Doeynga aan Ritska op Ameland nagelaten===
<blockquote>
Wij '''Yde Heringhe ende Haye Sasker zoen''' ende miin hlieth ende bekanneth mit
disse jenwirdige compromis ende epena breue det '''Rumka Sasker zoen voor hem ende
voor Keympa zyn broer my Hayen''' hath ontheten ende to steedth den trimdeel van
det eerffschip deer '''Saesker Doeijnga ws vader Ritska op Aemlawd ws aldvader ende
Ael ws aldmoeder''' deer God nedich moet wessa leten ende lauwegeth habbeth hit se in
gold in seluer in quic in claed in land in sand in huijsingha in stinsinga in stoedim in
stattim in replyck in onreppelijck het ze in hoedena goedim het se det '''staeth Rumka
ende Keijmpa mij Hayen''' fan toe den trijmdeel wtseyd den foorndeel deer Ritska myn
aldvader Rumken hath toe wijsd neij vuijtwijsinghe Ritska testament
Ende dyn foorndeel schillet fiowr noegelijcke maen kanna tweer van elcker syda, har dij foorndeel
redelyck jefta toe graet se den naet Ende ist det hiae dijn foorndeel onredelyck fyndeth jefte to graet zoe schilleth disse fiowr deer hiae deer to nymath den foerndeel
meetghia jefta mijndria neij hiarra goed tynsen in zoenlicheed ief in ducht ende ist det
frov 1) naet eens moegen zoe schillet hia een wra tzesa eendrachtelycke jefte to
hloethie 2) hockera oerm volgeth om dyn wra disse kanninga dis foorndeels
forscen schilma kanna en de scheya als ic Haija forsc en to bwekwesta kom en de wij
Haija, Rumka, ende Keijmpa Aijlen ende Eelcken wse sisteren to lijke wt to jaen ende

to bijreden, en de dat bij manda vrionda reed, alting hijr op to resten, ende een goeden
ferd ende friondschip mit mannick oerm te balden sonder eergelist In een weerheed
diss is zoe habbeth wij Ide ende Haija foersc en om det wij neen sigel leren sint baden
Douwa Siaerda ende Scelta Roorda dat hia dit hreej wr ws wille bi siglia ende wij
Douwa ende Schelta forsc en habbet om beede willa Ydens en de Hayens vors. wse
siglen vp spatium sbreuis tracht om det wy hier wr ende aen habbeth wessen, Int jeer
ws Heerens M. CCCC ende vyfftich ipso die natiuitatis sancti Johannis baptiste et domini precursons.

Tprincipael van deesen was gescreuen in papier beuesticht met twie opgedruckte
zegelen van groenen was een weenich gebroecken. Onder doriginale een copie van
deesen, in pampier geselen zynde stonde gescr. deese nauolgende acte: Gecollt.
tegens doriginale beuesticht als bonen in absentie van mr. Jan Versteueren aduocaet
van partye aduerse die daer inne geconsenteert heeft is daer mede beuonden taccorderen behaluen heeft woordt hier bonen gesubreguleert te weeten frov— en was inden
principael niet wel leesbaer zoe tselue van ouderdom vergaen was Bij mij, ende ondergeteickent: P. Eemskerck.

Gecollt. jegens doriginale copie van desen gesc n ondergeschreuew, ende geteekewt
zoe uoeren verhaelt, is beuonde» daer mede taccorderen d en XXlew Octobris anno XV c . acht en de tzestich Bij mij P. Eemskerk

Fr. Gen. Arch. Sminia, coll. Cammingha. Copia copiae, pap.,
behoorende tot een aantal processtukken inzake het bezit van de heerlijkheid Ameland.
Hierbij nog een tweede copia copiae, pap., in het onderschrift iets verschillend.
Vr. Fr. 2g, p. 299.

1) Dit woord is onderstreept. Lees ,fiowr’ (aldus in de andere copie). 2 ) In de andere copie .hlotijen’.</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 #218] - 06-05-1454 Getuigenverklaring inzake het vervallen der nalatenschap van Anske Ritska dr op Ameland===
<blockquote>
Alle dae jenne deer dit breef schilleth syaen jefta hera lessen soe dwa wij Hentia
Tadingha en de Gerrluf Wyggama ende Sypka Jatiama kuud ende vppenbeer mit disse
epena brewe dattet ws wiitlick ende kuud is inder tiit dae '''sellighe Anske Riitska vp
Amlant dochter''' stoer dat hij o lyoud en de leet enew aften seen bij '''Syuck Dokama'''
heren afta maen deer hyo al heer gued vp lawijgeth ende dat kint is neij storen ende hath '''al sijn gued lawighet vp Syuck sijn fader foerscreuen''' ende Syuck hath aek al sijn gued foerd lawijgheth '''vp Doden sijn dochter''' Sijcka Kamywgha wiif dat dit dijo riuchte Godis wird is dat nyrama wij foerscreuen hjode vp ws syel ende consciencia
In een weerheed disses breuis vm dattet ws wiitlick ende kettich is als foersc.is soe habba wij
Hentia Tadingha ende Gerluf Wyggama dit breef mit ws sygelem bij sygeleth ende
ick Sypka Jatiama habbe beden Johannes Ydses seen dat hij dit bree/ vm myn beda
willa bij sygeleth hath ende ick Johannes habbe dit breef vm syner beda willa bij
sygheleth Int jeer ws Heren M CCCC° ende LIIII vp sinte Johannes dey ante portera latinara etc.

''ARA. ’s-Gr. Nass. Dom. 10313 [Ameland). Orig. pap., de drie opgedrukte zegels gedeeltelijk bewaard.''
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00254 #219] - 16-06-1458 Zoenlieden maken een baer in geschillen tusschen Dode Kammynga ter eenre, Romka, Kempo, en Haya Sasker znn Doynga ten andere zijde===
<blockquote>
Folkerus byder nede Goeds apt te Lidlura wrmaw Sythia Mertna, Renick Kampstera,
Sybrew Hiddaraa, Yde Heraenga 1) soenlioede inder secke ney screuen dwaet kwd ende
oppewbeer datter ene schillinge ende twistenge weren twisken '''Doede Karamywga fander ene syda''' ende '''Romka, Kempo ende Haya Sasker Doyngha sennen fander oeder'''
sydae rysende '''fan Anzke Ritskens fan Aemlant dochters''' belenze deer mit riuchta
lauwa weren bystoren an Doede vors. fan foerwerden ende fan leenda jelde deer '''Romka, Kampa ende Haya''' weder van sprecken an Doede hucke vors na schillinge disse vors na
igghen habb et byspritzen ende bylouwef op wse vors. wrman ende soenloede aeleng
en de klaecklos te rede te riuchte of toe soenlyker soen steed en de fest te halden hath
wy te bare bringhet En de wy vorser, wrman en de soenlioed habbet disse secke schioed
en de schaet berrit en de wtseyd eendrechtlyke in al dus dena maneer

a Int aerst schillit ''' Romka, Kampa en de Haya vorser. Doede vors.''' wt wysa vyff en de
trytich pondismete yn notfestiga lande de dioe powdismeta mey jelda toe heer IIII
schillingen sonder dyken of vyff schilling ranth mey dyken oenbykommereth fan alle hand en te werrien ende te liwryen en de wtuisinge te dwaen eer sancte Micheels dey nest kommende bider wonnana secke.
Item hiir ney soe berriet wij dae efter stalliga pacht fan dae lande deer Anzken was te bedense jouwen fry en de quyt daed te wessen destelyka dat leende jeld deer silliga Ritska leend heed ende deer silliga Peter Kammynga
breef en de sigel foersteed schil wessa daed en de wtdeen.
Item ist seck dat '''Romka Kampa en de Haya Doeden''' se wth wysen dat foerbynaemeda land guedelick en de gued ertyrlick als hiir to ferra scriouen steed soe byhaldet wy Folkerws wrman dat sidzen an
wse om disse jenwerdiga jeers heer een hoer wyse Doeden aen of toe sidze ende Doede toe gongen op den aeyndom disse vors na landis fan stonden aen ney der wtuisinge
En de te jeers dey nest kommen 2) op dae ranten te gongena

b Hiir mey schillit schiouwet en de schaet wessa alle schille en de twyspan deer disse
vors na iggen habbet hauwen by twiska en de thiens mawkorem ont dissen dei Hucke
vors. baer disse vors. iggen habbet cowsentereth ende aen nemmen mid monde spritzen
mid handen louwet steed en de fest toe haulden in aller maneer als toe ferra
scriouen steed sonder alle ergh ende list des te teyken der 3) weerhede habbet wy Folkerws apt wr maen Sytia Renick en de Sybrand soenlioede wse sigelen tracht op dissen
breef En de ick Yde Herynga hab beden Aesege en Mantegum dat hy disse baer bysigelet haeth. Datum int jeer ons H(er)ens M CCCC LVIII op sancte Vitis jownd

''ARA. ’s-Gr. Nass. Dom. 10313 (Ameland). Oude copie, pap.
In dorso: cuppya fan een baer.''

1) Hs. ,henga’, waarboven ae met afkortingsteeken aan de e.
2) Hiervoor is ,to gongen’ doorgehaald
3) Hierna is ,wirde’ doorgehaald.
</blockquote>

===[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18:003475000:00277 #244] - 21-10-1510 Testament van Sasker Heeryngha te Mersum===
<blockquote>
Inden naema Goedis amen Int jeer van fijftyen hondert en de tyen op alua tusen
maechda dey soe haet dy '''eerbera Sasker Heeryngha''' tho Mersun hoe wel datter waes
cranck van lichaem nochtan machtich en de ghesond van synnen oenmerkende datter
naet sykera is dan dy tijtlijka daed en de naet onsykera dan dy wra dis daeds syn testament jef lesta willa ordineret als hyr ney screnen steet in manieren aldus

a Int aerst byfelt hij God syn siel en de bijgezet sy n leegersteed tho Mersum indae
tzerka by syn patroen sancte Ponciaen Item hij byspreckt al dyer twijntich hoernthfs
golden toe een ny coercappa Item dat heylic sacrament een hoemthys golden Item
sancta. Maria een pond waex Item sancta Anna een pond wax Item sancta Katherina
Itm sancta Barbara en de sancta Margarita tho gaera een pond waex Item sancte
Peter en de Paulws syn apostel een pond waex Item sancte Nicolaws een eynter ryer
Itm dae fyouwer biddend oerda elx een tomia coyt en de dae predicawten en de mynre broren dyer to elx een encke/ goldena Item dae broerthys toe Franiker een hoemtWs
golden Item Aengu m Item Aelsu m Item Wyswirt Item Sygerswald en de tclaester toe
Tijoemaerum elx een hoernthijs golden Item soe macket hij een ewich aedeel to Mersum en de als Tyets syn wyf sterft dan Tietia deel tsy n op toe nymmen en de een ewich
deel foer hyra twa bee tho blyuuen en de dyr mey byhlestiget hy Hessama staeta toe
Mersum oen dae noerd aestera ig van dae tzerka lidsenio haet dae vors. staeten
jef dij steed bettera is dat sel gaen tho een sacraments missa dae renten dyr van

b Item hij byspreckt dy persynna een encko/ golden Item her Donna een enck el golden
Item her Renick een hael enck el golden Item dy coster sex st uueren toe miswyn oflaeten
Item hij byspreckt wrt deel eelck prester een stoetor ende elck tzerck also fulla
Item her Wopka toe Enghun een hoemthijs golden Item dij patroen tho Aesterwijrum
een enck el golden Item her Johannes dy persynna al dyer een hael enckeZ golden Item
her Gielt een oert golds Item her Claes toe Eelaerd caplaen sex st uueren Item her Claes
op Aemland sex st uueren Item aeck byspreckt hij Tietia sy n wyf toe liaefiefta Syorda
gued to Mantgum en de afis] hyo lyfs bylywot sy n sex kynden dat dan toe lyka toe
deelen Item soe macket hy eerwen van sy n gueden sy n sex ney screuena kynden in
dusdanich manier als dat Eelck syn sin sel habba dae staten tho Mersum toe forndel
hieteno'e Aesgna ende Haring syn jonxta sin dae stata to Aesterwijrum hieten de Gar-
baeda aec toe fomdel en de foerd dae oer fijouuer kynden als Abba syn jeldersta sin:
ende Hys syn dochters kynden : dae toe gaera staenda in hyra moers steed: Doed en de
Ysck sijn twa dochteren mey syn twijer synnen Eelck en de Haring vors. dissen sex
vors na bynaemda kynden sella mey mencoeren to lij ka eerfscip jef renten taesta
wtseijd dae vors na staeten alst vors. is

c Orkenen hyr toe roepen en de baeden als her Sybryn persynna toe Mersrnn her
Renick prebendarins: Feya Oenija Pijba Hetta zoen: Sipka coster en de her Donna toe
Mersuw als syn testamentoer En de om maera festicheft ende wyerheed van dit vors.
testament soe hab ic her Sybryn vors. foer mij self als een toe roepen orkena myn
sig el set opt spacium dis breuis en de wy her Renick Feya Sipka ende Pyba wy vors na
orkenen habbet baeden den eerbaeren her Egbert persynna to Deynum dat hij dit
testament foer ws woe sig ilia dijr ic Egbertns hab dijen om hyra vors na beeda willa
opt jeer en de dey alst vors. is. ic her Donna hab dit br eef jef testament onder-
screnen mey myn seluis hand al opt jeer en de dey alst vors. is etc.

''RA. Lw. Arch. Eys. Oude copie, pap.
In dorso: Copia fan silleghe faers testament
Idem met andere hand: Saskar Heringha testament''
</blockquote>

==Uit: [https://books.google.nl/books?hl=nl&id=aREvAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Doynia OFO III]==
p6
<blockquote>
liode, dwaet kuud, kanlick, ende oppenbeer mit disse epene brewe ende baer, dat deer was ene schylige '''twiska Haya Heringa, ende Yde sin moder, fan ene side; ende Wyggla Renicks zoen Kamstra, fan de ora syda''', rijsende fan Wygla berlinze ende Eelke berlinze, ende fan '''sillige Saskeris Doynia''' lauwen ende erruschip, in elke loege, hwer dat dit lidezen is, '''hit zee op Aemland, jeff in Ferwerdera-deel, jeff in Donerradeel ende inder Aestringa''', ende aeck fan '''sillige Keimpa Doiniga''' lauwen en erru-

p7
hyt bewijsd hat fan Garbada gued als forscrjoen is;
e Item om sillige Keimpa lauwen, zoe sidzet wy, alle da guede deer him aen kommen weren fan faer en faen aeld-faer, deer schillet Rimka jeff syn kynden ende Aert habban da twa deel, om dat Keimpa hiaer fulbroer was, ende Haia ende Eelk den tremdeel om dat Keimpa hael-broer was, in alle logum deerze lidzen sint, ende hatze wrasckia 4) mogen '''wtseyd Jelmera stins stoe ende staten mit dat forndeel 5) ende heerneneed? op Amland''', dat schei? Haya habba a) int een ende int feer?.
f Item da '''tien pondameten deer mit Saskerts testament byhlestigen sint in Onga gued''', da bute da deelschip to bliuven, ontertijds daat Saskers buckinga bystellet;
g Item so sidzet wy '''Doeden to fijff ende twintiga pondameta to in Enge gued''', ney inhald deer baer twisak Doeden ende Saskers kynden;
h Item on Reinck Her Juusma fangenschip ende raeff ende schade, deer Wigla deer fan hoed den schada enbata, schel Wigla selm habba, ende Haya ende Romka
</blockquote>

p23
<blockquote>
</blockquote>

==Uit: [https://www.google.nl/books/edition/Oudfriesche_oorkonden/hWEeAAAAMAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover&bsq=Wngha OFO IV]==

p9
<blockquote>
13-3-1483

Broer Tijmen te E. en Lijwa Bolta vidimeren het testament van '''Ritska Ielmera'''
Wy broder tijmen nuteryt woenheftich toe E. ende Lijwa Bolta bij kennit
ende bytioeget mit dessne Ieghenwoordigen breue hoe dat wy jabbet zijn een testament ende Leste willa dir '''Ritska Ielmera''' 1) 'den' god nedich zee In vortyden hat mackit ende Is bysegelit met v segelen/ hwelck Testament voorscreuen hault In van werd to werd als hyr ney screuen steet/

In nomine domini Amen/ Dit Is '''Ritschen Ielmera''' Testament of zyn Lesten willa al was hij cranck van Lichame hij was toch wytlyck ende gesunt van sinne In alsulcke forma ende maniere als hijr hae staet/ Item In dat erste dat hij mackit toe rechte erffnamen al sins gueden '''Remmeka/ Kempa ende h...''' 2) wt ...3) iefte almisse ende buk ... 4) ende zie tre broders hoer twe susteren als aeijle ende elcken wt toe beraden by vrende rade/ Item van diss voorscreuen guden zoe zal '''Remmeka'' vor die bernth der zelen '''Ielmera state''' to bisitten ende penningen hure als sie '''Ielmera steede''' gadelicx Liggnede Is nae Ritschen doot. Item zoe Legget '''Ritska Ioucken''' zynre doch-
</blockquote>
p10
<blockquote>
dit testament toe verbeteren/ ende met to vorargeren bij der peene die voorschreuen
Is als '''Remmeka ende kempa''' gelouet hebben/ In zijn handt als hij legghede was In zyn cranckheijt In heere Frederick persone op Ammelandt heere vbele to Blije heere Ropka to merrim ende tgeert zytgijma iegenwerdicheyt wat 13) wij voorscreuen Luden sonderlinge zijn daertoe gebeeden ende geroepen van '''Ritschen''' ende op een mera vasticheyt ende waerheyt disse voorscreuen ponten zoe hebben wij soorscreuen Luyden onse segelen vpt spacium disses thiegenwerdigen testaments gedruckt om '''Riska Remka ende 14) kempa''' beede willa/ ende Ick '''Ritsche''' voorscreuen In mere getuuch des waerheijts/ heb seluve mijn zegel op spacium disses breues gedruckt. Int Iaer ons heeren dusent vierhundert ende vijfftich ghescreuen vp sinte Anthonis dach confessoris.
</blockquote>

p15
<blockquote>
'''ene syda Remka oftha kampa fon der oer syda''' eerloes trouloes ende meenedich
</blockquote>

p39
<blockquote>
'''Haija Heringha''' aan de ene en Zioela Siidtzen Buwyngha vanwege zijn
vrouw '''Jetthie''' aan de andere kant brengen hun geschillen op zoenlieden

[Wy haija heringha fander eene]r sydae Ende zioela siidtzen buwyngha jet- 
this syn liaw '''zalige Romcka dochter doijnghia''' weyna fander oeder sijdae/ hly- 
et] ende [bijkannet] m[eij disse Ienwirdige] breue ende compromis hoe dat wy al wse 

5 
[...] 
10 
[m]oeder syda Rysende fan '''zalige Ritska wngha''' Testament eerwenschyp ende lauwa 
ende '''zaligha sasker doynghia''' eerwenschip ende lauwa Ende foerd dae lauwa deer 
Romka ende kempa lauwiget habbat Ende allen dat fan hiara gueden ende lauwa 
is wtspritzen dat hya al hiara schylinga hit zee fan land fan sand fan lydzende 
15 eerwe of fan staende hwsen land renten hwsis her hit zee fan gold fan sel- 
uer fan wee fan bodele wan quyck fan klaede Ende fan alle gueden litick 
Ende Hin haere ende in cum? in ?ge Kempa .... omepnck? sonderinghe om son? 
ende stata stenze ende weynnynghe in balnera 4) buren mith hiara landen ende toe 
byherende landen ende land ende renten 5) op Aemland also dene als hiara renten 
20 in alle loegen deerse in freesland lydzen sinth. 
Item om da sanne fan lande ende landsrenten deer doede kammyngha hath to 
sprecken op zalige Romka Eerwen ney wtwisinge der baer ende baerbrewinge deer 
doede kammyngha deer op haed ende mey om dae waldede fan breck ende brand 
</blockquote>

p41 
20
<blockquote>
bruken soe bid ick her herman personne to ferwerth dat hy dit breeff om myne 
bede wille wold byseglie ende ick her herman vverscreuven om wybrandts bede wille 
dyt breef habbe bysegheleth Ende om een mara festicheet hwant wy her 
syurd broer benna ende jeppa to foldeghum in disse seck habbet jenwerdich 
25 weysan ende self nen syghel synt feren soe hab ick her syurd verscreuen beden 
her herman pers[s]onna to yeslem dat hy dit breef wolde byseglie ende ack her 
herman verscreuen om her syurds beda wille dit breef habbe bysegliet ende
</blockquote>

p42
<blockquote>
25 Item soe schilleth '''zalige romka kynden foersreuen doede kammyngha haya''' liaw 
forsreuen wtwisa in nowlike Rantha in ferwerda deel jeffta '''op Aemland''' Hweer 
dat hya liawest willet toelf beyers goldena rantha fan dae tritich deer her by foer- 
tiden toe seyd weren Inder baer twisken doeden foerscreuen ende '''Romka keympa 
Ende haya saskers sennen''' Ende hath doeden forscreuen hyr an ontschurt dat schil 
30 haya doeden forscreuen forfulla mit syn gueden Ende disse iggen foerscreuen doeden 
foerbynaemd wthwisinghe al hyr fan toe dwaen hwanneer dae soenlioed forcreuen
</blockquote>

==Uit: Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover Groot placaat en charter-boek van Vriesland, vol I, baron G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, 1768]</ref>==

===10-0-1396: De Graaf vergunt die van Ameland onzydig te mogen zyn tusschen hem en die van Oostergoo en Westergoo <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA257&printsec=frontcover Charterboek van Friesland p257]</ref>===
<blockquote>
''Den 10 Juny 1396''

Elbrecht & c doen cond dat '''die goede luden van Aemlant''' in Oestvrieslant mit ons overdragen hebben '''rustelic ende vredelic te ſitten ende te bliven''' tusschen ons ende den Oiſtvriesen van Oeſtergoe ende van Westergoe voir ons ende voir allen onse hulperen ende des hebben sy ons weder geloift in alre manieren ende vormen alse die van der Scellinge mit ons gedadinct hebben ende onſe brieven die wy den selve luden van der Scellinge dair of gegheven hebben inhouden ende begrypen ende hier voir hebben sy ons selve also vele gedaen so dats ons wail genucht In oircunde & c Gegheven in den Hage x dagen in Julio anno XCVI Item desgelicx hebben sy enen brieff mit ten clenen Segel

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BD 1351 1396 Cas R Fol 155 verfo 257''
</blockquote>

===11-08-1398: Arent van Egmond beleent met het Eyland Ameland en het Bild gelegen tusschen Minnertsga en Mariengaarde <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA284&printsec=frontcover 284] </ref>===
<blockquote>
''Den 11 Augusty 1398''

Elbrecht & c ende Willem van Beyeren & c bi derselver ghenade Grave van Oistervant doen cond allen luden want ''onse lyeve ende ghetrouwe Heeren Aernt Heer van Egmonde ende van Yselsteyn'' ons Mairscale ende Bil als voirscreven is van ons ende is tusschen Meynaertsga ende Sinte Marien gaerde mit '''synre vriër heerlicheit in hoghen ende in laghen ghelyc van Aemlant voirgescreven''' is te houden '''beyde Aemlant''' ende beleder van onsen Heer gheweeft heeft op ons lant ende luden van Oistvrieslant doe sy bedwongen worden ende in handen ghingen dair hi meninghen zwaren arbeit ende truwen dienst ons in ghedaen ende bewyst heeft die wy ymmer aenzien willen ende niet en staet te vergheten dair om dat wy hem ghegeven hebben ende gheven om al ſulk weldoen ende truwen dienst wille als voirscreven is ende hi ons mede voirtyts al toes bewyst heeft ende noch bewisen sal '''Aemlant mit alſinen toebehoren dat ghelegen''' is aen die Scellinge dats te verstaen put te ende galghe in hoghen ende in laghen als een vrye heerlicheit toebehoert '''wtgeſeit die zeevont ende die tollen die houden wy aen ons selven'''. Item so hebben wy hem mede ghegeven een wtlant gheheten Bil dat aengheworpen is buten dycs ende ghelegen onsen nacomelingen, Heeren Aernt Heer van Egmonde ende van Yselsteyn ende ſinen nae comelingen ten erflien. In oirconde & c Ghegeven tot Staveren Sonnendages na Sinte Louwerens dach Anno XCVIII

''Jussu Dominorum Ducis & Comitis 
Presentibus Dno Burchgravio & Wilhelmo de Couster archidiacono 
S ex Coff 
S de Couster præpofitus Ecclefiæ Montenfis Hannoniæ''

''Register en Leenkamer van Holland
Liber V 1390 1401 Cas E Fol 291 verso
Zie Mieris Charter Boek 3de Deel pag 686''
</blockquote>

===29-08-1405: Uitspraak of Staatsgewyze verklaringe over de vryheit van de Heerlykheid Ameland <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA351&printsec=frontcover 351]</ref>===
<blockquote>
''Den 29 Augusty 1405''

Ali jene theer thit brieff schellet sjaen jefta herra lese so dwaet wy '''Riogt und Reed ther Landen und ther Steden und deelen van Oostergoo und van Westergoo nu voergaderet tho Hartwerdt''' kundt und oepenbaer met thisse oepene brieffe that wy t habbe fun then anthe wysd anthe begrypen in that you wech stethe anthe feste tho haldene that '''tha van Amelanthe schellet wesa vry anthe qwyt anthe onbehleſst van alle riochten anthe fan alle bernthe in Ferwertheradeel jefta in eenige deele in onse lanthe fan Oostergoo anthe fan Westergoo anthe by hemna selven schillet riochta anthe hiarra riocht by hemma selve schillet fera''' alsoe alsse tha fanthe Schylige dwaeth alle thing sonder argalist In eene Allen weerhed voor alle tha jene the thit brieff schillet syaen jefta herra lese habben wy Ste den anthe Delen fan Oostergoo anthe fan Westergoo voorſz the ouse naemen by ou se syg len jefta secreten schrieun staet thit brief besyglet in tha ieer onses Herren Jeſu Chriſti thousent fiouwer hondert anthe vyf Sinthe Johannis Dey decollatio

Aan den Principalen zyn geweest zeven uythangende Zegels doch tegenwoordig so als het noch onder den Heere van Amelandt berustet hangen er vyf zegels aan de twee plaatsen door langheyt des tydts zynde leedig geworden

'''VERTAALING'''

Allen den genen die defen brief zullen zien ofte horen lesen Soo doen wy Recht en Raden der Landen en der Steden sampt deelen van Oostergoo en Westergoo nu tot Hartwerdt vergadert kondt en openbaar dat wy t hebben gevonden en geweesen en be grepen in het eeuwig stede en vast te houden dat die van Amelandt sullen vry en quyt en onbelast zyn van alle rechten en van alle jurisdictie in Ferweradeel of in eenige Deelen van onse Landen van Oostergoo en van Westergoo en dat zy by haare selven ſullen rechten en haar recht by haar selven ſullen voeren gelyk die van der Schelling doen alle ding ſonder arghlift In eene waarheyt voor alle de gene die dit brief sullen zien ofte hooren lesen hebben wy Steden en Deelen van Oostergoo en van Westergoo voor schreven die onze naemen by onze zegelen of ſecreten geschreven staan dit brief bezegelt in t jaer onses Heeren Jeſu Christi duysent vier hondert en vyf op St Jans onthoofdinge dagh.

''Huberi Opera Minora Tom II pag 5 & 6 Dog in de Vertaaling verbetert''
</blockquote>

===07-10-1405: Die van Ameland hun beraad genomen hebbende op de aan hun gegevene Vreede en veyligheid zoo geeft Graaf Willem vrygeleyde aan Claas Dey van Harderwyk om derzelver antwoord aan hem over te brengen <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA352&printsec=frontcover 352]</ref>===

<blockquote>
''Den 7 October 1405''

Willem & c doen cond allen luden '''die goede lude van Amelant mit ons gedadingt hebben dat sy van ons onsen landen luden ende hulpers vry ſullen sytten up Amelant ende veilich wesen sullen over all in den onſen ghelikerwys als die brieven die ſy van ons hebben dayr off inhouden ende begripen up welker dadinge ende veylicheit voirscreven ſy noch hoir beraet ghenomen hebben''' ende ons gheloift dat ſy ons een antwoerde daer off fenden ſullen Soe heb ben wy gegeven ende geven mit desen brieve Claes Dey van Harderwyck een goet vry vast en seker geleide veylich up Amelant te trecken ende weder van daenen te comen over all duer den onsen te water ende te lande om ons een antwoirde te brengen van den goeden luden voirscreven In oirconde & c Gegeven in onsen bezitte van Hagensteyn ende Eversteyn zeven daghen in Octobri Anno M CCCC ende vyve

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale B Н 1404 1406 Cas R Fol 38''
</blockquote>

===21-05-1409: Vrygeleyde aan die van Ameland gegeven <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA368&printsec=frontcover 368]</ref>===
<blockquote>
''Den 21 May 1409''

Item op ten selven dach a '''heeft myn Heer geleide gegeven den goeden luden van Amelant die by hun comen ſullen''' om hoir gebreck te thonen dat sy meynen dat sy hebben ſouden an myns Heeren ondersate Ingevolge het voorſz Register is die zelve dag den 21 May 1409 tot negen personen toe duerende tot Sint Jans daghe toe te midsomer naistcomende off daer en binnen achte dagen lang na myns Heren wederseggen

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BC 1408 1410 Cas R Fol 55 verſo''
</blockquote>

===27-02-1421: Vrygeleyde voor de afgezondene van Ameland <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA425&printsec=frontcover 425]</ref>===
<blockquote>
''Den 27 February 1421''

Up ten xxvijsten dach van Februario (a) '''gaff myn Heer den goeden luden van Amelant wt Vriesslant geleyde tot X personen''' toe off dair onder duerende die iiij Paescheilige naestcomende wt ſonder arglist om dair en binnen by mynen Heer te comen ende mit hem te spreken & c

''Register en Leenkamer van Holland 
Memoriale BL 1420 1421 Cas R Agter 
aan het 4de ongenumert blad''

(a) Te weten volgens het meergemelde Register van den jaare 1420 ſecundum stilum curiæ dus 1421
</blockquote>

===03-04-1421: Die van Oostergoo Westergoo en Stavoren maaken een Verbond van Vreede met Hertog Jan van Beyeren Voogd van Holland enz ingevolge van den brief des Hertogen van den 4 November 1420 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA427&printsec=frontcover 427]</ref>===
<blockquote>
''Den 3 April 1421''

[...]

Ende alle dese puncten ſullen bruken ey ande ende ommelande die den lande voorschreven toe behooren ende mit hem in deser dadinghe voirschreven besoent willen wesen '''wtgheset Amelant a ende die Schellinghe.'''
Datum Medenblick tertia die Aprilis an no M CCCC XXI

''Mieris Charter Boek 4de Deel pag 574 
Leenkamer F.L. 10. Fol. 10. by Bockenberg MS.''
</blockquote>

===p614, is gelijk aan OFO II #64 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Groot_placaat_en_charter_boek_van_Vriesl/nlRkAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA614&printsec=frontcover 614] = OFO II #64</ref>===

==Uit: Verslag aangaande een onderzoek in Duitschland naar archivalia belangrijk voor de geschiedenis van Nederland], Pieter Johannes Blok, 1888 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Verslag_aangaande_een_onderzoek_in_Duits/yEpi1aB9fFMC?gbpv=1&printsec=frontcover Verslag Blok]</ref>==

===1444-14445: Bremischer Urkundenbuch, Verslag aangaande een onderzoek in Duitschland naar archivalia belangrijk voor de geschiedenis van Nederland, Pieter Johannes Blok, 1888 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/Verslag_aangaande_een_onderzoek_in_Duits/yEpi1aB9fFMC?gbpv=1&pg=PA219&printsec=frontcover p219]</ref>===
<blockquote>
*23. 11 Juli 1444. Groningen vraagt '''schadevergoeding voor die van Ameland''' bemoeilijkt door Bremer uitleggers.
*24. 12 Juli 1444. Groningen vraagt de teruggave van een door Bremers genomen schip toebehoorende aan Reynke Meckens te Groningen.
*25. 6 Sept 1444. Groningen vraagt op nieuw om '''recht voor die van Ameland en zendt tevens het traktaat tusschen Bremen en Ameland over''' dat door de Bremers niet erkend werd.
*26. 23 Nov 1444. Harderwijk vraagt vergoeding voor schade aan een burger van de stad toegebracht
*27. 22 Dec 1444. Herhaling van dezen eisch.
*27. 1 Aug 1445. '''Wy Rytzeko Ungha, hovetlijng, unde ghemenen landlude und inwoners des landes Ameland, sluiten vrede met Bremen'''. Zegels van Rytzeko, Frederijck, kerkheer van Ameland, en de Oldermans en Raad van Dockum.
</blockquote>

==Uit: Archief voor vaderlandsche, en inzonderheid Vriesche geschiedenis, oudheid- en taalkunde, H. W. C. A. Visser en H. Amersfoordt, vol 1, 1824 <ref>[https://books.google.nl/books?id=ooY7AAAAcAAJ#v=onepage&f=false]</ref>==

===Historie van Vriesland door [https://nl.wikipedia.org/wiki/Peter_van_Thabor Peter Jacobsz. van Thabor] <ref>[https://books.google.nl/books?id=ooY7AAAAcAAJ&pg=PA19#v=onepage&f=false p16-21]</ref>===
<blockquote>
1463

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii nam Doyngha oerloch een ommeslach van dese broeren ende swagheren; eerst teghen '''Gaela to Coldum''', ende nae teghen '''Jancka Douwma'''; soe dat, nonis Septembris wort gheuanghen '''Syrick Doyngha''', ende daer nae op sinte Anthonys auent wort gheslaghen '''Kempa Doyngha''' van '''Ygha Gaelasz''. Daer nae began '''Haring, Jancka Douwma landsaten te berowen toe Yrnsem''', ende branden '''Jancka huys'', ende sloghen hen volc af, voer ende nae, ende hielden open oerloch teghen '''Jancka, van Botta huys toe Yrnsem'''.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii nae Paesschen, wan '''Haring, Jancka stins toe Yrnsem''', ende worpet om, ende dreef '''Jancken alheel van Yrnsem'''. Doe waren Doyngha noch meer ontsien, dan sy ye te voren, beyde in Oestergo ende Westergo, ende in den Seuenwolden, ende ten was niet te sien dat yemant solde teghen hoer fetten dorren. Doe branden sy, ende roueden '''to Ackrum, toe Born, ende toe Wommels''', ende deden vele luden groten onwille.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii worp dat rat van auentueren weder omme, ende viel Doyngha teghen. Want '''Jancka ende Gaela toe Coldum''', mit hoer soldye, ende mit die Woldlueden, beley den '''Agga in Ackmaryp''', ende hongherden hen af, ende Agga quam by nacht of, ende sie creghent stins, en de worpent om. Corts daer nae toech '''Jancka voer Renicks huys to Ackerum''', ende creech dat oeck, ende '''nam Renick gheuanghen'''; want hyt mit Agghen hielt. Nae onser Vrouwen dach assumptie, toech Jancka an die Gheesten, ende wan '''Kempa Doyngha stins toe Hemelem''', ende worpet om; ende daer worden ix of x mans van die droefen doet gheslaghen.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiii, ind' octave onser Vrouwe dach nativitathen, wort gheslaghen '''Tyard Meckum''', ende '''Runka Doyngha''' huys wort omme gheworpen.

Int iaer ons Heren M CCCC ende lxiiii, quinto Idus Octobris, was '''Jancka Douwma toe Aylsem''' int cloester, mit vele volckis, ommet huys toe Yrnsem te winnen, alsoe dat '''Haring Doyngha''' teghen hen quam mit '''Hetta Dekema, ende, Werp Tyarda opter Gheest, Douwa Abbama van Stiens ,Tyebba Onasz, Ona Wytghasz, Doecka Soudens''', mit vele volcks, veel meer dan Jancka hadde, ende oeck beth ghewapent, ende toghen des daghes nae sinte Gereoen ende sinte Victoers dach, ouer die Born tot Jancka, ende ghinghen te stryde alsoe datter een swaer slach toghinc. Daer worden vallich ende gheslagen Hetta Dekama, '''Haring Doyngha''', ende Ona Wynthyasz mit weyních ander volckes. Ende ander houelinghen ontliepen, ende die mient. '''Doecka Soudens''' wort ghevanghen. Daer bleef vele wapens: oeck peerden ende clederen; niet vele volckes. Des daghes daer nae vloghen die ruters van '''Hiddama stins opt Nyelant''', van anxt, ende lietent ledich staen. Mer '''Goslic Juwinghe''' quam daer op, ende '''Jancka creech Donthya stins to Yrnsem'''; ende twie daghen daer nae creech Jancka, '''Watthya Mennasz stins''', daer Botta voerfcreuen op woende, mit ghewelde. Vele meer oerloghe isser gheweest, beide in Oestergo ende Westergo, ende oeck omtrent '''Saske Groninghen, ende om Leewerden'''; ende in Ferwerderdeel wasser grote twydracht tusschen die partye; die duert tot noch toe, ende sint vele houelinghen omme gheslagen, onder welcken die laeste was '''Tzaling Sitthyma'''. Ende die laeste van die Vetcopers was '''Runka Doyngha'''; die wort ghebrant in 1463 die kercke toern, int iaer lxiii omtrent sinte Marten.
</blockquote>

==Uit: De staatkundige en rechtsgeschiedenis van Ameland tot deze eeuw, Jan Houwink, 1899 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&printsec=frontcover De staatkundige en rechtsgeschiedenis van Ameland tot deze eeuw, Jan Houwink, 1899]</ref>==

===Hoofdstuk 1, p28-29 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA28&printsec=frontcover p28-29]</ref>===
<blockquote>
Sasker vóór hem was overleden benoemt hij tot erfgenamen zijne kleinzonen Remmeka, Keimpe, en Haye, en vermaakt den oudsten, Remmeka, Jelmera State, door hem zelf waarschijnlijk daar gebouwd vor die bernthe der zelen 1). '''Remmeka, of Romke, zich noemende Donia of Doynghia en zijn broeder Keimpe zijn gewikkeld in den Donia oorlog en worden beide in 1463 gedood 2). Keimpe kort na Romke, zooals blijkt uit een stuk van 9 Augustus 1466''', waar gesproken wordt van Keimpe's nalatenschap, en Jelmera State hieronder wordt genoemd, en uit een stuk van 10 Augustus 1474, waar Haye's eigendom van Jelmera State wordt vergeleken met die van Romke. Keimpe's eigendom had dus te kort geduurd om een vergelijking daarmede toe te laten.
Keimpe is dus een korten tijd na den dood van zijn broeder eigenaar van Jelmera State geweest, en wordt daarin opgevolgd door Haye, die zich naar een state van den eersten man van zijne moeder, welke state in zijn bezit was, Heringa noemde en later, toen hij door zijn huwelijk met Doedt Dokema, weduwe van Sicke Camminga, Cammingahuis te Leeuwarden en Cammingaburg ten oosten van die stad had, verkregen Haye Camminga. Het duurt niet lang, of hij krijgt o. a. over de erfenis van Keimpe Donia, waaronder Jelmera State, geschil met den echtgenoot zijner zuster Eelck, Wigle Camstra, welk geschil 9 Augustus 1466 (St Laurentius jound) door zoenlieden wordt beslist, en Haye toegewezen "Jelmera stoe en staten, mit dat frondeel

''1) Copiae Testamenti: fam. archief v. Sminia, Vrije Fries XIX, 296.
2e fideicomm. registr. boek v Fr. fol. 519.
2) Petrus Thaborita I, 16-20
Arend II, III, 213-218''

p29

ende Heerlicheed op Aemland" 1)

[...]

''1) Schotanus. De geschiedenissen kerckelijk ende wereldtlijck van Friesland-[https://books.google.nl/books?id=pYNMAAAAcAAJ&pg=RA2-PA84#v=onepage&f=false brieven en documenten, blz. 84.]''

[...]
</blockquote>

===Hoofdstuk 2, p100-102 <ref>[https://www.google.nl/books/edition/De_staatkundige_en_rechtsgeschiedenis_va/5v5VAAAAcAAJ?gbpv=1&pg=PA100&printsec=frontcover p28-29]</ref>===
<blockquote>
[...]

Een derde factor die tot de tot standkoming van een alge meen bestuur had kunnen bijdragen het optreden tegenover den vreemde, was evenmin zeer krachtig. De onderhandelingen met den Hollandschen Graaf kwamen weinig voor en aan verdragen met andere grietenijen namen de Amelanders nooit deel, terwijl de vredebrieven van de Friezen met de Graven van Holland in welken vrede Ameland en Terschelling begrepen zouden zijn, nooit door afgevaardigden der Amelanders werden onderteekend. Zoo zien wij dan ook dat in 1409 en in 1421 door den Graaf van Holland vrijgeleide werd verleend den gueden luden van Amelant,tot negen personen toe in 1421 tot X personen toe 1). Zoo waren dan de Amelander dorpen in hun gebied oppermachtig en leidden geheel hun eigen leven. Door zich op gepasten tijd van de goede gezindheid van den Graaf van Holland te verzekeren en tegelijk goede vrienden met de Friezen te blijven, wisten zij zich zeker voor den een de relaties met den ander verborgen houdende buiten den strijd en hunnen handel in Friesland 2) en Holland 3) onbelemmerd te houden.

''1) Chb v Fr I 368 425
2) 16 Febr 1400 permissie van de Noordel. grietenijen van Oostergoo aan de Amelanders om handel te drijven tot Goinga toe (RA den Haag)
3) Brieven van den Graaf van 6 Oct 1405 (Chb v Fr), 21 Maart 1429 (RA den Haag), [https://books.google.nl/books?id=RkRHAAAAcAAJ&vq=jelmera&pg=PA150#v=snippet&f=false 20 Juni 1469 (Huber, Opera minora II 150)] dat sij veilich varen comen merren ende keren sullen overal in den onsen''

p101

Met het optreden van Ritske Jelmera treedt een nieuw stadium in. Hij en zijn opvolgers wisten zich door hunne hooge positie eene groote macht op het geheele eiland te verschaffen, en Ameland te maken tot een eenheid, tot één staat onder hun bestuur. Ritske Jelmera wordt het eerst vermeld in de rekeningen der Graaflijkheid van Holland 1). '''Omstreeks 1424 'dadinegde' hij 'mit miins genad. Here raide dat hij met dien van Amelant onder die graeflicheyt bescutt soude wesen ende soude geuen siin Huysgelt jairlicx daeraf' en betaalde dit huisgeld ook later, gelijk uit de quitanties 2) daarvan blijkt.''' Waarschijnlijk was hij kort te voren op Ameland gekomen, en had hij daar Jelmera State gebouwd. Waarschijnlijk is dit omdat wij vóór dien tijd niets van deze state of haren bewoner bemerken, wat als zij eerder had bestaan, bij de onderhandelingen met den Graaf van Holland wel het geval geweest zou zijn, immers de bewoner daarvan ware dan de aangewezen persoon geweest ook dan de eilanders te vertegenwoordigen. Bovendien is Ritske volgens zijn testament 3) gedoopt en dus waar schijnlijk geboren te Ternaard, en werd hij in lateren tijd voor den stichter van Jelmerahuis gehouden. Zeker is dat hij in 1429 op het eiland woonde en eene boven allen verheven positie innam daar hij genoeg aanzien bezat om de inwoners alléén te vertegenwoordigen. In den vredebrief van Bremen van 1445 up sunte Peters

''1) 1428-30 fol. 24 verso <ref>3.01.27.02 Grafelijkheidsrekenkamer of Rekenkamer der Domeinen van Holland: Afgehoorde en Gedeponeerde Rekeningen, (1425) 1446-1728 (1793), 01 GRAFELIJKE TRESORIERS- EN KOSTENREKENINGEN, 01.5.6 Philips van Bourgondië, 127-130 Rekeningen van Boudewijn van Zwieten, tresorier. 1425 okt. 27 - 1430 okt. 1 5 delen, [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.27.02/invnr/%4001~01.5~01.5.6~127-130~130 130 1428 aug. 9 - 1430 okt. 1 1428 aug. 9 - 1430 okt. 1], [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.27.02/invnr/130/file/NL-HaNA_3.01.27.02_130_0026?eadID=3.01.27.02&unitID=130&query=3.01.27.02 afbeelding 26/128], linkerbladzijde, derde item </ref>
2) RA den Haag
3) Copie (c1564) van een vidimus van 1483 in het fam. archief v Sminia (Fr. Genootschap), gedrukt Vrije Fries XIX 296.
Copie in het 2e fid. comm. registr. boek 519. (RA Leeuwarden)''

p102

dach ad vincula 1) wordt hij genoemd Rytzeko Ungha hovetlyng, en hieruit kunnen wij wel eenigszins opmaken welke zijne positie op het eiland was. 't Woord hoveling zegt weinig, de edelen in Friesland worden dikwijls zoo genoemd. Het woord beteekent geene macht, maar de hovelingen, de aanzienlijksten in de dorpen en grietenijen, hadden als zoodanig, en ook als de grootste grondbezitters, veel invloed. In de stukken in het Charterboek van Friesland vindt men ze zeer dikwijls genoemd en wel na de grietmans, mederechteren en prelaten. Zoo was Ritske ook, als eenige hoveling, daarbij als groote grondbezitter, iemand van zeer grooten invloed in Ballum, het dorp zijner inwoning, maar ook in de weinige zaken die het geheele eiland betroffen, en hiervan uitgaande wisten hij en zijne opvolgers hunne macht gestadig uit te breiden. Wanneer in krachtige steden, als vooral Franeker, Bolsward, Sneek één hoveling zich alle macht kon verwerven 2), hoeveel lichter dan hier waar de bevolking betrekkelijk arm en onontwikkeld was en hij geen mededinging had te vreezen!

[...]
</blockquote>

= Familie- en erfenisoverzicht Kammynga/Heringa =
== Stamboom en huwelijken ==
<pre>
Ritske (c1383-1450)
├─ Eerste huwelijk: Tjemck († >1430)
│ ├─Sasker Heringa († <1450)
│ │ ├─ Eerste huwelijk: Hilk († c.1431)
│ │ │ ├─ Romke Donia
│ │ │ ├─ Kempe Donia
│ │ │ └─ Ael
│ │ └─Tweede huwelijk: Idt van Aylva (weduwe van Heringa)
│ │ ├─ Hajo Heringa († <1499)
│ │ │ └─Eerste huwelijk: Dodonea Sjucksdr Dekema († 1499)
│ │ │ ├─ Siouck Camminga
│ │ │ └─ Peter Camminga
│ │ └─ Eelck x Camstra
│ ├─Jouk
│ ├─Jeltse
│ ├─Wits
│ └─Anske x Sjuck Dekema
├─ Tweede huwelijk: Ayl (x <1450)
└─ Buitenechtelijk: N.N.
└─ Hannyke
├─ Eerste huwelijk: Thiede Doekes Hemmema (†? 1336)
└─ Tweede huwelijk: Doedt († c1485)

---
Dodonea Kammynga († 1499)
├─ Eerste huwelijk: Sicco
│ └─ Gratiana Kammynga († c1476) x
│ └─ Peter Kammynga (†<1458)
│ └─ Doede Kammynga (†? <1466)
├─ Tweede huwelijk: Hajo Heringa
│ ├─ Pieter Kammynga (vernoemd naar zoon uit eerste huwelijk)
│ │ └─ Gratiana (dochter van Pieter, vernoemd naar Dodonea's dochter uit eerste huwelijk)
│ └─ Sjouck (dochter) krijgt trimdeel
</pre>